၇. ကပိရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ

၆၇. သတ္တမေ ယဒါ အဟံ ကပိ အာသိန္တိ ယသ္မိံ ကာလေ အဟံ ကပိယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝုဒ္ဓိမနွာယ နာဂဗလော ထာမသမ္ပန္နော အဿပေါတကပ္ပမာဏော မဟာသရီရော ကပိ ဟောမိ. နဒီကူလေ ဒရီသယေတိ ဧကိဿာ နဒိယာ တီရေ ဧကသ္မိံ ဒရီဘာဂေ ယဒါ ဝါသံ ကပ္ပေမီတိ အတ္ထော.

တဒါ ကိရ ဗောဓိသတ္တော ယူထပရိဟရဏံ အကတွာ ဧကစရော ဟုတွာ ဝိဟာသိ. တဿာ ပန နဒိယာ ဝေမဇ္ဈေ ဧကော ဒီပကော နာနပ္ပကာရေဟိ အမ္ဗပနသာဒီဟိ ဖလရုက္ခေဟိ သမ္ပန္နော. ဗောဓိသတ္တော ထာမဇဝသမ္ပန္နတာယ နဒိယာ ဩရိမတီရတော ဥပ္ပတိတွာ ဒီပကဿ ပန နဒိယာ စ မဇ္ဈေ ဧကော ပိဋ္ဌိပါသာဏော အတ္ထိ၊ တသ္မိံ ပတတိ. တတော ဥပ္ပတိတွာ တသ္မိံ ဒီပကေ ပတတိ. သော တတ္ထ နာနပ္ပကာရာနိ ဖလာဖလာနိ ခါဒိတွာ သာယံ တေနေဝ ဥပါယေန ပစ္စာဂန္တွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေပိ တထေဝ ကရောတိ. ဣမိနာ နိယာမေန ဝါသံ ကပ္ပေသိ.

တသ္မိံ ပန ကာလေ ဧကော ကုမ္ဘီလော သပဇာပတိကော တဿံ နဒိယံ ဝသတိ. တဿ ဘရိယာ ဗောဓိသတ္တံ အပရာပရံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ တဿ ဟဒယမံသေ ဒေါဟဠံ ဥပ္ပါဒေတွာ ကုမ္ဘီလံ အာဟ – ‘‘မယှံ ခေါ၊ အယျပုတ္တ၊ ဣမဿ ဝါနရဿ ဟဒယမံသေ ဒေါဟဠော ဥပ္ပန္နော’’တိ. သော ‘‘သာဓု၊ ဘဒ္ဒေ၊ လစ္ဆသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘အဇ္ဇ တံ သာယံ ဒီပကတော အာဂစ္ဆန္တမေဝ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဂန္တွာ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ နိပဇ္ဇိ. ဗောဓိသတ္တော တံ ဒိဝသံ ဂေါစရံ စရိတွာ သာယနှသမယေ ဒီပကေ ဌိတောဝ ပါသာဏံ ဩလောကေတွာ ‘‘အယံ ပါသာဏော ဣဒါနိ ဥစ္စတရော ခါယတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ စိန္တေသိ. မဟာသတ္တဿ ဟိ ဥဒကပ္ပမာဏဉ္စ ပါသာဏပ္ပမာဏဉ္စ သုဝဝတ္ထာပိတမေဝ ဟောတိ. တေနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဇ္ဇ ဣမိဿာ နဒိယာ ဥဒကံ နေဝ ဟာယတိ၊ အထ စ ပနာယံ ပါသာဏော မဟာ ဟုတွာ ပညာယတိ၊ ကစ္စိ နု ခေါ ဧတ္ထ မယှံ ဂဟဏတ္ထာယ ကုမ္ဘီလော နိပန္နော’’တိ?

သော ‘‘ဝီမံသိဿာမိ တာဝ န’’န္တိ တတ္ထေဝ ဌတွာ ပါသာဏေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော ဝိယ ‘‘ဘော၊ ပါသာဏာ’’တိ ဝတွာ ပဋိဝစနံ အလဘန္တော ယာဝတတိယံ ‘‘ဘော၊ ပါသာဏာ’’တိ အာဟ. ပါသာဏော ပဋိဝစနံ န ဒေတိ. ပုနပိ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ကိံ၊ ဘော ပါသာဏ၊ အဇ္ဇ မယှံ ပဋိဝစနံ န ဒေသီ’’တိ အာဟ. ကုမ္ဘီလော ‘‘အဒ္ဓါ အယံ ပါသာဏော အညေသု ဒိဝသေသု ဝါနရိန္ဒဿ ပဋိဝစနံ ဒေတိ မညေ၊ အဇ္ဇ ပန မယာ ဩတ္ထရိတတ္တာ န ဒေတိ၊ ဟန္ဒာဟံ ဒဿာမိဿ ပဋိဝစန’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကိံ ဝါနရိန္ဒာ’’တိ အာဟ. ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ? ‘‘အဟံ ကုမ္ဘီလော’’တိ. ‘‘ကိမတ္ထံ ဧတ္ထ နိပန္နောသီ’’တိ? ‘‘တဝ ဟဒယံ ပတ္ထယမာနော’’တိ. ဗောဓိသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အညော မေ ဂမနမဂ္ဂေါ နတ္ထိ၊ ပဋိရုဒ္ဓံ ဝတ မေ ဂမန’’န္တိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ပီဠိတော သုသုမာရေန၊ ဂမနံ န လဘာမဟံ’’.

၆၈. ‘‘ယမှောကာသေ အဟံ ဌတွာ၊ ဩရာ ပါရံ ပတာမဟံ၊

တတ္ထစ္ဆိ သတ္တုဝဓကော၊ ကုမ္ဘီလော လုဒ္ဒဒဿနော’’တိ.

တတ္ထ ‘‘ပီဠိတော သုသုမာရေနာ’’တိ အဒ္ဓဂါထာယ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ. ‘‘ယမှောကာသေ’’တိ ဂါထာယ ပါကဋံ ကရောတိ. တတ္ထ ယမှောကာသေတိ ယသ္မိံ နဒီမဇ္ဈေ ဌိတပိဋ္ဌိပါသာဏသင်္ခါတေ ပဒေသေ ဌတွာ. ဩရာတိ ဒီပကသင်္ခါတာ ဩရတီရာ. ပါရန္တိ တဒါ မမ ဝသနဋ္ဌာနဘူတံ နဒိယာ ပရတီရံ. ပတာမဟန္တိ ဥပ္ပတိတွာ ပတာမိ အဟံ. တတ္ထစ္ဆီတိ တသ္မိံ ပိဋ္ဌိပါသာဏပ္ပဒေသေ သတ္တုဘူတော ဝဓကော ဧကန္တေနေဝ ဃာတကော ပစ္စတ္ထိကော လုဒ္ဒဒဿနော ဃောရရူပေါ ဘယာနကဒဿနော နိသီဒိ.

အထ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ – ‘‘အညော မေ ဂမနမဂ္ဂေါ နတ္ထိ၊ အဇ္ဇ မယာ ကုမ္ဘီလော ဝဉ္စေတဗ္ဗော၊ ဧဝဉှိ အယဉ္စ မဟတာ ပါပတော မယာ ပရိမောစိတော သိယာ၊ မယှဉ္စ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ’’န္တိ. သော ကုမ္ဘီလံ အာဟ – ‘‘သမ္မ၊ ကုမ္ဘီလ၊ အဟံ တုယှံ ဥပရိ ပတိဿာမီ’’တိ. ကုမ္ဘီလော ‘‘ဝါနရိန္ဒ၊ ပပဉ္စံ အကတွာ ဣတော အာဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. မဟာသတ္တော ‘‘အဟံ အာဂစ္ဆာမိ၊ တွံ ပန အတ္တနော မုခံ ဝိဝရိတွာ မံ တဝ သန္တိကံ အာဂတကာလေ ဂဏှာဟီ’’တိ အဝေါစ. ကုမ္ဘီလာနဉ္စ မုခေ ဝိဝဋေ အက္ခီနိ နိမ္မီလန္တိ. သော တံ ကာရဏံ အသလ္လက္ခေန္တော မုခံ ဝိဝရိ. အထဿ အက္ခီနိ နိမ္မီလိံသု. သော မုခံ ဝိဝရိတွာ သဗ္ဗသော နိမ္မီလိတက္ခီ ဟုတွာ နိပဇ္ဇိ. မဟာသတ္တော တဿ တထာဘာဝံ ဉတွာ ဒီပကတော ဥပ္ပတိတော ဂန္တွာ ကုမ္ဘီလဿ မတ္ထကံ အက္ကမိတွာ တတော ဥပ္ပတန္တော ဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ ဝိဇ္ဇောတမာနော ပရတီရေ အဋ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ –

၆၉. ‘‘သော မံ အသံသိ ဧဟီတိ၊ အဟမ္ပေမီတိ တံ ဝဒိံ၊

တဿ မတ္ထကမက္ကမ္မ၊ ပရကူလေ ပတိဋ္ဌဟိ’’န္တိ.

တတ္ထ အသံသီတိ အဘာသိ. အဟမ္ပေမီတိ အဟမ္ပိ အာဂစ္ဆာမီတိ တံ ကထေသိံ.

ယသ္မာ ပန တံ ဒီပကံ အမ္ဗဇမ္ဗုပနသာဒိဖလရုက္ခသဏ္ဍမဏ္ဍိတံ ရမဏီယံ နိဝါသယောဂ္ဂဉ္စ၊ ‘‘အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ပန ပဋိညာယ ဒိန္နတ္တာ သစ္စံ အနုရက္ခန္တော မဟာသတ္တောပိ ‘‘အာဂမိဿာမေဝါ’’တိ တထာ အကာသိ. တေန ဝုတ္တံ –

၇၀. ‘‘န တဿ အလိကံ ဘဏိတံ၊ ယထာ ဝါစံ အကာသဟ’’န္တိ.

ယသ္မာ စေတံ သစ္စာနုရက္ခဏံ အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ ကတံ၊ တသ္မာ အာဟ –

‘‘သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ’’တိ.

ကုမ္ဘီလော ပန တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ ‘‘ဣမိနာ ဝါနရိန္ဒေန အတိအစ္ဆေရကံ ကတ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဘော ဝါနရိန္ဒ၊ ဣမသ္မိံ လောကေ စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ပုဂ္ဂလော အမိတ္တေ အဘိဘဝတိ၊ တေ သဗ္ဗေပိ တုယှံ အဗ္ဘန္တရေ အတ္ထိ မညေ’’တိ အာဟ –

‘‘ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာ၊ ဝါနရိန္ဒ၊ ယထာ တဝ၊

သစ္စံ ဓမ္မော ဓိတိ စာဂေါ၊ ဒိဋ္ဌံ သော အတိဝတ္တတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၁၄၇)၊

တတ္ထ ယဿာတိ ယဿ ကဿစိ ပုဂ္ဂလဿ. ဧတေတိ ဣဒါနိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပစ္စက္ခတော ဒဿေတိ. စတုရော ဓမ္မာတိ စတ္တာရော ဂုဏာ. သစ္စန္တိ ဝစီသစ္စံ၊ ‘‘မမ သန္တိကံ အာဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ မုသာဝါဒံ အကတွာ အာဂတော ဧဝါတိ ဧတံ တေ ဝစီသစ္စံ. ဓမ္မောတိ ဝိစာရဏပညာ၊ ‘‘ဧဝံ ကတေ ဣဒံ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဝတ္တာ တေ ဧသာ ဝိစာရဏပညာ. ဓိတီတိ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝီရိယံ ဝုစ္စတိ၊ ဧတမ္ပိ တေ အတ္ထိ. စာဂေါတိ အတ္တပရိစ္စာဂေါ၊ တွံ အတ္တာနံ ပရိစ္စဇိတွာ မမ သန္တိကံ အာဂတော၊ ယံ ပနာဟံ ဂဏှိတုံ နာသက္ခိံ၊ မယှမေဝေသ ဒေါသော. ဒိဋ္ဌန္တိ ပစ္စာမိတ္တံ. သော အတိဝတ္တတီတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ယထာ တဝ ဧဝံ ဧတေ စတ္တာရော ဓမ္မာ အတ္ထိ၊ သော ယထာ မံ တွံ အဇ္ဇ အတိက္ကန္တော၊ တထေဝ အတ္တနော ပစ္စာမိတ္တံ အတိက္ကမတိ အဘိဘဝတီတိ.

ဧဝံ ကုမ္ဘီလော ဗောဓိသတ္တံ ပသံသိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂတော. တဒါ ကုမ္ဘီလော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ တဿ ဘရိယာ စိဉ္စမာဏဝိကာ၊ ကပိရာဇာ ပန လောကနာထော.

တဿ ဣဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သေသပါရမိယော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တထာ ဥဒကဿ ပါသာဏဿ စ ပမာဏဝဝတ္ထာနေန ဣဒါနိ ပါသာဏော ဥစ္စတရော ခါယတီတိ ပရိဂ္ဂဏှနဝသေန ပါသာဏဿ ဥပရိ သုသုမာရဿ နိပန္နဘာဝဇာနနံ၊ ပါသာဏေန ကထနာပဒေသေန တဿတ္ထဿ နိစ္ဆယဂမနံ၊ သုသုမာရဿ ဥပရိ အက္ကမိတွာ သဟသာ ပရတီရေ ပတိဋ္ဌာနဝသေန သီဃကာရိတာယ တဿ မဟတာ ပါပတော ပရိမောစနံ၊ အတ္တနော ဇီဝိတရက္ခဏံ၊ သစ္စဝါစာနုရက္ခဏဉ္စာတိ ဧဝမာဒယော ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ.

ကပိရာဇစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.