၁၂. မဟာသုတသောမစရိယာဝဏ္ဏနာ

၁၀၅. ဒွါဒသမေ သုတသောမော မဟီပတီတိ ဧဝံနာမော ခတ္တိယော. မဟာသတ္တော ဟိ တဒါ ကုရုရဋ္ဌေ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ကောရဗျဿ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ သုတဝိတ္တတာယ စန္ဒသမာနသောမ္မဝရဝဏ္ဏတာယ စ ‘‘သုတသောမော’’တိ သဉ္ဇာနိံသု. တံ ဝယပ္ပတ္တံ သဗ္ဗသိပ္ပနိပ္ဖတ္တိပ္ပတ္တံ မာတာပိတရော ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိံသု. ဂဟိတော ပေါရိသာဒေနာတိ ပုရိသာနံ မနုဿာနံ အဒနတော ခါဒနတော ‘‘ပေါရိသာဒေါ’’တိ လဒ္ဓနာမေန ဗာရာဏသိရညာ ဒေဝတာဗလိကမ္မတ္ထံ ဂဟိတော.

ဗာရာဏသိရာဇာ ဟိ တဒါ မံသံ ဝိနာ အဘုဉ္ဇန္တော အညံ မံသံ အလဘန္တေန ဘတ္တကာရကေန မနုဿမံသံ ခါဒါပိတော ရသတဏှာယ ဗဒ္ဓေါ ဟုတွာ မနုဿေ ဃာတေတွာ မနုဿမံသံ ခါဒန္တော ‘‘ပေါရိသာဒေါ’’တိ လဒ္ဓနာမော အမစ္စပါရိသဇ္ဇပ္ပမုခေဟိ နာဂရေဟိ နေဂမဇာနပဒေဟိ စ ဥဿာဟိတေန ကာဠဟတ္ထိနာ နာမ အတ္တနော သေနာပတိနာ ‘‘ဒေဝ၊ ယဒိ ရဇ္ဇေန အတ္ထိကော မနုဿမံသခါဒနတော ဝိရမာဟီ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘ရဇ္ဇံ ပဇဟန္တောပိ မနုဿမံသခါဒနတော န ဩရမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ ရဋ္ဌာ ပဗ္ဗာဇိတော အရညံ ပဝိသိတွာ ဧကသ္မိံ နိဂြောဓရုက္ခမူလေ ဝသန္တော ခါဏုပ္ပဟာရေန ပါဒေ ဇာတဿ ဝဏဿ ဖာသုဘာဝါယ ‘‘သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဧကသတခတ္တိယာနံ ဂလလောဟိတေန ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ ဒေဝတာယ အာယာစနံ ကတွာ သတ္တာဟံ အနာဟာရတာယ ဝဏေ ဖာသုကေ ဇာတေ ‘‘ဒေဝတာနုဘာဝေန မေ သောတ္ထိ အဟောသီ’’တိ သညာယ ‘‘ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မတ္ထံ ရာဇာနော အာနေဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆန္တော အတီတဘဝေ သဟာယဘူတေန ယက္ခေန သမာဂန္တွာ တေန ဒိန္နမန္တဗလေန အဓိကတရထာမဇဝပရက္ကမသသမ္ပန္နော ဟုတွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေယေဝ သတရာဇာနော အာနေတွာ အတ္တနော ဝသနနိဂြောဓရုက္ခေ ဩလမ္ဗေတွာ ဗလိကမ္မကရဏသဇ္ဇော အဟောသိ.

အထ တသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ တံ ဗလိကမ္မံ အနိစ္ဆန္တီ ‘‘ဥပါယေန နံ နိသေဓေဿာမီ’’တိ ပဗ္ဗဇိတရူပေန တဿ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ တေန အနုဗဒ္ဓေါ တိယောဇနံ ဂန္တွာ ပုန အတ္တနော ဒိဗ္ဗရူပမေဝ ဒဿေတွာ ‘‘တွံ မုသာဝါဒီ တယာ ‘သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇာနော အာနေတွာ ဗလိကမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ ပဋိဿုတံ. ဣဒါနိ ယေ ဝါ တေ ဝါ ဒုဗ္ဗလရာဇာနော အာနေသိ. ဇမ္ဗုဒီပေ ဇေဋ္ဌကံ သုတသောမရာဇာနံ သစေ နာနေဿသိ၊ န မေ တေ ဗလိကမ္မေန အတ္ထော’’တိ အာဟ.

သော ‘‘ဒိဋ္ဌာ မေ အတ္တနော ဒေဝတာ’’တိ တုသိတွာ ‘‘သာမိ၊ မာ စိန္တယိ၊ အဟံ အဇ္ဇေဝ သုတသောမံ အာနေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဝေဂေန မိဂါဇိနဥယျာနံ ဂန္တွာ အသံဝိဟိတာယ အာရက္ခာယ ပေါက္ခရဏိံ ဩတရိတွာ ပဒုမိနိပတ္တေန သီသံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အဋ္ဌာသိ. တသ္မိံ အန္တောဥယျာနဂတေယေဝ ဗလဝပစ္စူသေ သမန္တာ တိယောဇနံ အာရက္ခံ ဂဏှိံသု. မဟာသတ္တော ပါတောဝ အလင်္ကတဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတော စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ နဂရတော နိက္ခမိ. တဒါ တက္ကသိလတော နန္ဒော နာမ ဗြာဟ္မဏော စတဿော သတာရဟဂါထာယော ဂဟေတွာ ဝီသယောဇနသတံ မဂ္ဂံ အတိက္ကမ္မ တံ နဂရံ ပတ္တော ရာဇာနံ ပါစီနဒွါရေန နိက္ခမန္တံ ဒိသွာ ဟတ္ထံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ဇယတု ဘဝံ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ဝတွာ ဇယာပေသိ.

ရာဇာ ဟတ္ထိနာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကုတော နု၊ တွံ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဂစ္ဆသိ၊ ကိမိစ္ဆသိ၊ ကိံ တေ ဒဇ္ဇ’’န္တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘တုမှေ ‘သုတဝိတ္တကာ’တိ သုတွာ စတဿော သတာရဟဂါထာယော အာဒါယ တုမှာကံ ဒေသေတုံ အာဂတောမှီ’’တိ အာဟ. မဟာသတ္တော တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ ‘‘အဟံ ဥယျာနံ ဂန္တွာ နှာယိတွာ အာဂန္တွာ သောဿာမိ၊ တွံ မာ ဥက္ကဏ္ဌီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ ဗြာဟ္မဏဿ အသုကဂေဟေ နိဝါသံ ဃာသစ္ဆာဒနဉ္စ သံဝိဒဟထာ’’တိ အာဏာပေတွာ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ မဟန္တံ အာရက္ခံ သံဝိဓာယ ဩဠာရိကာနိ အာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ မဿုကမ္မံ ကာရေတွာ ဥဗ္ဗဋ္ဋိတသရီရော ပေါက္ခရဏိယာ ရာဇဝိဘဝေန နှာယိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဥဒကဂ္ဂဟဏသာဋကေ နိဝါသေတွာ အဋ္ဌာသိ.

အထဿ ဂန္ဓမာလာလင်္ကာရေ ဥပဟရိံသု. ပေါရိသာဒေါ ‘‘အလင်္ကတကာလေ ရာဇာ ဘာရိကော ဘဝိဿတိ၊ သလ္လဟုကကာလေယေဝ နံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ နဒန္တော ခဂ္ဂံ ပရိဝတ္တေန္တော ‘‘အဟမသ္မိ ပေါရိသာဒေါ’’တိ နာမံ သာဝေတွာ ဥဒကာ နိက္ခမိ. တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ဟတ္ထာရောဟာဒယော ဟတ္ထိအာဒိတော ဘဿိံသု. ဗလကာယော ဒူရေ ဌိတော တတောဝ ပလာယိ. ဣတရော အတ္တနော အာဝုဓာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဥရေန နိပဇ္ဇိ. ပေါရိသာဒေါ ရာဇာနံ ဥက္ခိပိတွာ ခန္ဓေ နိသီဒါပေတွာ သမ္မုခဋ္ဌာနေယေဝ အဋ္ဌာရသဟတ္ထံ ပါကာရံ လင်္ဃိတွာ ပုရတော ပဂလိတမဒမတ္တဝရဝါရဏေ ကုမ္ဘေ အက္ကမိတွာ ပဗ္ဗတကူဋာနိ ဝိယ ပါတေန္တော ဝါတဇဝါနိပိ အဿရတနာနိ ပိဋ္ဌိယံ အက္ကမိတွာ ပါတေန္တော ရထသီသေ အက္ကမိတွာ ပါတေန္တော ဘမရိကံ ဘမန္တော ဝိယ နီလကာနိ နိဂြောဓပတ္တာနိ မဒ္ဒန္တော ဝိယ ဧကဝေဂေနေဝ တိယောဇနမဂ္ဂံ ဂန္တွာ ကဉ္စိ အနုဗန္ဓန္တံ အဒိသွာ သဏိကံ ဂစ္ဆန္တော သုတသောမဿ ကေသေဟိ ဥဒကဗိန္ဒူနိ အတ္တနော ဥပရိ ပတန္တာနိ ‘‘အဿုဗိန္ဒူနီ’’တိ သညာယ ‘‘ကိမိဒံ သုတသောမောပိ မရဏံ အနုသောစန္တော ရောဒတီ’’တိ အာဟ.

မဟာသတ္တော ‘‘နာဟံ မရဏတော အနုသောစာမိ၊ ကုတော ရောဒနာ၊ အပိ စ ခေါ သင်္ဂရံ ကတွာ သစ္စာပနံ နာမ ပဏ္ဍိတာနံ အာစိဏ္ဏံ၊ တံ န နိပ္ဖဇ္ဇတီ’’တိ အနုသောစာမိ. ကဿပဒသဗလေန ဒေသိတာ စတဿော သတာရဟဂါထာယော အာဒါယ တက္ကသိလတော အာဂတဿ ဗြာဟ္မဏဿ အာဂန္တုကဝတ္တံ ကာရေတွာ ‘‘နှာယိတွာ အာဂန္တွာ သုဏိဿာမိ၊ ယာဝ မမာဂမနာ အာဂမေဟီ’’တိ သင်္ဂရံ ကတွာ ဥယျာနံ ဂတော၊ တွဉ္စ တာ ဂါထာယော သောတုံ အဒတွာ မံ ဂဏှီတိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ဂဟိတော ပေါရိသာဒေန၊ ဗြာဟ္မဏေ သင်္ဂရံ သရိ’’န္တိ.

တတ္ထ ဗြာဟ္မဏေ သင်္ဂရံ သရိန္တိ နန္ဒဗြာဟ္မဏေ အတ္တနာ ကတံ ပဋိညံ အနုဿရိံ.

၁၀၆. အာဝုဏိတွာ ကရတ္တလေတိ တတ္ထ တတ္ထ ဥယျာနာဒီသု ဂန္တွာ အတ္တနော ဗလေန အာနီတာနံ ဧကသတခတ္တိယာနံ ဟတ္ထတလေ ဆိဒ္ဒံ ကတွာ ရုက္ခေ လမ္ဗနတ္ထံ ရဇ္ဇုံ ပဋိမုဉ္စိတွာ. ဧတေသံ ပမိလာပေတွာတိ ဧတေ ဧကသတခတ္တိယေ ဇီဝဂ္ဂါဟံ ဂဟေတွာ ဥဒ္ဓံပါဒေ အဓောသိရေ ကတွာ ပဏှိယာ သီသံ ပဟရန္တော ဘမဏဝသေန ဟတ္ထတလေ အာဝုဏိတွာ ရုက္ခေ အာလမ္ဗနဝသေန သဗ္ဗသော အာဟာရူပစ္ဆေဒေန စ သဗ္ဗထာ ပမိလာပေတွာ ဝိသောသေတွာ ခေဒါပေတွာတိ အတ္ထော. ယညတ္ထေတိ ဗလိကမ္မတ္ထေ သာဓေတဗ္ဗေ. ဥပနယီ မမန္တိ မံ ဥပနေသိ.

၁၀၇. တထာ ဥပနီယမာနော ပန မဟာသတ္တော ပေါရိသာဒေန ‘‘ကိံ တွံ မရဏတော ဘာယသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘နာဟံ မရဏတော ဘာယာမိ၊ တဿ ပန ဗြာဟ္မဏဿ မယာ ကတော သင်္ဂရော န ပရိမောစိတော’’တိ အနုသောစာမိ. ‘‘သစေ မံ ဝိဿဇ္ဇေဿသိ၊ တံ ဓမ္မံ သုတွာ တဿ စ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ ပုန အာဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘နာဟမိဒံ သဒ္ဒဟာမိ၊ ယံ တွံ မယာ ဝိဿဇ္ဇိတော ဂန္တွာ ပုန မမ ဟတ္ထံ အာဂမိဿာသီ’’တိ. ‘‘သမ္မ ပေါရိသာဒ၊ မယာ သဒ္ဓိံ ဧကာစရိယကုလေ သိက္ခိတော သဟာယော ဟုတွာ ‘အဟံ ဇီဝိတဟေတုပိ န မုသာ ကထေမီ’တိ ကိံ န သဒ္ဒဟသီ’’တိ? ကိဉ္စာပိ မေ ဧတေန ဝါစာမတ္တကေန –

‘‘အသိဉ္စ သတ္တိဉ္စ ပရာမသာမိ၊ သပထမ္ပိ တေ သမ္မ အဟံ ကရောမိ၊

တယာ ပမုတ္တော အနဏော ဘဝိတွာ၊ သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇိဿ’’န္တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၀၇) –

မဟာသတ္တေန ဣမာယ ဂါထာယ ဝုတ္တာယ ပေါရိသာဒေါ ‘‘အယံ သုတသောမော ‘ခတ္တိယေဟိ အကတ္တဗ္ဗံ သပထံ ကရောမီ’တိ ဝဒတိ၊ ဂန္တွာ အနာဂစ္ဆန္တောပိ မမ ဟတ္ထတော န မုစ္စိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ –

‘‘ယော တေ ကတော သင်္ဂရော ဗြာဟ္မဏေန၊ ရဋ္ဌေ သကေ ဣဿရိယေ ဌိတေန၊

တံ သင်္ဂရံ ဗြာဟ္မဏ သပ္ပဒါယ၊ သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇဿူ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၀၈) –

ဝိဿဇ္ဇေသိ.

မဟာသတ္တော ရာဟုမုခါ မုတ္တော စန္ဒော ဝိယ နာဂဗလော ထာမသမ္ပန္နော ခိပ္ပမေဝ တံ နဂရံ သမ္ပာပုဏိ. သေနာပိဿ ‘‘သုတသောမရာဇာ ပဏ္ဍိတော၊ ပေါရိသာဒံ ဒမေတွာ သီဟမုခါ ပမုတ္တမတ္တဝရဝါရဏော ဝိယ အာဂမိဿတီ’’တိ စ ‘‘ရာဇာနံ ပေါရိသာဒဿ ဒတွာ အာဂတာ’’တိ ဂရဟဘယေန စ ဗဟိနဂရေယေဝ နိဝိဋ္ဌာ တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ကစ္စိတ္ထ၊ မဟာရာဇ၊ ပေါရိသာဒေန န ကိလမိတော’’တိ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ပေါရိသာဒေန မယှံ မာတာပိတူဟိပိ ဒုက္ကရံ ကတံ၊ တထာရူပေါ နာမ စဏ္ဍော သာဟသိကော မမံ သဒ္ဒဟိတွာ မံ ဝိဿဇ္ဇေသီ’’တိ ဝုတ္တေ ရာဇာနံ အလင်္ကရိတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ အာရောပေတွာ ပရိဝါရေတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. တံ ဒိသွာ သဗ္ဗေ နာဂရာ တုသိံသု.

သောပိ ဓမ္မသောဏ္ဍတာယ မာတာပိတရောပိ အနုပသင်္ကမိတွာ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏံ ပက္ကောသာပေတွာ တဿ မဟန္တံ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ ဓမ္မဂရုတာယ သယံ နီစာသနေ နိသီဒိတွာ ‘‘တုမှေဟိ မယှံ အာဘတာ သတာရဟဂါထာ သုဏောမိ အာစရိယာ’’တိ အာဟ. ဗြာဟ္မဏော မဟာသတ္တေန ယာစိတကာလေ ဂန္ဓေဟိ ဟတ္ထေ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ပသိဗ္ဗကတော မနောရမံ ပေါတ္ထကံ နီဟရိတွာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဂဟေတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ သုဏောဟီ’’တိ ပေါတ္ထကံ ဝါစေန္တော ဂါထာ အဘာသိ –

‘‘သကိဒေဝ သုတသောမ၊ သဗ္ဘိ ဟောတိ သမာဂမော၊

သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ၊ နာသဗ္ဘိ ဗဟုသင်္ဂမော.

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော.

‘‘ဇီရန္တိ ဝေ ရာဇရထာ သုစိတ္တာ၊ အထော သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတိ၊

သတဉ္စ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတိ၊ သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ.

‘‘နဘဉ္စ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ၊ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ၊ သတဉ္စ ဓမ္မော အသတဉ္စ ရာဇာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၁၁-၄၁၄၊ ၄၄၅-၄၄၈)၊

တာ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘သဖလံ မေ အာဂမန’’န္တိ တုဋ္ဌစိတ္တော ‘‘ဣမာ ဂါထာ နေဝ သာဝကဘာသိတာ၊ န ဣသိဘာသိတာ၊ န ကဝိဘာသိတာ၊ န ဒေဝဘာသိတာ၊ သဗ္ဗညုနာဝ ဘာသိတာ. ကိံ နု ခေါ အဂ္ဃ’’န္တိ စိန္တေန္တော ‘‘ဣမံ သကလမ္ပိ စက္ကဝါဠံ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သတ္တရတနပုဏ္ဏံ ကတွာ ဒိန္နေပိ နေဝ အနုစ္ဆဝိကံ ကတံ နာမ ဟောတိ၊ အဟံ ခေါ ပနဿ တိယောဇနသတိကေ ကုရုရဋ္ဌေ သတ္တယောဇနိကေ ဣန္ဒပတ္ထနဂရေ ရဇ္ဇံ ဒါတုံ ပဟောမိ. ရဇ္ဇံ ကာတုံ ပနဿ ဘာဂျံ နတ္ထိ၊ တထာ ဟိဿ အင်္ဂလက္ခဏာနုသာရေန အပ္ပါနုဘာဝတာ ဒိဿတိ၊ တသ္မာ ဒိန္နမ္ပိ ရဇ္ဇံ န ဣမသ္မိံ တိဋ္ဌတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အာစရိယ၊ တုမှေ အညေသံ ခတ္တိယာနံ ဣမာ ဂါထာယော ဒေသေတွာ ကိံ လဘထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဧကေကာယ သတံ သတံ၊ မဟာရာဇ၊ တေနေဝ သတာရဟဂါထာ နာမ ဇာတာ’’တိ. အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘တွံ အာစရိယ၊ အတ္တနာ ဂဟေတွာ ဝိစရဏဘဏ္ဍဿ အဂ္ဃံ န ဇာနာသီ’’တိ.

‘‘သဟဿိယာ ဣမာ ဂါထာ၊ နယိမာ ဂါထာ သတာရဟာ၊

စတ္တာရိ တွံ သဟဿာနိ၊ ခိပ္ပံ ဂဏှာဟိ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၁၅)၊

စတ္တာရိ သဟဿာနိ ဒါပေတွာ ဧကဉ္စ သုခယာနကံ ဒတွာ မဟတာ သက္ကာရသမ္မာနေနေဝ တံ ဥယျောဇေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ‘‘အဟံ ဗြာဟ္မဏေန အာဘတံ သဒ္ဓမ္မရတနံ ပူဇေတွာ တဿ စ သက္ကာရသမ္မာနံ ကတွာ အာဂမိဿာမီတိ ပေါရိသာဒဿ ပဋိညံ ဒတွာ အာဂတော. တတ္ထ ယံ ဗြာဟ္မဏဿ ကတ္တဗ္ဗံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ တံ ကတံ၊ ဣဒါနိ ပေါရိသာဒဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝုတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ တာတ သုတသောမ၊ ကိံ နာမေတံ ကထေသိ၊ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ စောရံ ဂဏှိဿာမ၊ မာ ဂစ္ဆ စောရဿ သန္တိက’’န္တိ ယာစိံသု. သောဠသသဟဿာ နာဋကိတ္ထိယော သေသပရိဇနာပိ ‘‘အမှေ အနာထေ ကတွာ ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ ဒေဝါ’’တိ ပရိဒေဝိံသု. ‘‘ပုနပိ ကိရ ရာဇာ စောရဿ သန္တိကံ ဂမိဿတီ’’တိ ဧကကောလာဟလံ အဟောသိ.

မဟာသတ္တော ‘‘ပဋိညာယ သစ္စာပနံ နာမ သာဓူနံ သပ္ပုရိသာနံ အာစိဏ္ဏံ၊ သောပိ မမံ သဒ္ဒဟိတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ တသ္မာ ဂမိဿာမိယေဝါ’’တိ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ သေသဇနံ အနုသာသေတွာ အဿုမုခေန နာနပ္ပကာရံ ပရိဒေဝန္တေန ဣတ္ထာဂါရာဒိနာ ဇနေန အနုဂတော နဂရာ နိက္ခမ္မ တံ ဇနံ နိဝတ္တေတုံ မဂ္ဂေ ဒဏ္ဍကေန တိရိယံ လေခံ ကတွာ ‘‘ဣမံ မမ လေခံ မာ အတိက္ကမိံသူ’’တိ ဝတွာ အဂမာသိ. မဟာဇနော တေဇဝတော မဟာသတ္တဿ အာဏံ အတိက္ကမိတုံ အသက္ကောန္တော မဟာသဒ္ဒေန ကန္ဒိတွာ ရောဒိတွာ နိဝတ္တိ. ဗောဓိသတ္တော အာဂတမဂ္ဂေနေဝ တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပုစ္ဆိ မံ ပေါရိသာဒေါ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ကိံ တွံ ဣစ္ဆသိ နိသဇ္ဇန္တိ တွံ အတ္တနော နဂရံ ဂန္တုံ မမ ဟတ္ထတော နိဿဇ္ဇနံ ကိံ ဣစ္ဆသိ၊ တွံ ‘‘မယာ တက္ကသိလာဒီသု စိရပရိစိတော သစ္စဝါဒီ စာ’’တိ ဝဒသိ၊ တသ္မာ ယထာ မတိ တေ ကာဟာမိ၊ ယထာရုစိ တေ ကရိဿာမိ. ယဒိ မေ တွံ ပုနေဟိသီတိ သစေ ပုန တွံ ဧကံသေနေဝ မမ သန္တိကံ အာဂမိဿသိ.

၁၀၈. ပဏှေ အာဂမနံ မမာတိ ပဂေဝ မမ အာဂမနံ တဿ ပေါရိသာဒဿ ပဋိဿုဏိတွာ ပါတောဝ အာဂမိဿာမီတိ ပဋိဿဝံ ကတွာ. ရဇ္ဇံ နိယျာတယိံ တဒါတိ တဒါ ပေါရိသာဒဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော ‘‘ဣဒံ ဝေါ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇထာ’’တိ မာတာပိတူနံ တိယောဇနသတိကံ ရဇ္ဇံ နိယျာတေသိံ.

၁၀၉. ကသ္မာ ပန ရဇ္ဇံ နိယျာတယိန္တိ? အနုဿရိတွာ သတံ ဓမ္မန္တိ ယသ္မာ ပန ပဋိညာယ သစ္စာပနံ နာမ သတံ သာဓူနံ မဟာဗောဓိသတ္တာနံ ပဝေဏီ ကုလဝံသော၊ တသ္မာ တံ သစ္စပါရမိတာဓမ္မံ ပုဗ္ဗကံ ပေါရာဏံ ဇိနေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သေဝိတံ အနုဿရိတွာ သစ္စံ အနုရက္ခန္တော တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဓနံ ဒတွာ အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ ပေါရိသာဒံ ဥပါဂမိံ.

၁၁၀. နတ္ထိ မေ သံသယော တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပေါရိသာဒဿ သန္တိကံ ဂမနေ ‘‘အယံ မံ ကိံ နု ခေါ ဃာတေဿတိ၊ ဥဒါဟု နော’’တိ မယှံ သံသယော နတ္ထိ. ‘‘စဏ္ဍော သာဟသိကော မယာ သဒ္ဓိံ ဧကသတခတ္တိယေ ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မကရဏသဇ္ဇော ဧကန္တေနေဝ ဃာတေဿတီ’’တိ ဇာနန္တော ဧဝ ကေဝလံ သစ္စဝါစံ အနုရက္ခန္တော အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ တံ ဥပါဂမိံ. ယသ္မာ စေတဒေဝံ၊ တသ္မာ သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ ပရမတ္ထဘာဝပ္ပတ္တာ သစ္စပါရမီတိ.

ဥပါဂတေ ပန မဟာသတ္တေ ဝိကသိတပုဏ္ဍရီကပဒုမသဿိရိကမဿ မုခံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ဝိဂတမရဏဘယော ဟုတွာ အာဂတော၊ ကိဿ နု ခေါ ဧသ အာနုဘာဝေါ’’တိ စိန္တေန္တော ‘‘တဿ မညေ ဓမ္မဿ သုတတ္တာ အယံ ဧဝံ တေဇဝါ နိဗ္ဘယော စ ဇာတော၊ အဟမ္ပိ တံ သုတွာ တေဇဝါ နိဗ္ဘယော စ ဘဝိဿာမီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ပေါရိသာဒေါ မဟာသတ္တံ အာဟ – ‘‘သုဏောမ သတာရဟဂါထာယော ယာသံ သဝနတ္ထံ တွံ အတ္တနော နဂရံ ဂတော’’တိ.

တံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယံ ပေါရိသာဒေါ ပါပဓမ္မော၊ ဣမံ ထောကံ နိဂ္ဂဟေတွာ လဇ္ဇာပေတွာ ကထေဿာမီ’’တိ –

‘‘အဓမ္မိကဿ လုဒ္ဒဿ၊ နိစ္စံ လောဟိတပါဏိနော၊

နတ္ထိ သစ္စံ ကုတော ဓမ္မော၊ ကိံ သုတေန ကရိဿသီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၂၇) –

ဝတွာ ပုန တေန သုဋ္ဌုတရံ သဉ္ဇာတသဝနာဒရေန –

‘‘သုတွာ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တိ၊ နရာ ကလျာဏပါပကံ၊

အပိ ဂါထာ သုဏိတွာန၊ ဓမ္မေ မေ ရမတေ မနော’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၄၄) –

ဝုတ္တေ ‘‘အယံ အတိဝိယ သဉ္ဇာတာဒရော သောတုကာမော၊ ဟန္ဒဿ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘တေန ဟိ သမ္မ၊ သာဓုကံ သုဏောဟိ မနသိကရောဟီ’’တိ ဝတွာ နန္ဒဗြာဟ္မဏေန ကထိတနိယာမေနေဝ ဂါထာနံ သက္ကစ္စံ ထုတိံ ကတွာ ဆကာမာဝစရဒေဝလောကေ ဧကကောလာဟလံ ကတွာ ဒေဝတာသု သာဓုကာရံ ဒဒမာနာသု မဟာသတ္တော ပေါရိသာဒဿ –

‘‘သကိဒေဝ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဘိ ဟောတိ သမာဂမော၊

သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ၊ နာသဗ္ဘိ ဗဟုသင်္ဂမော.

‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ၊ သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ၊ သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော.

‘‘ဇီရန္တိ ဝေ ရာဇရထာ သုစိတ္တာ၊ အတ္ထော သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတိ၊

သတဉ္စ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတိ၊ သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ.

‘‘နဘဉ္စ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ၊ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ၊ သတဉ္စ ဓမ္မော အသတဉ္စ ရာဇာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၁၁-၄၁၄) –

ဓမ္မံ ကထေသိ. တဿ တေန သုကထိတတ္တာ စေဝ အတ္တနော စ ပုညာနုဘာဝေန ဂါထာ သုဏန္တဿေဝ သကလသရီရံ ပဉ္စဝဏ္ဏာယ ပီတိယာ ပရိပူရိ. သော ဗောဓိသတ္တေ မုဒုစိတ္တော ဟုတွာ ‘‘သမ္မ သုတသောမ၊ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ ဟိရညာဒိံ န ပဿာမိ၊ ဧကေကာယ ဂါထာယ ဧကေကံ ဝရံ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘တွံ အတ္တနောပိ ဟိတာနိ အဇာနန္တော ပရဿ ကိံ နာမ ဝရံ ဒဿသီ’’တိ အပသာဒေတွာ ပုန တေန ‘‘ဝရံ ဂဏှထာ’’တိ ယာစိတော သဗ္ဗပဌမံ ‘‘အဟံ စိရကာလံ တံ အရောဂံ ပဿေယျ’’န္တိ ဝရံ ယာစိ. သော ‘‘အယံ ဣဒါနိ မေ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒိတုကာမဿ မဟာနတ္ထကရဿ မယှမေဝ ဇီဝိတမိစ္ဆတီ’’တိ တုဋ္ဌမာနသော ဝဉ္စေတွာ ဝရဿ ဂဟိတဘာဝံ အဇာနန္တော အဒါသိ. မဟာသတ္တော ဟိ ဥပါယကုသလတာယ တဿ စိရံ ဇီဝိတုကာမတာပဒေသေန အတ္တနော ဇီဝိတံ ယာစိ. အထ ‘‘ပရောသတံ ခတ္တိယာနံ ဇီဝိတံ ဒေဟီ’’တိ ဒုတိယံ ဝရံ၊ တေသံ သကေ ရဋ္ဌေ ပဋိပါဒနံ တတိယံ ဝရံ၊ မနုဿမံသခါဒနတော ဝိရမဏံ စတုတ္ထံ ဝရံ ယာစိ. သော တီဏိ ဝရာနိ ဒတွာ စတုတ္ထံ ဝရံ အဒါတုကာမော ‘‘အညံ ဝရံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝတွာပိ မဟာသတ္တေန နိပ္ပီဠိယမာနော တမ္ပိ အဒါသိယေဝ.

အထ ဗောဓိသတ္တော ပေါရိသာဒံ နိဗ္ဗိသေဝနံ ကတွာ တေနေဝ ရာဇာနော မောစာပေတွာ ဘူမိယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဒါရကာနံ ကဏ္ဏတော သုတ္တဝဋ္ဋိ ဝိယ သဏိကံ ရဇ္ဇုယော နီဟရိတွာ ပေါရိသာဒေန ဧကံ တစံ အာဟရာပေတွာ ပါသာဏေန ဃံသိတွာ သစ္စကိရိယံ ကတွာ တေသံ ဟတ္ထတလာနိ မက္ခေသိ. တင်္ခဏံ ဧဝ ဖာသုကံ အဟောသိ. ဒွီဟတီဟံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ တေ အရောဂေ ကာရေတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အဘိဇ္ဇနကသဘာဝံ မိတ္တသန္ထဝံ ကာရေတွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ တံ ဗာရာဏသိံ နေတွာ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ တေ ရာဇာနော အတ္တနော အတ္တနော နဂရံ ပေသေတွာ ဣန္ဒပတ္ထနဂရတော အာဂတာယ အတ္တနော စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ပရိဝုတော အတ္တနော နဂရံ ဂတော တုဋ္ဌပမုဒိတေန နာဂရဇနေန သမ္ပရိဝါရိယမာနော အန္တေပုရံ ပဝိသိတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ မဟာတလံ အဘိရုဟိ.

အထ မဟာသတ္တော ဆ ဒါနသာလာယော ကာရေတွာ ဒေဝသိကံ မဟာဒါနာနိ ပဝတ္တေန္တော သီလာနိ ပရိပူရေန္တော ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တော ပါရမိယော အနုဗြူဟေသိ. တေပိ ရာဇာနော မဟာသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ အာယုပရိယောသာနေ သဂ္ဂပုရံ ပူရယိံသု.

တဒါ ပေါရိသာဒေါ အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရော အဟောသိ၊ ကာဠဟတ္ထိအမစ္စော သာရိပုတ္တတ္ထေရော၊ နန္ဒဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒတ္ထေရော၊ ရုက္ခဒေဝတာ မဟာကဿပတ္ထေရော၊ ရာဇာနော ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ၊ သုတသောမမဟာရာဇာ လောကနာထော.

တဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သေသပါရမိယောပိ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ. တထာ အလီနသတ္တုစရိယာဝဏ္ဏနာယ (စရိယာ အဋ္ဌ. ၂.၇၄ အာဒယော) ဝိယ မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝိဘာဝေတဗ္ဗာတိ.

မဟာသုတသောမစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သစ္စပါရမီ နိဋ္ဌိတာ.