၁. အကိတ္တိစရိယာဝဏ္ဏနာ

၃. ဧဝံ ဘဂဝါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သဒေဝမနုဿာယ စ ပရိသာယ အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိယာယ သဝနေ ဥဿာဟံ ဇနေတွာ ဣဒါနိ တံ ပုဗ္ဗစရိတံ ဘဝန္တရပဋိစ္ဆန္နံ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ ပစ္စက္ခံ ကရောန္တော ‘‘ယဒါ အဟံ ဗြဟာရညေ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ယဒါတိ ယသ္မိံ ကာလေ. ဗြဟာရညေတိ မဟာအရညေ၊ အရညာနိယံ၊ မဟန္တေ ဝနေတိ အတ္ထော. သုညေတိ ဇနဝိဝိတ္တေ. ဝိပိနကာနနေတိ ဝိပိနဘူတေ ကာနနေ၊ ပဒဒွယေနာပိ တဿ အရညဿ ဂဟနဘာဝမေဝ ဒီပေတိ၊ သဗ္ဗမေတံ ကာရဒီပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အဇ္ဈောဂါဟေတွာတိ အနုပဝိသိတွာ. ဝိဟရာမီတိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယအာနေဉ္ဇဝိဟာရေဟိ သမုပ္ပါဒိတသုခဝိသေသေန ဣရိယာပထဝိဟာရေန သရီရဒုက္ခံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဟရာမိ အတ္တဘာဝံ ပဝတ္တေမိ. အကိတ္တိ နာမ တာပသောတိ ဧဝံနာမကော တာပသော ဟုတွာ ယဒါ အဟံ တသ္မိံ အရညေ ဝိဟရာမီတိ အတ္ထော. သတ္ထာ တဒါ အတ္တနော အကိတ္တိတာပသဘာဝံ ဓမ္မသေနာပတိဿ ဝဒတိ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ –

အတီတေ ကိရ ဣမသ္မိံယေဝ ဘဒ္ဒကပ္ပေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ နာမ ရာဇိနိ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အသီတိကောဋိဝိဘဝဿ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလဿ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘အကိတ္တီ’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. တဿ ပဒသာ ဂမနကာလေ ဘဂိနီပိ ဇာယိ. ‘‘ယသဝတီ’’တိဿာ နာမံ ကရိံသု. သော သောဠသဝဿကာလေ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စာဂမာသိ. အထဿ မာတာပိတရော ကာလမကံသု. သော တေသံ ပေတကိစ္စာနိ ကာရေတွာ ကတိပယဒိဝသာတိက္ကမေန ရတနာဝလောကနံ အာယုတ္တကပုရိသေဟိ ကာရယမာနော ‘‘ဧတ္တကံ မတ္တိကံ၊ ဧတ္တကံ ပေတ္တိကံ၊ ဧတ္တကံ ပိတာမဟ’’န္တိ သုတွာ သံဝိဂ္ဂမာနသော ဟုတွာ ‘‘ဣဒံ ဓနမေဝ ပညာယတိ၊ န ဓနဿ သံဟာရကာ၊ သဗ္ဗေ ဣမံ ဓနံ ပဟာယေဝ ဂတာ၊ အဟံ ပန နံ အာဒါယ ဂမိဿာမီ’’တိ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိတွာ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘ဓနေန အတ္ထိကာ အကိတ္တိပဏ္ဍိတဿ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ.

သော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ဓနေ အခီယမာနေ ‘‘ကိံ မေ ဣမာယ ဓနကီဠာယ၊ အတ္ထိကာ ဂဏှိဿန္တီ’’တိ နိဝေသနဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိဘရိတေ သာရဂဗ္ဘေ ဝိဝရာပေတွာ ‘‘ဒိန္နံယေဝ ဟရန္တူ’’တိ ဂေဟံ ပဟာယ ဉာတိပရိဝဋ္ဋဿ ပရိဒေဝန္တဿ ဘဂိနိံ ဂဟေတွာ ဗာရာဏသိတော နိက္ခမိတွာ နဒိံ ဥတ္တရိတွာ ဒွေ တီဏိ ယောဇနာနိ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ရမဏီယေ ဘူမိဘာဂေ ပဏ္ဏသာလံ ကရိတွာ ဝသတိ. ယေန ပန ဒွါရေန တဒါ နိက္ခမိ၊ တံ အကိတ္တိဒွါရံ နာမ ဇာတံ. ယေန တိတ္ထေန နဒိံ ဩတိဏ္ဏော၊ တံ အကိတ္တိတိတ္ထံ နာမ ဇာတံ. တဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ဗဟူ မနုဿာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိဝါသိနော တဿ ဂုဏေဟိ အာကဍ္ဎိယမာနဟဒယာ အနုပဗ္ဗဇိံသု. မဟာပရိဝါရော အဟောသိ၊ မဟာလာဘသက္ကာရော နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေါ ဝိယ အဟောသိ. အထ မဟာသတ္တော ‘‘အယံ လာဘသက္ကာရော မဟာ၊ ပရိဝါရောပိ မဟန္တော၊ ကာယဝိဝေကမတ္တမ္ပိ ဣဓ န လဘတိ၊ မယာ ဧကာကိနာ ဝိဟရိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ပရမပ္ပိစ္ဆဘာဝတော ဝိဝေကနိန္နတာယ စ ကဿစိ အဇာနာပေတွာ ဧကကောဝ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဒမိဠရဋ္ဌံ ပတွာ ကာဝီရပဋ္ဋနသမီပေ ဥယျာနေ ဝိဟရန္တော ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေသိ. တတြာပိဿ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သော တံ ဇိဂုစ္ဆန္တော ဆဍ္ဍေတွာ အာကာသေန ဂန္တွာ ကာရဒီပေ ဩတရိ. တဒါ ကာရဒီပေါ အဟိဒီပေါ နာမ. သော တတ္ထ မဟန္တံ ကာရရုက္ခံ ဥပနိဿာယ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. အပ္ပိစ္ဆတာယ ပန ကတ္ထစိ အဂန္တွာ တဿ ရုက္ခဿ ဖလကာလေ ဖလာနိ ခါဒန္တော ဖလေ အသတိ ပတ္တာနိ ဥဒကသိတ္တာနိ ခါဒန္တော ဈာနသမာပတ္တီဟိ ဝီတိနာမေသိ.

တဿ သီလတေဇေန သက္ကဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ. သက္ကော ‘‘ကော နု ခေါ မံ ဣမမှာ ဌာနာ စာဝေတုကာမော’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ပဏ္ဍိတံ ဒိသွာ ‘‘ကိမတ္ထံ နု ခေါ အယံ တာပသော ဧဝံ ဒုက္ကရံ တပံ စရတိ၊ သက္ကတ္တံ နု ခေါ ပတ္ထေတိ၊ ဥဒါဟု အညံ၊ ဝီမံသိဿာမိ နံ. အယဉှိ သုဝိသုဒ္ဓကာယဝစီမနောသမာစာရော ဇီဝိတေ နိရပေက္ခော ဥဒကသိတ္တာနိ ကာရပတ္တာနိ ခါဒတိ၊ သစေ သက္ကတ္တံ ပတ္ထေတိ အတ္တနော သိတ္တာနိ ကာရပတ္တာနိ မယှံ ဒဿတိ၊ နော စေ၊ န ဒဿတီ’’တိ ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန တဿ သန္တိကံ အဂမာသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ကာရပတ္တာနိ သေဒေတွာ ‘‘သီတလီဘူတာနိ ခါဒိဿာမီ’’တိ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ နိသီဒိ. အထဿ ပုရတော သက္ကော ဗြာဟ္မဏရူပေန ဘိက္ခာယ အတ္ထိကော ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. မဟာသတ္တော တံ ဒိသွာ ‘‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ စိရဿံ ဝတ မေ ယာစကော ဒိဋ္ဌော’’တိ သောမနဿပ္ပတ္တော ဟုတွာ ‘‘အဇ္ဇ မမ မနောရထံ မတ္ထကံ ပါပေတွာ ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ ပက္ကဘာဇနေနေဝ အာဒါယ ဂန္တွာ ဒါနပါရမိံ အာဝဇ္ဇေတွာ အတ္တနော အသေသေတွာဝ တဿ ဘိက္ခာဘာဇနေ ပက္ခိပိ. သက္ကော တံ ဂဟေတွာ ထောကံ ဂန္တွာ အန္တရဓာယိ. မဟာသတ္တောပိ တဿ ဒတွာ ပုန ပရိယေဋ္ဌိံ အနာပဇ္ဇိတွာ တေနေဝ ပီတိသုခေန ဝီတိနာမေသိ.

ဒုတိယဒိဝသေ ပန ကာရပတ္တာနိ ပစိတွာ ‘‘ဟိယျော ဒက္ခိဏေယျံ အလဘိံ၊ အဇ္ဇ နု ခေါ ကထ’’န္တိ ပဏ္ဏသာလဒွါရေ နိသီဒိ. သက္ကောပိ တထေဝ အာဂမိ. မဟာသတ္တော ပုနပိ တထေဝ ဒတွာ ဝီတိနာမေသိ. တတိယဒိဝသေ စ တထေဝ ဒတွာ ‘‘အဟော ဝတ မေ လာဘာ၊ ဗဟုံ ဝတ ပုညံ ပသဝါမိ၊ သစာဟံ ဒက္ခိဏေယျံ လဘေယျံ၊ ဧဝမေဝ မာသမ္ပိ ဒွေမာသမ္ပိ ဒါနံ ဒဒေယျ’’န္တိ စိန္တေသိ. တီသုပိ ဒိဝသေသု ‘‘တေန ဒါနေန န လာဘသက္ကာရသိလောကံ န စက္ကဝတ္တိသမ္ပတ္တိံ န သက္ကသမ္ပတ္တိံ န ဗြဟ္မသမ္ပတ္တိံ န သာဝကဗောဓိံ န ပစ္စေကဗောဓိံ ပတ္ထေမိ၊ အပိ စ ဣဒံ မေ ဒါနံ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပစ္စယော ဟောတူ’’တိ ယထာဓိကာရံ စိတ္တံ ဌပေသိ. တေန ဝုတ္တံ –

၄. ‘‘တဒါ မံ တပတေဇေန၊ သန္တတ္တော တိဒိဝါဘိဘူ၊

ဓာရေန္တော ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခာယ မံ ဥပါဂမိ.

၅. ‘‘ပဝနာ အာဘတံ ပဏ္ဏံ၊ အတေလဉ္စ အလောဏိကံ၊

မမ ဒွါရေ ဌိတံ ဒိသွာ၊ သကဋာဟေန အာကိရိံ.

၆. ‘‘တဿ ဒတွာနဟံ ပဏ္ဏံ၊ နိကုဇ္ဇိတွာန ဘာဇနံ၊

ပုနေသနံ ဇဟိတွာန၊ ပါဝိသိံ ပဏ္ဏသာလကံ.

၇. ‘‘ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ၊ ဥပဂဉ္ဆိ မမန္တိကံ၊

အကမ္ပိတော အနောလဂ္ဂေါ၊ ဧဝမေဝမဒါသဟံ.

၈. ‘‘န မေ တပ္ပစ္စယာ အတ္ထိ၊ သရီရသ္မိံ ဝိဝဏ္ဏိယံ၊

ပီတိသုခေန ရတိယာ၊ ဝီတိနာမေမိ တံ ဒိဝံ.

၉. ‘‘ယဒိ မာသမ္ပိ ဒွေမာသံ၊ ဒက္ခိဏေယျံ ဝရံ လဘေ၊

အကမ္ပိတော အနောလီနော၊ ဒဒေယျံ ဒါနမုတ္တမံ.

၁၀. ‘‘န တဿ ဒါနံ ဒဒမာနော၊ ယသံ လာဘဉ္စ ပတ္ထယိံ၊

သဗ္ဗညုတံ ပတ္ထယာနော၊ တာနိ ကမ္မာနိ အာစရိ’’န္တိ.

တတ္ထ တဒါတိ ယဒါ အဟံ အကိတ္တိနာမကော တာပသော ဟုတွာ တသ္မိံ ဒီပေ ကာရာရညေ ဝိဟရာမိ၊ တဒါ. မန္တိ မမ. တပတေဇေနာတိ သီလပါရမိတာနုဘာဝေန. သီလဉှိ ဒုစ္စရိတသံကိလေသဿ တပနတော ‘‘တပေါ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ နေက္ခမ္မဝီရိယပါရမိတာနုဘာဝေန ဝါ. တာပိ ဟိ တဏှာသံကိလေသဿ ကောသဇ္ဇဿ စ တပနတော ‘‘တပေါ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဥက္ကံသဂတာ စ တာ ဗောဓိသတ္တဿ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေတိ. ခန္တိသံဝရဿ စာပိ ပရမုက္ကံသဂမနတော ‘‘ခန္တိပါရမိတာနုဘာဝေနာ’’တိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတေဝ. ‘‘ခန္တီ ပရမံ တပေါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၀၊ ဓ. ပ. ၁၈၄) ဟိ ဝုတ္တံ. သန္တတ္တောတိ ယထာဝုတ္တဂုဏာနုဘာဝဇနိတေန ဓမ္မတာသိဒ္ဓေန ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာသနဿ ဥဏှာကာရေန သန္တာပိတော. တိဒိဝါဘိဘူတိ ဒေဝလောကာဓိပတိ၊ သက္ကောတိ အတ္ထော. ပဏ္ဏသာလာယ သမီပေ ဂဟိတမ္ပိ ကာရပဏ္ဏံ ပဏ္ဏသာလာယ အရညမဇ္ဈဂတတ္တာ ‘‘ပဝနာ အာဘတ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

အတေလဉ္စ အလောဏိကန္တိ ဒေယျဓမ္မဿ အနုဠာရဘာဝေပိ အဇ္ဈာသယသမ္ပတ္တိယာ ဒါနဓမ္မဿ မဟာဇုတိကဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. မမ ဒွါရေတိ မယှံ ပဏ္ဏသာလာယ ဒွါရေ. သကဋာဟေန အာကိရိန္တိ ဣမိနာ အတ္တနော ကိဉ္စိပိ အသေသေတွာ ဒိန္နဘာဝံ ဒဿေတိ.

ပုနေသနံ ဇဟိတွာနာတိ ‘‘ဧကဒိဝသံ ဒွိက္ခတ္တုံ ဃာသေသနံ န သလ္လေခ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဒါနပီတိယာ တိတ္တော ဝိယ ဟုတွာ တသ္မိံ ဒိဝသေ ပုန အာဟာရပရိယေဋ္ဌိံ အကတွာ.

အကမ္ပိတောတိ သုဒူရဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ မစ္ဆရိယေန အစလိတော ဒါနဇ္ဈာသယတော စလနမတ္တမ္ပိ အကာရိတော. အနောလဂ္ဂေါတိ လောဘဝသေန ဤသကမ္ပိ အလဂ္ဂေါ. တတိယမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ဒုတိယမ္ပီတိ ဣမံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဧဝမေဝမဒါသဟန္တိ ယထာ ပဌမံ၊ ဧဝမေဝံ ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ အဒါသိံ အဟံ.

န မေ တပ္ပစ္စယာတိ ဂါထာယ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောတိ. တတ္ထ တပ္ပစ္စယာတိ ဒါနပစ္စယာ တီသု ဒိဝသေသု ဆိန္နာဟာရတာယ သရီရသ္မိံ ယေန ဝေဝဏ္ဏိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တမ္ပိ မေ သရီရသ္မိံ ဝိဝဏ္ဏိယံ ဒါနပစ္စယာယေဝ နတ္ထိ. ကသ္မာ? ဒါနဝိသယေန ပီတိသုခေန ဒါနဝိသယာယ ဧဝ စ ရတိယာ. ဝီတိနာမေမိ တံ ဒိဝန္တိ တံ သကလံ တိမတ္တဒိဝသံ ဝီတိနာမေမိ၊ န ကေဝလဉ္စ တီဏိ ဧဝ ဒိဝသာနိ၊ အထ ခေါ မာသဒွိမာသမတ္တမ္ပိ ကာလံ၊ ဧဝမေဝ ဒါတုံ ပဟောမီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယဒိ မာသမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အနောလီနောတိ အလီနစိတ္တော၊ ဒါနေ အသင်္ကုစိတစိတ္တောတိ အတ္ထော.

တဿာတိ ဗြာဟ္မဏရူပေန အာဂတဿ သက္ကဿ. ယသန္တိ ကိတ္တိံ၊ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိံ ဝါ. လာဘဉ္စာတိ ဒေဝမနုဿေသု စက္ကဝတ္တိအာဒိဘာဝေန လဒ္ဓဗ္ဗံ လာဘံ ဝါ န ပတ္ထယိံ. အထ ခေါ သဗ္ဗညုတံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတ္ထယာနော အာကင်္ခမာနော တာနိ တီသု ဒိဝသေသု အနေကဝါရံ ဥပ္ပန္နာနိ ဒါနမယာနိ ပုညကမ္မာနိ ဒါနဿ ဝါ ပရိဝါရဘူတာနိ ကာယသုစရိတာဒီနိ ပုညကမ္မာနိ အာစရိံ အကာသိန္တိ.

ဣတိ ဘဂဝါ တသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အတ္တနော သုဒုက္ကရံ ပုညစရိတမတ္တမေဝ ဣဓ မဟာထေရဿ ပကာသေသိ. ဇာတကဒေသနာယံ ပန စတုတ္ထဒိဝသေ သက္ကဿ ဥပသင်္ကမိတွာ ဗောဓိသတ္တဿ အဇ္ဈာသယဇာနနံ ဝရေန ဥပနိမန္တနာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝရသမ္ပဋိစ္ဆနသီသေန ဓမ္မဒေသနာ ဒေယျဓမ္မဒက္ခိဏေယျာနံ ပုန သက္ကဿ အနာဂမနဿ စ အာကင်္ခမာနတာ စ ပကာသိတာ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အကိတ္တိံ ဒိသွာန သမ္မန္တံ၊ သက္ကော ဘူတပတီ ဗြဝိ၊

ကိံ ပတ္ထယံ မဟာဗြဟ္မေ၊ ဧကော သမ္မသိ ဃမ္မနိ.

‘‘ဒုက္ခော ပုနဗ္ဘဝေါ သက္က၊ သရီရဿ စ ဘေဒနံ၊

သမ္မောဟမရဏံ ဒုက္ခံ၊ တသ္မာ သမ္မာမိ၊ ဝါသဝ.

‘‘ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ၊ ပတိရူပေ သုဘာသိတေ၊

ဝရံ ကဿပ တေ ဒမ္မိ၊ ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

ယေန ပုတ္တေ စ ဒါရေ စ၊ ဓနဓညံ ပိယာနိ စ၊

လဒ္ဓါ နရာ န တပ္ပန္တိ၊ သော လောဘော န မယီ ဝသေ.

ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ။ပေ။ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညဉ္စ၊ ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသံ၊

ယေန ဇာတေန ဇီယန္တိ၊ သော ဒေါသော န မယီ ဝသေ.

‘‘ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ။ပေ။ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

ဗာလံ န ပဿေ န သုဏေ၊ န စ ဗာလေန သံဝသေ၊

ဗာလေနလ္လာပသလ္လာပံ၊ န ကရေ န စ ရောစယေ.

‘‘ကိံ နု တေ အကရံ ဗာလော၊ ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ၊

ကေန ကဿပ ဗာလဿ၊ ဒဿနံ နာဘိကင်္ခသိ.

‘‘အနယံ နယတိ ဒုမ္မေဓော၊ အဓုရာယံ နိယုဉ္ဇတိ၊

ဒုန္နယော သေယျသော ဟောတိ၊ သမ္မာ ဝုတ္တော ပကုပ္ပတိ၊

ဝိနယံ သော န ဇာနာတိ၊ သာဓု တဿ အဒဿနံ.

‘‘ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ။ပေ။ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

ဓီရံ ပဿေ သုဏေ ဓီရံ၊ ဓီရေန သဟ သံဝသေ၊

ဓီရေနလ္လာပသလ္လာပံ၊ တံ ကရေ တဉ္စ ရောစယေ.

‘‘ကိံ နု တေ အကရံ ဓီရော၊ ဝဒ ကဿပ ကာရဏံ၊

ကေန ကဿပ ဓီရဿ၊ ဒဿနံ အဘိကင်္ခသိ.

‘‘နယံ နယတိ မေဓာဝီ၊ အဓုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ၊

သုနယော သေယျသော ဟောတိ၊ သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ၊

ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ၊ သာဓု တေန သမာဂမော.

‘‘ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ။ပေ။ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

တတော ရတျာ ဝိဝသာနေ၊ သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ၊ သီလဝန္တော စ ယာစကာ.

‘‘ဒဒတော မေ န ခီယေထ၊ ဒတွာ နာနုတပေယျဟံ၊

ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒေယျံ၊ ဧတံ သက္က ဝရံ ဝရေ.

‘‘ဧတသ္မိံ တေ သုလပိတေ။ပေ။ မနသိစ္ဆသိ.

‘‘ဝရဉ္စေ မေ အဒေါ သက္က၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

န မံ ပုန ဥပေယျာသိ၊ ဧတံ သက္က ဝရံ ဝရေ.

‘‘ဗဟူဟိ ဝတစရိယာဟိ၊ နရာ စ အထ နာရိယော၊

ဒဿနံ အဘိကင်္ခန္တိ၊ ကိံ နု မေ ဒဿနေ ဘယံ.

‘‘တံ တာဒိသံ ဒေဝဝဏ္ဏံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနံ၊

ဒိသွာ တပေါ ပမဇ္ဇေယျံ၊ ဧတံ တေ ဒဿနေ ဘယ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁၃.၈၃-၁၀၃)၊

အထ သက္ကော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ၊ န တေ ဣတော ပဋ္ဌာယ သန္တိကံ အာဂမိဿာမီ’’တိ တံ အဘိဝါဒေတွာ ပက္ကာမိ. မဟာသတ္တော ယာဝဇီဝံ တတ္ထေဝ ဝသန္တော အာယုပရိယောသာနေ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ.

အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော တဒါ သက္ကော အဟောသိ၊ လောကနာထော အကိတ္တိပဏ္ဍိတော.

တဿ မဟာဘိနိက္ခမနသဒိသံ နိက္ခန္တတ္တာ နေက္ခမ္မပါရမီ. သုဝိသုဒ္ဓသီလာစာရတာယ သီလပါရမီ. ကာမဝိတက္ကာဒီနံ သုဋ္ဌု ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ဝီရိယပါရမီ. ခန္တိသံဝရဿ ပရမုက္ကံသဂမနတော ခန္တိပါရမီ. ပဋိညာနုရူပံ ပဋိပတ္တိယာ သစ္စပါရမီ. သဗ္ဗတ္ထ အစလသမာဒါနာဓိဋ္ဌာနေန အဓိဋ္ဌာနပါရမီ. သဗ္ဗသတ္တေသု ဟိတဇ္ဈာသယေန မေတ္တာပါရမီ. သတ္တသင်္ခါရကတဝိပ္ပကာရေသု မဇ္ဈတ္တဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဥပေက္ခာပါရမီ. တာသံ ဥပကာရာနုပကာရေ ဓမ္မေ ဇာနိတွာ အနုပကာရေ ဓမ္မေ ပဟာယ ဥပကာရဓမ္မေသု ပဝတ္တာပနပုရေစရာ သဟဇာတာ စ ဥပါယကောသလ္လဘူတာ အတိသလ္လေခဝုတ္တိသာဓနီ စ ပညာ ပညာပါရမီတိ ဣမာပိ ဒသ ပါရမိယော လဗ္ဘန္တိ.

ဒါနဇ္ဈာသယဿ ပန အတိဥဠာရဘာဝေန ဒါနမုခေန ဒေသနာ ပဝတ္တာ. တသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ သမကာ မဟာကရုဏာ၊ ဒွေပိ ပုညဉာဏသမ္ဘာရာ၊ ကာယသုစရိတာဒီနိ တီဏိ ဗောဓိသတ္တသုစရိတာနိ၊ သစ္စာဓိဋ္ဌာနာဒီနိ စတ္တာရိ အဓိဋ္ဌာနာနိ၊ ဥဿာဟာဒယော စတဿော ဗုဒ္ဓဘူမိယော၊ သဒ္ဓါဒယော ပဉ္စ မဟာဗောဓိပရိပါစနီယာ ဓမ္မာ၊ အလောဘဇ္ဈာသယာဒယော ဆ ဗောဓိသတ္တာနံ အဇ္ဈာသယာ၊ တိဏ္ဏော တာရေဿာမီတိအာဒယော သတ္တ ပဋိညာ ဓမ္မာ၊ အပ္ပိစ္ဆဿာယံ ဓမ္မော၊ နာယံ ဓမ္မော မဟိစ္ဆဿာတိအာဒယော (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၈၊ အ. နိ. ၈.၃၀) အဋ္ဌ မဟာပုရိသဝိတက္ကာ (ဒီ. နိ. ၃.၃၅၈)၊ နဝ ယောနိသောမနသိကာရမူလကာ ဓမ္မာ၊ ဒါနဇ္ဈာသယာဒယော ဒသ မဟာပုရိသဇ္ဈာသယာ၊ ဒါနသီလာဒယော ဒသ ပုညကိရိယဝတ္ထူနီတိ ဧဝမာဒယော ယေ အနေကသတအနေကသဟဿပ္ပဘေဒါ ဗောဓိသမ္ဘာရဘူတာ မဟာဗောဓိသတ္တဂုဏာ. တေ သဗ္ဗေပိ ယထာရဟံ ဣဓ နိဒ္ဓါရေတွာ ဝတ္တဗ္ဗာ.

အပိ စေတ္ထ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ မဟန္တဉ္စ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟာဘိနိက္ခမနသဒိသံ ဂေဟတော နိက္ခမနံ၊ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတဿ ဗဟုဇနသမ္မတဿ သတော ပရမပ္ပိစ္ဆဘာဝေန ကုလေသု ဂဏေသု စ အလဂ္ဂတာ၊ အစ္စန္တမေဝ လာဘသက္ကာရသိလောကဇိဂုစ္ဆာ၊ ပဝိဝေကာဘိရတိ၊ ကာယဇီဝိတနိရပေက္ခော ပရိစ္စာဂေါ၊ အနာဟာရဿေဝ သတော ဒိဝသတ္တယမ္ပိ ဒါနပီတိယာ ပရိတုဋ္ဌဿ နိဗ္ဗိကာရသရီရယာပနံ၊ မာသဒွိမာသမတ္တမ္ပိ ကာလံ ယာစကေ သတိ အာဟာရံ တထေဝ ဒတွာ ‘‘ဒါနဂတေနေဝ ပီတိသုခေန သရီရံ ယာပေဿာမီ’’တိ ပရိစ္စာဂေ အနောလီနဝုတ္တိသာဓကော ဥဠာရော ဒါနဇ္ဈာသယော၊ ဒါနံ ဒတွာ ပုန အာဟာရပရိယေဋ္ဌိယာ အကရဏဟေတုဘူတာ ပရမသလ္လေခဝုတ္တီတိ ဧဝမာဒယော မဟာသတ္တဿ ဂုဏာနုဘာဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဧဝံ အစ္ဆရိယာ ဟေတေ၊ အဗ္ဘုတာ စ မဟေသိနော၊

မဟာကာရုဏိကာ ဓီရာ၊ သဗ္ဗလောကေကဗန္ဓဝါ.

‘‘အစိန္တေယျာနုဘာဝါ စ၊ သဒါ သဒ္ဓမ္မဂေါစရာ၊

ဗောဓိသတ္တာ မဟာသတ္တာ၊ သုစိသလ္လေခဝုတ္တိနော.

‘‘မဟာဝါတသမုဒ္ဓတ-ဝီစိမာလော မဟောဒဓိ၊

အပိ လင်္ဃေယျ ဝေလန္တံ၊ ဗောဓိသတ္တာ န ဓမ္မတံ.

‘‘လောကေ သဉ္ဇာတဝဒ္ဓါပိ၊ န တေ ဘာဝိတဘာဝိနော၊

လိမ္ပန္တိ လောကဓမ္မေဟိ၊ တောယေန ပဒုမံ ယထာ.

‘‘ယေသံ ဝေ အတ္တနိ သ္နေဟော၊ နိဟီယတိ ယထာ ယထာ၊

သတ္တေသု ကရုဏာသ္နေဟော၊ ဝဍ္ဎတေဝ တထာ တထာ.

‘‘ယထာ စိတ္တံ ဝသေ ဟောတိ၊ န စ စိတ္တဝသာနုဂါ၊

တထာ ကမ္မံ ဝသေ ဟောတိ၊ န စ ကမ္မဝသာနုဂါ.

‘‘ဒေါသေဟိ နာဘိဘူယန္တိ၊ သမုဂ္ဃါတေန္တိ ဝါ န တေ၊

စရန္တာ ဗောဓိပရိယေဋ္ဌိံ၊ ပုရိသာဇာနိယာ ဗုဓာ.

‘‘တေသု စိတ္တပ္ပသာဒေါပိ၊ ဒုက္ခတော ပရိမောစယေ၊

ပဂေဝါနုကိရိယာ တေသံ၊ ဓမ္မဿ အနုဓမ္မတော’’တိ.

ပရမတ္ထဒီပနိယာ စရိယာပိဋကသံဝဏ္ဏနာယ

အကိတ္တိစရိယာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.