၃. မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ
ပဒုမုတ္တရနာထဿာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ကစ္စာနတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဇ္ဇာဓရော ဟုတွာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော သတ္ထာရံ ဧကသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိသိန္နံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ကဏိကာရပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ.
သော တေန ပုညကမ္မေန အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ ပရိဝတ္တေတွာ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သုဝဏ္ဏစေတိယကရဏဋ္ဌာနံ ဒသသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏိဋ္ဌကာယ ပူဇံ ကတွာ ‘‘ဘဂဝါ မယှံ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ သရီရံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထရံ အကာသိ. တတော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဥဇ္ဇေနိယံ ရညော စဏ္ဍပဇ္ဇောတဿ ပုရောဟိတဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ မာတာပိတရော ‘‘အမှာကံ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော အတ္တနော နာမံ ဂဟေတွာ အာဂတော’’တိ ကဉ္စနမာဏဝေါတွေဝ နာမံ ကရိံသု. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပိတု အစ္စယေန ပုရောဟိတဋ္ဌာနံ လဘိ. သော ဂေါတ္တဝသေန ကစ္စာနောတိ ပညာယိတ္ထ.
ရာဇာ စဏ္ဍပဇ္ဇောတော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ သုတွာ၊ ‘‘အာစရိယ၊ တွံ တတ္ထ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဣဓာနေဟီ’’တိ ပေသေသိ. သော အတ္တဋ္ဌမော သတ္ထု သန္တိကံ ဥပဂတော. တဿ သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ သော သတ္တဟိ ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ သဟပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ. အထ သတ္ထာ ‘‘ဧထ၊ ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. တေ တာဝဒေဝ ဒွင်္ဂုလမတ္တကေသမဿုကာ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရာ ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ. ဧဝံ ထေရော သဒတ္ထံ နိပ္ဖါဒေတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ရာဇာ ပဇ္ဇောတော တုမှာကံ ပါဒေ ဝန္ဒိတုံ ဓမ္မဉ္စ သောတုံ ဣစ္ဆတီ’’တိ သတ္ထု အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘တွံယေဝ ဘိက္ခု တတ္ထ ဂစ္ဆ၊ တယိ ဂတေပိ ရာဇာ ပသီဒိဿတီ’’တိ အာဟ. ထေရော အတ္တဋ္ဌမော တတ္ထ ဂန္တွာ ရာဇာနံ ပသာဒေတွာ အဝန္တီသု သာသနံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပုန သတ္ထု သန္တိကမေဝ ဂတော.
၃၁. ဧဝံ သော ပတ္တအရဟတ္တဖလော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာကစ္စာနော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၈၊ ၁၉၇) ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရနာထဿာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဒုမံ နာမ စေတိယန္တိ ပဒုမေဟိ ဆာဒိတတ္တာ ဝါ ပဒုမာကာရေဟိ ကတတ္တာ ဝါ ဘဂဝတော ဝသနဂန္ဓကုဋိဝိဟာရောဝ ပူဇနီယဘာဝေန စေတိယံ၊ ယထာ ‘‘ဂေါတမကစေတိယံ၊ အာဠဝကစေတိယ’’န္တိ ဝုတ္တေ တေသံ ယက္ခာနံ နိဝသနဋ္ဌာနံ ပူဇနီယဋ္ဌာနတ္တာ စေတိယန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမိဒံ ဘဂဝတော ဝသနဋ္ဌာနံ စေတိယန္တိ ဝုစ္စတိ၊ န ဓာတုနိဓာယကစေတိယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ အပရိနိဗ္ဗုတဿ ဘဂဝတော သရီရဓာတူနံ အဘာဝါ ဓာတုစေတိယံ အကရိ. သိလာသနံ ကာရယိတွာတိ တဿာ ပဒုမနာမိကာယ ဂန္ဓကုဋိယာ ပုပ္ဖါဓာရတ္ထာယ ဟေဋ္ဌာ ဖလိကမယံ သိလာသနံ ကာရေတွာ. သုဝဏ္ဏေနာဘိလေပယိန္တိ တံ သိလာသနံ ဇမ္ဗောနဒသုဝဏ္ဏေန အဘိဝိသေသေန လေပယိံ ဆာဒေသိန္တိ အတ္ထော.
၃၂. ရတနာမယံ သတ္တဟိ ရတနေဟိ ကတံ ဆတ္တံ ပဂ္ဂယှ မုဒ္ဓနိ ဓာရေတွာ ဝါဠဗီဇနိဉ္စ သေတပဝရစာမရိဉ္စ ပဂ္ဂယှ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ. လောကဗန္ဓုဿ တာဒိနောတိ သကလလောကဗန္ဓုသဒိသဿ တာဒိဂုဏသမင်္ဂိဿ ဗုဒ္ဓဿ ဓာရေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.
မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.