၃-၇. အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယံ ကိရ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ အတ္တနော သာသနေ ပဌမံ ပဋိဝိဒ္ဓဓမ္မရတ္တညူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ဗျာကာသိ. သော ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကရောန္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ စေတိယေ ပတိဋ္ဌာပိယမာနေ အန္တောစေတိယေ ရတနဃရံ ကာရာပေသိ၊ စေတိယံ ပရိဝါရေတွာ သဟဿရတနဂ္ဃိကာနိ စ ကာရေသိ.

သော ဧဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာကာလော နာမ ကုဋုမ္ဗိကော ဟုတွာ အဋ္ဌကရီသမတ္တေ ခေတ္တေ သာလိဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ဂဟိတသာလိတဏ္ဍုလေဟိ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ သမ္ပာဒေတွာ တတ္ထ မဓုသပ္ပိသက္ကရာဒယော ပက္ခိပိတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ အဒါသိ. သာလိဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပုန ပူရတိ. ပုထုကကာလေ ပုထုကဂ္ဂံ နာမ အဒါသိ. လာယနေ လာယနဂ္ဂံ၊ ဝေဏိကရဏေ ဝေဏဂ္ဂံ၊ ကလာပါဒိကရဏေ ကလာပဂ္ဂံ၊ ခလဂ္ဂံ၊ ဘဏ္ဍဂ္ဂံ၊ မိနဂ္ဂံ ကောဋ္ဌဂ္ဂန္တိ ဧဝံ ဧကသဿေ နဝ ဝါရေ အဂ္ဂဒါနံ အဒါသိ၊ တမ္ပိ သဿံ အတိရေကတရံ သမ္ပန္နံ အဟောသိ.

ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ကပိလဝတ္ထုနဂရဿ အဝိဒူရေ ဒေါဏဝတ္ထုနာမကေ ဗြာဟ္မဏဂါမေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ကောဏ္ဍညောတိ ဂေါတ္တတော အာဂတံ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာ လက္ခဏမန္တေသု စ ပါရံ အဂမာသိ. တေန သမယေန အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော တုသိတပုရတော စဝိတွာ ကပိလဝတ္ထုပုရေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ အဋ္ဌုတ္တရသတေသု ဗြာဟ္မဏေသု ဥပနီတေသု ယေ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာ လက္ခဏပရိဂ္ဂဟဏတ္ထံ မဟာတလံ ဥပနီတာ. သော တေသု သဗ္ဗနဝကော ဟုတွာ မဟာပုရိသဿ လက္ခဏနိပ္ဖတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ဧကံသေန အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ မဟာသတ္တဿ အဘိနိက္ခမနံ ဥဒိက္ခန္တော ဝိစရတိ.

ဗောဓိသတ္တောပိ ခေါ မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎမာနော အနုက္ကမေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဉာဏပရိပါကံ ဂန္တွာ ဧကူနတိံသတိမေ ဝဿေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမန္တော အနောမာနဒီတီရေ ပဗ္ဗဇိတွာ အနုက္ကမေန ဥရုဝေလံ ဂန္တွာ ပဓာနံ ပဒဟိ. တဒါ ကောဏ္ဍညော မာဏဝေါ မဟာသတ္တဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ လက္ခဏပရိဂ္ဂါဟကဗြာဟ္မဏာနံ ပုတ္တေဟိ ဝပ္ပမာဏဝါဒီဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တပဉ္စမော ပဗ္ဗဇိတွာ အနုက္ကမေန ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဆဗ္ဗဿာနိ တံ ဥပဋ္ဌဟန္တော တဿ ဩဠာရိကာဟာရပရိဘောဂေန နိဗ္ဗိန္နော အပက္ကမိတွာ ဣသိပတနံ အဂမာသိ. အထ ခေါ ဗောဓိသတ္တော ဩဠာရိကာဟာရပရိဘောဂေန လဒ္ဓကာယဗလော ဝေသာခပုဏ္ဏမာယံ ဗောဓိရုက္ခမူလေ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော တိဏ္ဏံ မာရာနံ မတ္ထကံ မဒ္ဒိတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သတ္တသတ္တာဟံ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဝီတိနာမေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဉာဏပရိပါကံ ဉတွာ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာယံ ဣသိပတနံ ဂန္တွာ တေသံ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တံ (မဟာဝ. ၁၃ အာဒယော၊ သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁) ကထေသိ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ကောဏ္ဍညတ္ထေရော အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ. အထ ပဉ္စမိယံ ပက္ခဿ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တန္တဒေသနာယ (မဟာဝ. ၂၀ အာဒယော၊ သံ. နိ. ၃.၅၉) အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ.

၅၉၆. ဧဝံ သော အရဟတ္တံ ပတွာ ‘‘ကိံ ကမ္မံ ကတွာ အဟံ လောကုတ္တရသုခံ အဓိဂတောမှီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဥဒါနဝသေန ဒဿေန္တော ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. လောကဇေဋ္ဌံ ဝိနာယကန္တိ သကလဿ သတ္တလောကဿ ဇေဋ္ဌံ ပဓာနန္တိ အတ္ထော. ဝိသေသေန ဝေနေယျသတ္တေ သံသာရသာဂရဿ ပရတီရံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ နေတိ သမ္ပာပေတီတိ ဝိနာယကော၊ တံ ဝိနာယကံ. ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘူမိ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနန္တိ ဗုဒ္ဓဘူမိ၊ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ တံ အနုပ္ပတ္တော ပဋိဝိဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တော၊ တံ ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တံ၊ သဗ္ဗညုတပ္ပတ္တံ ဗုဒ္ဓဘူတန္တိ အတ္ထော. ပဌမံ အဒ္ဒသံ အဟန္တိ ပဌမံ ဝေသာခပုဏ္ဏမိယာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ ဗုဒ္ဓဘူတံ ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ အဟံ အဒ္ဒက္ခိန္တိ အတ္ထော.

၅၉၇. ယာဝတာ ဗောဓိယာ မူလေတိ ယတ္တကာ ဗောဓိရုက္ခသမီပေ ယက္ခာ သမာဂတာ ရာသိဘူတာ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဗုဒ္ဓဘူတံ တံ ဗုဒ္ဓံ ပဉ္ဇလီကတာ ဒသင်္ဂုလိသမောဓာနံ အဉ္ဇလိပုဋံ သိရသိ ဌပေတွာ ဝန္ဒန္တိ နမဿန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၅၉၈. သဗ္ဗေ ဒေဝါ တုဋ္ဌမနာတိ ဗုဒ္ဓဘူတဋ္ဌာနံ အာဂတာ တေ သဗ္ဗေ ဒေဝါ တုဋ္ဌစိတ္တာ အာကာသေ သဉ္စရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္ဓကာရတမောနုဒေါတိ အတိဝိယ အန္ဓကာရံ မောဟံ နုဒေါ ခေပနော အယံ ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပတ္တောတိ အတ္ထော.

၅၉၉. တေသံ ဟာသပရေတာနန္တိ ဟာသေဟိ ပီတိသောမနဿေဟိ သမန္နာဂတာနံ တေသံ ဒေဝါနံ မဟာနာဒေါ မဟာဃောသော အဝတ္တထ ပဝတ္တတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ ကိလေသေ သံကိလေသေ ဓမ္မေ ဈာပယိဿာမာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၀၀. ဒေဝါနံ ဂိရမညာယာတိ ဝါစာယ ထုတိဝစနေန သဟ ဥဒီရိတံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ ဇာနိတွာ ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန သောမနဿသဟဂတေန စိတ္တေန အာဒိဘိက္ခံ ပဌမံ အာဟာရံ ဗုဒ္ဓဘူတဿ အဟံ အဒါသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၀၂. သတ္တာဟံ အဘိနိက္ခမ္မာတိ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ သတ္တာဟံ ပဓာနံ ကတွာ သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတံ ဗောဓိံ အဇ္ဈဂမံ အဓိဂဉ္ဆိံ အဟန္တိ အတ္ထော. ဣဒံ မေ ပဌမံ ဘတ္တန္တိ ဣဒံ ဘတ္တံ သရီရယာပနံ ဗြဟ္မစာရိဿ ဥတ္တမစာရိဿ မေ မယှံ ဣမိနာ ဒေဝပုတ္တေန ပဌမံ ဒိန္နံ အဟောသီတိ အတ္ထော.

၆၀၃. တုသိတာ ဟိ ဣဓာဂန္တွာတိ တုသိတဘဝနတော ဣဓ မနုဿလောကေ အာဂန္တွာ ယော ဒေဝပုတ္တော မေ မမ ဘိက္ခံ ဥပါနယိ အဒါသိ၊ တံ ဒေဝပုတ္တံ ကိတ္တယိဿာမိ ကထေဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမိ. ဘာသတော ဘာသန္တဿ မမ ဝစနံ သုဏာထာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတော ပရံ အနုတ္တာနပဒမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၆၀၇. တိဒသာတိ တာဝတိံသဘဝနာ. အဂါရာတိ အတ္တနော ဥပ္ပန္နဗြာဟ္မဏဂေဟတော နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဆ သံဝစ္ဆရာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကရောန္တေန ဗောဓိသတ္တေန သဟ ဝသိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၀၈. တတော သတ္တမကေ ဝဿေတိ တတော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သတ္တမေ သံဝစ္ဆရေ. ဗုဒ္ဓေါ သစ္စံ ကထေဿတီတိ ဆဗ္ဗဿာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကတွာ သတ္တမသံဝစ္ဆရေ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တဒေသနာယ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂသစ္စသင်္ခါတံ စတုသစ္စံ ကထေဿတီတိ အတ္ထော. ကောဏ္ဍညော နာမ နာမေနာတိ နာမေန ဂေါတ္တနာမဝသေန ကောဏ္ဍညော နာမ. ပဌမံ သစ္ဆိကာဟိတီတိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနမန္တရေ ပဌမံ အာဒိတော ဧဝ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏံ သစ္ဆိကာဟိတိ ပစ္စက္ခံ ကရိဿတီတိ အတ္ထော.

၆၀၉. နိက္ခန္တေနာနုပဗ္ဗဇိန္တိ နိက္ခန္တေန ဗောဓိသတ္တေန သဟ နိက္ခမိတွာ အနုပဗ္ဗဇိန္တိ အတ္ထော. တထာ အနုပဗ္ဗဇိတွာ မယာ ပဓာနံ ဝီရိယံ သုကတံ သုဋ္ဌု ကတံ ဒဠှံ ကတွာ ကတန္တိ အတ္ထော. ကိလေသေ ဈာပနတ္ထာယာတိ ကိလေသေ သောသနတ္ထာယ ဝိဒ္ဓံသနတ္ထာယ အနဂါရိယံ အဂါရဿ အဟိတံ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒိကမ္မဝိရဟိတံ သာသနံ ပဗ္ဗဇိံ ပဋိပဇ္ဇိန္တိ အတ္ထော.

၆၁၀. အဘိဂန္တွာန သဗ္ဗညူတိ သဗ္ဗံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ သင်္ခါရဝိကာရလက္ခဏနိဗ္ဗာနပညတ္တိသင်္ခါတံ ဉေယျံ ဝါ ဇာနန္တော ဒေဝေဟိ သဟ ဝတ္တမာနေ သတ္တ လောကေ ဗုဒ္ဓေါ မိဂါရညံ မိဂဒါယ ဝိဟာရံ အဘိဂန္တွာ ဥပသင်္ကမိတွာ မေ မယာ သစ္ဆိကတေန ဣမိနာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အမတဘေရိံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနဘေရိံ အဟရိ ပဟရိ ဒဿေသီတိ အတ္ထော.

၆၁၁. သော ဒါနီတိ သော အဟံ ပဌမံ သောတာပန္နော ဣဒါနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အမတံ သန္တံ ဝူပသန္တသဘာဝံ ပဒံ ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ပါပုဏိတဗ္ဗံ၊ အနုတ္တရံ ဥတ္တရဝိရဟိတံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တော အဓိဂတောတိ အတ္ထော. သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယာတိ ကာမာသဝါဒယော သဗ္ဗေ အာသဝေ ပရိညာယ ပဟာနပရိညာယ ပဇဟိတွာ အနာသဝေါ နိက္ကိလေသော ဝိဟရာမိ ဣရိယာပထဝိဟာရေန ဝါသံ ကပ္ပေမိ. ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿောတျာဒယော ဂါထာယော ဝုတ္တတ္ထာယေဝ.

အထ နံ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ပဌမံ ပဋိဝိဒ္ဓဓမ္မဘာဝံ ဒီပေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ရတ္တညူနံ ယဒိဒံ အညာသိကောဏ္ဍညော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၈) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ. သော ဒွီဟိ အဂ္ဂသာဝကေဟိ အတ္တနိ ကရိယမာနံ ပရမနိပစ္စကာရံ၊ ဂါမန္တသေနာသနေ အာကိဏ္ဏဝိဟာရဉ္စ ပရိဟရိတုကာမော၊ ဝိဝေကာဘိရတိယာ ဝိဟရိတုကာမော စ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတာနံ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ ပဋိသန္ထာရကရဏမ္ပိ ပပဉ္စံ မညမာနော သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဆဒ္ဒန္တေဟိ နာဂေဟိ ဥပဋ္ဌိယမာနော ဆဒ္ဒန္တဒဟတီရေ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဝသိ. ဧဝံ တတ္ထ ဝသန္တံ ထေရံ ဧကဒိဝသံ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဌိတော ဧဝမာဟ ‘‘သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ. ထေရော တဿ စတုသစ္စဂဗ္ဘံ တိလက္ခဏာဟတံ သုညတာပဋိသံယုတ္တံ နာနာနယဝိစိတ္တံ အမတောဂဓံ ဗုဒ္ဓလီလာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တံ သုတွာ သက္ကော အတ္တနော ပသာဒံ ပဝေဒေန္တော –

‘‘ဧသ ဘိယျော ပသီဒါမိ၊ သုတွာ ဓမ္မံ မဟာရသံ၊

ဝိရာဂေါ ဒေသိတော ဓမ္မော၊ အနုပါဒါယ သဗ္ဗသော’’တိ. (ထေရဂါ. ၆၇၃) –

ထုတိံ အကာသိ. ထေရော ဆဒ္ဒန္တဒဟတီရေ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဝသိတွာ ဥပကဋ္ဌေ ပရိနိဗ္ဗာနေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ အနုဇာနာပေတွာ တတ္ထေဝ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ.

အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.