၃-၉. ခဒိရဝနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီ နာမာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ခဒိရဝနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ တိတ္ထနာဝိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာဂင်္ဂါယ ပယာဂတိတ္ထေ တိတ္ထနာဝါယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဧကဒိဝသံ သသာဝကသံဃံ ဘဂဝန္တံ ဂင်္ဂါတီရံ ဥပဂတံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော နာဝါသင်္ဃာဋံ ယောဇေတွာ မဟန္တေန ပူဇာသက္ကာရေန ပရတီရံ ပါပေတွာ အညတရံ ဘိက္ခုံ သတ္ထာရာ အာရညကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိယမာနံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ. ဘဂဝါ တဿ ပတ္ထနာယ အဝဉ္ဈဘာဝံ ဗျာကာသိ.

သော တတော ပဋ္ဌာယ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ နာလကဂါမေ ရူပသာရိယာ နာမ ဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ ဝယပ္ပတ္တံ မာတာပိတရော ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတုကာမာ ဟုတွာ တဿ အာရောစေသုံ. သော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတာ အယျော ဥပတိဿော ဣမံ ဝိဘဝံ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိတော၊ တေန ဝန္တံ ခေဠပိဏ္ဍံ ကထာဟံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိ ဇာတသံဝေဂေါ ပါသံ အနုပဂစ္ဆမာနမိဂေါ ဝိယ ဉာတကေ ဝဉ္စေတွာ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မသေနာပတိနော ကနိဋ္ဌဘာဝံ နိဝေဒေတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဆန္ဒံ အာရောစေသိ. ဘိက္ခူ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿံ ဥပသမ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေသုံ. သော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ခဒိရဝနံ ပဝိသိတွာ ဝိဿမန္တော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အရဟာ အဟောသိ. သော အရဟာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မသေနာပတိဉ္စ ဝန္ဒိတုံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ပတွာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မသေနာပတိဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ကတိပါဟံ ဇေတဝနေ ဝိဟာသိ. အထ နံ သတ္ထာ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော အာရညကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ အာရညကာနံ ယဒိဒံ ရေဝတော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၈၊ ၂၀၃).

၆၂၈. ဧဝံ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂင်္ဂါတိ ဂါယမာနာ ဃောသံ ကုရုမာနာ ဂစ္ဆတီတိ ဂင်္ဂါ. အထ ဝါ ဂေါ ဝုစ္စတိ ပထဝီ၊ တသ္မိံ ဂတာ ပဝတ္တာတိ ဂင်္ဂါ. အနောတတ္တဒဟံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဂတဋ္ဌာနေ အာဝဋ္ဋဂင်္ဂါတိ စ ပဗ္ဗတမတ္ထကေန ဂတဋ္ဌာနေ ဗဟလဂင်္ဂါတိ စ တိရစ္ဆာနပဗ္ဗတံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဂတဋ္ဌာနေ ဥမင်္ဂဂင်္ဂါတိ စ တတော ဗဟလပဗ္ဗတံ ပဟရိတွာ ပဉ္စယောဇနံ အာကာသေန ဂတဋ္ဌာနေ အာကာသဂင်္ဂါတိ စ တဿာ ပတိတဋ္ဌာနံ ဘိန္ဒိတွာ ဇာတံ ပဉ္စ ယောဇနံ ပေါက္ခရဏီကူလံ ဘိန္ဒိတွာ တတ္ထ ပန ပဉ္စင်္ဂုလိ ဝိယ ပဉ္စ ဓာရာ ဟုတွာ ဂင်္ဂါ ယမုနာ သရဘူ မဟီ အစိရဝတီတိ ပဉ္စ နာမာ ဟုတွာ ဇမ္ဗုဒီပံ ပဉ္စ ဘာဂံ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ ပဉ္စ ဘာဂေ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ဣတာ ဂတာ ပဝတ္တာတိ ဘာဂီရထီ. ဂင်္ဂါ စ သာ ဘာဂီရထီ စေတိ ဂင်္ဂါဘာဂီရထီ. ‘‘ဘာဂီရထီ ဂင်္ဂါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ပုဗ္ဗစရိယဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဟိမဝန္တာ ပဘာဝိတာတိ သတ္တေ ဟိံသတိ သီတေန ဟနတိ မထေတိ အာလောဠေတီတိ ဟိမော၊ ဟိမော အဿ အတ္ထီတိ ဟိမဝါ၊ တတော ဟိမဝန္တတော ပဋ္ဌာယ ပဘာဝိတာ ပဝတ္တာ သန္ဒမာနာတိ ဟိမဝန္တပဘာဝိတာ. ကုတိတ္ထေ နာဝိကော အာသိန္တိ တဿာ ဂင်္ဂါယ စဏ္ဍသောတသမာပန္နေ ဝိသမတိတ္ထေ ကေဝဋ္ဋကုလေ ဥပ္ပန္နော နာဝိကော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော. ဩရိမေ စ တရိံ အဟန္တိ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တမနုဿေ ပါရိမာ တီရာ ဩရိမံ တီရံ အဟံ တရိံ တာရေသိန္တိ အတ္ထော.

၆၂၉. ပဒုမုတ္တရော နာယကောတိ ဒွိပဒါနံ ဥတ္တမော သတ္တေ နိဗ္ဗာနံ နာယကော ပါပနကော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓေါ မမ ပုညသမ္ပတ္တိံ နိပ္ဖါဒေန္တော. ဝသီသတသဟဿေဟိ ခီဏာသဝသတသဟဿေဟိ ဂင်္ဂါသောတံ တရိတုံ တိတ္ထံ ပတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၃၀. ဗဟူ နာဝါ သမာနေတွာတိ သမ္ပတ္တံ တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ဝဍ္ဎကီဟိ သုဋ္ဌု သင်္ခတံ ကတံ နိပ္ဖါဒိတံ ဗဟူ နာဝါယော သမာနေတွာ ဒွေ ဒွေ နာဝါယော ဧကတော ကတွာ တဿာ နာဝါယ ဥပရိ မဏ္ဍပဆဒနံ ကတွာ နရာသဘံ ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဋိမာနိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော.

၆၃၁. အာဂန္တွာန စ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝံ သင်္ဃဋိတာယ နာဝါယ တတ္ထ အာဂန္တွာန တဉ္စ နာဝကံ နာဝမုတ္တမံ အာရုဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝါရိမဇ္ဈေ ဌိတော သတ္ထာတိ နာဝမာရူဠှော သတ္ထာ ဂင်္ဂါဇလမဇ္ဈေ ဌိတော သမာနော ဣမာ သောမနဿပဋိသံယုတ္တဂါထာ အဘာသထ ကထေသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၃၂. ယော သော တာရေသိ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ယော သော နာဝိကော ဂင်္ဂါသောတာယ သမ္ဗုဒ္ဓံ အတာရေသိ. သံဃဉ္စာပိ အနာသဝန္တိ န ကေဝလမေဝ သမ္ဗုဒ္ဓံ တာရေသိ၊ အနာသဝံ နိက္ကိလေသံ သံဃဉ္စာပိ တာရေသီတိ အတ္ထော. တေန စိတ္တပသာဒေနာတိ တေန နာဝါပါဇနကာလေ ဥပ္ပန္နေန သောမနဿသဟဂတစိတ္တပသာဒေန ဒေဝလောကေ ဆသု ကာမသဂ္ဂေသု ရမိဿတိ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိဿတီတိ အတ္ထော.

၆၃၃. နိဗ္ဗတ္တိဿတိ တေ ဗျမှန္တိ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နဿ တေ တုယှံ ဗျမှံ ဝိမာနံ သုကတံ သုဋ္ဌု နိဗ္ဗတ္တံ နာဝသဏ္ဌိတံ နာဝါသဏ္ဌာနံ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ ပါတုဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. အာကာသေ ပုပ္ဖဆဒနန္တိ နာဝါယ ဥပရိမဏ္ဍပကတကမ္မဿ နိဿန္ဒေန သဗ္ဗဒါ ဂတဂတဋ္ဌာနေ အာကာသေ ပုပ္ဖဆဒနံ ဓာရယိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၆၃၄. အဋ္ဌပညာသကပ္ပမှီတိ ဣတော ပုညကရဏကာလတော ပဋ္ဌာယ အဋ္ဌပဏ္ဏာသကပ္ပံ အတိက္ကမိတွာ နာမေန တာရကော နာမ စက္ကဝတ္တီ ခတ္တိယော စာတုရန္တော စတူသု ဒီပေသု ဣဿရော ဝိဇိတာဝီ ဇိတဝန္တော ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသဂါထာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ.

၆၃၇. ရေဝတော နာမ နာမေနာတိ ရေဝတီနက္ခတ္တေန ဇာတတ္တာ ‘‘ရေဝတော’’တိ လဒ္ဓနာမော ဗြဟ္မဗန္ဓု ဗြာဟ္မဏပုတ္တဘူတော ဘဝိဿတိ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အတ္ထော.

၆၃၉. နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါတိ နိက္ကိလေသော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗာယိဿတိ.

၆၄၀. ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှန္တိ ဧဝံ ပဒုမုတ္တရေန ဘဂဝတာ ဗျာကတော အဟံ ကမေန ပါရမိတာကောဋိံ ပတွာ မေ မယှံ ဝီရိယံ အသိထိလဝီရိယံ ဓုရဓောရယှံ ဓုရဝါဟံ ဓုရာဓာရံ ယောဂေဟိ ခေမဿ နိဗ္ဘယဿ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဝါဟနံ အာဝဟနံ အဟောသီတိ အတ္ထော. ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟန္တိ ဣဒါနာဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ ပရိယောသာနသရီရံ ဓာရေမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ဇာတဂါမံ ဂန္တွာ ‘‘စာလာ၊ ဥပစာလာ၊ သီသူပစာလာ’’တိ တိဿန္နံ ဘဂိနီနံ ပုတ္တေ ‘‘စာလာ၊ ဥပစာလာ၊ သီသူပစာလာ’’တိ တယော ဘာဂိနေယျေ အာနေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေသိ. တေ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရိံသု.

တသ္မိဉ္စ သမယေ ထေရဿ ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော၊ တံ သုတွာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော – ‘‘ရေဝတဿ ဂိလာနပုစ္ဆနံ အဓိဂမပုစ္ဆနဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ ဥပဂဉ္ဆိ. ရေဝတတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ တေသံ သာမဏေရာနံ သတုပ္ပါဒဝသေန ဩဝဒိယမာနော စာလေတိဂါထံ အဘာသိတ္ထ. တတ္ထ စာလေ ဥပစာလေ သီသူပစာလေတိ တေသံ အာလပနံ. စာလာ၊ ဥပစာလာ၊ သီသူပစာလာတိ ဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမာ တယော ဒါရကာ ပဗ္ဗဇိတာပိ တထာ ဝေါဟရိယျန္တိ. ‘‘စာလီ၊ ဥပစာလီ၊ သီသူပစာလီတိ တေသံ နာမာနီ’’တိ စ ဝဒန္တိ. ယဒတ္ထံ ‘‘စာလေ’’တိအာဒိနာ အာမန္တနံ ကတံ၊ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ပတိဿတာ နု ခေါ ဝိဟရထာ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏံ အာဟ – ‘‘အာဂတော ဝေါ ဝါလံ ဝိယ ဝေဓီ’’တိ. ပတိဿတာတိ ပတိဿတိကာ. ခေါတိ အဝဓာရဏေ. အာဂတောတိ အာဂဉ္ဆိ. ဝေါတိ တုမှာကံ. ဝါလံ ဝိယ ဝေဓီတိ ဝါလဝေဓိ ဝိယ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – တိက္ခဇဝနနိဗ္ဗေဓိကပညတာယ ဝါလဝေဓိရူပေါ သတ္ထုကပ္ပေါ တုမှာကံ မာတုလတ္ထေရော အာဂတော၊ တသ္မာ သမဏသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သတိသမ္ပဇညယုတ္တာ ဧဝ ဟုတွာ ဝိဟရထ၊ ယထာဓိဂတေ ဝိဟာရေ အပ္ပမတ္တာ ဘဝထာတိ.

တံ သုတွာ တေ သာမဏေရာ ဓမ္မသေနာပတိဿ ပစ္စုဂ္ဂမနာဒိဝတ္တံ ကတွာ ဥဘိန္နံ မာတုလတ္ထေရာနံ ပဋိသန္ထာရဝေလာယံ နာတိဒူရေ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိံသု. ဓမ္မသေနာပတိ ရေဝတတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ တေ သာမဏေရေ ဥပသင်္ကမိ. တေ တထာ ကာလပရိစ္ဆေဒဿ ကတတ္တာ ထေရေ ဥပသင်္ကမန္တေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌံသု. ထေရော – ‘‘ကတရကတရဝိဟာရေန ဝိဟရထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တေဟိ ‘‘ဣမာယ ဣမာယာ’’တိ ဝုတ္တေ ဒါရကေပိ ဧဝံ ဝိနေန္တော – ‘‘မယှံ ဘာတိကော သစ္စဝါဒီ ဝတ ဓမ္မဿ အနုဓမ္မစာရိ’’န္တိ ထေရံ ပသံသန္တော ပက္ကာမိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ခဒိရဝနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.