မဃမာဏဝဝတ္ထု

၃၅၅. ဒီဃရတ္တံ ဝိသုဒ္ဓေါ ခေါ အယံ ယက္ခောတိ စိရကာလတော ပဘုတိ ဝိသုဒ္ဓေါ. ကီဝ စိရကာလတော? အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ မဂဓရဋ္ဌေ မစလဂါမကေ မဃမာဏဝကာလတော ပဋ္ဌာယ. တဒါ ကိရေသ ဧကဒိဝသံ ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ဂါမမဇ္ဈေ မနုဿာနံ ဂါမကမ္မကရဏဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အတ္တနော ဌိတဋ္ဌာနံ ပါဒန္တေနေဝ ပံသုကစဝရံ အပနေတွာ ရမဏီယမကာသိ၊ အညော အာဂန္တွာ တတ္ထ အဋ္ဌာသိ. သော တာဝတကေနေဝ သတိံ ပဋိလဘိတွာ မဇ္ဈေ ဂါမဿ ခလမဏ္ဍလမတ္တံ ဌာနံ သောဓေတွာ ဝါလုကံ ဩကိရိတွာ ဒါရူနိ အာဟရိတွာ သီတကာလေ အဂ္ဂိံ ကရောတိ၊ ဒဟရာ စ မဟလ္လကာ စ အာဂန္တွာ တတ္ထ နိသီဒန္တိ.

အထဿ ဧကဒိဝသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယံ နဂရံ ဂန္တွာ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ပဿာမ၊ ဣမေသုပိ စန္ဒိမသူရိယေသု ‘စန္ဒော နာမ ဒေဝပုတ္တော၊ သူရိယော နာမ ဒေဝပုတ္တော’တိ ဝဒန္တိ. ကိံ နု ခေါ ကတွာ ဧတေ ဧတာ သမ္ပတ္တိယော အဓိဂတာ’’တိ? တတော ‘‘နာညံ ကိဉ္စိ၊ ပုညကမ္မမေဝ ကတွာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မယာပိ ဧဝံဝိဓသမ္ပတ္တိဒါယကံ ပုညကမ္မမေဝ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ စိန္တေသိ.

သော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ယာဂုံ ပိဝိတွာ ဝါသိဖရသုကုဒါလမုသလဟတ္ထော စတုမဟာပထံ ဂန္တွာ မုသလေန ပါသာဏေ ဥစ္စာလေတွာ ပဝဋ္ဋေတိ၊ ယာနာနံ အက္ခပဋိဃာတရုက္ခေ ဟရတိ၊ ဝိသမံ သမံ ကရောတိ၊ စတုမဟာပထေ သာလံ ကရောတိ၊ ပေါက္ခရဏိံ ခဏတိ၊ သေတုံ ဗန္ဓတိ၊ ဧဝံ ဒိဝသံ ကမ္မံ ကတွာ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဃရံ ဧတိ. တံ အညော ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘော၊ မဃ၊ တွံ ပါတောဝ နိက္ခမိတွာ သာယံ အရညတော ဧသိ၊ ကိံ ကမ္မံ ကရောသီ’’တိ? ပုညကမ္မံ ကရောမိ. သဂ္ဂဂါမိမဂ္ဂံ သောဓေမီတိ. ကိမိဒံ၊ ဘော၊ ပုညံ နာမာတိ? တွံ န ဇာနာသီတိ? အာမ၊ န ဇာနာမီတိ. နဂရံ ဂတကာလေ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ တေ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယောတိ? အာမ၊ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာတိ. ပုညကမ္မံ ကတွာ တေဟိ တံ ဌာနံ လဒ္ဓံ၊ အဟမ္ပိ ဧဝံဝိဓသမ္ပတ္တိဒါယကံ ကမ္မံ ကရောမိ. ‘‘စန္ဒော နာမ ဒေဝပုတ္တော၊ သူရိယော နာမ ဒေဝပုတ္တော’’တိ သုတပုဗ္ဗံ တယာတိ? အာမ သုတပုဗ္ဗန္တိ. ဧတဿ သဂ္ဂဿ ဂမနမဂ္ဂံ အဟံ သောဓေမီတိ. ဣဒံ ပန ပုညကမ္မံ ကိံ တဝေဝ ဝဋ္ဋတိ၊ အညဿ န ဝဋ္ဋတီတိ? န ကဿစေတံ ဝါရိတန္တိ. ယဒိ ဧဝံ သွေ အရညံ ဂမနကာလေ မယှမ္ပိ သဒ္ဒံ ဒေဟီတိ. ပုနဒိဝသေ တံ ဂဟေတွာ ဂတော၊ ဧဝံ တသ္မိံ ဂါမေ တေတ္တိံသ မနုဿာ တရုဏဝယာ သဗ္ဗေ တဿေဝ အနုဝတ္တကာ အဟေသုံ. တေ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဟုတွာ ပုညကမ္မာနိ ကရောန္တာ ဝိစရန္တိ. ယံ ဒိသံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မဂ္ဂံ သမံ ကရောန္တာ ဧကဒိဝသေနေဝ ကရောန္တိ၊ ပေါက္ခရဏိံ ခဏန္တာ၊ သာလံ ကရောန္တာ၊ သေတုံ ဗန္ဓန္တာ ဧကဒိဝသေနေဝ နိဋ္ဌာပေန္တိ.

အထ နေသံ ဂါမဘောဇကော စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ပုဗ္ဗေ ဧတေသု သုရံ ပိဝန္တေသု ပါဏဃာတာဒီနိ ကရောန္တေသု စ ကဟာပဏာဒိဝသေန စေဝ ဒဏ္ဍဗလိဝသေန စ ဓနံ လဘာမိ. ဣဒါနိ ဧတေသံ ပုညကရဏကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧတ္တကော အာယော နတ္ထိ၊ ဟန္ဒ နေ ရာဇကုလေ ပရိဘိန္ဒာမီ’’တိ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ စောရေ၊ မဟာရာဇ၊ ပဿာမီတိ. ကုဟိံ၊ တာတာတိ? မယှံ ဂါမေတိ. ကိံ စောရာ နာမ၊ တာတာတိ? ရာဇာပရာဓိကာ ဒေဝါတိ. ကိံ ဇာတိကာတိ? ဂဟပတိဇာတိကာ ဒေဝါတိ. ဂဟပတိကာ ကိံ ကရိဿန္တိ၊ တယာ ဇာနမာနေန ကသ္မာ မယှံ န ကထိတန္တိ? ဘယေန၊ မဟာရာဇ၊ န ကထေမိ၊ ဣဒါနိ မာ မယှံ ဒေါသံ ကရေယျာထာတိ. အထ ရာဇာ ‘‘အယံ မယှံ မဟာရဝံ ရဝတီ’’တိ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘တေန ဟိ ဂစ္ဆ၊ တွမေဝ နေ အာနေဟီ’’တိ ဗလံ ဒတွာ ပေသေသိ. သော ဂန္တွာ ဒိဝသံ အရညေ ကမ္မံ ကတွာ သာယမာသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂါမမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ‘‘သွေ ကိံ ကမ္မံ ကရိဿာမ၊ ကိံ မဂ္ဂံ သမံ ကရောမ၊ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာမ၊ သေတုံ ဗန္ဓာမာ’’တိ မန္တယမာနေယေဝ တေ ပရိဝါရေတွာ ‘‘မာ ဖန္ဒိတ္ထ၊ ရညော အာဏာ’’တိ ဗန္ဓိတွာ ပါယာသိ. အထ ခေါ နေသံ ဣတ္ထိယော ‘‘သာမိကာ ကိရ ဝေါ ‘ရာဇာပရာဓိကာ စောရာ’တိ ဗန္ဓိတွာ နိယျန္တီ’’တိ သုတွာ ‘‘အတိစိရေန ကူဋာ ဧတေ ‘ပုညကမ္မံ ကရောမာ’တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ အရညေဝ အစ္ဆန္တိ၊ သဗ္ဗကမ္မန္တာ ပရိဟီနာ၊ ဂေဟေ န ကိဉ္စိ ဝဍ္ဎတိ၊ သုဋ္ဌု ဗဒ္ဓါ သုဋ္ဌု ဂဟိတာ’’တိ ဝဒိံသု.

ဂါမဘောဇကောပိ တေ နေတွာ ရညော ဒဿေသိ. ရာဇာ အနုပပရိက္ခိတွာယေဝ ‘‘ဟတ္ထိနာ မဒ္ဒါပေထာ’’တိ အာဟ. တေသု နီယမာနေသု မဃော ဣတရေ အာဟ – ‘‘ဘော၊ သက္ခိဿထ မမ ဝစနံ ကာတု’’န္တိ? တဝ ဝစနံ ကရောန္တာယေဝမှ ဣမံ ဘယံ ပတ္တာ၊ ဧဝံ သန္တေပိ တဝ ဝစနံ ကရောမ၊ ဘဏ ဘော၊ ကိံ ကရောမာတိ? ဧတ္ထ ဘော ဝဋ္ဋေ စရန္တာနံ နာမ နိဗဒ္ဓံ ဧတံ၊ ကိံ ပန တုမှေ စောရာတိ? န စောရမှာတိ. ဣမဿ လောကဿ သစ္စကိရိယာ နာမ အဝဿယော၊ တသ္မာ သဗ္ဗေပိ ‘‘ယဒိ အမှေ စောရာ၊ ဟတ္ထီ မဒ္ဒတု၊ အထ န စောရာ၊ မာ မဒ္ဒတူ’’တိ သစ္စကိရိယံ ကရောထာတိ. တေ တထာ အကံသု. ဟတ္ထီ ဥပဂန္တုမ္ပိ န သက္ကောတိ၊ ဝိရဝန္တော ပလာယတိ၊ ဟတ္ထိံ တုတ္တတောမရင်္ကုသေဟိ ကောဋ္ဋေန္တာပိ ဥပနေတုံ န သက္ကောန္တိ. ‘‘ဟတ္ထိံ ဥပနေတုံ န သက္ကောမာ’’တိ ရညော အာရောစေသုံ. တေန ဟိ ဥပရိ ကဋေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ မဒ္ဒါပေထာတိ. ဥပရိ ကဋေ ဒိန္နေ ဒိဂုဏရဝံ ဝိရဝန္တော ပလာယတိ.

ရာဇာ သုတွာ ပေသုညကာရကံ ပက္ကောသာပေတွာ အာဟ – ‘‘တာတ၊ ဟတ္ထီ မဒ္ဒိတုံ န ဣစ္ဆတီ’’တိ? အာမ၊ ဒေဝ၊ ဇေဋ္ဌကမာဏဝေါ မန္တံ ဇာနာတိ၊ မန္တဿေဝ အယမာနုဘာဝေါတိ. ရာဇာ တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘မန္တော ကိရ တေ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ? နတ္ထိ၊ ဒေဝ၊ မယှံ မန္တော၊ သစ္စကိရိယံ ပန မယံ ကရိမှ – ‘‘ယဒိ အမှေ ရညော စောရာ၊ မဒ္ဒတု၊ အထ န စောရာ၊ မာ မဒ္ဒတူ’’တိ၊ သစ္စကိရိယာယ နော ဧသ အာနုဘာဝေါတိ. ကိံ ပန၊ တာတ၊ တုမှေ ကမ္မံ ကရောထာတိ? အမှေ၊ ဒေဝ၊ မဂ္ဂံ သမံ ကရောမ၊ စတုမဟာပထေ သာလံ ကရောမ၊ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာမ၊ သေတုံ ဗန္ဓာမ၊ ဧဝရူပါနိ ပုညကမ္မာနိ ကရောန္တာ ဝိစရိမှာတိ.

အယံ တုမှေ ကိမတ္ထံ ပိသုဏေသီတိ? အမှာကံ ပမတ္တကာလေ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ လဘတိ၊ အပ္ပမတ္တကာလေ တံ နတ္ထိ၊ ဧတေန ကာရဏေနာတိ. တာတ၊ အယံ ဟတ္ထီ နာမ တိရစ္ဆာနော၊ သောပိ တုမှာကံ ဂုဏေ ဇာနာတိ. အဟံ မနုဿော ဟုတွာပိ န ဇာနာမိ၊ တုမှာကံ ဝသနဂါမံ တုမှာကံယေဝ ပုန အဟရဏီယံ ကတွာ ဒေမိ၊ အယမ္ပိ ဟတ္ထီ တုမှာကံယေဝ ဟောတု၊ ပေသုညကာရကောပိ တုမှာကံယေဝ ဒါသော ဟောတု. ဣတော ပဋ္ဌာယ မယှမ္ပိ ပုညကမ္မံ ကရောထာတိ ဓနံ ဒတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တေ ဓနံ ဂဟေတွာ ဝါရေန ဝါရေန ဟတ္ထိံ အာရုယှ ဂစ္ဆန္တာ မန္တယန္တိ ‘‘ဘော ပုညကမ္မံ နာမ အနာဂတဘဝတ္ထာယ ကရိယတိ၊ အမှာကံ ပန အန္တောဥဒကေ ပုပ္ဖိတံ နီလုပ္ပလံ ဝိယ ဣမသ္မိညေဝ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကံ ဒေတိ. ဣဒါနိ အတိရေကံ ပုညံ ကရိဿာမာ’’တိ၊ ကိံ ကရောမာတိ? စတုမဟာပထေ ထာဝရံ ကတွာ မဟာဇနဿ ဝိဿမနသာလံ ကရောမ၊ ဣတ္ထီဟိ ပန သဒ္ဓိံ အပတ္တိကံ ကတွာ ကရိဿာမ၊ အမှေသု ဟိ ‘‘စောရာ’’တိ ဂဟေတွာ နီယမာနေသု ဣတ္ထီနံ ဧကာပိ စိန္တာမတ္တကမ္ပိ အကတွာ ‘‘သုဗဒ္ဓါ သုဂဟိတာ’’တိ ဥဋ္ဌဟိံသု၊ တသ္မာ တာသံ ပတ္တိံ န ဒဿာမာတိ. တေ အတ္တနော ဂေဟာနိ ဂန္တွာ ဟတ္ထိနော တေတ္တိံသပိဏ္ဍံ ဒေန္တိ၊ တေတ္တိံသ တိဏမုဋ္ဌိယော အာဟရန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဟတ္ထိဿ ကုစ္ဆိပူရံ ဇာတံ. တေ အရညံ ပဝိသိတွာ ရုက္ခေ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဆိန္နံ ဆိန္နံ ဟတ္ထီ ကဍ္ဎိတွာ သကဋပထေ ဌပေသိ. တေ ရုက္ခေ တစ္ဆေတွာ သာလာယ ကမ္မံ အာရဘိံသု.

မဃဿ ဂေဟေ သုဇာတာ၊ သုဓမ္မာ၊ စိတ္တာ၊ နန္ဒာတိ စတဿော ဘရိယာယော အဟေသုံ. သုဓမ္မာ ဝဍ္ဎကိံ ပုစ္ဆတိ – ‘‘တာတ၊ ဣမေ သဟာယာ ကာလဿေဝ ဂန္တွာ သာယံ ဧန္တိ၊ ကိံ ကမ္မံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘သာလံ ကရောန္တိ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘တာတ၊ မယှမ္ပိ သာလာယ ပတ္တိံ ကတွာ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဣတ္ထီဟိ အပတ္တိကံ ကရောမာ’’တိ ဧတေ ဝဒန္တီတိ. သာ ဝဍ္ဎကိဿ အဋ္ဌ ကဟာပဏေ ဒတွာ ‘‘တာတ၊ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန မယှံ ပတ္တိကံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓု အမ္မာ’’တိ ဝတွာ ပုရေတရံ ဝါသိဖရသုံ ဂဟေတွာ ဂါမမဇ္ဈေ ဌတွာ ‘‘ကိံ ဘော အဇ္ဇ ဣမသ္မိမ္ပိ ကာလေ န နိက္ခမထာ’’တိ ဥစ္စာသဒ္ဒံ ကတွာ ‘‘သဗ္ဗေ မဂ္ဂံ အာရုဠှာ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ တာဝ တုမှေ၊ မယှံ ပပဉ္စော အတ္ထီ’’တိ တေ ပုရတော ကတွာ အညံ မဂ္ဂံ အာရုယှ ကဏ္ဏိကူပဂံ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ တစ္ဆေတွာ မဋ္ဌံ ကတွာ အာဟရိတွာ သုဓမ္မာယ ဂေဟေ ဌပေသိ – ‘‘မယာ ဒေဟီတိ ဝုတ္တဒိဝသေ နီဟရိတွာ ဒဒေယျာသီ’’တိ.

အထ နိဋ္ဌိတေ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရကမ္မေ ဘူမိကမ္မတော ပဋ္ဌာယ စယဗန္ဓနထမ္ဘုဿာပန သင်္ဃာဋယောဇန ကဏ္ဏိကမဉ္စဗန္ဓနေသု ကတေသု သော ဝဍ္ဎကီ ကဏ္ဏိကမဉ္စေ နိသီဒိတွာ စတူဟိ ဒိသာဟိ ဂေါပါနသိယော ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ဘော ဧကံ ပမုဋ္ဌံ အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ကိံ ဘော ပမုဋ္ဌံ၊ သဗ္ဗမေဝ တွံ ပမုဿသီတိ. ဣမာ ဘော ဂေါပါနသိယော ကတ္ထ ပတိဋ္ဌဟိဿန္တီတိ? ကဏ္ဏိကာ နာမ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ကုဟိံ ဘော ဣဒါနိ သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ? ကုလာနံ ဂေဟေ သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ. အာဟိဏ္ဍန္တာ ပုစ္ဆထာတိ. တေ အန္တောဂါမံ ပဝိသိတွာ ပုစ္ဆိတွာ သုဓမ္မာယ ဃရဒွါရေ ‘‘ဣမသ္မိံ ဃရေ ကဏ္ဏိကာ အတ္ထီ’’တိ အာဟံသု. သာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ အာဟ. ဟန္ဒ မူလံ ဂဏှာဟီတိ. မူလံ န ဂဏှာမိ၊ သစေ မမ ပတ္တိံ ကရောထ၊ ဒဿာမီတိ. ဧထ ဘော မာတုဂါမဿ ပတ္တိံ န ကရောမ၊ အရညံ ဂန္တွာ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိဿာမာတိ နိက္ခမိံသု.

တတော ဝဍ္ဎကီ ‘‘ကိံ န လဒ္ဓါ၊ တာတ၊ ကဏ္ဏိကာ’’တိ ပုစ္ဆိ. တေ တမတ္ထံ အာရောစယိံသု. ဝဍ္ဎကီ ကဏ္ဏိကမဉ္စေ နိသိန္နောဝ အာကာသံ ဥလ္လောကေတွာ ‘‘ဘော အဇ္ဇ နက္ခတ္တံ သုန္ဒရံ၊ ဣဒံ အညံ သံဝစ္ဆရံ အတိက္ကမိတွာ သက္ကာ လဒ္ဓုံ၊ တုမှေဟိ စ ဒုက္ခေန အာဘတာ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာ၊ တေ သကလသံဝစ္ဆရေန ဣမသ္မိညေဝ ဌာနေ ပူတိကာ ဘဝိဿန္တိ. ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တကာလေ တဿာပိ ဧကသ္မိံ ကောဏေ သာလာ ဟောတု၊ အာဟရထ န’’န္တိ အာဟ. သာပိ ယာဝ တေ န ပုန အာဂစ္ဆန္တိ၊ တာဝ ကဏ္ဏိကာယ ဟေဋ္ဌိမတလေ ‘‘အယံ သာလာ သုဓမ္မာ နာမာ’’တိ အက္ခရာနိ ဆိန္ဒာပေတွာ အဟတေန ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ ဌပေသိ. ကမ္မိကာ အာဂန္တွာ – ‘‘အာဟရ၊ ရေ ကဏ္ဏိကံ၊ ယံ ဟောတု တံ ဟောတု. တုယှမ္ပိ ပတ္တိံ ကရိဿာမာ’’တိ အာဟံသု. သာ နီဟရိတွာ ‘‘တာတာ၊ ယာဝ အဋ္ဌ ဝါ သောဠသ ဝါ ဂေါပါနသိယော န အာရောဟန္တိ၊ တာဝ ဣမံ ဝတ္ထံ မာ နိဗ္ဗေဌယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ အဒါသိ. တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂဟေတွာ ဂေါပါနသိယော အာရောပေတွာဝ ဝတ္ထံ နိဗ္ဗေဌေသုံ.

ဧကော မဟာဂါမိကမနုဿော ဥဒ္ဓံ ဥလ္လောကေန္တော အက္ခရာနိ ဒိသွာ ‘‘ကိံ၊ ဘော၊ ဣဒ’’န္တိ အက္ခရညုံ မနုဿံ ပက္ကောသာပေတွာ ဒဿေသိ. သော ‘‘သုဓမ္မာ နာမ အယံ သာလာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဟရထ၊ ဘော၊ မယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သာလံ ကတွာ နာမမတ္တမ္ပိ န လဘာမ၊ ဧသာ ရတနမတ္တေန ကဏ္ဏိကရုက္ခေန သာလံ အတ္တနော နာမေန ကာရေတီ’’တိ ဝိရဝန္တိ. ဝဍ္ဎကီ တေသံ ဝိရဝန္တာနံယေဝ ဂေါပါနသိယော ပဝေသေတွာ အာဏိံ ဒတွာ သာလာကမ္မံ နိဋ္ဌာပေသိ.

သာလံ တိဓာ ဝိဘဇိံသု၊ ဧကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ဣဿရာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ အကံသု၊ ဧကသ္မိံ ဒုဂ္ဂတာနံ၊ ဧကသ္မိံ ဂိလာနာနံ. တေတ္တိံသ ဇနာ တေတ္တိံသ ဖလကာနိ ပညပေတွာ ဟတ္ထိဿ သညံ အဒံသု – ‘‘အာဂန္တုကော အာဂန္တွာ ယဿ အတ္ထတေ ဖလကေ နိသီဒတိ၊ တံ ဂဟေတွာ ဖလကသာမိကဿေဝ ဂေဟေ ပတိဋ္ဌပေဟိ. တဿ ပါဒပရိကမ္မပိဋ္ဌိပရိကမ္မခါဒနီယဘောဇနီယသယနာနိ သဗ္ဗာနိ ဖလကသာမိကဿေဝ ဘာရော ဘဝိဿတီ’’တိ. ဟတ္ထီ အာဂတာဂတံ ဂဟေတွာ ဖလကသာမိကဿ ဂေဟံ နေတိ၊ သော တဿ တံ ဒိဝသံ ကတ္တဗ္ဗံ ကရောတိ.

မဃမာဏဝေါ သာလတော အဝိဒူရေ ဌာနေ ကောဝိဠာရရုက္ခံ ရောပါပေသိ၊ မူလေ စဿ ပါသာဏဖလကံ အတ္ထရိ. နန္ဒာ နာမဿ ဘရိယာ အဝိဒူရေ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာပေသိ၊ စိတ္တာ မာလာဝစ္ဆေ ရောပါပေသိ၊ သဗ္ဗဇေဋ္ဌိကာ ပန အာဒါသံ ဂဟေတွာ အတ္တဘာဝံ မဏ္ဍယမာနာဝ ဝိစရတိ. မဃော တံ အာဟ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ သုဓမ္မာ၊ သာလာယ ပတ္တိကာ ဇာတာ၊ နန္ဒာ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာပေသိ၊ စိတ္တာ မာလာဝစ္ဆေ ရောပါပေသိ. တဝ ပန ပုညကမ္မံ နာမ နတ္ထိ၊ ဧကံ ပုညံ ကရောဟိ၊ ဘဒ္ဒေ’’တိ သာ ‘‘တွံ ကဿ ကာရဏာ ကရောသိ၊ နနု တယာ ကတံ မယှမေဝါ’’တိ ဝတွာ အတ္တဘာဝမဏ္ဍနမေဝ အနုယုဉ္ဇတိ.

မဃော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စဝိတွာ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တေပိ တေတ္တိံသ ဂါမိကမနုဿာ ကာလင်္ကတွာ တေတ္တိံသ ဒေဝပုတ္တာ ဟုတွာ တဿေဝ သန္တိကေ နိဗ္ဗတ္တာ. သက္ကဿ ဝေဇယန္တော နာမ ပါသာဒေါ သတ္တ ယောဇနသတာနိ ဥဂ္ဂစ္ဆိ၊ ဓဇော တီဏိ ယောဇနသတာနိ ဥဂ္ဂစ္ဆိ၊ ကောဝိဠာရရုက္ခဿ နိဿန္ဒေန သမန္တာ တိယောဇနသတပရိမဏ္ဍလော ပဉ္စဒသယောဇနပရိဏာဟက္ခန္ဓော ပါရိစ္ဆတ္တကော နိဗ္ဗတ္တိ၊ ပါသာဏဖလကဿ နိဿန္ဒေန ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ သဋ္ဌိယောဇနိကာ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာ နိဗ္ဗတ္တိ. သုဓမ္မာယ ကဏ္ဏိကရုက္ခဿ နိဿန္ဒေန တိယောဇနသတိကာ သုဓမ္မာ ဒေဝသဘာ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒာယ ပေါက္ခရဏိယာ နိဿန္ဒေန ပညာသယောဇနာ နန္ဒာ နာမ ပေါက္ခရဏီ နိဗ္ဗတ္တိ. စိတ္တာယ မာလာဝစ္ဆဝတ္ထုနိဿန္ဒေန သဋ္ဌိယောဇနိကံ စိတ္တလတာဝနံ နာမ ဥယျာနံ နိဗ္ဗတ္တိ.

သက္ကော ဒေဝရာဇာ သုဓမ္မာယ ဒေဝသဘာယ ယောဇနိကေ သုဝဏ္ဏပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော တိယောဇနိကေ သေတစ္ဆတ္တေ ဓာရိယမာနေ တေဟိ ဒေဝပုတ္တေဟိ တာဟိ ဒေဝကညာဟိ အဍ္ဎတိယာဟိ နာဋကကောဋီဟိ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု ဒေဝတာဟိ စ ပရိဝါရိတော မဟာသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေန္တော တာ တိဿော ဣတ္ထိယော ဒိသွာ ‘‘ဣမာ တာဝ ပညာယန္တိ၊ သုဇာတာ ကုဟိ’’န္တိ ဩလောကေန္တော ‘‘အယံ မမ ဝစနံ အကတွာ ဂိရိကန္ဒရာယ ဗကသကုဏိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဒိသွာ ဒေဝလောကတော ဩတရိတွာ တဿာ သန္တိကံ ဂတော. သာ ဒိသွာဝ သဉ္ဇာနိတွာ အဓောမုခါ ဇာတာ. ‘‘ဗာလေ၊ ဣဒါနိ ကိံ သီသံ န ဥက္ခိပသိ? တွံ မမ ဝစနံ အကတွာ အတ္တဘာဝမေဝ မဏ္ဍယမာနာ ဝီတိနာမေသိ. သုဓမ္မာယ စ နန္ဒာယ စ စိတ္တာယ စ မဟာသမ္ပတ္တိ နိဗ္ဗတ္တာ၊ ဧဟိ အမှာကံ သမ္ပတ္တိံ ပဿာ’’တိ ဒေဝလောကံ နေတွာ နန္ဒာယ ပေါက္ခရဏိယာ ပက္ခိပိတွာ ပလ္လင်္ကေ နိသီဒိ.

နာဋကိတ္ထိယော ‘‘ကုဟိံ ဂတတ္ထ၊ မဟာရာဇာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော အနာရောစေတုကာမောပိ တာဟိ နိပ္ပီဠိယမာနော ‘‘သုဇာတာယ သန္တိက’’န္တိ အာဟ. ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တာ၊ မဟာရာဇာတိ? ကန္ဒရပါဒေတိ. ဣဒါနိ ကုဟိန္တိ? နန္ဒာပေါက္ခရဏိယံ မေ ဝိဿဋ္ဌာတိ. ဧထ၊ ဘော၊ အမှာကံ အယျံ ပဿာမာတိ သဗ္ဗာ တတ္ထ အဂမံသု. သာ ပုဗ္ဗေ သဗ္ဗဇေဋ္ဌိကာ ဟုတွာ တာ အဝမညိတ္ထ. ဣဒါနိ တာပိ တံ ဒိသွာ – ‘‘ပဿထ၊ ဘော အမှာကံ အယျာယ မုခံ ကက္ကဋကဝိဇ္ဈနသူလသဒိသ’’န္တိအာဒီနိ ဝဒန္တိယော ကေဠိံ အကံသု. သာ အတိဝိယ အဋ္ဋိယမာနာ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ အာဟ – ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမာနိ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိဝိမာနာနိ ဝါ နန္ဒာပေါက္ခရဏီ ဝါ မယှံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ဇာတိဘူမိယေဝ မဟာရာဇ သတ္တာနံ သုခါ၊ မံ တတ္ထေဝ ကန္ဒရပါဒေ ဝိဿဇ္ဇေဟီ’’တိ. သက္ကော တံ တတ္ထ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘မမ ဝစနံ ကရိဿသီ’’တိ အာဟ. ကရိဿာမိ၊ မဟာရာဇာတိ. ပဉ္စ သီလာနိ ဂဟေတွာ အခဏ္ဍာနိ ကတွာ ရက္ခ၊ ကတိပါဟေန တံ ဧတာသံ ဇေဋ္ဌိကံ ကရိဿာမီတိ. သာ တထာ အကာသိ.

သက္ကော ကတိပါဟဿ အစ္စယေန ‘‘သက္ကာ နု ခေါ သီလံ ရက္ခိတု’’န္တိ ဂန္တွာ မစ္ဆရူပေန ဥတ္တာနကော ဟုတွာ တဿာ ပုရတော ဥဒကပိဋ္ဌေ ဩသရတိ၊ သာ ‘‘မတမစ္ဆကော ဘဝိဿတီ’’တိ ဂန္တွာ သီသေ အဂ္ဂဟေသိ. မစ္ဆော နင်္ဂုဋ္ဌံ စာလေသိ. သာ ‘‘ဇီဝတိ မညေ’’တိ ဥဒကေ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သက္ကော အာကာသေ ဌတွာ ‘‘သာဓု၊ သာဓု၊ ရက္ခသိ သိက္ခာပဒံ၊ ဧဝံ တံ ရက္ခမာနံ ကတိပါဟေနေဝ နာဋကာနံ ဇေဋ္ဌိကံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဟ. တဿာပိ ပဉ္စ ဝဿသတာနိ အာယု အဟောသိ. ဧကဒိဝသမ္ပိ ဥဒရပူရံ နာလတ္ထံ၊ သုက္ခိတွာ ပရိသုက္ခိတွာ မိလာယမာနာပိ သီလံ အခဏ္ဍေတွာ ကာလင်္ကတွာ ဗာရာဏသိယံ ကုမ္ဘကာရဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ.

သက္ကော ‘‘ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဩလောကေန္တော ဒိသွာ ‘‘တတော ဣဓ အာနေတုံ န သက္ကာ၊ ဇီဝိတဝုတ္တိမဿာ ဒဿာမီ’’တိ သုဝဏ္ဏဧဠာလုကာနံ ယာနကံ ပူရေတွာ မဇ္ဈေ ဂါမဿ မဟလ္လကဝေသေန နိသီဒိတွာ ‘‘ဧဠာလုကာနိ ဂဏှထာ’’တိ ဥက္ကုဋ္ဌိမကာသိ. သမန္တာ ဂါမဝါသိကာ အာဂန္တွာ ‘‘ဒေဟိ၊ တာတာ’’တိ အာဟံသု. အဟံ သီလရက္ခကာနံ ဒေမိ၊ တုမှေ သီလံ ရက္ခထာတိ. တာတ မယံ သီလံ နာမ ကီဒိသန္တိပိ န ဇာနာမ၊ မူလေန ဒေဟီတိ. ‘‘သီလရက္ခကာနံယေဝ ဒမ္မီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဧထ၊ ရေ ကောသိ အယံ ဧဠာလုကမဟလ္လကော’’တိ သဗ္ဗေ နိဝတ္တိံသု.

သာ ဒါရိကာ ပုစ္ဆိ – ‘‘အမ္မ၊ တုမှေ ဧဠာလုကတ္ထာယ ဂတာ တုစ္ဆဟတ္ထာဝ အာဂတာ’’တိ. ကောသိ၊ အမ္မ၊ ဧဠာလုကမဟလ္လကော ‘‘အဟံ သီလရက္ခကာနံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ နူနိမဿ ဒါရိကာ သီလံ ခါဒိတွာ ဝတ္တန္တိ၊ မယံ သီလမေဝ န ဇာနာမာတိ. သာ ‘‘မယှံ အာနီတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဂန္တွာ ‘‘ဧဠာလုကံ၊ တာတ၊ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ‘‘တွံ သီလာနိ ရက္ခသိ အမ္မာ’’တိ? ‘‘အာမ၊ တာတ ရက္ခာမီ’’တိ. ဣဒံ မယာ တုယှမေဝ အာဘတန္တိ ဂေဟဒွါရေ ယာနေန သဒ္ဓိံ ဌပေတွာ ပက္ကာမိ. သာပိ ယာဝဇီဝံ သီလံ ရက္ခိတွာ စဝိတွာ ဝေပစိတ္တိအသုရဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သီလနိဿန္ဒေန ပါသာဒိကာ အဟောသိ. သော ‘‘ဓီတုဝိဝါဟမင်္ဂလံ ကရိဿာမီ’’တိ အသုရေ သန္နိပါတေသိ.

သက္ကော ‘‘ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဩလောကေန္တော ‘‘အသုရဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တာ၊ အဇ္ဇဿာ ဝိဝါဟမင်္ဂလံ ကရိဿန္တီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘ဣဒါနိ ယံကိဉ္စိ ကတွာ အာနေတဗ္ဗာ မယာ’’တိ အသုရဝဏ္ဏံ နိမ္မိနိတွာ ဂန္တွာ အသုရာနံ အန္တရေ အဋ္ဌာသိ. ‘‘တဝ သာမိကံ ဝဒေဟီ’’တိ တဿာ ဟတ္ထေ ပိတာ ပုပ္ဖဒါမံ အဒါသိ ‘‘ယံ ဣစ္ဆသိ၊ တဿူပရိ ခိပါဟီ’’တိ. သာ ဩလောကေန္တီ သက္ကံ ဒိသွာ ပုဗ္ဗသန္နိဝါသေန သဉ္ဇာတသိနေဟာ ‘‘အယံ မေ သာမိကော’’တိ တဿူပရိ ဒါမံ ခိပိ. သော တံ ဗာဟာယ ဂဟေတွာ အာကာသေ ဥပ္ပတိ၊ တသ္မိံ ခဏေ အသုရာ သဉ္ဇာနိံသု. တေ ‘‘ဂဏှထ၊ ဂဏှထ၊ ဇရသက္ကံ၊ ဝေရိကော အမှာကံ၊ န မယံ ဧတဿ ဒါရိကံ ဒဿာမာ’’တိ အနုဗန္ဓိံသု. ဝေပစိတ္တိ ပုစ္ဆိ ‘‘ကေနာဟဋာ’’တိ? ‘‘ဇရသက္ကေန မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အဝသေသေသု အယမေဝ သေဋ္ဌော၊ အပေထာ’’တိ အာဟ. သက္ကော နံ နေတွာ အဍ္ဎတိယကောဋိနာဋကာနံ ဇေဋ္ဌိကဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သာ သက္ကံ ဝရံ ယာစိ – ‘‘မဟာရာဇ၊ မယှံ ဣမသ္မိံ ဒေဝလောကေ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘာတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ နတ္ထိ၊ ယတ္ထ ယတ္ထ ဂစ္ဆသိ၊ တတ္ထ တတ္ထ မံ ဂဟေတွာဝ ဂစ္ဆ မဟာရာဇာ’’တိ. သက္ကော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိညံ အဒါသိ.

ဧဝံ မစလဂါမကေ မဃမာဏဝကာလတော ပဋ္ဌာယ ဝိသုဒ္ဓဘာဝမဿ သမ္ပဿန္တော ဘဂဝါ ‘‘ဒီဃရတ္တံ ဝိသုဒ္ဓေါ ခေါ အယံ ယက္ခော’’တိ အာဟ. အတ္ထသဉှိတန္တိ အတ္ထနိဿိတံ ကာရဏနိဿိတံ.