စာရိကာအနုဇာနနဝဏ္ဏနာ

၈၅. ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒီတိ ကဒါ ဥဒပါဒိ? သမ္ဗောဓိတော သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ သတ္တ မာသေ သတ္တ ဒိဝသေ အတိက္ကမိတွာ ဥဒပါဒိ. ဘဂဝါ ကိရ ပိတုသင်္ဂဟံ ကရောန္တော ဝိဟာသိ. ရာဇာပိ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌပုတ္တော နိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ ဒုတိယပုတ္တော မေ နိက္ခမိတွာ အဂ္ဂသာဝကော ဇာတော၊ ပုရောဟိတပုတ္တော ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကော၊ ဣမေ စ အဝသေသာ ဘိက္ခူ ဂိဟိကာလေပိ မယှံ ပုတ္တမေဝ ပရိဝါရေတွာ ဝိစရိံသု. ဣမေ သဗ္ဗေ ဣဒါနိပိ မယှံယေဝ ဘာရော၊ အဟမေဝ စ နေ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ၊ အညေသံ ဩကာသံ န ဒဿာမီ’’တိ ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ရာဇဂေဟဒွါရာ ဥဘယတော ခဒိရပါကာရံ ကာရာပေတွာ ကိလဉ္ဇေဟိ ဆာဒါပေတွာ ဝတ္ထေဟိ ပဋိစ္ဆာဒါပေတွာ ဥပရိ စ ဆာဒါပေတွာ သုဝဏ္ဏတာရကဝိစိတ္တံ သမောလမ္ဗိတတာလက္ခန္ဓမတ္တံ ဝိဝိဓပုပ္ဖဒါမဝိတာနံ ကာရာပေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဘူမိယံ စိတ္တတ္ထရဏေဟိ သန္ထရာပေတွာ အန္တော ဥဘောသု ပဿေသု မာလာဝစ္ဆကေ ပုဏ္ဏဃဋေ၊ သကလမဂ္ဂဝါသတ္ထာယ စ ဂန္ဓန္တရေ ပုပ္ဖါနိ ပုပ္ဖန္တရေ ဂန္ဓေ စ ဌပါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ.

ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အန္တောသာဏိယာဝ ရာဇဂေဟံဂန္တွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဝိဟာရံ ပစ္စာဂစ္ဆတိ. အညော ကောစိ ဒဋ္ဌုမ္ပိ န လဘတိ၊ ကုတော ပန ဘိက္ခံ ဝါ ဒါတုံ၊ ပူဇံ ဝါ ကာတုံ၊ ဓမ္မံ ဝါ သောတုံ. နာဂရာ စိန္တေသုံ – ‘‘အဇ္ဇ သတ္ထု လောကေ ဥပ္ပန္နဿ သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တသံဝစ္ဆရာနိ၊ မယဉ္စ ဒဋ္ဌုမ္ပိ န လဘာမ၊ ပဂေဝ ဘိက္ခံ ဝါ ဒါတုံ၊ ပူဇံ ဝါ ကာတုံ၊ ဓမ္မံ ဝါ သောတုံ. ရာဇာ – ‘မယှမေဝ ဗုဒ္ဓေါ၊ မယှမေဝ ဓမ္မော၊ မယှမေဝ သံဃော’တိ မမာယိတွာ သယမေဝ ဥပဋ္ဌဟိ. သတ္ထာ စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သဒေဝကဿ လောကဿ အတ္ထာယ ဟိတာယ ဥပ္ပန္နော. န ဟိ ရညောယေဝ နိရယော ဥဏှော အဿ၊ အညေသံ နီလုပ္ပလဝနသဒိသော. တသ္မာ ရာဇာနံ ဝဒါမ. သစေ နော သတ္ထာရံ ဒေတိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ ဒေတိ၊ ရညာ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတွာပိ သံဃံ ဂဟေတွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောမ. န သက္ကာ ခေါ ပန သုဒ္ဓနာဂရေဟေဝ ဧဝံ ကာတုံ၊ ဧကံ ဇေဋ္ဌပုရိသမ္ပိ ဂဏှာမာ’’တိ.

တေ သေနာပတိံ ဥပသင်္ကမိတွာ တဿေတမတ္ထံ အာရောစေတွာ – ‘‘သာမိ၊ ကိံ အမှာကံ ပက္ခော ဟောသိ၊ ဥဒါဟု ရညော’’တိ အာဟံသု. သော – ‘‘အဟံ တုမှာကံ ပက္ခော ဟောမိ၊ အပိ စ ခေါ ပန ပဌမဒိဝသော မယှံ ဒါတဗ္ဗော’’တိ. တေ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. သော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ – ‘‘နာဂရာ၊ ဒေဝ၊ တုမှာကံ ကုပိတာ’’တိ အာဟ. ကိမတ္ထံ တာတာတိ? သတ္ထာရံ ကိရ တုမှေယေဝ ဥပဋ္ဌဟထ၊ အမှေ န လဘာမာတိ. သစေ ဣဒါနိပိ လဘန္တိ၊ န ကုပ္ပန္တိ၊ အလဘန္တာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတုကာမာ ဒေဝါတိ. ယုဇ္ဈာမိ၊ တာတ၊ နာဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ဒေမီတိ. ဒေဝ တုမှာကံ ဒါသာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈာမာတိ ဝဒန္တိ၊ တုမှေ ကံ ဂဏှိတွာ ယုဇ္ဈိဿထာတိ? နနု တွံ သေနာပတီတိ? နာဂရေဟိ ဝိနာ န သမတ္ထော အဟံ ဒေဝါတိ. တတော ရာဇာ – ‘‘ဗလဝန္တော နာဂရာ၊ သေနာပတိပိ တေသညေဝ ပက္ခော’’တိ ဉတွာ ‘‘အညာနိပိ သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တသံဝစ္ဆရာနိ မယှံ ဘိက္ခုသံဃံ ဒဒန္တူ’’တိ အာဟ. နာဂရာ န သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. ရာဇာ – ‘‘ဆ ဝဿာနိ၊ ပဉ္စ၊ စတ္တာရိ၊ တီဏိ၊ ဒွေ၊ ဧကဝဿ’’န္တိ ဟာပေသိ. ဧဝံ ဟာပေန္တေပိ န သမ္ပဋိစ္ဆိံသု. အညေ သတ္တ ဒိဝသေ ယာစိ. နာဂရာ – ‘‘အတိကက္ခဠံ ဒါနိ ရညာ သဒ္ဓိံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အနုဇာနိံသု.

ရာဇာ သတ္တမာသာဓိကာနံ သတ္တန္နံ သံဝစ္ဆရာနံ သဇ္ဇိတံ ဒါနမုခံ သတ္တန္နမေဝ ဒိဝသာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဆ ဒိဝသေ ကေသဉ္စိ အပဿန္တာနံယေဝ ဒါနံ ဒတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ နာဂရေ ပက္ကောသာပေတွာ – ‘‘သက္ခိဿထ၊ တာတ၊ ဧဝရူပံ ဒါနံ ဒါတု’’န္တိ အာဟ. တေပိ – ‘‘နနု အမှေယေဝ နိဿာယ တံ ဒေဝဿ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဝတွာ – ‘‘သက္ခိဿာမာ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ပိဋ္ဌိဟတ္ထေန အဿူနိ ပုဉ္ဆမာနော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ အဋ္ဌသဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿံ အညဿ ဝါရံ အကတွာ ယာဝဇီဝံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီတိ စိန္တေသိံ. နာဂရာ န ဒါနိ မေ အနုညာတာ၊ နာဂရာ ဟိ ‘မယံ ဒါနံ ဒါတုံ န လဘာမာ’တိ ကုပ္ပန္တိ. ဘဂဝါ သွေ ပဋ္ဌာယ တေသံ အနုဂ္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ အာဟ.

အထ ဒုတိယဒိဝသေ သေနာပတိ မဟာဒါနံ သဇ္ဇေတွာ – ‘‘အဇ္ဇ ယထာ အညော ကောစိ ဧကဘိက္ခမ္ပိ န ဒေတိ၊ ဧဝံ ရက္ခထာ’’တိ သမန္တာ ပုရိသေ ဌပေသိ. တံ ဒိဝသံ သေဋ္ဌိဘရိယာ ရောဒမာနာ ဓီတရံ အာဟ – ‘‘သစေ၊ အမ္မ၊ တဝ ပိတာ ဇီဝေယျ၊ အဇ္ဇာဟံ ပဌမံ ဒသဗလံ ဘောဇေယျ’’န္တိ. သာ တံ အာဟ – ‘‘အမ္မ၊ မာ စိန္တယိ၊ အဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော ပဌမံ အမှာကံ ဘိက္ခံ ပရိဘုဉ္ဇိဿတီ’’တိ. တတော သတသဟဿဂ္ဃနိကာယ သုဝဏ္ဏပါတိယာ နိရုဒကပါယာသဿ ပူရေတွာ သပ္ပိမဓုသက္ကရာဒီဟိ အဘိသင်္ခရိတွာ အညာယ ပါတိယာ ပဋိကုဇ္ဇိတွာ တံ သုမနမာလာဂုဠေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ မာလာဂုဠသဒိသံ ကတွာ ဘဂဝတော ဂါမံ ပဝိသနဝေလာယ သယမေဝ ဥက္ခိပိတွာ ဒါသိဂဏပရိဝုတာ နဂရာ နိက္ခမိ. အန္တရာမဂ္ဂေ သေနာပတိဥပဋ္ဌာကာ – ‘‘အမ္မ၊ မာ ဣတော အဂမာ’’တိ ဝဒန္တိ. မဟာပုညာ နာမ မနာပကထာ ဟောန္တိ၊ န စ တေသံ ပုနပ္ပုနံ ဘဏန္တာနံ ကထာ ပဋိက္ခိပိတုံ သက္ကာ ဟောတိ. သာ – ‘‘စူဠပိတာ မဟာပိတာ မာတုလာ ကိဿ တုမှေ ဂန္တုံ န ဒေထာ’’တိ အာဟ. သေနာပတိနာ – ‘‘အညဿ ကဿစိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဒါတုံ မာ ဒေထာ’’တိ ဌပိတမှ အမ္မာတိ. ကိံ ပန မေ ဟတ္ထေ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဿထာတိ? မာလာဂုဠံ ပဿာမာတိ. ကိံ တုမှာကံ သေနာပတိ မာလာဂုဠပူဇမ္ပိ ကာတုံ န ဒေတီတိ? ဒေတိ၊ အမ္မာတိ. တေန ဟိ၊ အပေထ၊ အပေထာတိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ မာလာဂုဠံ ဂဏှာပေထ ဘဂဝါတိ အာဟ. ဘဂဝါ ဧကံ သေနာပတိဿုပဋ္ဌာကံ ဩလောကေတွာ မာလာဂုဠံ ဂဏှာပေသိ. သာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘ဘဂဝါ၊ ဘဝါဘဝေ နိဗ္ဗတ္တိယံ မေ သတိ ပရိတဿနဇီဝိတံ နာမ မာ ဟောတု၊ အယံ သုမနမာလာ ဝိယ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ ပိယာဝ ဟောမိ၊ နာမေန စ သုမနာ ယေဝါ’’တိ ပတ္ထနံ ကတွာ သတ္ထာရာ – ‘‘သုခိနီ ဟောဟီ’’တိ ဝုတ္တာ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

ဘဂဝါ သေနာပတိဿ ဂေဟံ ဂန္တွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ. သေနာပတိ ယာဂုံ ဂဟေတွာ ဥပဂဉ္ဆိ၊ သတ္ထာ ပတ္တံ ပိဒဟိ. နိသိန္နော၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုသံဃောတိ. အတ္ထိ နော ဧကော အန္တရာ ပိဏ္ဍပါတော လဒ္ဓေါတိ. သော မာလံ အပနေတွာ ပိဏ္ဍပါတံ အဒ္ဒသ. စူဠုပဋ္ဌာကော အာဟ – ‘‘သာမိ၊ မာလာတိ မံ ဝတွာ မာတုဂါမော ဝဉ္စေသီ’’တိ. ပါယာသော ဘဂဝန္တံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ ပဟောတိ. သေနာပတိပိ အတ္တနော ဒေယျဓမ္မံ အဒါသိ. သတ္ထာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ မင်္ဂလံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. သေနာပတိ – ‘‘ကာ နာမ သာ ပိဏ္ဍပါတမဒါသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. သေဋ္ဌိဓီတာ၊ သာမီတိ. သပ္ပညာ သာ ဣတ္ထီ၊ ဧဝရူပါယ ဃရေ ဝသန္တိယာ ပုရိသဿ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိ နာမ န ဒုလ္လဘာတိ တံ အာနေတွာ ဇေဋ္ဌိကဋ္ဌာနေ ဌပေသိ.

ပုနဒိဝသေ နာဂရာ ဒါနမဒံသု၊ ပုနဒိဝသေ ရာဇာတိ ဧကန္တရိကာယ ဒါနံ ဒါတုံ အာရဘိံသု. ရာဇာပိ စရပုရိသေ ဌပေတွာ နာဂရေဟိ ဒိန္နဒါနတော အတိရေကတရံ ဒေတိ၊ နာဂရာပိ တထေဝ ကတွာ ရညာ ဒိန္နဒါနတော အတိရေကတရံ. ရာဇဂေဟေ နာဋကိတ္ထိယော ဒဟရသာမဏေရေ ဝဒန္တိ – ‘‘ဂဏှထ၊ တာတာ၊ န ဂဟပတိကာနံ ဂတ္တဝတ္ထာဒီသု ပုဉ္ဆိတွာ ဗာဠဒါရကာနံ ခေဠသိင်္ဃာဏိကာဒိဓောဝနဟတ္ထေဟိ ကတံ၊ သုစိံ ပဏီတံ ကတ’’န္တိ. ပုနဒိဝသေ နာဂရာပိ ဒဒမာနာ ဝဒန္တိ – ‘‘ဂဏှထ၊ တာတာ၊ န နဂရဂါမနိဂမာဒီသု သင်္ကဍ္ဎိတတဏ္ဍုလခီရဒဓိသပ္ပိအာဒီဟိ၊ န အညေသံ ဇင်္ဃသီသပိဋ္ဌိအာဒီနိ ဘဉ္ဇိတွာ အာဟရာပိတေဟိ ကတံ၊ ဇာတိသပ္ပိခီရာဒီဟိယေဝ ကတ’’န္တိ. ဧဝံ သတ္တသု သံဝစ္ဆရေသု သတ္တသု မာသေသု သတ္တသု ဒိဝသေသု စ အတိက္ကန္တေသု အထ ဘဂဝတော အယံ ဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သမ္ဗောဓိတော သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ သတ္တ မာသာနိ သတ္တ ဒိဝသာနိ အတိက္ကမိတွာ ဥဒပါဒီ’’တိ.

၈၇. အညတရော မဟာဗြဟ္မာတိ ဓမ္မဒေသနံ အာယာစိတဗြဟ္မာဝ.

၈၉. စတုရာသီတိ အာဝါသသဟဿာနီတိ စတုရာသီတိ ဝိဟာရသဟဿာနိ. တေ သဗ္ဗေပိ ဒွါဒသသဟဿဘိက္ခုဂဏှနကာ မဟာဝိဟာရာ အဘယဂိရိစေတိယပဗ္ဗတစိတ္တလပဗ္ဗတမဟာဝိဟာရသဒိသာဝ အဟေသုံ.

၉၀. ခန္တီ ပရမံ တပေါတိ အဓိဝါသနခန္တိ နာမ ပရမံ တပေါ. တိတိက္ခာတိ ခန္တိယာ ဧဝ ဝေဝစနံ. တိတိက္ခာ သင်္ခါတာ အဓိဝါသနခန္တိ ဥတ္တမံ တပေါတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗာနံ ပရမန္တိ သဗ္ဗာကာရေန ပန နိဗ္ဗာနံ ပရမန္တိ ဝဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ. န ဟိ ပဗ္ဗဇိတော ပရူပဃာတီတိ ယော အဓိဝါသနခန္တိဝိရဟိတတ္တာ ပရံ ဥပဃာတေတိ ဗာဓေတိ ဟိံသတိ၊ သော ပဗ္ဗဇိတော နာမ န ဟောတိ. စတုတ္ထပါဒေါ ပန တဿေဝ ဝေဝစနံ. ‘‘န ဟိ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ ဧတဿ ဟိ န သမဏော ဟောတီတိ ဝေဝစနံ. ပရူပဃာတီတိ ဧတဿ ပရံ ဝိဟေဌယန္တောတိ ဝေဝစနံ. အထ ဝါ ပရူပဃာတီတိ သီလူပဃာတီ. သီလဉှိ ဥတ္တမဋ္ဌေန ပရန္တိ ဝုစ္စတိ. ယော စ သမဏော ပရံ ယံ ကဉ္စိ သတ္တံ ဝိဟေဌယန္တော ပရူပဃာတီ ဟောတိ၊ အတ္တနော သီလံ ဝိနာသကော၊ သော ပဗ္ဗဇိတော နာမ န ဟောတီတိ အတ္ထော. အထဝါ ယော အဓိဝါသနခန္တိယာ အဘာဝတော ပရူပဃာတီ ဟောတိ၊ ပရံ အန္တမသော ဍံသမကသမ္ပိ သဉ္စိစ္စ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ သော န ဟိ ပဗ္ဗဇိတော. ကိံ ကာရဏာ? မလဿ အပဗ္ဗာဇိတတ္တာ. ‘‘ပဗ္ဗာဇယမတ္တနော မလံ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၃၈၈) ဣဒဉှိ ပဗ္ဗဇိတလက္ခဏံ. ယောပိ န ဟေဝ ခေါ ဥပဃာတေတိ၊ န မာရေတိ၊ အပိ စ ဒဏ္ဍာဒီဟိ ဝိဟေဌေတိ၊ သော ပရံ ဝိဟေဌယန္တော သမဏော န ဟောတိ. ကိံ ကာရဏာ? ဝိဟေသာယ အသမိတတ္တာ. ‘‘သမိတတ္တာ ဟိ ပါပါနံ၊ သမဏောတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၆၅) ဣဒဉှိ သမဏလက္ခဏံ.

ဒုတိယဂါထာယ သဗ္ဗပါပဿာတိ သဗ္ဗာကုသလဿ. အကရဏန္တိ အနုပ္ပါဒနံ. ကုသလဿာတိ စတုဘူမိကကုသလဿ. ဥပသမ္ပဒါတိ ပဋိလာဘော. သစိတ္တပရိယောဒပနန္တိ အတ္တနော စိတ္တဇောတနံ၊ တံ ပန အရဟတ္တေန ဟောတိ. ဣတိ သီလသံဝရေန သဗ္ဗပါပံ ပဟာယ သမထဝိပဿနာဟိ ကုသလံ သမ္ပာဒေတွာ အရဟတ္တဖလေန စိတ္တံ ပရိယောဒါပေတဗ္ဗန္တိ ဧတံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဩဝါဒေါ အနုသိဋ္ဌီ တိ.

တတိယဂါထာယ အနူပဝါဒေါတိ ဝါစာယ ကဿစိ အနုပဝဒနံ. အနူပဃာတောတိ ကာယေန ဥပဃာတဿ အကရဏံ. ပါတိမောက္ခေတိ ယံ တံ ပအတိမောက္ခံ၊ အတိပမောက္ခံ၊ ဥတ္တမသီလံ၊ ပါတိ ဝါ အဂတိဝိသေသေဟိ မောက္ခေတိ ဒုဂ္ဂတိဘယေဟိ၊ ယော ဝါ နံ ပါတိ၊ တံ မောက္ခေတီတိ ‘‘ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ ပါတိမောက္ခေ စ သံဝရော. မတ္တညုတာတိ ပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂဝသေန ပမာဏညုတာ. ပန္တဉ္စ သယနာသနန္တိ သယနာသနဉ္စ သင်္ဃဋ္ဋနဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. တတ္ထ ဒွီဟိယေဝ ပစ္စယေဟိ စတုပစ္စယသန္တောသော ဒီပိတော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနန္တိ ဧတံ ပရဿ အနုပဝဒနံ အနုပဃာတနံ ပါတိမောက္ခသံဝရော ပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂေသု မတ္တညုတာ အဋ္ဌသမာပတ္တိဝသိဘာဝါယ ဝိဝိတ္တသေနာသနသေဝနဉ္စ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဩဝါဒေါ အနုသိဋ္ဌီတိ. ဣမာ ပန သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသဂါထာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.