မဟာသီလဝဏ္ဏနာ

၂၁. ဣတော ပရံ မဟာသီလံ ဟောတိ. အင်္ဂန္တိ ဟတ္ထပါဒါဒီသု ယေန ကေနစိ ဧဝရူပေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဒီဃာယု ယသဝါ ဟောတီတိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ အင်္ဂသတ္ထံ. နိမိတ္တန္တိ နိမိတ္တသတ္ထံ. ပဏ္ဍုရာဇာ ကိရ တိဿော မုတ္တာယော မုဋ္ဌိယံ ကတွာ နေမိတ္တိကံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ မေ ဟတ္ထေ’’တိ? သော ဣတော စိတော စ ဝိလောကေသိ၊ တသ္မိဉ္စ သမယေ ဃရဂေါလိကာယ မက္ခိကာ ဂယှန္တီ မုတ္တာ၊ သော ‘‘မုတ္တာ’’တိ အာဟ. ပုန ‘‘ကတီ’’တိ ပုဋ္ဌော ကုက္ကုဋဿ တိက္ခတ္တုံ ရဝန္တဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘တိဿော’’တိ အာဟ. ဧဝံ တံ တံ အာဒိသိတွာ နိမိတ္တမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

ဥပ္ပါတန္တိ အသနိပါတာဒီနံ မဟန္တာနံ ဥပ္ပတိတံ၊ တဉှိ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝံ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဒိသန္တိ. သုပိနန္တိ ယော ပုဗ္ဗဏှသမယေ သုပိနံ ပဿတိ၊ ဧဝံ ဝိပါကော ဟောတိ၊ ယော ဣဒံ နာမ ပဿတိ၊ တဿ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိအာဒိနာ နယေန သုပိနကံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. လက္ခဏန္တိ ဣမိနာ လက္ခဏေန သမန္နာဂတော ရာဇာ ဟောတိ၊ ဣမိနာ ဥပရာဇာတိအာဒိကံ. မူသိကစ္ဆိန္နန္တိ ဥန္ဒူရခါယိတံ. တေနာပိ ဟိ အဟတေ ဝါ ဝတ္ထေ အနဟတေ ဝါ ဝတ္ထေ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဆိန္နေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အာဒိသန္တိ. အဂ္ဂိဟောမန္တိ ဧဝရူပေန ဒါရုနာ ဧဝံ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အဂ္ဂိဇုဟနံ. ဒဗ္ဗိဟောမာဒီနိပိ အဂ္ဂိဟောမာနေဝ၊ ဧဝရူပါယ ဒဗ္ဗိယာ ဤဒိသေဟိ ကဏာဒီဟိ ဟုတေ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ ဧဝံ ပဝတ္တိဝသေန ပန ဝိသုံ ဝုတ္တာနိ.

တတ္ထ ကဏောတိ ကုဏ္ဍကော. တဏ္ဍုလာတိ သာလိအာဒီနဉ္စေဝ တိဏဇာတီနဉ္စ တဏ္ဍုလာ. သပ္ပီတိ ဂေါသပ္ပိအာဒိကံ. တေလန္တိ တိလတေလာဒိကံ. သာသပါဒီနိ ပန မုခေန ဂဟေတွာ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိပနံ၊ ဝိဇ္ဇံ ပရိဇပ္ပိတွာ ဇုဟနံ ဝါ မုခဟောမံ. ဒက္ခိဏက္ခကဇဏ္ဏုလောဟိတာဒီဟိ ဇုဟနံ လောဟိတဟောမံ. အင်္ဂဝိဇ္ဇာတိ ပုဗ္ဗေ အင်္ဂမေဝ ဒိသွာ ဗျာကရဏဝသေန အင်္ဂံ ဝုတ္တံ၊ ဣဓ အင်္ဂုလဋ္ဌိံ ဒိသွာ ဝိဇ္ဇံ ပရိဇပ္ပိတွာ အယံ ကုလပုတ္တော ဝါ နော ဝါ၊ သိရီသမ္ပန္နော ဝါ နော ဝါတိအာဒိဗျာကရဏဝသေန အင်္ဂဝိဇ္ဇာ ဝုတ္တာ. ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာတိ ဃရဝတ္ထုအာရာမဝတ္ထာဒီနံ ဂုဏဒေါသသလ္လက္ခဏဝိဇ္ဇာ. မတ္တိကာဒိဝိသေသံ ဒိသွာပိ ဟိ ဝိဇ္ဇံ ပရိဇပ္ပိတွာ ဟေဋ္ဌာ ပထဝိယံ တိံသရတနမတ္တေ၊ အာကာသေ စ အသီတိရတနမတ္တေ ပဒေသေ ဂုဏဒေါသံ ပဿန္တိ. ခတ္တဝိဇ္ဇာတိ အဗ္ဘေယျမာသုရက္ခရာဇသတ္ထာဒိသတ္ထံ. သိဝဝိဇ္ဇာတိ သုသာနေ ပဝိသိတွာ သန္တိကရဏဝိဇ္ဇာ၊ သိင်္ဂါလရုတဝိဇ္ဇာတိပိ ဝဒန္တိ. ဘူတဝိဇ္ဇာတိ ဘူတဝေဇ္ဇမန္တော. ဘူရိဝိဇ္ဇာတိ ဘူရိဃရေ ဝသန္တေန ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗမန္တော. အဟိဝိဇ္ဇာတိ သပ္ပဒဋ္ဌတိကိစ္ဆနဝိဇ္ဇာ စေဝ သပ္ပါဝှါယနဝိဇ္ဇာ စ. ဝိသဝိဇ္ဇာတိ ယာယ၊ ပုရာဏဝိသံ ဝါ ရက္ခန္တိ၊ နဝဝိသံ ဝါ ကရောန္တိ ဝိသဝန္တမေဝ ဝါ. ဝိစ္ဆိကဝိဇ္ဇာတိ ဝိစ္ဆိကဒဋ္ဌတိကိစ္ဆနဝိဇ္ဇာ. မူသိကဝိဇ္ဇာယပိ ဧသေဝ နယော. သကုဏဝိဇ္ဇာတိ သပက္ခကအပက္ခကဒွိပဒစတုပ္ပဒါနံ ရုတဂတာဒိဝသေန သကုဏဉာဏံ. ဝါယသဝိဇ္ဇာတိ ကာကရုတဉာဏံ၊ တံ ဝိသုညေဝ သတ္ထံ၊ တသ္မာ ဝိသုံ ဝုတ္တံ.

ပက္ကဇ္ဈာနန္တိ ပရိပါကဂတစိန္တာ. ဣဒါနိ ‘‘အယံ ဧတ္တကံ ဇီဝိဿတိ၊ အယံ ဧတ္တက’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တံ အာဒိဋ္ဌဉာဏန္တိ အတ္ထော. သရပရိတ္တာဏန္တိ သရရက္ခဏံ၊ ယထာ အတ္တနော ဥပရိ န အာဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ကရဏဝိဇ္ဇာ. မိဂစက္ကန္တိ ဣဒံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကံ သဗ္ဗသကုဏစတုပ္ပဒါနံ ရုတဉာဏဝသေန ဝုတ္တံ.

၂၂. မဏိလက္ခဏာဒီသု ဧဝရူပေါ မဏိ ပသတ္ထော၊ ဧဝရူပေါ အပသတ္ထော၊ သာမိနော အာရောဂျဣဿရိယာဒီနံ ဟေတု ဟောတိ၊ န ဟောတီတိ၊ ဧဝံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိဝသေန မဏိအာဒီနံ လက္ခဏံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီတိ အတ္ထော. တတ္ထ အာဝုဓန္တိ ဌပေတွာ အသိအာဒီနိ အဝသေသံ အာဝုဓံ. ဣတ္ထိလက္ခဏာဒီနိပိ ယမှိ ကုလေ တေ ဣတ္ထိပုရိသာဒယော ဝသန္တိ၊ တဿ ဝုဍ္ဎိဟာနိဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အဇလက္ခဏာဒီသု ပန ဧဝရူပါနံ အဇာဒီနံ မံသံ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဧဝရူပါနံ န ခါဒိတဗ္ဗန္တိ အယံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အပိ စေတ္ထ ဂေါဓာယ လက္ခဏေ စိတ္တကမ္မပိဠန္ဓနာဒီသုပိ ဧဝရူပါယ ဂေါဓာယ သတိ ဣဒံ နာမ ဟောတီတိ အယံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဒဉ္စေတ္ထ ဝတ္ထု – ဧကသ္မိံ ကိရ ဝိဟာရေ စိတ္တကမ္မေ ဂေါဓံ အဂ္ဂိံ ဓမမာနံ အကံသု. တတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ မဟာဝိဝါဒေါ ဇာတော. ဧကော အာဂန္တုကဘိက္ခု တံ ဒိသွာ မက္ခေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ ဝိဝါဒေါ မန္ဒီဘူတော ဟောတိ. ကဏ္ဏိကလက္ခဏံ ပိဠန္ဓနကဏ္ဏိကာယပိ ဂေဟကဏ္ဏိကာယပိ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကစ္ဆပလက္ခဏံ ဂေါဓာလက္ခဏသဒိသမေဝ. မိဂလက္ခဏံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကံ သဗ္ဗစတုပ္ပဒါနံ လက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ.

၂၃. ရညံ နိယျာနံ ဘဝိဿတီတိ အသုကဒိဝသေ အသုကနက္ခတ္တေန အသုကဿ နာမ ရညော နိဂ္ဂမနံ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ ရာဇူနံ ပဝါသဂမနံ ဗျာကရောတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ကေဝလံ ပနေတ္ထ အနိယျာနန္တိ ဝိပ္ပဝုတ္ထာနံ ပုန အာဂမနံ. အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ဥပယာနံ ဘဝိဿတိ၊ ဗာဟိရာနံ ရညံ အပယာနန္တိ အန္တောနဂရေ အမှာကံ ရာဇာ ပဋိဝိရုဒ္ဓံ ဗဟိရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိဿတိ၊ တတော တဿ ပဋိက္ကမနံ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ ရညံ ဥပယာနာပယာနံ ဗျာကရောတိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. ဇယပရာဇယာ ပါကဋာယေဝ.

၂၄. စန္ဒဂ္ဂါဟာဒယော အသုကဒိဝသေ ရာဟု စန္ဒံ ဂဟေဿတီတိ ဗျာကရဏဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အပိ စ နက္ခတ္တဿ အင်္ဂါရကာဒိဂါဟသမာယောဂေါပိ နက္ခတ္တဂါဟောယေဝ. ဥက္ကာပါတောတိ အာကာသတော ဥက္ကာနံ ပတနံ. ဒိသာဍာဟောတိ ဒိသာကာလုသိယံ အဂ္ဂိသိခဓူမသိခါဒီဟိ အာကုလဘာဝေါ ဝိယ. ဒေဝဒုဒြဘီတိ သုက္ခဝလာဟကဂဇ္ဇနံ. ဥဂ္ဂမနန္တိ ဥဒယနံ. ဩက္ကမနန္တိ အတ္ထင်္ဂမနံ. သံကိလေသန္တိ အဝိသုဒ္ဓတာ. ဝေါဒါနန္တိ ဝိသုဒ္ဓတာ. ဧဝံ ဝိပါကောတိ လောကဿ ဧဝံ ဝိဝိဓသုခဒုက္ခာဝဟော.

၂၅. သုဝုဋ္ဌိကာတိ ဒေဝဿ သမ္မာဓာရာနုပ္ပဝေစ္ဆနံ. ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာတိ အဝဂ္ဂါဟော၊ ဝဿဝိဗန္ဓောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မုဒ္ဒါတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါ. ဂဏနာ ဝုစ္စတိ အစ္ဆိဒ္ဒကဂဏနာ. သင်္ခါနန္တိ သင်္ကလနသဋုပ္ပါဒနာဒိဝသေန ပိဏ္ဍဂဏနာ. ယဿ သာ ပဂုဏာ ဟောတိ၊ သော ရုက္ခမ္ပိ ဒိသွာ ဧတ္တကာနိ ဧတ္ထ ပဏ္ဏာနီတိ ဇာနာတိ. ကာဝေယျန္တိ ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကဝီ. ကတမေ စတ္တာရော? စိန္တာကဝိ၊ သုတကဝိ၊ အတ္ထကဝိ၊ ပဋိဘာနကဝီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၂၃၁). ဣမေသံ စတုန္နံ ကဝီနံ အတ္တနော စိန္တာဝသေန ဝါ၊ ‘‘ဝေဿန္တရော နာမ ရာဇာ အဟောသီ’’တိအာဒီနိ သုတွာ သုတဝသေန ဝါ၊ ဣမဿ အယံ အတ္ထော၊ ဧဝံ တံ ယောဇေဿာမီတိ ဧဝံ အတ္ထဝသေန ဝါ၊ ကိဉ္စိဒေဝ ဒိသွာ တပ္ပဋိဘာဂံ ကတ္တဗ္ဗံ ကရိဿာမီတိ ဧဝံ ဌာနုပ္ပတ္တိကပဋိဘာနဝသေန ဝါ၊ ဇီဝိကတ္ထာယ ကဗျကရဏံ. လောကာယတံ ဝုတ္တမေဝ.

၂၆. အာဝါဟနံ နာမ ဣမဿ ဒါရကဿ အသုကကုလတော အသုကနက္ခတ္တေန ဒါရိကံ အာနေထာတိ အာဝါဟကရဏံ. ဝိဝါဟနန္တိ ဣမံ ဒါရိကံ အသုကဿ နာမ ဒါရကဿ အသုကနက္ခတ္တေန ဒေထ၊ ဧဝမဿာ ဝုဍ္ဎိ ဘဝိဿတီတိ ဝိဝါဟကရဏံ. သံဝရဏန္တိ သံဝရဏံ နာမ ‘အဇ္ဇ နက္ခတ္တံ သုန္ဒရံ၊ အဇ္ဇေဝ သမဂ္ဂါ ဟောထ၊ ဣတိ ဝေါ ဝိယောဂေါ န ဘဝိဿတီ’တိ ဧဝံ သမဂ္ဂကရဏံ. ဝိဝရဏံ နာမ ‘သစေ ဝိယုဇ္ဇိတုကာမတ္ထ၊ အဇ္ဇေဝ ဝိယုဇ္ဇထ၊ ဣတိ ဝေါ ပုန သံယောဂေါ န ဘဝိဿတီ’တိ ဧဝံ ဝိသံယောဂကရဏံ. သင်္ကိရဏန္တိ ‘ဥဋ္ဌာနံ ဝါ ဣဏံ ဝါ ဒိန္နံ ဓနံ အဇ္ဇ သင်္ကဍ္ဎထ၊ အဇ္ဇ သင်္ကဍ္ဎိတဉှိ တံ ထာဝရံ ဟောတီ’တိ ဧဝံ ဓနပိဏ္ဍာပနံ. ဝိကိရဏန္တိ ‘သစေ ပယောဂဥဒ္ဓါရာဒိဝသေန ဓနံ ပယောဇိတုကာမတ္ထ၊ အဇ္ဇ ပယောဇိတံ ဒိဂုဏစတုဂ္ဂုဏံ ဟောတီ’တိ ဧဝံ ဓနပယောဇာပနံ. သုဘဂကရဏန္တိ ပိယမနာပကရဏံ ဝါ သဿိရီကကရဏံ ဝါ. ဒုဗ္ဘဂကရဏန္တိ တဗ္ဗိပရီတံ. ဝိရုဒ္ဓဂဗ္ဘကရဏန္တိ ဝိရုဒ္ဓဿ ဝိလီနဿ အဋ္ဌိတဿ မတဿ ဂဗ္ဘဿ ကရဏံ. ပုန အဝိနာသာယ ဘေသဇ္ဇဒါနန္တိ အတ္ထော. ဂဗ္ဘော ဟိ ဝါတေန၊ ပါဏကေဟိ၊ ကမ္မုနာ စာတိ တီဟိ ကာရဏေဟိ ဝိနဿတိ. တတ္ထ ဝါတေန ဝိနဿန္တေ နိဗ္ဗာပနီယံ သီတလံ ဘေသဇ္ဇံ ဒေတိ၊ ပါဏကေဟိ ဝိနဿန္တေ ပါဏကာနံ ပဋိကမ္မံ ကရောတိ၊ ကမ္မုနာ ဝိနဿန္တေ ပန ဗုဒ္ဓါပိ ပဋိဗာဟိတုံ န သက္ကောန္တိ.

ဇိဝှါနိဗန္ဓနန္တိ မန္တေန ဇိဝှါယ ဗန္ဓကရဏံ. ဟနုသံဟနနန္တိ မုခဗန္ဓမန္တေန ယထာ ဟနုကံ စာလေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဧဝံ ဗန္ဓကရဏံ. ဟတ္ထာဘိဇပ္ပနန္တိ ဟတ္ထာနံ ပရိဝတ္တနတ္ထံ မန္တဇပ္ပနံ. တသ္မိံ ကိရ မန္တေ သတ္တပဒန္တရေ ဌတွာ ဇပ္ပိတေ ဣတရော ဟတ္ထေ ပရိဝတ္တေတွာ ခိပတိ. ကဏ္ဏဇပ္ပနန္တိ ကဏ္ဏေဟိ သဒ္ဒံ အဿဝနတ္ထာယ ဝိဇ္ဇာယ ဇပ္ပနံ. တံ ကိရ ဇပ္ပိတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ ဘဏတိ၊ ပစ္စတ္ထိကော တံ န သုဏာတိ၊ တတော ပဋိဝစနံ သမ္ပာဒေတုံ န သက္ကောတိ. အာဒါသပဉှန္တိ အာဒါသေ ဒေဝတံ ဩတာရေတွာ ပဉှပုစ္ဆနံ. ကုမာရိကပဉှန္တိ ကုမာရိကာယ သရီရေ ဒေဝတံ ဩတာရေတွာ ပဉှပုစ္ဆနံ. ဒေဝပဉှန္တိ ဒါသိယာ သရီရေ ဒေဝတံ ဩတာရေတွာ ပဉှပုစ္ဆနံ. အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနန္တိ ဇီဝိကတ္ထာယ အာဒိစ္စပါရိစရိယာ. မဟတုပဋ္ဌာနန္တိ တထေဝ မဟာဗြဟ္မပါရိစရိယာ. အဗ္ဘုဇ္ဇလနန္တိ မန္တေန မုခတော အဂ္ဂိဇာလာနီဟရဏံ. သိရိဝှါယနန္တိ ‘‘ဧဟိ သိရိ၊ မယှံ သိရေ ပတိဋ္ဌာဟီ’’တိ ဧဝံ သိရေန သိရိယာ အဝှါယနံ.

၂၇. သန္တိကမ္မန္တိ ဒေဝဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သစေ မေ ဣဒံ နာမ သမိဇ္ဈိဿတိ၊ တုမှာကံ ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ဥပဟာရံ ကရိဿာမီတိ သမိဒ္ဓိကာလေ ကတ္တဗ္ဗံ သန္တိပဋိဿဝကမ္မံ. တသ္မိံ ပန သမိဒ္ဓေ တဿ ကရဏံ ပဏိဓိကမ္မံ နာမ. ဘူရိကမ္မန္တိ ဘူရိဃရေ ဝသိတွာ ဂဟိတမန္တဿ ပယောဂကရဏံ. ဝဿကမ္မံ ဝေါဿကမ္မန္တိ ဧတ္ထ ဝဿောတိ ပုရိသော၊ ဝေါဿောတိ ပဏ္ဍကော. ဣတိ ဝေါဿဿ ဝဿကရဏံ ဝဿကမ္မံ၊ ဝဿဿ ဝေါဿကရဏံ ဝေါဿကမ္မံ. တံ ပန ကရောန္တော အစ္ဆန္ဒိကဘာဝမတ္တံ ပါပေတိ၊ န လိင်္ဂံ အန္တရဓာပေတုံ သက္ကောတိ. ဝတ္ထုကမ္မန္တိ အကတဝတ္ထုသ္မိံ ဂေဟပတိဋ္ဌာပနံ. ဝတ္ထုပရိကမ္မန္တိ ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စာဟရထာ’’တိ ဝတွာ ဝတ္ထုဗလိကမ္မကရဏံ. အာစမနန္တိ ဥဒကေန မုခသုဒ္ဓိကရဏံ. နှာပနန္တိ အညေသံ နှာပနံ. ဇုဟနန္တိ တေသံ အတ္ထာယ အဂ္ဂိဇုဟနံ. ဝမနန္တိ ယောဂံ ဒတွာ ဝမနကရဏံ. ဝိရေစနေပိ ဧသေဝ နယော. ဥဒ္ဓံဝိရေစနန္တိ ဥဒ္ဓံ ဒေါသာနံ နီဟရဏံ. အဓောဝိရေစနန္တိ အဓော ဒေါသာနံ နီဟရဏံ. သီသဝိရေစနန္တိ သိရောဝိရေစနံ. ကဏ္ဏတေလန္တိ ကဏ္ဏာနံ ဗန္ဓနတ္ထံ ဝါ ဝဏဟရဏတ္ထံ ဝါ ဘေသဇ္ဇတေလပစနံ. နေတ္တတပ္ပနန္တိ အက္ခိတပ္ပနတေလံ. နတ္ထုကမ္မန္တိ တေလေန ယောဇေတွာ နတ္ထုကရဏံ. အဉ္ဇနန္တိ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ပဋလာနိ နီဟရဏသမတ္ထံ ခါရဉ္ဇနံ. ပစ္စဉ္ဇနန္တိ နိဗ္ဗာပနီယံ သီတလဘေသဇ္ဇဉ္ဇနံ. သာလာကိယန္တိ သလာကဝေဇ္ဇကမ္မံ. သလ္လကတ္တိယန္တိ သလ္လကတ္တဝေဇ္ဇကမ္မံ. ဒါရကတိကိစ္ဆာ ဝုစ္စတိ ကောမာရဘစ္စဝေဇ္ဇကမ္မံ. မူလဘေသဇ္ဇာနံ အနုပ္ပါဒနန္တိ ဣမိနာ ကာယတိကိစ္ဆနံ ဒဿေတိ. ဩသဓီနံ ပဋိမောက္ခောတိ ခါရာဒီနိ ဒတွာ တဒနုရူပေ ဝဏေ ဂတေ တေသံ အပနယနံ.

ဧတ္တာဝတာ မဟာသီလံ နိဋ္ဌိတံ ဟောတိ.