မဇ္ဈိမသီလဝဏ္ဏနာ

၁၁. ဣဒါနိ မဇ္ဈိမသီလံ ဝိတ္ထာရေန္တော ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော’’တိအာဒိမာဟ. တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ. သဒ္ဓါဒေယျာနီတိ ကမ္မဉ္စ ဖလဉ္စ ဣဓလောကဉ္စ ပရလောကဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ဒိန္နာနိ. ‘အယံ မေ ဉာတီ’တိ ဝါ၊ ‘မိတ္တော’တိ ဝါ၊ ဣဒံ ပဋိကရိဿတိ၊ ဣဒံ ဝါ တေန ကတပုဗ္ဗန္တိ ဝါ၊ ဧဝံ န ဒိန္နာနီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဒိန္နာနိ ဟိ န သဒ္ဓါဒေယျာနိ နာမ ဟောန္တိ. ဘောဇနာနီတိ ဒေသနာသီသမတ္တမေတံ၊ အတ္ထတော ပန သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ စီဝရာနိ ပါရုပိတွာ သေနာသနာနိ သေဝမာနာ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ ပရိဘုဉ္ဇမာနာတိ သဗ္ဗမေတံ ဝုတ္တမေဝ ဟောတိ.

သေယျထိဒန္တိ နိပါတော. တဿတ္ထော ကတမော သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမော၊ ယဿ သမာရမ္ဘံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီတိ. တတော တံ ဒဿေန္တော မူလဗီဇန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ မူလဗီဇံ နာမ ဟလိဒ္ဒိ၊ သိင်္ဂိဝေရံ၊ ဝစာ၊ ဝစတ္တံ၊ အတိဝိသာ၊ ကဋုကရောဟိဏီ၊ ဥသီရံ၊ ဘဒ္ဒမုတ္တကန္တိ ဧဝမာဒိ. ခန္ဓဗီဇံ နာမ အဿတ္ထော၊ နိဂြောဓော၊ ပိလက္ခော၊ ဥဒုမ္ဗရော၊ ကစ္ဆကော၊ ကပိတ္ထနောတိ ဧဝမာဒိ. ဖဠုဗီဇံ နာမ ဥစ္ဆု၊ နဠော၊ ဝေဠူတိ ဧဝမာဒိ. အဂ္ဂဗီဇံ နာမ အဇ္ဇကံ၊ ဖဏိဇ္ဇကံ၊ ဟိရိဝေရန္တိ ဧဝမာဒိ. ဗီဇဗီဇံ နာမ ပုဗ္ဗဏ္ဏံ အပရဏ္ဏန္တိ ဧဝမာဒိ. သဗ္ဗဉှေတံ ရုက္ခတော ဝိယောဇိတံ ဝိရုဟနသမတ္ထမေဝ ‘‘ဗီဇဂါမော’’တိ ဝုစ္စတိ. ရုက္ခတော ပန အဝိယောဇိတံ အသုက္ခံ ‘‘ဘူတဂါမော’’တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ဘူတဂါမသမာရမ္ဘော ပါစိတ္တိယဝတ္ထု၊ ဗီဇဂါမသမာရမ္ဘော ဒုက္ကဋဝတ္ထူတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၂. သန္နိဓိကာရပရိဘောဂန္တိ သန္နိဓိကတဿ ပရိဘောဂံ. တတ္ထ ဒုဝိဓာ ကထာ၊ ဝိနယဝသေန စ သလ္လေခဝသေန စ. ဝိနယဝသေန တာဝ ယံ ကိဉ္စိ အန္နံ အဇ္ဇ ပဋိဂ္ဂဟိတံ အပရဇ္ဇု သန္နိဓိကာရကံ ဟောတိ၊ တဿ ပရိဘောဂေ ပါစိတ္တိယံ. အတ္တနာ လဒ္ဓံ ပန သာမဏေရာနံ ဒတွာ၊ တေဟိ လဒ္ဓံ ဌပါပေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ သလ္လေခေါ ပန န ဟောတိ.

ပါနသန္နိဓိမှိပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ပါနံ နာမ အမ္ဗပါနာဒီနိ အဋ္ဌ ပါနာနိ၊ ယာနိ စ တေသံ အနုလောမာနိ. တေသံ ဝိနိစ္ဆယော သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော.

ဝတ္ထသန္နိဓိမှိ အနဓိဋ္ဌိတံ အဝိကပ္ပိတံ သန္နိဓိ စ ဟောတိ၊ သလ္လေခဉ္စ ကောပေတိ၊ အယံ ပရိယာယကထာ. နိပ္ပရိယာယတော ပန တိစီဝရသန္တုဋ္ဌေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ စတုတ္ထံ လဘိတွာ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ယဿ ကဿစိ ဒါတုံ န သက္ကောတိ၊ ယဿ ပန ဒါတုကာမော ဟောတိ၊ သော ဥဒ္ဒေသတ္ထာယ ဝါ ပရိပုစ္ဆတ္ထာယ ဝါ ဂတော၊ အာဂတမတ္တေ ဒါတဗ္ဗံ၊ အဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. စီဝရေ ပန အပ္ပဟောန္တေ သတိယာ ပစ္စာသာယ အနုညာတကာလံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သူစိသုတ္တစီဝရကာရကာနံ အလာဘေန တတော ပရမ္ပိ ဝိနယကမ္မံ ကတွာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဣမသ္မိံ ဇိဏ္ဏေ ပုန ဤဒိသံ ကုတော လဘိဿာမီ’’တိ ပန ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သန္နိဓိ စ ဟောတိ၊ သလ္လေခဉ္စ ကောပေတိ.

ယာနသန္နိဓိမှိ ယာနံ နာမ ဝယှံ၊ ရထော၊ သကဋံ၊ သန္ဒမာနိကာ၊ သိဝိကာ၊ ပါဋင်္ကီတိ၊ နေတံ ပဗ္ဗဇိတဿ ယာနံ. ဥပါဟနာ ပန ပဗ္ဗဇိတဿ ယာနံယေဝ. ဧကဘိက္ခုဿ ဟိ ဧကော အရညတ္ထာယ၊ ဧကော ဓောတပါဒကတ္ထာယာတိ၊ ဥက္ကံသတော ဒွေ ဥပါဟနသင်္ဃာဋာ ဝဋ္ဋန္တိ. တတိယံ လဘိတွာ အညဿ ဒါတဗ္ဗော. ‘‘ဣမသ္မိံ ဇိဏ္ဏေ အညံ ကုတော လဘိဿာမီ’’တိ ဟိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သန္နိဓိ စ ဟောတိ၊ သလ္လေခဉ္စ ကောပေတိ.

သယနသန္နိဓိမှိ သယနန္တိ မဉ္စော. ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဧကော ဂဗ္ဘေ၊ ဧကော ဒိဝါဌာနေတိ ဥက္ကံသတော ဒွေ မဉ္စာ ဝဋ္ဋန္တိ. တတော ဥတ္တရိ လဘိတွာ အညဿ ဘိက္ခုနော ဝါ ဂဏဿ ဝါ ဒါတဗ္ဗော၊ အဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သန္နိဓိ စ ဟောတိ၊ သလ္လေခဉ္စ ကောပေတိ.

ဂန္ဓသန္နိဓိမှိ ဘိက္ခုနော ကဏ္ဍုကစ္ဆုဆဝိဒေါသာဒိအာဗာဓေ သတိ ဂန္ဓာ ဝဋ္ဋန္တိ. တေ ဂန္ဓေ အာဟရာပေတွာ တသ္မိံ ရောဂေ ဝူပသန္တေ အညေသံ ဝါ အာဗာဓိကာနံ ဒါတဗ္ဗာ၊ ဒွါရေ ပဉ္စင်္ဂုလိဃရဓူပနာဒီသု ဝါ ဥပနေတဗ္ဗာ. ‘‘ပုန ရောဂေ သတိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ပန ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သန္နိဓိ စ ဟောတိ၊ သလ္လေခဉ္စ ကောပေတိ.

အာမိသန္တိ ဝုတ္တာဝသေသံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေယျထိဒံ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု – ‘‘တထာရူပေ ကာလေ ဥပကာရာယ ဘဝိဿတီ’’တိ တိလတဏ္ဍုလမုဂ္ဂမာသနာဠိကေရလောဏမစ္ဆမံသဝလ္လူရသပ္ပိတေလဂုဠဘာဇနာဒီနိ အာဟရာပေတွာ ဌပေတိ. သော ဝဿကာလေ ကာလဿေဝ သာမဏေရေဟိ ယာဂုံ ပစာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ‘‘သာမဏေရ၊ ဥဒကကဒ္ဒမေ ဒုက္ခံ ဂါမံ ပဝိသိတုံ၊ ဂစ္ဆ အသုကံ ကုလံ ဂန္တွာ မယှံ ဝိဟာရေ နိသိန္နဘာဝံ အာရောစေဟိ၊ အသုကကုလတော ဒဓိအာဒီနိ အာဟရာ’’တိ ပေသေတိ. ဘိက္ခူဟိ – ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ ဂါမံ ပဝိသိဿထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ၊ ‘‘ဒုပ္ပဝေသော၊ အာဝုသော၊ ဣဒါနိ ဂါမော’’တိ ဝဒတိ. တေ – ‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ၊ အစ္ဆထ တုမှေ၊ မယံ ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ အာဟရိဿာမာ’’တိ ဂစ္ဆန္တိ. အထ သာမဏေရောပိ ဒဓိအာဒီနိ အာဟရိတွာ ဘတ္တဉ္စ ဗျဉ္ဇနဉ္စ သမ္ပာဒေတွာ ဥပနေတိ၊ တံ ဘုဉ္ဇန္တဿေဝ ဥပဋ္ဌာကာ ဘတ္တံ ပဟိဏန္တိ၊ တတောပိ မနာပံ မနာပံ ဘုဉ္ဇတိ. အထ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တတောပိ မနာပံ မနာပံ ဂီဝါယာမကံ ဘုဉ္ဇတိယေဝ. ဧဝံ စတုမာသမ္ပိ ဝီတိနာမေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ – ‘‘ဘိက္ခု မုဏ္ဍကုဋုမ္ဗိကဇီဝိကံ ဇီဝတိ၊ န သမဏဇီဝိက’’န္တိ. ဧဝရူပေါ အာမိသသန္နိဓိ နာမ ဟောတိ.

ဘိက္ခုနော ပန ဝသနဋ္ဌာနေ ဧကာ တဏ္ဍုလနာဠိ၊ ဧကော ဂုဠပိဏ္ဍော၊ စတုဘာဂမတ္တံ သပ္ပီတိ ဧတ္တကံ နိဓေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အကာလေ သမ္ပတ္တစောရာနံ အတ္ထာယ. တေ ဟိ ဧတ္တကမ္ပိ အာမိသပဋိသန္ထာရံ အလဘန္တာ ဇီဝိတာပိ ဝေါရောပေယျုံ၊ တသ္မာ သစေ ဧတ္တကံ နတ္ထိ၊ အာဟရာပေတွာပိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဖာသုကကာလေ စ ယဒေတ္ထ ကပ္ပိယံ၊ တံ အတ္တနာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကပ္ပိယကုဋိယံ ပန ဗဟုံ ဌပေန္တဿာပိ သန္နိဓိ နာမ နတ္ထိ. တထာဂတဿ ပန တဏ္ဍုလနာဠိအာဒီသု ဝါ ယံ ကိဉ္စိ စတုရတနမတ္တံ ဝါ ပိလောတိကခဏ္ဍံ ‘‘ဣဒံ မေ အဇ္ဇ ဝါ သွေ ဝါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဌပိတံ နာမ နတ္ထိ.

၁၃. ဝိသူကဒဿနေသု နစ္စံ နာမ ယံ ကိဉ္စိ နစ္စံ၊ တံ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေနာပိ ဂီဝံ ပသာရေတွာ ဒဋ္ဌုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဝိတ္ထာရဝိနိစ္ဆယော ပနေတ္ထ သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ သဗ္ဗေသု သိက္ခာပဒပဋိသံယုတ္တေသု သုတ္တပဒေသု. ဣတော ပရဉှိ ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ တတ္ထ တတ္ထ ပယောဇနမတ္တမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမာတိ.

ပေက္ခန္တိ နဋသမဇ္ဇံ. အက္ခာနန္တိ ဘာရတယုဇ္ဈနာဒိကံ. ယသ္မိံ ဌာနေ ကထီယတိ၊ တတ္ထ ဂန္တုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ပါဏိဿရန္တိ ကံသတာဠံ၊ ပါဏိတာဠန္တိပိ ဝဒန္တိ. ဝေတာဠန္တိ ဃနတာဠံ၊ မန္တေန မတသရီရုဋ္ဌာပနန္တိပိ ဧကေ. ကုမ္ဘထူဏန္တိ စတုရဿအမ္ဗဏကတာဠံ၊ ကုမ္ဘသဒ္ဒန္တိပိ ဧကေ. သောဘနကန္တိ နဋာနံ အဗ္ဘောက္ကိရဏံ၊ သောဘနကရံ ဝါ၊ ပဋိဘာနစိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စဏ္ဍာလန္တိ အယောဂုဠကီဠာ၊ စဏ္ဍာလာနံ သာဏဓောဝနကီဠာတိပိ ဝဒန္တိ. ဝံသန္တိ ဝေဠုံ ဥဿာပေတွာ ကီဠနံ.

ဓောဝနန္တိ အဋ္ဌိဓောဝနံ၊ ဧကစ္စေသု ကိရ ဇနပဒေသု ကာလင်္ကတေ ဉာတကေ န ဈာပေန္တိ၊ နိခဏိတွာ ဌပေန္တိ. အထ နေသံ ပူတိဘူတံ ကာယံ ဉတွာ နီဟရိတွာ အဋ္ဌီနိ ဓောဝိတွာ ဂန္ဓေဟိ မက္ခေတွာ ဌပေန္တိ. တေ နက္ခတ္တကာလေ ဧကသ္မိံ ဌာနေ အဋ္ဌီနိ ဌပေတွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ သုရာဒီနိ ဌပေတွာ ရောဒန္တာ ပရိဒေဝန္တာ သုရံ ပိဝန္တိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒက္ခိဏေသု ဇနပဒေသု အဋ္ဌိဓောဝနံ နာမ၊ တတ္ထ ဟောတိ အန္နမ္ပိ ပါနမ္ပိ ခဇ္ဇမ္ပိ ဘောဇ္ဇမ္ပိ လေယျမ္ပိ ပေယျမ္ပိ နစ္စမ္ပိ ဂီတမ္ပိ ဝါဒိတမ္ပိ. အတ္ထေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓောဝနံ၊ နေတံ နတ္ထီတိ ဝဒါမီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၁၀၇). ဧကစ္စေ ပန ဣန္ဒဇာလေန အဋ္ဌိဓောဝနံ ဓောဝနန္တိပိ ဝဒန္တိ.

ဟတ္ထိယုဒ္ဓါဒီသု ဘိက္ခုနော နေဝ ဟတ္ထိအာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ယုဇ္ဈိတုံ၊ န တေ ယုဇ္ဈာပေတုံ၊ န ယုဇ္ဈန္တေ ဒဋ္ဌုံ ဝဋ္ဋတိ. နိဗ္ဗုဒ္ဓန္တိ မလ္လယုဒ္ဓံ. ဥယျောဓိကန္တိ ယတ္ထ သမ္ပဟာရော ဒိဿတိ. ဗလဂ္ဂန္တိ ဗလဂဏနဋ္ဌာနံ. သေနာဗျူဟန္တိ သေနာနိဝေသော၊ သကဋဗျူဟာဒိဝသေန သေနာယ နိဝေသနံ. အနီကဒဿနန္တိ – ‘‘တယော ဟတ္ထီ ပစ္ဆိမံ ဟတ္ထာနီက’’န္တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၃၂၄) နယေန ဝုတ္တဿ အနီကဿ ဒဿနံ.

၁၄. ပမာဒေါ ဧတ္ထ တိဋ္ဌတီတိ ပမာဒဋ္ဌာနံ. ဇူတဉ္စ တံ ပမာဒဋ္ဌာနဉ္စာတိ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနံ. ဧကေကာယ ပန္တိယာ အဋ္ဌ အဋ္ဌ ပဒါနိ အဿာတိ အဋ္ဌပဒံ ဒသပဒေပိ ဧသေဝ နယော. အာကာသန္တိ အဋ္ဌပဒဒသပဒေသု ဝိယ အာကာသေယေဝ ကီဠနံ. ပရိဟာရပထန္တိ ဘူမိယံ နာနာပထမဏ္ဍလံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ ပရိဟရိတဗ္ဗံ၊ ပထံ ပရိဟရန္တာနံ ကီဠနံ. သန္တိကန္တိ သန္တိကကီဠနံ. ဧကဇ္ဈံ ဌပိတာ သာရိယော ဝါ သက္ခရာယော ဝါ အစာလေန္တာ နခေနေဝ အပနေန္တိ စ ဥပနေန္တိ စ၊ သစေ တတ္ထ ကာစိ စလတိ၊ ပရာဇယော ဟောတိ၊ ဧဝရူပါယ ကီဠာယေတံ အဓိဝစနံ. ခလိကန္တိ ဇူတဖလကေ ပါသကကီဠနံ. ဃဋိကာ ဝုစ္စတိ ဒီဃဒဏ္ဍကေန ရဿဒဏ္ဍကံ ပဟရဏကီဠနံ. သလာကဟတ္ထန္တိ လာခါယ ဝါ မဉ္ဇိဋ္ဌိကာယ ဝါ ပိဋ္ဌောဒကေန ဝါ သလာကဟတ္ထံ တေမေတွာ – ‘‘ကိံ ဟောတူ’’တိ ဘူမိယံ ဝါ ဘိတ္တိယံ ဝါ တံ ပဟရိတွာ ဟတ္ထိအဿာဒိရူပဒဿနကီဠနံ. အက္ခန္တိ ဂုဠကီဠာ. ပင်္ဂစီရံ ဝုစ္စတိ ပဏ္ဏနာဠိကံ၊ တံ ဓမန္တာ ကီဠန္တိ. ဝင်္ကကန္တိ ဂါမဒါရကာနံ ကီဠနကံ ခုဒ္ဒကနင်္ဂလံ. မောက္ခစိကာ ဝုစ္စတိ သမ္ပရိဝတ္တနကီဠာ၊ အာကာသေ ဝါ ဒဏ္ဍကံ ဂဟေတွာ ဘူမိယံ ဝါ သီသံ ဌပေတွာ ဟေဋ္ဌုပရိယဘာဝေန ပရိဝတ္တနကီဠာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စိင်္ဂုလိကံ ဝုစ္စတိ တာလပဏ္ဏာဒီဟိ ကတံ ဝါတပ္ပဟာရေန ပရိဗ္ဘမနစက္ကံ. ပတ္တာဠှကံ ဝုစ္စတိ ပဏ္ဏနာဠိကာ. တာယ ဝါလုကာဒီနိ မိနန္တာ ကီဠန္တိ. ရထကန္တိ ခုဒ္ဒကရထံ. ဓနုကန္တိ ခုဒ္ဒကဓနုမေဝ. အက္ခရိကာ ဝုစ္စတိ အာကာသေ ဝါ ပိဋ္ဌိယံ ဝါ အက္ခရဇာနနကီဠာ. မနေသိကာ နာမ မနသာ စိန္တိတဇာနနကီဠာ. ယထာဝဇ္ဇံ နာမ ကာဏကုဏိခုဇ္ဇာဒီနံ ယံ ယံ ဝဇ္ဇံ၊ တံ တံ ပယောဇေတွာ ဒဿနကီဠာ.

၁၅. အာသန္ဒိန္တိ ပမာဏာတိက္ကန္တာသနံ. အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီတိ ဣဒံ အပေက္ခိတွာ ပန သဗ္ဗပဒေသု ဥပယောဂဝစနံ ကတံ. ပလ္လင်္ကောတိ ပါဒေသု ဝါဠရူပါနိ ဌပေတွာ ကတော. ဂေါနကောတိ ဒီဃလောမကော မဟာကောဇဝေါ၊ စတုရင်္ဂုလာဓိကာနိ ကိရ တဿ လောမာနိ. စိတ္တကန္တိ ဝါနဝိစိတ္တံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ. ပဋိကာတိ ဥဏ္ဏာမယော သေတတ္ထရဏော. ပဋလိကာတိ ဃနပုပ္ဖကော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော. ယော အာမလကပတ္တောတိပိ ဝုစ္စတိ. တူလိကာတိ တိဏ္ဏံ တူလာနံ အညတရပုဏ္ဏာ တူလိကာ. ဝိကတိကာတိ သီဟဗျဂ္ဃါဒိရူပဝိစိတြော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော. ဥဒ္ဒလောမီတိ ဥဘယတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ၊ ကေစိ ‘‘ဧကတောဥဂ္ဂတပုပ္ဖ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဧကန္တလောမီတိ ဧကတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ. ကေစိ ‘‘ဥဘတောဥဂ္ဂတပုပ္ဖ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ကဋ္ဋိဿန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတံ ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယပစ္စတ္ထရဏံ. ကောသေယျန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတမေဝ ကောသိယသုတ္တမယပစ္စတ္ထရဏံ. သုဒ္ဓကောသေယျံ ပန ဝဋ္ဋတီတိ ဝိနယေ ဝုတ္တံ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဌပေတွာ တူလိကံ သဗ္ဗာနေဝ ဂေါနကာဒီနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ န ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကုတ္တကန္တိ သောဠသန္နံ နာဋကိတ္ထီနံ ဌတွာ နစ္စနယောဂ္ဂံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ. ဟတ္ထတ္ထရံ အဿတ္ထရန္တိ ဟတ္ထိအဿပိဋ္ဌီသု အတ္ထရဏအတ္ထရကာယေဝ. ရထတ္ထရေပိ ဧသေဝ နယော. အဇိနပ္ပဝေဏီတိ အဇိနစမ္မေဟိ မဉ္စပ္ပမာဏေန သိဗ္ဗိတွာ ကတာ ပဝေဏီ. ကဒလီမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏန္တိ ကဒလီမိဂစမ္မံ နာမ အတ္ထိ၊ တေန ကတံ ပဝရပစ္စတ္ထရဏံ၊ ဥတ္တမပစ္စတ္ထရဏန္တိ အတ္ထော. တံ ကိရ သေတဝတ္ထဿ ဥပရိ ကဒလီမိဂစမ္မံ ပတ္ထရိတွာ သိဗ္ဗေတွာ ကရောန္တိ. သဥတ္တရစ္ဆဒန္တိ သဟ ဥတ္တရစ္ဆဒေန၊ ဥပရိဗဒ္ဓေန ရတ္တဝိတာနေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော. သေတဝိတာနမ္ပိ ဟေဋ္ဌာ အကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏေ သတိ န ဝဋ္ဋတိ၊ အသတိ ပန ဝဋ္ဋတိ. ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနန္တိ သီသူပဓာနဉ္စ ပါဒူပဓာနဉ္စာတိ မဉ္စဿ ဥဘတောလောဟိတကံ ဥပဓာနံ၊ ဧတံ န ကပ္ပတိ. ယံ ပန ဧကမေဝ ဥပဓာနံ ဥဘောသု ပဿေသု ရတ္တံ ဝါ ဟောတိ ပဒုမဝဏ္ဏံ ဝါ ဝိစိတြံ ဝါ၊ သစေ ပမာဏယုတ္တံ၊ ဝဋ္ဋတိ. မဟာဥပဓာနံ ပန ပဋိက္ခိတ္တံ. အလောဟိတကာနိ ဒွေပိ ဝဋ္ဋန္တိယေဝ. တတော ဥတ္တရိ လဘိတွာ အညေသံ ဒါတဗ္ဗာနိ. ဒါတုံ အသက္ကောန္တော မဉ္စေ တိရိယံ အတ္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတွာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ လဘတိ. အာသန္ဒီအာဒီသု ပန ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာသန္ဒိယာ ပါဒေ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ ပလ္လင်္ကဿ ဝါဠေ ဘိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ တူလိကံ ဝိဇဋေတွာ ဗိမ္ဗောဟနံ ကာတုံ၊ အဝသေသံ ဘုမ္မတ္ထရဏံ ကာတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၇).

၁၆. ဥစ္ဆာဒနာဒီသု မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တဒါရကာနံ သရီရဂန္ဓော ဒွါဒသဝဿပတ္တကာလေ နဿတိ၊ တေသံ သရီရဒုဂ္ဂန္ဓဟရဏတ္ထာယ ဂန္ဓစုဏ္ဏာဒီဟိ ဥစ္ဆာဒေန္တိ၊ ဧဝရူပံ ဥစ္ဆာဒနံ န ဝဋ္ဋတိ. ပုညဝန္တေ ပန ဒါရကေ ဦရူသု နိပဇ္ဇာပေတွာ တေလေန မက္ခေတွာ ဟတ္ထပါဒဦရုနာဘိအာဒီနံ သဏ္ဌာနသမ္ပာဒနတ္ထံ ပရိမဒ္ဒန္တိ၊ ဧဝရူပံ ပရိမဒ္ဒနံ န ဝဋ္ဋတိ.

နှာပနန္တိ တေသံယေဝ ဒါရကာနံ ဂန္ဓာဒီဟိ နှာပနံ. သမ္ဗာဟနန္တိ မဟာမလ္လာနံ ဝိယ ဟတ္ထပါဒေ မုဂ္ဂရာဒီဟိ ပဟရိတွာ ဗာဟုဝဍ္ဎနံ. အာဒါသန္တိ ယံ ကိဉ္စိ အာဒါသံ ပရိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အဉ္ဇနန္တိ အလင်္ကာရဉ္ဇနမေဝ. မာလာတိ ဗဒ္ဓမာလာ ဝါ အဗဒ္ဓမာလာ ဝါ. ဝိလေပနန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဆဝိရာဂကရဏံ. မုခစုဏ္ဏံ မုခလေပနန္တိ မုခေ ကာဠပီဠကာဒီနံ ဟရဏတ္ထာယ မတ္တိကကက္ကံ ဒေန္တိ၊ တေန လောဟိတေ စလိတေ သာသပကက္ကံ ဒေန္တိ၊ တေန ဒေါသေ ခါဒိတေ တိလကက္ကံ ဒေန္တိ၊ တေန လောဟိတေ သန္နိသိန္နေ ဟလိဒ္ဒိကက္ကံ ဒေန္တိ၊ တေန ဆဝိဝဏ္ဏေ အာရူဠှေ မုခစုဏ္ဏကေန မုခံ စုဏ္ဏေန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ.

ဟတ္ထဗန္ဓာဒီသု ဟတ္ထေ ဝိစိတြသင်္ခကပါလာဒီနိ ဗန္ဓိတွာ ဝိစရန္တိ၊ တံ ဝါ အညံ ဝါ သဗ္ဗမ္ပိ ဟတ္ထာဘရဏံ န ဝဋ္ဋတိ၊ အပရေ သိခံ ဗန္ဓိတွာ ဝိစရန္တိ. သုဝဏ္ဏစီရကမုတ္တလတာဒီဟိ စ တံ ပရိက္ခိပန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ. အပရေ စတုဟတ္ထဒဏ္ဍံ ဝါ အညံ ဝါ ပန အလင်္ကတဒဏ္ဍကံ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တိ၊ တထာ ဣတ္ထိပုရိသရူပါဒိဝိစိတ္တံ ဘေသဇ္ဇနာဠိကံ သုပရိက္ခိတ္တံ ဝါမပဿေ ဩလဂ္ဂိတံ၊ အပရေ ကဏ္ဏိကရတနပရိက္ခိတ္တကောသံ အတိတိခိဏံ အသိံ၊ ပဉ္စဝဏ္ဏသုတ္တသိဗ္ဗိတံ မကရဒန္တကာဒိဝိစိတ္တံ ဆတ္တံ၊ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတြာ မောရပိဉ္ဆာဒိပရိက္ခိတ္တာ ဥပါဟနာ၊ ကေစိ ရတနမတ္တာယာမံ စတုရင်္ဂုလဝိတ္ထတံ ကေသန္တပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတွာ မေဃမုခေ ဝိဇ္ဇုလတံ ဝိယ နလာဋေ ဥဏှီသပဋ္ဋံ ဗန္ဓန္တိ၊ စူဠာမဏိံ ဓာရေန္တိ၊ စာမရဝါလဗီဇနိံ ဓာရေန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ.

၁၇. အနိယျာနိကတ္တာ သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂါနံ တိရစ္ဆာနဘူတာ ကထာတိ တိရစ္ဆာနကထာ. တတ္ထ ရာဇာနံ အာရဗ္ဘ မဟာသမ္မတော မန္ဓာတာ ဓမ္မာသောကော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါတိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တာ ကထာ ရာဇကထာ. ဧသ နယော စောရကထာဒီသု. တေသု အသုကော ရာဇာ အဘိရူပေါ ဒဿနီယောတိအာဒိနာ နယေန ဂေဟဿိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ ဟောတိ. သောပိ နာမ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ ခယံ ဂတောတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေ တိဋ္ဌတိ. စောရေသု မူလဒေဝေါ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ၊ မေဃမာလော ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါတိ တေသံ ကမ္မံ ပဋိစ္စ အဟော သူရာတိ ဂေဟဿိတကထာဝ တိရစ္ဆာနကထာ. ယုဒ္ဓေပိ ဘာရတယုဒ္ဓါဒီသု အသုကေန အသုကော ဧဝံ မာရိတော၊ ဧဝံ ဝိဒ္ဓေါတိ ကာမဿာဒဝသေနေဝ ကထာ တိရစ္ဆာနကထာ. တေပိ နာမ ခယံ ဂတာတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပန သဗ္ဗတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ဟောတိ. အပိ စ အန္နာဒီသု ဧဝံ ဝဏ္ဏဝန္တံ ဂန္ဓဝန္တံ ရသဝန္တံ ဖဿသမ္ပန္နံ ခါဒိမှ ဘုဉ္ဇိမှာတိ ကာမဿာဒဝသေန ကထေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဝဏ္ဏာဒိသမ္ပန္နံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ သယနံ မာလံ ဂန္ဓံ သီလဝန္တာနံ အဒမှ၊ စေတိယေ ပူဇံ ကရိမှာတိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဉာတိကထာဒီသု ပန ‘‘အမှာကံ ဉာတကာ သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝံ ဝိစိတြေဟိ ယာနေဟိ ဝိစရိမှာ’’တိ ဝါ အဿာဒဝသေန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘တေပိ နော ဉာတကာ ခယံ ဂတာ’’တိ ဝါ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယံ ဧဝရူပါ ဥပါဟနာ သံဃဿ အဒမှာ’’တိ ဝါ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဂါမကထာပိ သုနိဝိဋ္ဌဒုန္နိဝိဋ္ဌသုဘိက္ခဒုဗ္ဘိက္ခာဒိဝသေန ဝါ ‘‘အသုကဂါမဝါသိနော သူရာ သမတ္ထာ’’တိ ဝါ ဧဝံ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ. သာတ္ထကံ ပန ကတွာ ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိ ဝါ ‘‘ခယဝယံ ဂတာ’’တိ ဝါ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နိဂမနဂရဇနပဒကထာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

ဣတ္ထိကထာပိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီနိ ပဋိစ္စ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ၊ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ခယဝယံ ဂတာတိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. သူရကထာပိ ‘နန္ဒိမိတ္တော နာမ ယောဓော သူရော အဟောသီ’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ. သဒ္ဓေါ အဟောသိ ခယံ ဂတောတိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဝိသိခါကထာပိ ‘‘အသုကာ ဝိသိခါ သုနိဝိဋ္ဌာ ဒုန္နိဝိဋ္ဌာ သူရာ သမတ္ထာ’’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ. သဒ္ဓါ ပသန္နာ ခယဝယံ ဂတာတိ ဧဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ.

ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာတိ ဥဒကဋ္ဌာနကထာ၊ ဥဒကတိတ္ထကထာတိပိ ဝုစ္စတိ၊ ကုမ္ဘဒါသိကထာ ဝါ၊ သာပိ ‘‘ပါသာဒိကာ နစ္စိတုံ ဂါယိတုံ ဆေကာ’’တိ အဿာဒဝသေန န ဝဋ္ဋတိ၊ သဒ္ဓါ ပသန္နာတိအာဒိနာ နယေနေဝ ဝဋ္ဋတိ. ပုဗ္ဗပေတကထာတိ အတီတဉာတိကထာ. တတ္ထ ဝတ္တမာနဉာတိကထာသဒိသော ဝိနိစ္ဆယော.

နာနတ္တကထာတိ ပုရိမပစ္ဆိမကထာဟိ ဝိမုတ္တာ အဝသေသာ နာနာသဘာဝါ နိရတ္ထကကထာ. လောကက္ခာယိကာတိ အယံ လောကော ကေန နိမ္မိတော၊ အသုကေန နာမ နိမ္မိတော. ကာကော သေတော၊ အဋ္ဌီနံ သေတတ္တာ၊ ဗလာကာ ရတ္တာ. လောဟိတဿ ရတ္တတ္တာတိ ဧဝမာဒိကာ လောကာယတဝိတဏ္ဍသလ္လာပကထာ.

သမုဒ္ဒက္ခာယိကာ နာမ ကသ္မာ သမုဒ္ဒေါ သာဂရော? သာဂရဒေဝေန ခတော၊ တသ္မာ သာဂရော. ခတော မေတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ သယံ နိဝေဒိတတ္တာ ‘‘သမုဒ္ဒေါ’’တိ ဧဝမာဒိကာ နိရတ္ထကာ သမုဒ္ဒက္ခာယနကထာ. ဘဝေါတိ ဝုဍ္ဎိ. အဘဝေါတိ ဟာနိ. ဣတိ ဘဝေါ၊ ဣတိ အဘဝေါတိ ယံ ဝါ တံ ဝါ နိရတ္ထကကာရဏံ ဝတွာ ပဝတ္တိတကထာ ဣတိဘဝါဘဝကထာ.

၁၈. ဝိဂ္ဂါဟိကကထာတိ ဝိဂ္ဂဟကထာ၊ သာရမ္ဘကထာ. တတ္ထ သဟိတံ မေတိ မယှံ ဝစနံ သဟိတံ သိလိဋ္ဌံ အတ္ထယုတ္တံ ကာရဏယုတ္တန္တိ အတ္ထော. အသဟိတံ တေတိ တုယှံ ဝစနံ အသဟိတံ အသိလိဋ္ဌံ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တန္တိ ယံ တုယှံ ဒီဃရတ္တာစိဏ္ဏဝသေန သုပ္ပဂုဏံ၊ တံ မယှံ ဧကဝစနေနေဝ ဝိပရာဝတ္တံ ပရိဝတ္တိတွာ ဌိတံ၊ န ကိဉ္စိ ဇာနာသီတိ အတ္ထော.

အာရောပိတော တေ ဝါဒေါတိ မယာ တဝ ဒေါသော အာရောပိတော. စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယာတိ ဒေါသမောစနတ္ထံ စရ၊ ဝိစရ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ သိက္ခာတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီတိ အထ သယံ ပဟောသိ၊ ဣဒါနိမေဝ နိဗ္ဗေဌေဟီတိ.

၁၉. ဒူတေယျကထာယံ ဣဓ ဂစ္ဆာတိ ဣတော အသုကံ နာမ ဌာနံ ဂစ္ဆ. အမုတြာဂစ္ဆာတိ တတော အသုကံ နာမ ဌာနံ အာဂစ္ဆ. ဣဒံ ဟရာတိ ဣတော ဣဒံ နာမ ဟရ. အမုတြ ဣဒံ အာဟရာတိ အသုကဋ္ဌာနတော ဣဒံ နာမ ဣဓ အာဟရ. သင်္ခေပတော ပန ဣဒံ ဒူတေယျံ နာမ ဌပေတွာ ပဉ္စ သဟဓမ္မိကေ ရတနတ္တယဿ ဥပကာရပဋိသံယုတ္တဉ္စ ဂိဟီသာသနံ အညေသံ န ဝဋ္ဋတိ.

၂၀. ကုဟကာတိအာဒီသု တိဝိဓေန ကုဟနဝတ္ထုနာ လောကံ ကုဟယန္တိ၊ ဝိမှာပယန္တီတိ ကုဟကာ. လာဘသက္ကာရတ္ထိကာ ဟုတွာ လပန္တီတိ လပကာ. နိမိတ္တံ သီလမေတေသန္တိ နေမိတ္တိကာ. နိပ္ပေသော သီလမေတေသန္တိ နိပ္ပေသိကာ. လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသန္တိ မဂ္ဂန္တိ ပရိယေသန္တီတိ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသိတာရော. ကုဟနာ၊ လပနာ၊ နေမိတ္တိကတာ၊ နိပ္ပေသိကတာ၊ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာတိ ဧတာဟိ သမန္နာဂတာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဧတံ အဓိဝစနံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရေန ပနေတာ ကုဟနာဒိကာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ သီလနိဒ္ဒေသေယေဝ ပါဠိဉ္စ အဋ္ဌကထဉ္စ အာဟရိတွာ ပကာသိတာတိ.

ဧတ္တာဝတာ မဇ္ဈိမသီလံ နိဋ္ဌိတံ ဟောတိ.