ဝိဝဋ္ဋကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၄၅. ဧဝံ ဒိဋ္ဌိဂတိကာဓိဋ္ဌာနံ ဝဋ္ဋံ ကထေတွာ ဣဒါနိ ယုတ္တယောဂဘိက္ခုအဓိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေန္တော – ‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယတောတိ ယဒါ. ဆန္နံ ဖဿာယတနာနန္တိ ယေဟိ ဆဟိ ဖဿာယတနေဟိ ဖုသိတွာ ပဋိသံဝေဒယမာနာနံ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တတိ၊ တေသံယေဝ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ. သမုဒယန္တိအာဒီသု အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ စက္ခုသမုဒယောတိအာဒိနာ ဝေဒနာကမ္မဋ္ဌာနေ ဝုတ္တနယေန ဖဿာယတနာနံ သမုဒယာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ ပန တတ္ထ ‘‘ဖဿသမုဒယာ ဖဿနိရောဓာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမိဓ၊ တံ စက္ခာဒီသု – ‘‘အာဟာရသမုဒယာ အာဟာရနိရောဓာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မနာယတနေ ‘‘နာမရူပသမုဒယာ နာမရူပနိရောဓာ’’တိ.

ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတီတိ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ဒိဋ္ဌိမေဝ ဇာနာတိ. အယံ ပန ဒိဋ္ဌိဉ္စ ဒိဋ္ဌိတော စ ဥတ္တရိတရံ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိန္တိ ယာဝ အရဟတ္တာ ဇာနာတိ. ကော ဧဝံ ဇာနာတီတိ? ခီဏာသဝေါ ဇာနာတိ၊ အနာဂါမီ၊ သကဒါဂါမီ၊ သောတာပန္နော၊ ဗဟုဿုတော၊ ဂန္ထဓရော ဘိက္ခု ဇာနာတိ၊ အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဇာနာတိ. ဒေသနာ ပန အရဟတ္တနိကူဋေနေဝ နိဋ္ဌာပိတာတိ.

၁၄၆. ဧဝံ ဝိဝဋ္ဋံ ကထေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ဒေသနာဇာလဝိမုတ္တော ဒိဋ္ဌိဂတိကော နာမ နတ္ထီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ပုန – ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ အာရဘိ. တတ္ထ အန္တောဇာလီကတာတိ ဣမဿ မယှံ ဒေသနာဇာလဿ အန္တောယေဝ ကတာ. ဧတ္ထ သိတာ ဝါတိ ဧတသ္မိံ မမ ဒေသနာဇာလေ သိတာ နိဿိတာ အဝသိတာဝ. ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တီတိ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? တေ အဓော ဩသီဒန္တာပိ ဥဒ္ဓံ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တာပိ မမ ဒေသနာဇာလေ သိတာဝ ဟုတွာ ဩသီဒန္တိ စ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ စ. ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာတိ ဧတ္ထ မယှံ ဒေသနာဇာလေ ပရိယာပန္နာ၊ ဧတေန အာဗဒ္ဓါ အန္တောဇာလီကတာ စ ဟုတွာ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ၊ န ဟေတ္ထ အသင်္ဂဟိတော ဒိဋ္ဌိဂတိကော နာမ အတ္ထီတိ.

သုခုမစ္ဆိကေနာတိ သဏှအစ္ဆိကေန သုခုမစ္ဆိဒ္ဒေနာတိ အတ္ထော. ကေဝဋ္ဋော ဝိယ ဟိ ဘဂဝါ၊ ဇာလံ ဝိယ ဒေသနာ၊ ပရိတ္တဥဒကံ ဝိယ ဒသသဟဿိလောကဓာတု၊ ဩဠာရိကာ ပါဏာ ဝိယ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတိကာ. တဿ တီရေ ဌတွာ ဩလောကေန္တဿ ဩဠာရိကာနံ ပါဏာနံ အန္တောဇာလီကတဘာဝဒဿနံ ဝိယ ဘဂဝတော သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတာနံ ဒေသနာဇာလဿ အန္တောကတဘာဝဒဿနန္တိ ဧဝမေတ္ထ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၄၇. ဧဝံ ဣမာဟိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌီဟိ သဗ္ဗဒိဋ္ဌီနံ သင်္ဂဟိတတ္တာ သဗ္ဗေသံ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ ဧတသ္မိံ ဒေသနာဇာလေ ပရိယာပန္နဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနော ကတ္ထစိ အပရိယာပန္နဘာဝံ ဒဿေန္တော – ‘‘ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ ကာယော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နယန္တိ ဧတာယာတိ နေတ္တိ. နယန္တီတိ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ အာကဍ္ဎန္တိ၊ ရဇ္ဇုယာ ဧတံ နာမံ. ဣဓ ပန နေတ္တိသဒိသတာယ ဘဝတဏှာ နေတ္တီတိ အဓိပ္ပေတာ. သာ ဟိ မဟာဇနံ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ တံ တံ ဘဝံ နေတိ ဥပနေတီတိ ဘဝနေတ္တိ. အရဟတ္တမဂ္ဂသတ္ထေန ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝနေတ္တိ အဿာတိ ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကော.

ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓန္တိ ကာယဿ ဘေဒတော ဥဒ္ဓံ. ဇီဝိတပရိယာဒါနာတိ ဇီဝိတဿ သဗ္ဗသော ပရိယာဒိန္နတ္တာ ပရိက္ခီဏတ္တာ၊ ပုန အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝါတိ အတ္ထော. န တံ ဒက္ခန္တီတိ တံ တထာဂတံ. ဒေဝါ ဝါ မနုဿာ ဝါ န ဒက္ခိဿန္တိ၊ အပဏ္ဏတ္တိကဘာဝံ ဂမိဿတီတိ အတ္ထော.

သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေတိ၊ ဥပမာယံ ပန ဣဒံ သံသန္ဒနံ. အမ္ဗရုက္ခော ဝိယ ဟိ တထာဂတဿ ကာယော၊ ရုက္ခေ ဇာတမဟာဝဏ္ဋော ဝိယ တံ နိဿာယ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တတဏှာ. တသ္မိံ ဝဏ္ဋေ ဥပနိဗဒ္ဓါ ပဉ္စပက္ကဒွါဒသပက္ကအဋ္ဌာရသပက္ကပရိမာဏာ အမ္ဗပိဏ္ဍီ ဝိယ တဏှာယ သတိ တဏှူပနိဗန္ဓနာ ဟုတွာ အာယတိံ နိဗ္ဗတ္တနကာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒွါဒသာယတနာနိ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. ယထာ ပန တသ္မိံ ဝဏ္ဋေ ဆိန္နေ သဗ္ဗာနိ တာနိ အမ္ဗာနိ တဒနွယာနိ ဟောန္တိ၊ တံယေဝ ဝဏ္ဋံ အနုဂတာနိ၊ ဝဏ္ဋစ္ဆေဒါ ဆိန္နာနိ ယေဝါတိ အတ္ထော၊ ဧဝမေဝ ယေ ဘဝနေတ္တိဝဏ္ဋဿ အနုပစ္ဆိန္နတ္တာ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒွါဒသာယတနာနိ အဋ္ဌာရသဓာတုယော၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ တဒနွယာ ဟောန္တိ ဘဝနေတ္တိံ အနုဂတာ၊ တာယ ဆိန္နာယ ဆိန္နာ ယေဝါတိ အတ္ထော.

ယထာ ပန တသ္မိမ္ပိ ရုက္ခေ မဏ္ဍူကကဏ္ဋကဝိသသမ္ဖဿံ အာဂမ္မ အနုပုဗ္ဗေန သုဿိတွာ မတေ – ‘‘ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဧဝရူပေါ နာမ ရုက္ခော အဟောသီ’’တိ ဝေါဟာရမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ န တံ ရုက္ခံ ကောစိ ပဿတိ၊ ဧဝံ အရိယမဂ္ဂသမ္ဖဿံ အာဂမ္မ တဏှာသိနေဟဿ ပရိယာဒိန္နတ္တာ အနုပုဗ္ဗေန သုဿိတွာ ဝိယ ဘိန္နေ ဣမသ္မိံ ကာယေ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ န တံ ဒက္ခန္တိ၊ တထာဂတမ္ပိ ဒေဝမနုဿာ န ဒက္ခိဿန္တိ၊ ဧဝရူပဿ နာမ ကိရ သတ္ထုနော ဣဒံ သာသနန္တိ ဝေါဟာရမတ္တမေဝ ဘဝိဿတီတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုံ ပါပေတွာ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသိ.

၁၄၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒောတိ ဧဝံ ဘဂဝတာ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝုတ္တေ ထေရော အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗံ သုတ္တံ သမန္နာဟရိတွာ ဧဝံ ဗုဒ္ဓဗလံ ဒီပေတွာ ကထိတသုတ္တဿ န ဘဂဝတာ နာမံ ဂဟိတံ၊ ဟန္ဒဿ နာမံ ဂဏှာပေဿာမီတိ စိန္တေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ.

တသ္မာတိဟ တွန္တိအာဒီသု အယမတ္ထယောဇနာ – အာနန္ဒ၊ ယသ္မာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မပရိယာယေ ဣဓတ္ထောပိ ပရတ္ထောပိ ဝိဘတ္တော၊ တသ္မာတိဟ တွံ ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ‘‘အတ္ထဇာလ’’န္တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ယသ္မာ ပနေတ္ထ ဗဟူ တန္တိဓမ္မာ ကထိတာ၊ တသ္မာ ‘‘ဓမ္မဇာလ’’န္တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ယသ္မာ စ ဧတ္ထ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ဗြဟ္မံ သဗ္ဗညုတညာဏံ ဝိဘတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘ဗြဟ္မဇာလ’’န္တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ယသ္မာ ဧတ္ထ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိယော ဝိဘတ္တာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒိဋ္ဌိဇာလ’’န္တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ယသ္မာ ပန ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ဒေဝပုတ္တမာရမ္ပိ ခန္ဓမာရမ္ပိ မစ္စုမာရမ္ပိ ကိလေသမာရမ္ပိ သက္ကာ မဒ္ဒိတုံ၊ တသ္မာ ‘‘အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယောတိပိ နံ ဓာရေဟီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါတိ ဣဒံ နိဒါနာဝသာနတော ပဘုတိ ယာဝ ‘‘အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယောတိပိ နံ ဓာရေဟီ’’တိ သကလံ သုတ္တန္တံ ဘဂဝါ ပရေသံ ပညာယ အလဗ္ဘနေယျပတိဋ္ဌံ ပရမဂမ္ဘီရံ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပကာသေန္တော သူရိယော ဝိယ အန္ဓကာရံ ဒိဋ္ဌိဂတမဟန္ဓကာရံ ဝိဓမန္တော အဝေါစ.

၁၄၉. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူတိ တေ ဘိက္ခူ အတ္တမနာ သကမနာ၊ ဗုဒ္ဓဂတာယ ပီတိယာ ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ ဟုတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘဂဝတော ဘာသိတန္တိ ဧဝံ ဝိစိတြနယဒေသနာဝိလာသယုတ္တံ ဣဒံ သုတ္တံ ကရဝီကရုတမဉ္ဇုနာ ကဏ္ဏသုခေန ပဏ္ဍိတဇနဟဒယာနံ အမတာဘိသေကသဒိသေန ဗြဟ္မဿရေန ဘာသမာနဿ ဘဂဝတော ဝစနံ. အဘိနန္ဒုန္တိ အနုမောဒိံသု စေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု စ. အယဉှိ အဘိနန္ဒသဒ္ဒေါ – ‘‘အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတီ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅) တဏှာယမ္ပိ အာဂတော. ‘‘အန္နမေဝါဘိနန္ဒန္တိ၊ ဥဘယေ ဒေဝမာနုသာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၄၃) ဥပဂမနေပိ.

‘‘စိရပ္ပဝါသိံ ပုရိသံ၊ ဒူရတော သောတ္ထိမာဂတံ၊

ဉာတိမိတ္တာ သုဟဇ္ဇာ စ၊ အဘိနန္ဒန္တိ အာဂတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၁၉)၊

အာဒီသု သမ္ပဋိစ္ဆနေပိ. ‘‘အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၀၅) အနုမောဒနေပိ. သွာယမိဓ အနုမောဒနသမ္ပဋိစ္ဆနေသု ယုဇ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အဘိနန္ဒုန္တိ အနုမောဒိံသု စေဝ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု စာ’’တိ.

သုဘာသိတံ သုလပိတံ၊ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ တာဒိနော၊

အနုမောဒမာနာ သိရသာ၊ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု ဘိက္ခဝေါတိ.

ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိန္တိ ဣမသ္မိံ နိဂ္ဂါထကသုတ္တေ. နိဂ္ဂါထကတ္တာ ဟိ ဣဒံ ဝေယျာကရဏန္တိ ဝုတ္တံ.

ဒသသဟဿီ လောကဓာတူတိ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠပရိမာဏာ လောကဓာတု. အကမ္ပိတ္ထာတိ န သုတ္တပရိယောသာနေယေဝ အကမ္ပိတ္ထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဘညမာနေတိ ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတေသု ဝိနိဝေဌေတွာ ဒေသိယမာနေသု တဿ တဿ ဒိဋ္ဌိဂတဿ ပရိယောသာနေ ပရိယောသာနေတိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဌာနေသု အကမ္ပိတ္ထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တတ္ထ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ပထဝီကမ္ပော ဝေဒိတဗ္ဗော – ဓာတုက္ခောဘေန၊ ဣဒ္ဓိမတော အာနုဘာဝေန၊ ဗောဓိသတ္တဿ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိယာ၊ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနေန၊ သမ္ဗောဓိပ္ပတ္တိယာ၊ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေန၊ အာယုသင်္ခါရောဿဇ္ဇနေန၊ ပရိနိဗ္ဗာနေနာတိ. တေသံ ဝိနိစ္ဆယံ – ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမေ၊ အာနန္ဒ၊ ဟေတူ အဋ္ဌ ပစ္စယာ မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယာ’’တိ ဧဝံ မဟာပရိနိဗ္ဗာနေ အာဂတာယ တန္တိယာ ဝဏ္ဏနာကာလေ ဝက္ခာမ. အယံ ပန မဟာပထဝီ အပရေသုပိ အဋ္ဌသု ဌာနေသု အကမ္ပိတ္ထ – မဟာဘိနိက္ခမနေ၊ ဗောဓိမဏ္ဍူပသင်္ကမနေ၊ ပံသုကူလဂ္ဂဟဏေ၊ ပံသုကူလဓောဝနေ၊ ကာဠကာရာမသုတ္တေ၊ ဂေါတမကသုတ္တေ၊ ဝေဿန္တရဇာတကေ၊ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မဇာလေတိ. တတ္ထ မဟာဘိနိက္ခမနဗောဓိမဏ္ဍူပသင်္ကမနေသု ဝီရိယဗလေန အကမ္ပိတ္ထ. ပံသုကူလဂ္ဂဟဏေ ဒွိသဟဿဒီပပရိဝါရေ စတ္တာရော မဟာဒီပေ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ သုသာနံ ဂန္တွာ ပံသုကူလံ ဂဏှန္တေန ဒုက္ကရံ ဘဂဝတာ ကတန္တိ အစ္ဆရိယဝေဂါဘိဟတာ အကမ္ပိတ္ထ. ပံသုကူလဓောဝနဝေဿန္တရဇာတကေသု အကာလကမ္ပနေန အကမ္ပိတ္ထ. ကာဠကာရာမဂေါတမကသုတ္တေသု – ‘‘အဟံ သက္ခီ ဘဂဝါ’’တိ သက္ခိဘာဝေန အကမ္ပိတ္ထ. ဣမသ္မိံ ပန ဗြဟ္မဇာလေ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတေသု ဝိဇဋေတွာ နိဂ္ဂုမ္ဗံ ကတွာ ဒေသိယမာနေသု သာဓုကာရဒါနဝသေန အကမ္ပိတ္ထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

န ကေဝလဉ္စ ဧတေသု ဌာနေသုယေဝ ပထဝီ အကမ္ပိတ္ထ၊ အထ ခေါ တီသု သင်္ဂဟေသုပိ မဟာမဟိန္ဒတ္ထေရဿ ဣမံ ဒီပံ အာဂန္တွာ ဇောတိဝနေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသိတဒိဝသေပိ အကမ္ပိတ္ထ. ကလျာဏိယဝိဟာရေ စ ပိဏ္ဍပါတိယတ္ထေရဿ စေတိယင်္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇိတွာ တတ္ထေဝ နိသီဒိတွာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ပီတိံ ဂဟေတွာ ဣမံ သုတ္တန္တံ အာရဒ္ဓဿ သုတ္တပရိယောသာနေ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ အကမ္ပိတ္ထ. လောဟပါသာဒဿ ပါစီနအမ္ဗလဋ္ဌိကဋ္ဌာနံ နာမ အဟောသိ. တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဒီဃဘာဏကတ္ထေရာ ဗြဟ္မဇာလသုတ္တံ အာရဘိံသု၊ တေသံ သဇ္ဈာယပရိယောသာနေပိ ဥဒကပရိယန္တမေဝ ကတွာ ပထဝီ အကမ္ပိတ္ထာတိ.

ဧဝံ ယဿာနုဘာဝေန၊ အကမ္ပိတ္ထ အနေကသော၊

မေဒနီ သုတ္တသေဋ္ဌဿ၊ ဒေသိတဿ သယမ္ဘုနာ.

ဗြဟ္မဇာလဿ တဿီဓ၊ ဓမ္မံ အတ္ထဉ္စ ပဏ္ဍိတာ၊

သက္ကစ္စံ ဥဂ္ဂဟေတွာန၊ ပဋိပဇ္ဇန္တု ယောနိသောတိ.

ဣတိ သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယာ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ

ဗြဟ္မဇာလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.