၁. ကုသလတ္တိကဝဏ္ဏနာ
၁. ပဋိစ္စဝါရဝဏ္ဏနာ
၁. ပစ္စယာနုလောမံ
(၁.) ဝိဘင်္ဂဝါရော
၅၃. ဣဒါနိ ယာ ဧတာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရေ ကုသလတ္တိကံ နိဿာယ ဟေတုပစ္စယာဒိဝသေန ဧကူနပညာသံ အာဒိံ ကတွာ နယမတ္တံ ဒဿေန္တေန အပရိမာဏာ ပုစ္ဆာ ဒဿိတာ. တတ္ထ ကုသလာကုသလာဒီနံ သဟုပ္ပတ္တိယာ အဘာဝတော ယာ ပုစ္ဆာ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ’’တိ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနံ န လဘန္တိ. တာ ပဟာယ ယာ ဝိဿဇ္ဇနံ လဘန္တိ၊ တာယေဝ ဝိဿဇ္ဇေတုံ အယံ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာတိအာဒိနာ နယေန ပဋိစ္စဝါရဿ နိဒ္ဒေသဝါရော အာရဒ္ဓေါ.
တတ္ထ သိယာ – သစေ ဣမာ ဟေတုပစ္စယာဒိဝသေန ဧကူနပညာသံ ပုစ္ဆာ သဗ္ဗသော ဝိဿဇ္ဇနံ န လဘန္တိ၊ အထ ကသ္မာ ဒဿိတာ? နနု ယာ လဘန္တိ၊ တာယေဝ ဒဿေတဗ္ဗာတိ? အာမ၊ ဒဿေတဗ္ဗာ သိယုံ. တထာ ဒဿိယမာနာ ပန သဗ္ဗေသု တိကဒုကပဋ္ဌာနာဒီသု ဧကေကသ္မိံ တိကေ၊ ဒုကေ၊ ဒုကတိကေ၊ တိကဒုကေ၊ တိကတိကေ၊ ဒုကဒုကေ စ သင်္ခေပံ အကတွာ ဒဿေတဗ္ဗာယေဝ ဘဝေယျုံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ယာ ကုသလတ္တိကေ လဘန္တိ၊ န တာယေဝ ဝေဒနာတ္တိကာဒီသု. ဓမ္မာနုလောမပစ္စနီယေ စ တိကပဋ္ဌာနေ ဝိတက္ကတ္တိကပီတိတ္တိကာနံ ဝိဿဇ္ဇနေ သဗ္ဗာပေတာ ဝိဿဇ္ဇနံ လဘန္တိ၊ တသ္မာ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ဧကေကသ္မိံ တိကေ ယတ္တကာဟိ ပုစ္ဆာဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ သဗ္ဗာ ကုသလတ္တိကေ ဒဿိတာ. ဧဝံ ဒဿိတာသု ဟိ ယာ တတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနံ န လဘန္တိ၊ တာ ပဟာယ ယာ လဘန္တိ၊ တာ ဝုစ္စမာနာ သက္ကာ သုခေန ဝိဇာနိတုန္တိ သုခေန ဝိဇာနနတ္ထံ သဗ္ဗာပိ ကုသလတ္တိကေ ဒဿိတာ. ယာ ပနေတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနံ န လဘန္တိ၊ တာ ပဟာယ ယာ လဘန္တိ၊ တာယေဝ ဝိဿဇ္ဇိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
တတ္ထ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စာတိ စတုဘူမကကုသလဓမ္မေသု ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိဘေဒံ ဧကံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ပဋိဂန္တွာ သဟုပ္ပတ္တိသင်္ခါတေန သဒိသဘာဝေန ပတွာ၊ တေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ဥပ္ပတ္တိဘာဝံ ဥပဂန္တွာတိ အတ္ထော. ကုသလော ဓမ္မောတိ စတုဘူမကကုသလဓမ္မေသုယေဝ သညာက္ခန္ဓာဒိဘေဒေါ ဧကော ဓမ္မော. ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဥပ္ပါဒတော ယာဝ နိရောဓဂမနာ ဥဒ္ဓံ ပဇ္ဇတိ၊ နိဗ္ဗတ္တတီတိပိ အတ္ထော. အတ္တာနံ လဘတိ၊ ဥပ္ပါဒါဒယော တယောပိ ခဏေ ပါပုဏာတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဟေတုပစ္စယာတိ ကုသလဟေတုနာ ဟေတုပစ္စယဘာဝံ သာဓေန္တေန.
ဧဝံ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝတွာ ဣဒါနိ ယံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ယော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ဓမ္မံ ခန္ဓဝသေန ဒဿေတုံ ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧကန္တိ ဝေဒနာဒီသု စတူသု ယံကိဉ္စိ ဧကံ. တယော ခန္ဓာတိ ယော ယော ပစ္စယဘာဝေန ဂဟိတော၊ တံ တံ ဌပေတွာ အဝသေသာ တယော ခန္ဓာ. တယော ခန္ဓေတိ ဝေဒနာဒီသု ယော ဧကော ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဂဟိတော၊ တံ ဌပေတွာ သေသေ တယော. ဒွေ ခန္ဓေတိ ဝေဒနာသညာဒုကာဒီသု ဆသု ဒုကေသု ယေကေစိ ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ. ဒွေ ခန္ဓာတိ ယေ ယေ ပစ္စယဘာဝေန ဂဟိတာ၊ တေ တေ ဌပေတွာ အဝသေသာ ဒွေ ခန္ဓာ ကုသလဟေတုနာ ဟေတုပစ္စယဘာဝံ သာဓေန္တေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော.
ယသ္မာ ပန ဧကော ခန္ဓော ဧကဿေဝ ဒွိန္နံယေဝ ဝါ၊ ဒွေ ဝါ ပန ဧကဿေဝ ပစ္စယော နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော၊ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ ဒွေ ခန္ဓာ၊ ဒွေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဧကော ခန္ဓော’’တိ န ဝုတ္တံ. ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိအာဒီသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပန္တိ ဣဒံ ပဋိစ္စတ္ထဿ သဟဇာတတ္ထတ္တာ ယံ ကုသလေန သဟဇာတဉ္စေဝ ဟေတုပစ္စယဉ္စ လဘတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ပရတောပိ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု အယမေဝ နယော.
ဝိပါကာဗျာကတံ ကိရိယာဗျာကတန္တိ ဧတ္ထ ဟေတုပစ္စယာဘာဝတော အဟေတုကံ၊ ရူပေန သဒ္ဓိံ အနုပ္ပတ္တိတော အာရုပ္ပဝိပါကဉ္စ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ပဋိသန္ဓိက္ခဏေတိ ကဋတ္တာရူပသင်္ခါတဿ အဗျာကတဿ အဗျာကတံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝိပါကာဗျာကတန္တိ တသ္မိံ ခဏေ ဝိဇ္ဇမာနာဗျာကတဝသေန ဝုတ္တံ. ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာတိ ဣဒံ ကဋတ္တာရူပဂ္ဂဟဏေန ဝတ္ထုမှိ ဂဟိတေပိ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာနံ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ.
ဧကံ မဟာဘူတန္တိအာဒိ ရူပါဗျာကတံ ပဋိစ္စ ရူပါဗျာကတဿ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဧကံ ခန္ဓန္တိအာဒီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ပနေတ္ထ အတ္ထယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ရူပါဗျာကတမှိ ဘူတေ ပဋိစ္စ ဘူတာနံ ဥပ္ပတ္တိံ ဝတွာ ဣဒါနိ ဘူတေ ပဋိစ္စ ဥပါဒါရူပါနံ ဥပ္ပတ္တိံ ဒဿေတုံ မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သန္တေ ဥပါဒါရူပန္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣတရဒွယံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? မဟာဘူတေပိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ. ယဉှိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ရူပံ ကဋတ္တာ စ ရူပ’’န္တိ ဒဿိတံ၊ တံ န ကေဝလံ ခန္ဓေယေဝ စ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဟာဘူတေပိ ပန ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဒဿနတ္ထမိဒံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ပဝတ္တေယေဝ၊ ကဋတ္တာရူပံ ပဋိသန္ဓိယမ္ပိ. ဥပါဒါရူပန္တိ တဿေဝ ဥဘယဿ ဝိသေသနံ.
ကုသလေ ခန္ဓေ စ မဟာဘူတေ စ ပဋိစ္စာတိ ဧတ္ထ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဝ မဟာဘူတာ ဂဟိတာ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပန္တိ ဧတ္ထ ပန ဘူတရူပမ္ပိ ဥပါဒါရူပမ္ပိ ဂဟိတံ. ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စ တယော မဟာဘူတာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဟိ ဘူတရူပမ္ပိ ခန္ဓေ စ မဟာဘူတေ စ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ဥပါဒါရူပန္တိ ဝုတ္တနယေန ဥပါဒါရူပမ္ပိ. အကုသလဉ္စ အဗျာကတဉ္စာတိ ပဉှာဝိဿဇ္ဇနေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ဟေတုပစ္စယေ နဝ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. ဧတာယေဝ ဟိ ဧတ္ထ လဗ္ဘန္တိ၊ သေသာ စတ္တာလီသ မောဃပုစ္ဆာတိ န ဝိဿဇ္ဇိတာ. ဣမိနာ ဥပါယေန အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသုပိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနံ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ တတ္ထ ပန ဝိစာရေတဗ္ဗယုတ္တကမေဝ ဝိစာရယိဿာမ.
၅၄. အာရမ္မဏပစ္စယေ တာဝ ရူပဿ အာရမ္မဏပစ္စယဝသေန အနုပ္ပတ္တိတော တာသု နဝသု ရူပမိဿကာ ပဟာယ တိဿောဝ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. တေနေဝ စ ကာရဏေန ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထူ’’တိ န ဝုတ္တံ. န ဟိ တံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ.
၅၅. အဓိပတိပစ္စယေ ဝိပါကာဗျာကတန္တိ လောကုတ္တရမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ’’တိ န ဂဟိတံ. သေသံ ဟေတုပစ္စယသဒိသမေဝ.
၅၆. အနန္တရသမန္တရေသုပိ ရူပံ န လဗ္ဘတီတိ အာရမ္မဏပစ္စယေ ဝိယ တိဿောဝ ပုစ္ဆာ.
၅၇. သဟဇာတပစ္စယေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေတိ ပဉ္စဝေါကာရေ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တံ. ဟေဋ္ဌာ ပန ပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဩက္ကန္တိက္ခဏေ’’တိ အာဂတံ တမ္ပိ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ အတ္ထတော ဧကံ၊ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ နာနန္တိ. အပိစ ‘‘တိဏ္ဏံ သန္နိပါတာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၀၈) ဝစနတော ဩက္ကန္တီတိ ပဉ္စဝေါကာရပဋိသန္ဓိယာဝေတံ နာမံ. ပဋိသန္ဓီတိ သဗ္ဗဘဝသာဓာရဏံ. ဣဓ ပန ‘‘ကဋတ္တာ စ ရူပ’’န္တိအာဒိဝစနတော ပဉ္စဝေါကာရပဋိသန္ဓိယေဝ အဓိပ္ပေတာ. သာ ဟိ ရူပဿပိ အရူပဿပိ ပစ္စယဘာဝဉ္စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ ပရိပုဏ္ဏဝိဿဇ္ဇနာ ဟောတီတိ ဂဟိတာ. ဗာဟိရံ ဧကံ မဟာဘူတန္တိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓေသု ပထဝီပါသာဏာဒီသု မဟာဘူတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပစ္စယဝိဘင်္ဂဝါရသ္မိဉှိ စတ္တာရော မဟာဘူတာတိ အဇ္ဈတ္တိကဉ္စ ဗာဟိရဉ္စ ဧကတော ကတွာ ဂဟိတံ. သင်္ခေပဒေသနာ ဟိ သာ. အယံ ပန ဝိတ္ထာရဒေသနာ၊ တသ္မာ သဗ္ဗံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဗာဟိရံ ဧကံ မဟာဘူတ’’န္တိအာဒိမာဟ. အသညသတ္တာနံ ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စာတိ ဒွိသန္တတိသမုဋ္ဌာနဘူတဝသေန ဝုတ္တံ. မဟာဘူတေ ပဋိစ္စ ကဋတ္တာရူပန္တိ ဣဒံ ပန ကမ္မသမုဋ္ဌာနဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. ဥပါဒါရူပန္တိ ဥတုသမုဋ္ဌာနဝသေနေဝ.
၅၈. အညမညပစ္စယေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာတိ စတုန္နမ္ပိ ခန္ဓာနံ ဧကတော ဝတ္ထုနာ အညမညပစ္စယတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ.
၅၉. နိဿယပစ္စယေ ယသ္မာ ပဋိစ္စတ္ထော နာမ သဟဇာတတ္ထော၊ တသ္မာ ယာ ဟေဋ္ဌာ ပစ္စယဝိဘင်္ဂဝါရေ စက္ခာယတနာဒီနံ နိဿယပစ္စယတာ ဒဿိတာ၊ န သာ ဂဟိတာ. စက္ခာယတနာဒီနိ ဟိ ပုရေဇာတာနိ ဟုတွာ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ ဣဓ သဟဇာတမေဝ လဗ္ဘတိ. တေနေဝ ဝုတ္တံ – ‘‘နိဿယပစ္စယော သဟဇာတပစ္စယသဒိသော’’တိ.
၆၀. ဥပနိဿယပစ္စယေ ရူပဿ ဥပနိဿယပစ္စယာဘာဝါ တီဏေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဗ္ဘန္တိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယသဒိသ’’န္တိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ န သဗ္ဗေ ကုသလာကုသလာဗျာကတာ အာရမ္မဏူပနိဿယံ လဘန္တိ၊ ယေ ပန လဘန္တိ၊ တေသံ ဝသေနေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၆၁. ပုရေဇာတပစ္စယေ ဝတ္ထုံ ပုရေဇာတပစ္စယာတိ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ဝတ္ထုနာ ပုရေဇာတပစ္စယတံ သာဓေန္တေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ဝိပါကာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓန္တိ ဧတ္ထ ယံ ဝိပါကာဗျာကတဿ ဝတ္ထု ဩက္ကန္တိက္ခဏေ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ၊ တံ ပုရေဇာတပစ္စယဘာဇနိယတ္တာ ဣဓ န ဂဟေတဗ္ဗံ. ယေပိ ကုသလာဒယော အာရုပ္ပေ ပုရေဇာတပစ္စယံ န လဘန္တိ၊ တေပိ ပုရေဇာတပစ္စယဘာဇနိယတောယေဝ ဣဓ န ဂဟေတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏံ ပန နိယမတော ပုရေဇာတပစ္စယဘာဝံ န လဘတိ. ရူပါယတနာဒီနိ ဟိ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံယေဝ ပုရေဇာတပစ္စယတံ သာဓေန္တိ၊ မနောဝိညာဏဓာတုယာ အတီတာနာဂတာနိပိ အာရမ္မဏံ ဟောန္တိယေဝ. တသ္မာ ဣဓ န ဂဟိတံ. ခန္ဓဝသေန ဟိ အယံ ဒေသနာ၊ န ဝိညာဏဓာတုဝသေန. ‘‘ဝိပါကာဗျာကတံ ဧကံ ခန္ဓ’’န္တိ ဒေသနာယ စ သဗ္ဗာပိ ဝိညာဏဓာတုယော ဂဟိတာ၊ န စက္ခုဝိညာဏဓာတုအာဒယော ဧဝါတိ.
ပစ္ဆာဇာတော ကုသလာကုသလာနံ ပစ္စယော န ဟောတိ၊ အဗျာကတဿပိ ဥပတ္ထမ္ဘကောဝ န ဇနကော၊ တသ္မာ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ’’တိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗော ဧကဓမ္မောပိ နတ္ထီတိ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယဝသေန ဝိဿဇ္ဇနံ န ကတံ.
၆၂. အာသေဝနပစ္စယေ ကာမံ သဗ္ဗာ ကိရိယာ အာသေဝနပစ္စယံ န လဘန္တိ၊ လဗ္ဘမာနဝသေန ပန ‘‘ကိရိယာဗျာကတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဇဝနကိရိယာဝေတ္ထ ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၆၃. ကမ္မပစ္စယေ ကုသလာကုသလေသု ဧကက္ခဏိကော ကမ္မပစ္စယော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ တထာ ကိရိယာဗျာကတေ. ဝိပါကာဗျာကတေ ပန နာနာက္ခဏိကောပိ၊ တထာ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မဟာဘူတာနံ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ပန ဧကက္ခဏိကော. ကဋတ္တာရူပါနံ နာနာက္ခဏိကောဝ တထာ အသညသတ္တရူပါနံ. ကဋတ္တာရူပံ ပနေတ္ထ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. သေသံ န ဧကန္တတော ကမ္မသမုဋ္ဌာနတ္တာ ဥပါဒါရူပန္တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သန္တေပိ ဣဓ ကမ္မသမုဋ္ဌာနမေဝ အဓိပ္ပေတံ.
၆၄. ဝိပါကပစ္စယေ ကုသလာကုသလံ ကိရိယဉ္စ န လဗ္ဘတီတိ အဗျာကတဝသေနေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဝိပါကစိတ္တသမုဋ္ဌာနမေဝ. ကဋတ္တာရူပန္တိ ယထာလာဘဝသေန ဣန္ဒြိယရူပဉ္စ ဝတ္ထုရူပဉ္စ. ဥပါဒါရူပန္တိ တဒဝသေသံ တသ္မိံ သမယေ ဝိဇ္ဇမာနကံ ဥပါဒါရူပံ.
၆၅. အာဟာရပစ္စယေ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကုသလာဒီနံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ စ အရူပါဟာရဝသေန ဥပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တထာ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ မဟာဘူတာနံ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဘဝင်္ဂါဒိစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ. အာဟာရသမုဋ္ဌာနန္တိ ကဗဠီကာရာဟာရသမုဋ္ဌာနံ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ကုသလာကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနမေဝ. ပစ္စယဝိဘင်္ဂဝါရေ အာဟာရပဋိပါဋိယာ ပဌမံ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဒဿိတော၊ ဣဓ ပန ကုသလံ ဓမ္မန္တိ ပုစ္ဆာဝသေန ပဌမံ အရူပါဟာရာ ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၆၆. ဣန္ဒြိယပစ္စယေ ပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ဣန္ဒြိယပဋိပါဋိယာ ပဌမံ စက္ခုန္ဒြိယာဒီနိ ဒဿိတာနိ၊ ဣဓ ပန ကုသလာဒိပုစ္ဆာဝသေန ပဌမံ အရူပိန္ဒြိယာနံ ပစ္စယတာ ဒဿိတာ. တတ္ထ ကုသလာဒီသု ယထာလာဘဝသေန အရူပိန္ဒြိယာ ဂဟေတဗ္ဗာ. အသညသတ္တာနံ ဘူတရူပေသုပိ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ.
၆၇. ဈာနမဂ္ဂပစ္စယေသု ဟေတုပစ္စယသဒိသမေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ၊ တေနေဝေတ္ထ ‘‘ဟေတုပစ္စယသဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တံ.
၆၈. သမ္ပယုတ္တပစ္စယေ ဝိဿဇ္ဇနံ အာရမ္မဏပစ္စယဂတိကံ၊ တေနေဝေတ္ထ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယသဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တံ.
၆၉. ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေ ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ၊ ဝတ္ထုနာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ခန္ဓေ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ၊ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ခန္ဓာ ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ. ဝတ္ထုနာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ခန္ဓေ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတံ သာဓေန္တေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. သေသဝိဿဇ္ဇနေသုပိ ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိအာဒီသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိပါကာဗျာကတေ စေတ္ထ ဝတ္ထုဂ္ဂဟဏေန စက္ခာဒီနိ သင်္ဂဟိတဗ္ဗာနိ. ဧကံ မဟာဘူတန္တိအာဒိ ရူပါဗျာကတဿ ပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ အဗျာကတစိတ္တသမုဋ္ဌာနမ္ပိ ကုသလာကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနမ္ပိ.
၇၀. အတ္ထိပစ္စယေ သဗ္ဗံ သဟဇာတပစ္စယဂတိကံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘သဟဇာတပစ္စယသဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တံ.
၇၁-၇၂. နတ္ထိဝိဂတာ အာရမ္မဏပစ္စယဂတိကာ၊ အဝိဂတံ သဟဇာတဂတိကံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယသဒိသံ၊ သဟဇာတပစ္စယသဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣမေ တေဝီသတိ ပစ္စယာတိ သင်္ခိပိတွာ ဒဿိတာနံ ဝသေနေတံ ဝုတ္တံ. ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာတိ ယာ ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနံ လဘန္တိ၊ တာသံ ဝသေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ. အယံ ဟေတုပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ဧကမူလကေ ပစ္စယာနုလောမေ ပဋိစ္စဝါရဿ ကုသလတ္တိကဝိဿဇ္ဇနေ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.
(၂.) သင်္ချာဝါရော
၇၃. ဣဒါနိ ယေ ဧတ္ထ ဟေတုပစ္စယာဒီသု ဧကေကသ္မိံ ပစ္စယေ ဝိဿဇ္ဇနဝါရာ လဒ္ဓါ၊ တေ ဂဏနဝသေန ဒဿေတုံ ဟေတုယာ နဝါတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဟေတုယာ နဝါတိ ဟေတုပစ္စယေ နဝ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝါရာ ဟောန္တိ. သေယျထိဒံ – ကုသလေန ကုသလံ၊ ကုသလေန အဗျာကတံ၊ ကုသလေန ကုသလာဗျာကတံ၊ အကုသလေန အကုသလံ၊ အကုသလေန အဗျာကတံ၊ အကုသလေန အကုသလာဗျာကတံ၊ အဗျာကတေန အဗျာကတံ၊ ကုသလာဗျာကတေန အဗျာကတံ၊ အကုသလာဗျာကတေန အဗျာကတန္တိ.
အာရမ္မဏေ တီဏီတိ ကုသလေန ကုသလံ၊ အကုသလေန အကုသလံ၊ အဗျာကတေန အဗျာကတံ. အဓိပတိယာ နဝါတိ ဟေတုယာ ဝုတ္တသဒိသာဝ. ဒွါဒသသု ဟိ ပစ္စယေသု နဝ နဝါတိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗေသုပိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနိ ဟေတုပစ္စယသဒိသာနေဝ. ဝိဘင်္ဂေ ပန အတ္ထိ ဝိသေသော. ဒသသု ပစ္စယေသု တီဏိ တီဏီတိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗေသုပိ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနိ အာရမ္မဏသဒိသာနေဝ. ဝိဘင်္ဂေ ပန အတ္ထိ ဝိသေသော. အညမညပစ္စယသ္မိဉှိ အဗျာကတပဒဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ရူပမ္ပိ လဗ္ဘတိ၊ တထာ ပုရေဇာတပစ္စယေ. အာသေဝနပစ္စယေ ဝိပါကာနိ စေဝ ဝီထိစိတ္တာနိ စ န လဗ္ဘန္တိ. ဝိပါကေ ဧကန္တိ အဗျာကတမေဝ. ဧဝမေတ္ထ သင်္ခေပတော နဝ တီဏိ ဧကန္တိ၊ တိဝိဓောဝ ဝါရပရိစ္ဆေဒေါ. ဝိတ္ထာရတော ဒွါဒသ နဝကာ၊ ဒသ တိကာ၊ ဧကံ ဧကကန္တိ သဗ္ဗေသုပိ တေဝီသတိယာ ပစ္စယေသု ဧကူနစတ္တာလီသာဓိကံ ဝါရသတံ ဟောတိ၊ ဧကူနစတ္တာလီသာဓိကဉ္စ ပုစ္ဆာသတံ. ဧကူနစတ္တာလီသာဓိကံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနသတန္တိပိ တဿေဝ နာမံ.
၇၄. ဧဝံ ဟေတုပစ္စယာဒိကေ ဧကမူလကေ ဂဏနံ ဒဿေတွာ ဣတော ပရေသု ဒုမူလကာဒီသု ဝိတ္ထာရဒေသနံ သင်္ခိပိတွာ ဧကမူလကေ ဒဿိတာယ ဒေသနာယ လဗ္ဘမာနဂဏနညေဝ အာဒါယ ဝါရပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတုံ ဒုမူလကေ တာဝ ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ တီဏီတိအာဒိမာဟ. တတြိဒံ လက္ခဏံ – ဗဟုဂဏနောပိ ပစ္စယော အဗဟုဂဏနေန သဒ္ဓိံ ယုတ္တော တေန သမာနဂဏနောဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ တီဏီ’’တိ. ဟေတုအာရမ္မဏဒုကေ အာရမ္မဏေ ဝုတ္တာနိ တီဏေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော. သမာနဂဏနော ပန သမာနဂဏနေန သဒ္ဓိံ ယုတ္တော အပရိဟီနဂဏနောဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟေတုပစ္စယာ အဓိပတိယာ နဝါ’’တိ. ဟေတာဓိပတိဒုကေ နဝေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော. ဝိပါကေ ဧကန္တိ ဟေတုဝိပါကဒုကေ ဝိပါကေ ဝုတ္တံ ဧကမေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ လဗ္ဘတီတိ ဧဝံ တာဝ ဒုမူလကေ ဝါရပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.
၇၅. တိမူလကာဒီသုပိ ဣဒမေဝ လက္ခဏံ. တေနေဝါဟ – ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏပစ္စယာ အဓိပတိယာ တီဏီတိ. ဟေတာရမ္မဏာဓိပတိ တိကေ အာရမ္မဏေ ဝုတ္တာနိ တီဏေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ နယော နေတဗ္ဗော.
၇၆-၇၉. ဒွါဒသမူလကေ ပန ဝိပါကပစ္စယော န လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ အာသေဝနပစ္စယာ ကမ္မေ တီဏီတိ ဝတွာ ဝိပါကံ အပရာမသိတွာ အာဟာရေ တီဏီတိ ဝုတ္တံ. တေရသမူလကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တေ ပန သင်္ခိပိတွာ တေဝီသတိမူလကောဝေတ္ထ ဒဿိတော. သော ဒုဝိဓော ဟောတိ – သာသေဝနော ဝါ သဝိပါကော ဝါ. တတ္ထ ပဌမံ သာသေဝနော ဒဿိတော၊ သော တီဏေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာသေဝနပစ္စယာ အဝိဂတေ တီဏီ’’တိ. သဝိပါကော ပန အာသေဝနံ န လဘတိ၊ တသ္မာ တံ ပဟာယ ဝိပါကဝသေန ဂဏနာယ ဒဿနတ္ထံ အနန္တရာယေဝ ‘‘ဟေတုပစ္စယာ။ပေ။ ဝိပါကပစ္စယာ အာဟာရေ ဧက’’န္တိ ဧကံ နယံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ တေဝီသတိမူလကောဝ ဒဿိတော. ဧတေသု ပန ဒွီသု တေဝီသတိမူလကေသု ကိဉ္စာပိ ဧကသ္မိံ ဝိပါကပစ္စယော နတ္ထိ၊ ဧကသ္မိံ အာသေဝနပစ္စယော၊ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော ပန ဥဘယတ္ထာပိ. ရုဠှီသဒ္ဒေန ပနေတေ တေဝီသတိမူလကာတွေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေသု သာသေဝနေ အာသေဝနဿ ဝသေန သဗ္ဗတ္ထ တီဏေဝ ဝိဿဇ္ဇနာနိ၊ သဝိပါကေ ဝိပါကပစ္စယဿ ဝသေန ဧကမေဝါတိ အယံ ဟေတုပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ဧကမူလကာဒီသု ဂဏနာ.
ယံ ပနေတံ ဟေတုမူလကာနန္တရံ ‘‘အာရမ္မဏေ ဌိတေန သဗ္ဗတ္ထ တီဏေဝ ပဉှာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ အာရမ္မဏပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ဧကမူလကေပိ ဒုမူလကာဒီသုပိ သဗ္ဗတ္ထ အာရမ္မဏပဒေ စေဝ အာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ သေသပစ္စယယောဇနာသု စ ယတ္ထ နဝဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ တတ္ထ တယောဝ ပဉှာ ဟောန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝိပါကပဒေ ပန ဝိပါကပဒေန သဒ္ဓိံ သေသပစ္စယယောဇနာသု စ ဧကောဝ ပဉှော ဟောတီတိ. ဣတိ ယံ ဟေဋ္ဌာ အဝေါစုမှ ‘‘ဗဟုဂဏနောပိ ပစ္စယော အဗဟုဂဏနေန သဒ္ဓိံ ယုတ္တော တေန သမာနဂဏနော ဟောတီ’’တိ၊ တံ သုဝုတ္တမေဝ.
၈၀-၈၅. ဣဒါနိ ယေ အာရမ္မဏာဒီနံ ပစ္စယာနံ ဝသေန ဧကမူလကာဒယော ဒဿေတဗ္ဗာ၊ တေသု ဧကမူလကော တာဝ ဟေတုဧကမူလကေနေဝ သဒိသောတိ ဧကသ္မိမ္ပိ ပစ္စယေ န ဒဿိတော. အာရမ္မဏပစ္စယဝသေန ပန ဒုမူလကေ ဂဏနံ ဒဿေတုံ အာရမ္မဏပစ္စယာ ဟေတုယာ တီဏိ၊ အဓိပတိယာ တီဏိ။ပေ။ အဝိဂတေ တီဏီတိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ အဓိပတိယာ တီဏိ။ပေ။ အဝိဂတေ တီဏီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ယေ ဟေတုပစ္စယာဒယော ပစ္စယာ ဗဟုဂဏနာ၊ တေသံ ဦနတရဂဏနေဟိ စ သမာနဂဏနေဟိ စ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနေ ယာ ဂဏနာ လဗ္ဘတိ၊ တံ ဒဿေတုံ အာရမ္မဏပစ္စယဿ ပုရိမဘာဂေ ဌိတမ္ပိ ဟေတုပစ္စယံ ပစ္ဆိမဘာဂေဝ ဌပေတွာ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယာ ဟေတုယာ တီဏီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေနေတံ အာဝိ ကရောတိ – အာရမ္မဏပစ္စယော ယေန ယေန ဗဟုတရဂဏနေန ဝါ သမာနဂဏနေန ဝါ ပစ္စယေန သဒ္ဓိံ ဒုကတိကာဒိဘေဒံ ဂစ္ဆတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ တီဏေဝ ပဉှာဝိဿဇ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဝိပါကပစ္စယေန ပန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနေ ဧကမေဝ လဗ္ဘတိ၊ တံ ဝိပါကပစ္စယာဒိကာယ ဂဏနာယ အာဝိ ဘဝိဿတီတိ ဣဓ န ဒဿိတံ. ယာ စေသာ ဒုမူလကေ ဂဏနာ ဒဿိတာ၊ တိမူလကာဒီသုပိ ဧသာဝ ဂဏနာတိ အာရမ္မဏပစ္စယဝသေန တိမူလကာဒယော န ဝိတ္ထာရိတာ.
ဣဒါနိ အဓိပတိပစ္စယာဒိဝသေန ဒုမူလကာဒီသု ဂဏနံ ဒဿေတုံ အဓိပတိပစ္စယာ ဟေတုယာ နဝါတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ပစ္စယသန္နိဝေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ အဓိပတိပစ္စယာ ဟေတုယာ နဝ၊ ဧဝံ သေသေသုပိ ဟေတုနာ သမာနဂဏနာသု နဝေဝ. ဣတိ ယော ယော ပစ္စယော အာဒိမှိ တိဋ္ဌတိ၊ တေန တေန သဒ္ဓိံ သမာနဂဏနာနံ သံသန္ဒနေ အာဒိမှိ ဌိတဿ ဝသေန ဂဏနာ ဟောတိ. တေန ပန သဒ္ဓိံ ဦနတရဂဏနာနံ သံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနာနံယေဝ ဝသေန ဂဏနာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ အာရမ္မဏပစ္စယဝသေန ဧဝံ အဓိပတိပစ္စယဝသေနာပိ တတော ပရေသံ အနန္တရာဒီနံ ဝသေနာပိ တိမူလကာဒယော န ဝိတ္ထာရိတာ. တသ္မာ ဒုမူလကေ ဒဿိတဂဏနာဝသေနေဝ သဗ္ဗတ္ထ သာဓေတဗ္ဗာ. တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကေကံ ပစ္စယံ မူလကံ ကာတုန သဇ္ဈာယမဂ္ဂေန ဂဏေတဗ္ဗာ’’တိ.
ပစ္စယာနုလောမဝဏ္ဏနာ.
ပဋိစ္စဝါရော
ပစ္စယပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ
၈၆-၈၇. ပစ္စယပစ္စနီယံ ပန ယသ္မာ ကုသလပဒေ န လဗ္ဘတိ ကုသလဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ဝိနာ အနုပ္ပတ္တိတော၊ တသ္မာ အကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ နဟေတုပစ္စယာတိ ဟေတုပစ္စယပဋိက္ခေပေါ ဟေတုပစ္စယံ ဝိနာ အညေန ပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတော ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတော မောဟောတိ အယဉှိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ စ သယံ ဟေတုပစ္စယော ဟောတိ၊ အညဿ ပန သမ္ပယုတ္တဟေတုနော အဘာဝါ န ဟေတုပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဌပေတွာ ဟေတုပစ္စယံ သေသေဟိ အတ္တနော အနုရူပပစ္စယေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပစ္စယပဋိက္ခေပေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အဟေတုကံ ဝိပါကာဗျာကတန္တိ ဣဒံ ရူပသမုဋ္ဌာပကဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အညေသုပိ ဧဝရူပေသု ဧသေဝ နယော.
၈၈. နအဓိပတိပစ္စယေ ကာမံ အဓိပတိပိ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဒုတိယဿ အဓိပတိနော အဘာဝါ နအဓိပတိပစ္စယံ လဘတိ၊ ယထာ ပန ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသဟဂတော မောဟော အဟေတုကော၊ န တထာ အဓိပတယော ဧဝ နိရာဓိပတိ. ဆန္ဒာဒီသု ပန အညတရံ အဓိပတိံ အကတွာ ကုသလာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိကာလေ သဗ္ဗေပိ ကုသလာဒယော နိရာဓိပတိနော. တသ္မာ မောဟံ ဝိယ ဝိသုံ အဓိပတိမတ္တမေဝ အနုဒ္ဓရိတွာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝသေန ဧသာ ‘‘ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စ တယော ခန္ဓာ’’တိအာဒိကာ ဒေသနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၈၉. နာနန္တရနသမနန္တရေသု နာရမ္မဏေ ဝိယ ရူပမေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နာရမ္မဏပစ္စယသဒိသ’’န္တိ. သဟဇာတပစ္စယော ပရိဟီနော. ယထာ စေသ၊ တထာ နိဿယအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယာပိ. ကိံ ကာရဏာ? ဧတေဟိ ဝိနာ ကဿစိ အနုပ္ပတ္တိတော. သဟဇာတနိဿယအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေပိ ဟိ ပစ္စက္ခာယ ဧကောပိ ရူပါရူပဓမ္မော နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ တေ ပရိဟီနာ.
၉၀. နအညမညပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတေ ခန္ဓေ ပဋိစ္စ ကဋတ္တာရူပန္တိ ဟဒယဝတ္ထုဝဇ္ဇံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၉၁. နဥပနိဿယပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ရူပမေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နံ၊ တဉှိ ဥပနိဿယံ န လဘတိ. အရူပံ ပန ကိဉ္စာပိ အာရမ္မဏူပနိဿယပကတူပနိဿယေ န လဘေယျ၊ အနန္တရူပနိဿယမုတ္တကံ ပန နတ္ထိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နာရမ္မဏပစ္စယသဒိသ’’န္တိ.
၉၂. နပုရေဇာတေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပန္တိ ပဉ္စဝေါကာရဝသေန ဝုတ္တံ.
၉၃. နပစ္ဆာဇာတပစ္စယာတိ ဧတ္ထ သဟဇာတပုရေဇာတပစ္စယာ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ သဟဇာတပစ္စယသဒိသာ ဧတ္ထ ပါဠိ၊ သာ နအဓိပတိပစ္စယေ ဝိတ္ထာရိတာတိ ဣဓ သင်္ခိတ္တာ. နာသေဝနပစ္စယေ ကုသလာကုသလာ ပဌမဇဝနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တထာ ကိရိယာဗျာကတံ. ပါဠိ ပန ဣဓာပိ နအဓိပတိပစ္စယေ ဝိတ္ထာရိတဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေနေဝါဟ – ‘‘နပစ္ဆာဇာတပစ္စယမ္ပိ နာသေဝနပစ္စယမ္ပိ နာဓိပတိပစ္စယသဒိသ’’န္တိ.
၉၄-၉၇. နကမ္မပစ္စယေ ဝိပါကစေတနာ နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယံ လဘတီတိ န ဂဟိတာ. နာဟာရပစ္စယေ ဧကစ္စံ ရူပမေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နံ၊ တထာ နဣန္ဒြိယပစ္စယေ.
၉၈. နဈာနပစ္စယေ ပဉ္စဝိညာဏဓမ္မာ စေဝ ဧကစ္စဉ္စ ရူပံ ပစ္စယုပ္ပန္နံ. ပဉ္စဝိညာဏသ္မိဉှိ ဝေဒနာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဒုဗ္ဗလတ္တာ ဥပနိဇ္ဈာနလက္ခဏံ န ပါပုဏန္တီတိ ဈာနပစ္စယေ န ဂဟိတာ.
၉၉-၁၀၂. နမဂ္ဂပစ္စယေ အဟေတုကဝိပါကကိရိယဉ္စေဝ ဧကစ္စဉ္စ ရူပံ ပစ္စယုပ္ပန္နံ. နသမ္ပယုတ္တနောနတ္ထိနောဝိဂတေသု ရူပမေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နာရမ္မဏပစ္စယသဒိသ’’န္တိ.
၁၀၃. နဟေတုယာ ဒွေတိ ဧကမူလကဂဏနာယ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ.
၁၀၄. ဒုမူလကေ နဟေတုပစ္စယာ နာရမ္မဏေ ဧကန္တိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဗဟုဂဏနေန သဒ္ဓိံ ဦနတရဂဏနဿ သံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနဝသေန နဟေတုယာ ဝိယ ဒွီဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ. နာရမ္မဏဝသေန ပန အရူပဓမ္မာနံ ပရိဟီနတ္တာ အဗျာကတံ ပဋိစ္စ ရူပါဗျာကတဿ ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ‘‘ဧက’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗေသု ဧကကေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒွေတိ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ ပန နဟေတုယာ လဒ္ဓဝသေန ဝါရဒွယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၁၀၅-၁၀၆. တိမူလကာဒီသု ပန သဗ္ဗေသု နာရမ္မဏပစ္စယဿ အပရိဟီနတ္တာ ဧကမေဝ ဝိဿဇ္ဇနန္တိ အယံ ပစ္စနီယေ နဟေတုပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ဧကမူလကာဒီသု ဂဏနာ.
၁၀၇-၁၃၀. နာရမ္မဏပစ္စယာဒယော ပန ဧကမူလကေ တာဝ ပုရိမေန သဒိသတ္တာ ဣဓာပိ န ဒဿိတာယေဝ. နာရမ္မဏပစ္စယဝသေန ဒုမူလကေ နာရမ္မဏပစ္စယာ၊ နဟေတုယာ ဧကန္တိ နဟေတုဒုမူလကေ ဝုတ္တမေဝ. နာဓိပတိယာ ပဉ္စာတိ နာရမ္မဏပစ္စယေ လဒ္ဓဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧဝံ သဗ္ဗသံသန္ဒနေသု ဦနတရဂဏနဿေဝ ပစ္စယဿ ဝသေန ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယတ္ထ ယတ္ထ စ နာရမ္မဏပစ္စယော ပဝိသတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ရူပမေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နံ. နာနန္တရနသမနန္တရနအညမညနဥပနိဿယနာဟာရနဣန္ဒြိယနသမ္ပယုတ္တနောနတ္ထိနောဝိဂတပစ္စယာနံ ပဝိဋ္ဌဋ္ဌာနေပိ ဧသေဝ နယော. နာဟာရနဣန္ဒြိယနဈာနနမဂ္ဂပစ္စယာ သဗ္ဗတ္ထ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာ. နသဟဇာတာဒိစတုက္ကံ ဣဓာပိ ပရိဟီနမေဝါတိ ဣဒမေတ္ထ လက္ခဏံ. ဣမိနာ ပန လက္ခဏေန သဗ္ဗေသု ဒုမူလကာဒီသု ‘‘အယံ ပစ္စယော မူလံ၊ အယမေတ္ထ ဒုမူလကော၊ အယံ တိမူလကော၊ အယံ သဗ္ဗမူလကော’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ဦနတရဂဏနဿ ပစ္စယဿ ဝသေန ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.
ပစ္စယပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ.
ပစ္စယာနုလောမပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ
၁၃၁-၁၈၉. ဣဒါနိ အနုလောမပစ္စနီယေ ဂဏနံ ဒဿေတုံ ဟေတုပစ္စယာ နာရမ္မဏေ ပဉ္စာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဟေတာဓိပတိမဂ္ဂပစ္စယေသု အနုလောမတော ဌိတေသု သဟဇာတာဒယော စတ္တာရော သဗ္ဗဋ္ဌာနိကပစ္စယာ၊ အာဟာရိန္ဒြိယဈာနမဂ္ဂပစ္စယာ စတ္တာရောတိ ဣမေ အဋ္ဌ ပစ္စနီယတော န လဗ္ဘန္တိ. ဟေတုပစ္စယာဒိဝသေန ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဓမ္မော ဣမေ အဋ္ဌ ပစ္စယေ အလဘန္တော နာမ နတ္ထိ. အာရမ္မဏအနန္တရသမနန္တရဥပနိဿယသမ္ပယုတ္တနတ္ထိဝိဂတပစ္စယေသု ပန အနုလောမတော ဌိတေသု အရူပဋ္ဌာနိကာ ပစ္စနီကတော န လဗ္ဘန္တိ. န ဟိ အာရမ္မဏပစ္စယာဒီဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ အနန္တရသမနန္တရပစ္စယာဒယော န လဘန္တိ. သဟဇာတအညမညနိဿယကမ္မာဟာရိန္ဒြိယအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယေသု ပန အနုလောမတော ဌိတေသု စတ္တာရော သဗ္ဗဋ္ဌာနိကာယေဝ၊ ပစ္စနီကတော န လဗ္ဘန္တိ. ဧတေသဉှိ ပစ္စယာနံ ဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သဗ္ဗဋ္ဌာနိကေ အလဘန္တော နာမ နတ္ထိ. ပစ္ဆာဇာတပစ္စယဿ အနုလောမတော ဌာနံ နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ သေသေသု အနုလောမတော ဌိတေသု ယေ စ လဗ္ဘန္တိ၊ ယေ စ န လဗ္ဘန္တိ၊ တေ သလ္လက္ခေတွာ သဗ္ဗေသုပိ ဒုမူလကာဒီသု နယေသု တေသံ တေသံ ပစ္စယာနံ သံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနာနံယေဝ ဝသေန ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.
ပစ္စယာနုလောမပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ.
ပစ္စယပစ္စနီယာနုလောမဝဏ္ဏနာ
၁၉၀. ဣဒါနိ ပစ္စနီယာနုလောမေ ဂဏနံ ဒဿေတုံ နဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ ဒွေတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဟေတုမှိ ပစ္စနီကတော ဌိတေ ဌပေတွာ အဓိပတိံ အဝသေသာ အနုလောမတော လဗ္ဘန္တိ. ပစ္ဆာဇာတော ပန အနုလောမတော သဗ္ဗတ္ထေဝ န လဗ္ဘတိ၊ ယေ နဝ ပစ္စယာ ‘‘အရူပါနညေဝါ’’တိ ဝုတ္တာ၊ တေသု ပုရေဇာတဉ္စ အာသေဝနဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသေသု သတ္တသု ပစ္စနီကတော ဌိတေသု သေသာ အရူပဋ္ဌာနိကာ အနုလောမတော န လဗ္ဘန္တိ. ယော ဟိ အာရမ္မဏာဒီဟိ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ န သော အနန္တရာဒယော လဘတိ. ပဋိသန္ဓိဝိပါကော ပန ပုရေဇာတတော၊ သဗ္ဗဝိပါကော စ သဒ္ဓိံ ကိရိယမနောဓာတုယာ အာသေဝနတော အနုပ္ပဇ္ဇမာနောပိ အနန္တရာဒယော လဘတိ၊ တသ္မာ ‘‘ပုရေဇာတဉ္စ အာသေဝနဉ္စ ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ.
ပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတအာသေဝနဝိပါကဝိပ္ပယုတ္တေသု ပစ္စနီကတော ဌိတေသု ဧကံ ဌပေတွာ အဝသေသာ အနုလောမတော လဗ္ဘန္တိ. ကမ္မပစ္စယေ ပစ္စနီကတော ဌိတေ ဌပေတွာ ဝိပါကပစ္စယံ အဝသေသာ အနုလောမတော လဗ္ဘန္တိ. အာဟာရိန္ဒြိယေသု ပစ္စနီကတော ဌိတေသု ဌပေတွာ သဗ္ဗဋ္ဌာနိကေ စေဝ အညမညကမ္မာဟာရိန္ဒြိယပစ္စယေ စ အဝသေသာ အနုလောမတော န လဗ္ဘန္တိ၊ ဣတရေ ယုဇ္ဇမာနကဝသေန လဗ္ဘန္တိ. ဈာနပစ္စယေ ပစ္စနီကတော ဌိတေ. ဟေတာဓိပတိအာသေဝနမဂ္ဂပစ္စယာ အနုလောမတော န လဗ္ဘန္တိ. မဂ္ဂပစ္စယေ ပစ္စနီကတော ဌိတေ ဟေတာဓိပတိပစ္စယာ အနုလောမတော န လဗ္ဘန္တိ. ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေ ပစ္စနီကတော ဌိတေ ပုရေဇာတပစ္စယံ ဌပေတွာ အဝသေသာ အနုလောမတော လဗ္ဘန္တိ. ဧဝံ တေသု တေသု ပစ္စယေသု ပစ္စနီကတော ဌိတေသု ယေ ယေ အနုလောမတော န လဗ္ဘန္တိ၊ တေ တေ ဉတွာ တေသံ တေသံ ပစ္စယာနံ သံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနာနံ ဝသေန ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၁၉၁-၁၉၅. ဒုမူလကာဒီသု စ နယေသု ယံ ယံ ပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ ယေ ယေ ဒုကာဒယော ဒဿိတာ၊ တေ တေ လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနပစ္စယဝသေန ယထာ ယထာ ဒဿိတာ၊ တထာ တထာ သာဓုကံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ. တတ္ထ ယံ နဟေတုဝသေန ဒုမူလကာဒယော နယေ ဒဿေန္တေန နဟေတုပစ္စယာ နာရမ္မဏပစ္စယာ။ပေ။ နာသေဝနပစ္စယာတိ ဝတွာ ‘‘ယာဝ အာသေဝနာ သဗ္ဗံ သဒိသ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဿ၊ ‘‘နအညမညပစ္စယာ သဟဇာတေ ဧက’’န္တိအာဒီဟိ သဒိသတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယံ ပန ‘‘နကမ္မေ ဂဏိတေ ပဉ္စ ဂဏှာတီ’’တိ သီဟဠဘာသာယ လိခိတံ၊ တဿတ္ထော – နဟေတုပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ နကမ္မပစ္စယာတိ ဧဝံ နကမ္မပစ္စယေန ဃဋိတေ သဟဇာတေ ဧကန္တိ ဧဝံ ဒဿိတာ ပဉ္စေဝ ပစ္စယာ အနုလောမတော လဗ္ဘန္တိ၊ န အညေတိ. ဧဝံ အညေသုပိ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ဗျဉ္ဇနံ အနာဒိယိတွာ အဓိပ္ပေတတ္ထောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော. ဧဝရူပဉှိ ဗျဉ္ဇနံ အတ္တနော သညာနိဗန္ဓနတ္ထံ ပေါရာဏေဟိ သကသကဘာသာယ လိခိတံ.
အပိစ ဣမသ္မိံ ပစ္စနီယာနုလောမေ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မေသုပိ အတ္ထိ ဓမ္မော ကမ္မပစ္စယံ လဘတိ၊ န ဣန္ဒြိယပစ္စယံ. သော အသညေသု စေဝ ပဉ္စဝေါကာရေ ပဝတ္တေ စ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္ထိ ဓမ္မော မဂ္ဂပစ္စယံ လဘတိ၊ နဟေတုပစ္စယံ. သော ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသဟဇာတမောဟဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္ထိ ဓမ္မော ဈာနပစ္စယံ လဘတိ၊ နမဂ္ဂပစ္စယံ. သော မနောဓာတုအဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ယတ္ထ ကဋတ္တာရူပါနိ နာနာက္ခဏိကကမ္မဝသေနေဝ ကမ္မပစ္စယံ လဘန္တိ၊ တတ္ထ ရူပဓမ္မာ ဟေတာဓိပတိဝိပါကိန္ဒြိယဈာနမဂ္ဂပစ္စယေ န လဘန္တိ၊ သဗ္ဗဋ္ဌာနိကာ ပစ္စနီယာ န ဟောန္တိ. အဟေတုကေ အဓိပတိပစ္စယော နတ္ထီတိ ဣမေသမ္ပိ ပကိဏ္ဏကာနံ ဝသေနေတ္ထ ဂဏနဝါရော အသမ္မောဟတော ဝေဒိတဗ္ဗော.
တတြာယံ နယော – နဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ ဒွေတိ ဧတ္ထ တာဝ အဟေတုကမောဟော စေဝ အဟေတုကဝိပါကကိရိယာ စ ပစ္စယုပ္ပန္နံ၊ တသ္မာ အကုသလေနာကုသလံ၊ အဗျာကတေန အဗျာကတံ သန္ဓာယေတ္ထ ဒွေတိ ဝုတ္တံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အာသေဝနေ ပန ဝိပါကံ န လဗ္ဘတိ၊ တထာ ကိရိယမနောဓာတု. တသ္မာ ကိရိယာဟေတုမနောဝိညာဏဓာတုဝသေနေတ္ထ အဗျာကတေန အဗျာကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိပါကေ ဧကန္တိ အဗျာကတေန အဗျာကတမေဝ. မဂ္ဂေ ဧကန္တိ အကုသလေန အကုသလမေဝ.
၁၉၆-၁၉၇. နာရမ္မဏမူလကေ ဟေတုယာ ပဉ္စာတိ ရူပမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဉှိ ကုသလံ အကုသလံ အဗျာကတံ ကုသလာဗျာကတံ အကုသလာဗျာကတဉ္စာတိ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သဗ္ဗပဉ္စကေသု ဧသေဝ နယော. အညမညေ ဧကန္တိ ဘူတရူပါနိ စေဝ ဝတ္ထုဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တာနိ ဟိ နာရမ္မဏပစ္စယာ အညမညပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တိမူလကေပိ ဧသေဝ နယော.
၁၉၈-၂၀၂. နာဓိပတိမူလကေ ဟေတုယာ နဝါတိ အနုလောမေ ဟေတုမှိ ဝုတ္တာနေဝ. တီဏီတိအာဒီနိပိ ဟေဋ္ဌာ အနုလောမေ ဝုတ္တသဒိသာနေဝ. တိမူလကေ ဒွေတိ ဟေဋ္ဌာ နဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ ဝုတ္တသဒိသာနေဝ.
၂၀၃-၂၃၃. နပုရေဇာတမူလကေ ဟေတုယာ သတ္တာတိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘အာရုပ္ပေ ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒိနာ နယေန ပုရေဇာတေ ဒဿိတာနေဝ. သဗ္ဗသတ္တကေသု ဧသေဝ နယော. နကမ္မမူလကေ ဟေတုယာ တီဏီတိအာဒီသု စေတနာဝ ပစ္စယုပ္ပန္နာ. တသ္မာ ကုသလံ အကုသလံ အဗျာကတဉ္စ ပဋိစ္စ ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ တီဏီတိ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ နယေန ‘‘ဧကံ ဒွေ တီဏိ ပဉ္စ သတ္တ နဝါ’’တိ အာဂတဋ္ဌာနေသု ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘စတ္တာရိ ဆ အဋ္ဌာ’’တိ ဣမာ ပန တိဿော ဂဏနာ နတ္ထေဝါတိ.
ပစ္စယပစ္စနီယာနုလောမဝဏ္ဏနာ.
နိဋ္ဌိတာ စ ပဋိစ္စဝါရဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.
၂. သဟဇာတဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၃၄-၂၄၂. သဟဇာတဝါရေ ကုသလံ ဓမ္မံ သဟဇာတောတိ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ တေန သဟဇာတော ဟုတွာတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ပဋိစ္စဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝသာနေ ပနဿ ‘‘ပဋိစ္စတ္တံ နာမ သဟဇာတတ္တံ၊ သဟဇာတတ္တံ နာမ ပဋိစ္စတ္တ’’န္တိ ဣဒံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဧတေသံ ဝါရာနံ အတ္ထတော နိန္နာနာကရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အတ္ထတော ဟိ ဧတေ ဒွေပိ နိန္နာနာကရဏာ. ဧဝံ သန္တေပိ အညမညဿ အတ္ထနိယမနတ္ထံ ဝုတ္တာ. ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စာ’’တိအာဒီသု ဟိ အသဟဇာတမ္ပိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုစ္စတိ. သဟဇာတမ္ပိ စ ဥပါဒါရူပံ ဘူတရူပဿ ပစ္စယော န ဟောတိ. ဣတိ ပဋိစ္စဝါရေန သဟဇာတပစ္စယဘာဝံ၊ သဟဇာတဝါရေန စ ပဋိစ္စာတိ ဝုတ္တဿ သဟဇာတဘာဝံ နိယမေတုံ ဥဘောပေတေ ဝုတ္တာ. အပိစ တထာ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဒေသနာဝိလာသေန နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပဘေဒဇာနနဝသေန စာပိ ဧတေ ဥဘောပိ ဝုတ္တာတိ.
သဟဇာတဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၄၃. ပစ္စယဝါရေ ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာတိ ကုသလဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတော ဟုတွာ ကုသလံ ဓမ္မံ နိဿယဋ္ဌေန ပစ္စယံ ကတွာတိ အတ္ထော. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပစ္စယာတိ ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ နိဿယပစ္စယံ ကတွာ တယော ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမိနာဝုပါယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝတ္ထုံ ပစ္စယာ ဝိပါကာဗျာကတာ ကိရိယာဗျာကတာ ခန္ဓာတိ ဣဒံ ပဉ္စဝေါကာရေ ပဝတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ. ပဉ္စဝေါကာရေ ပဝတ္တိယဉှိ ခန္ဓာနံ ပုရေဇာတံ ဝတ္ထု နိဿယပစ္စယော ဟောတိ. ပဋိစ္စဋ္ဌဿ ပန သဟဇာတဋ္ဌတ္တာ ပဋိစ္စဝါရေ ဧသ နယော န လဗ္ဘတီတိ ပဋိသန္ဓိယံ သဟဇာတမေဝ ဝတ္ထုံ သန္ဓာယ ‘‘ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ ခန္ဓာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓဉ္စ ဝတ္ထုဉ္စ ပစ္စယာ တယော ခန္ဓာတိအာဒီသုပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
အဗျာကတံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော စ အဗျာကတော စာတိ ကုသလာဗျာကတာနံ ဟေတုပစ္စယဝသေန ဧကတော ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကုသလုပ္ပတ္တိက္ခဏသ္မိဉှိ ဝတ္ထုံ နိဿာယ ကုသလာ ခန္ဓာ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနေ စ မဟာဘူတေ နိဿာယ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ဥပါဒါရူပံ ဟေတုပစ္စယဝသေန ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ ပစ္စယဘူတဿ အဗျာကတဿ နာနတ္တေပိ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ဟေတုပစ္စယဝသေန ဧကတော ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အညေသုပိ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ဣမသ္မိံ ဟေတုပစ္စယေ သဟဇာတဉ္စ ပုရေဇာတဉ္စ နိဿယဋ္ဌေန ပစ္စယံ ကတွာ သတ္တရသ ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. တတ္ထ ခန္ဓာ စေဝ ဘူတာ စ သဟဇာတဝသေန၊ ဝတ္ထု သဟဇာတပုရေဇာတဝသေန ဂဟိတံ. ပဋိစ္စဝါရေ ပန သဟဇာတဝသေန ပစ္စယော လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ တတ္ထ နဝေဝ ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. ယေ ပနေတေ ဧတ္ထ သတ္တရသ ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ၊ တေသု ဧကာဒိကေ ဧကာဝသာနေ ဝိဿဇ္ဇနေ ကုသလာဒီသု ဧကပစ္စယတော ဧကော ပစ္စယုပ္ပန္နော. ဧကာဒိကေ ဒုကာဝသာနေ ဧကပစ္စယတော နာနာပစ္စယုပ္ပန္နော. ဒုကာဒိကေ ဧကာဝသာနေ နာနာပစ္စယတော ဧကော ပစ္စယုပ္ပန္နော. ဒုကာဒိကေ ဒုကာဝသာနေ နာနာပစ္စယတော နာနာပစ္စယုပ္ပန္နော.
၂၄၈-၂၅၂. အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသုပိ ဣမိနာဝုပါယေန ပဉှာဝိဿဇ္ဇနပ္ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယံ ပနေတံ အာရမ္မဏပစ္စယေ ဝတ္ထုံ ပစ္စယာ ခန္ဓာတိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကက္ခန္ဓေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ အဗျာကတံ နိဿာယ အာရမ္မဏပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တာနံ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. ပုန ဝတ္ထုံ ပစ္စယာတိ ပဝတ္တေ ဝိပါကကိရိယာဗျာကတာနံ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သေသံ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏပစ္စယေ သဟဇာတဉ္စ ပုရေဇာတဉ္စ ပစ္စယံ ကတွာ သတ္တ ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. တတ္ထ ခန္ဓာ သဟဇာတဝသေန၊ ဝတ္ထု သဟဇာတပုရေဇာတဝသေန၊ စက္ခာယတနာဒီနိ ပုရေဇာတဝသေနေဝ ဂဟိတာနိ. ပဋိစ္စဝါရေ ပန သဟဇာတဝသေနေဝ ပစ္စယော လဗ္ဘတိ. တသ္မာ တတ္ထ တယောဝ ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ.
၂၅၃-၂၅၄. အဓိပတိပစ္စယေ ဝိပါကာဗျာကတံ လောကုတ္တရမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အနန္တရသမနန္တရာ ရူပါဘာဝေန အာရမ္မဏသဒိသာ. ပရတော အာသေဝနနတ္ထိဝိဂတေသုပိ ဧသေဝ နယော.
၂၅၅. သဟဇာတပစ္စယေ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပန္တိ ဥပါဒါရူပသင်္ခါတံ ကဋတ္တာရူပံ. ဣဒံ အသညသတ္တာနညေဝ ရူပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စက္ခာယတနာဒီနိ ပဉ္စဝေါကာရဝသေန ဝုတ္တာနိ.
၂၅၆-၂၅၇. အညမညပစ္စယေ စ ယထာ အာရမ္မဏပစ္စယာ ဧဝန္တိ ဝိဿဇ္ဇနသမတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပစ္စယုပ္ပန္နေသု ပန နာနတ္တံ အတ္ထိ.
၂၅၈. ဥပနိဿယပစ္စယေ အာရမ္မဏပစ္စယသဒိသန္တိ ရူပါဘာဝတောပိ ဝိဿဇ္ဇနသမတာယပိ ဝုတ္တံ.
၂၅၉-၂၆၀. ဝတ္ထုံ ပုရေဇာတပစ္စယာတိအာဒီနံ ပဋိစ္စဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.
၂၆၁-၂၆၆. ကမ္မပစ္စယေ တီဏီတိ ကုသလံ ပစ္စယာ ကုသလော အဗျာကတော ကုသလာဗျာကတော စာတိ ဧဝံ တီဏိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အကုသလေပိ ဧသေဝ နယော.
၂၆၇-၂၆၈. ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေ ခန္ဓေ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ခန္ဓေ နိဿာယ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ခန္ဓာ ဝတ္ထုံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာတိ ခန္ဓာ ဝတ္ထုံ နိဿာယ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၂၆၉-၂၇၆. ဣဒါနိ ယထာလဒ္ဓါနိ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ဂဏနဝသေန ဒဿေတုံ ဟေတုယာ သတ္တရသာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဟေတုယာ သတ္တရသာတိ ကုသလေန ကုသလံ၊ ကုသလေန အဗျာကတံ၊ ကုသလေန ကုသလာဗျာကတန္တိ ဧဝံ ကုသလဝသေန ဧကာဒိကာနိ ဧကာဝသာနာနိ ဒွေ၊ ဒုကာဝသာနံ ဧကန္တိ တီဏိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တိ၊ တထာ အကုသလဝသေန. အဗျာကတေန အဗျာကတံ၊ တေနေဝ ကုသလံ၊ အကုသလံ၊ ကုသလာဗျာကတံ အကုသလာဗျာကတဉ္စ၊ ကုသလာဗျာကတေဟိ ကုသလံ၊ အဗျာကတံ၊ ကုသလာဗျာကတံ၊ အကုသလာဗျာကတေဟိ အကုသလံ၊ အဗျာကတံ၊ အကုသလာဗျာကတန္တိ ဧဝံ သတ္တရသ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.
အာရမ္မဏေ သတ္တာတိ ကုသလေန ကုသလံ၊ အကုသလေန အကုသလံ၊ အဗျာကတေန အဗျာကတံ၊ ကုသလံ၊ အကုသလံ၊ ကုသလာဗျာကတေန ကုသလံ၊ အကုသလာဗျာကတေန အကုသလန္တိ ဧဝံ သတ္တ.
ဝိပါကေ ဧကန္တိ အဗျာကတေန အဗျာကတမေဝ. ဧဝမေတ္ထ သတ္တရသ၊ သတ္တ၊ ဧကန္တိ တယော ဝါရပရိစ္ဆေဒါ ဟောန္တိ. တေသု ဒွါဒသ သတ္တရသကာ၊ ဒသ သတ္တကာ၊ ဧကံ ဧကကန္တိ တေ သဗ္ဗေ သာဓုကံ သလ္လက္ခေတွာ ပရတော ဒုကတိကာဒိဝသေန ပစ္စယသံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနဿ ဝသေန ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သက္ကာ ဟိ ဣမာယ ဂဏနာယ ဒုကမူလာဒီသု ဝါရပရိစ္ဆေဒေ ဇာနိတုန္တိ ပုန ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော’’တိ အနာမသိတွာ ဂဏနဝသေနေဝ ဝါရပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေတုံ ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏေ သတ္တာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ.
တတ္ထ ကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ အာရမ္မဏပစ္စယာ. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ ပစ္စယာ တယော ခန္ဓာတိ ဣမိနာ နယေန အာရမ္မဏေ လဒ္ဓဝိဿဇ္ဇနာနိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ. အယံ တာဝ အနုလောမေ နယော.
၂၇၇-၂၈၅. ပစ္စနီယေ ပန ကုသလံ န လဗ္ဘတီတိ အကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာတိ အကုသလမေဝ အာဒိံ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ အာရဒ္ဓံ. တံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ. ယဉှေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တံ ပဋိစ္စဝါရဿ ပစ္စနီယေ ဝုတ္တမေဝ.
၂၈၆-၂၈၇. ယံ ပနေတံ ပစ္စနီယေ လဒ္ဓဝိဿဇ္ဇနပရိစ္ဆေဒံ ဂဏနတော ဒဿေတုံ နဟေတုယာ စတ္တာရီတိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ စတ္တာရိ၊ သတ္တရသ၊ သတ္တ၊ ပဉ္စ၊ တီဏိ၊ ဧကန္တိ ဆ ပရိစ္ဆေဒါ. တေသံ ဝသေန ဒုကတိကာဒီသု ပစ္စယသံသန္ဒနေ ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယော ဟိ ပစ္စယော သတ္တရသ ဝိဿဇ္ဇနာနိ လဘတိ၊ တေန သဒ္ဓိံ သဒိသသံသန္ဒနေ သတ္တရသ၊ ဦနတရသံသန္ဒနေ သေသာ ဆပိ ပရိစ္ဆေဒါ လဗ္ဘန္တိ. ဧဝံ သေသေသုပိ အဓိကပရိစ္ဆေဒံ ဌပေတွာ သမသမာ ဦနတရာ စ လဗ္ဘန္တီတိ.
ဧတ္ထ စ အဓိကတရာ န လဗ္ဘန္တီတိ အယမေတ္ထ နိယမော. သမသမာ ပန ဦနတရာ စ အတ္ထာ ဝိရောဓေ သတိ လဗ္ဘန္တိ. တေနေတ္ထ ‘‘နဟေတုပစ္စယာ နာရမ္မဏေ ဧက’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဟိ နဟေတုယာ စတုန္နံ၊ နာရမ္မဏေ ပဉ္စန္နံ အာဂတတ္တာ နဟေတုဝသေန စတ္တာရီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ နာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဃဋိတတ္တာ ပန အာရမ္မဏဓမ္မော ဝိရုဇ္ဈတီတိ အကုသလံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလော ဓမ္မော၊ အဗျာကတံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလော၊ အကုသလဉ္စ အဗျာကတဉ္စ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလောတိ တီဏိ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ပရိဟီနာနိ. အဗျာကတံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အဗျာကတောတိ ရူပဝသေန ဧကမေဝ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဝိရုဒ္ဓါဝိရုဒ္ဓံ ဉတွာ လဗ္ဘမာနပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစေတ္ထ ဣဒံ နယမတ္တဒဿနံ. နာဓိပတိယာ စတ္တာရီတိ နဟေတုယာ လဒ္ဓါနေဝ. သေသစတုက္ကေသုပိ ဧသေဝ နယော.
နာနန္တရေ ဧကန္တိ အဟေတုကစိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ စေဝ သေသရူပဿ စ ဝသေန အဗျာကတေန အဗျာကတံ. ဧဝံ သဗ္ဗေသု ဧကကေသု ယုဇ္ဇမာနကရူပံ ဇာနိတဗ္ဗံ. နပုရေဇာတေ ဒွေတိ ဣဓာပိ နဟေတုဝသေန စတ္တာရီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ နပုရေဇာတေန သဒ္ဓိံ ဃဋိတတ္တာ ပန အဗျာကတံ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလော၊ အကုသလဉ္စ အဗျာကတဉ္စ ဓမ္မံ ပစ္စယာ အကုသလောတိ ဝတ္ထုပုရေဇာတဝသေန ဒွေ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ပရိဟီနာနိ. အာရုပ္ပေ ပန အဟေတုကမောဟဿ အဟေတုကကိရိယဿ စ ဝသေန ဒွေ ဝုတ္တာနိ. နဝိပ္ပယုတ္တေ ဒွေတိ အာရုပ္ပေ အဟေတုကာကုသလကိရိယဝသေန ဒွေ. နောနတ္ထိ နောဝိဂတေသု ဧကန္တိ သဗ္ဗဿ ရူပဿ ဝသေန အဗျာကတေန အဗျာကတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တိကာဒီသု အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ.
၂၈၈. နာရမ္မဏမူလကေ ပန နအဓိပတိယာ ပဉ္စာတိ နာရမ္မဏေ လဒ္ဓါနေဝ. နကမ္မေ ဧကန္တိ ဧတ္ထ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဉ္စ ကဋတ္တာရူပဉ္စ အဂ္ဂဟေတွာ သေသရူပဝသေန အဗျာကတေန အဗျာကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၂၈၉-၂၉၆. နာဓိပတိမူလကေ နပုရေဇာတေ သတ္တာတိ နပုရေဇာတေ လဒ္ဓါနေဝ. နပစ္ဆာဇာတေ သတ္တရသာတိ ဣမာနိပိ တတ္ထ လဒ္ဓါနိ သတ္တရသေဝ. နာနန္တရနသမနန္တရနအညမညနဥပနိဿယနသမ္ပယုတ္တနောနတ္ထိနောဝိဂတမူလကာနိ နာရမ္မဏမူလကသဒိသာနေဝ. ဣမိနာဝ နယမတ္တဒဿနေန သဗ္ဗတ္ထ အာဂတာနာဂတံ လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
ပစ္စနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂၉၇-၃၂၈. ဣမိနာယေဝ ပန လက္ခဏေန အနုလောမံ ပုရတော ကတွာ အနုလောမပစ္စနီယေ ပစ္စနီယံ ပုရတော ကတွာ ပစ္စနီယာနုလောမေ စ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ အာဂတာနာဂတံ လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
ပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. နိဿယဝါရဝဏ္ဏနာ
၃၂၉-၃၃၇. နိဿယဝါရေ ကုသလံ ဓမ္မံ နိဿာယာတိ ကုသလံ ဓမ္မံ ပတိဋ္ဌဋ္ဌေန နိဿယံ ကတွာတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ပစ္စယဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝသာနေ ပနဿ ‘‘ပစ္စယတ္တံ နာမ နိဿယတ္တံ၊ နိဿယတ္တံ နာမ ပစ္စယတ္တ’’န္တိ ဣဒံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဧတေသံ ဝါရာနံ အတ္ထတော နိန္နာနာကရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အတ္ထတော ဟိ ဧတေပိ ပဋိစ္စသဟဇာတာ ဝိယ နိန္နာနာကရဏာ. ဧဝံ သန္တေပိ အညမညဿ အတ္ထနိယမနတ္ထံ ဝုတ္တာ. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိအာဒီသု ဟိ အနိဿာယ ဝတ္တမာနံ နာနာက္ခဏိကမ္ပိ ‘‘ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အညမညံ အလ္လီယိတွာ ဌိတကဋ္ဌာဒီသု စ ဧကံ ဧကဿ နိဿယပစ္စယော န ဟောတိ၊ တထာ ဥပါဒါရူပံ မဟာဘူတဿ နိဿယပစ္စယော န ဟောတိယေဝ. ဣတိ ပစ္စယဝါရေန နိဿယပစ္စယဘာဝံ နိဿယဝါရေန စ ပစ္စယာတိ ဝုတ္တဿ သဟဇာတပုရေဇာတဘာဝံ နိယမေတုံ ဥဘောပေတေ ဝုတ္တာ. အပိစ တထာ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဒေသနာဝိလာသေန နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဇာနနဝသေန စာပိ ဧတေ ဥဘောပိ ဝုတ္တာတိ.
နိဿယဝါရဝဏ္ဏနာ.
၅. သံသဋ္ဌဝါရဝဏ္ဏနာ
၃၃၈-၃၄၆. သံသဋ္ဌဝါရေ ကုသလံ ဓမ္မံ သံသဋ္ဌောတိ ကုသလံ ဓမ္မံ ဧကုပ္ပါဒါဒိလက္ခဏေန သမ္ပယောဂဋ္ဌေန ပစ္စယံ ကတွာတိ အတ္ထော. ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ သံသဋ္ဌောတိ ကုသလံ ဧကံ ခန္ဓံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယံ ကတွာ တယော ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဟေတုပစ္စယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ ပန ဟေတုပစ္စယေ အရူပဓမ္မဿေဝ သမ္ပယောဂဋ္ဌေန ပစ္စယံ ကတွာ တယော ပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ. ယထာ စ ဟေတုပစ္စယေ၊ တထာ အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသုပိ၊ ကေဝလံ ဝိပါကပစ္စယေ ဧကမေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ.
၃၄၇-၃၅၀. ဣဒါနိ ယထာလဒ္ဓါနိ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ဂဏနဝသေန ဒဿေတုံ ဟေတုယာ တီဏီတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဗ္ဗတိကေသု ကုသလေန ကုသလံ၊ အကုသလေန အကုသလံ၊ အဗျာကတေန အဗျာကတန္တိ အယမေဝ နိယမော. ဧကကေ ပန အဗျာကတေန အဗျာကတမေဝ လဗ္ဘတီတိ ဧဝမေတ္ထ ဗာဝီသတိယာ ပစ္စယေသု တီဏိ၊ ဝိပါကေ ဧကန္တိ ဒွေ ပရိစ္ဆေဒါ. ပစ္ဆာဇာတေ အနုလောမံ နတ္ထိ. တသ္မာ တီဏိ ဧကန္တိ ဣမေသညေဝ ဝသေန ဒုကတိကာဒီသု ပစ္စယသံသန္ဒနေ ယတ္ထ ဝိပါကပစ္စယော ပဝိသတိ၊ တတ္ထ ဧကံ၊ သေသေသု တီဏီတိ ဧဝံ ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသမေတ္ထ အနုလောမေ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.
၃၅၁-၃၅၄. ပစ္စနီယေ ပန ကုသလံ န လဗ္ဘတီတိ အကုသလမေဝ အာဒိံ ကတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ၊ တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.
၃၅၉. ယံ ပနေတ္ထ ပစ္စနီယေ ဝိဿဇ္ဇနပရိစ္ဆေဒံ ဂဏနတော ဒဿေတုံ နဟေတုယာ ဒွေတိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ဒွေ တီဏိ ဧကန္တိ တယော ပရိစ္ဆေဒါ. တေသံ ဝသေန ဒုကတိကာဒီသု ပစ္စယသံသန္ဒနေ ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣဓာပိ အဓိကတရဂဏနာနံ ဦနတရဂဏနေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနေ ဦနတရဂဏနမေဝ လဗ္ဘတိ၊ သမဂဏနေန သဒ္ဓိံ သမဂဏနံ. ယသ္မာ စေတ္ထ အရူပဓမ္မာယေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နာ၊ တသ္မာ နဟေတုနာဓိပတိနပုရေဇာတနပစ္ဆာဇာတနာသေဝနနကမ္မနဝိပါကနဈာနနမဂ္ဂနဝိပ္ပယုတ္တဝသေန ဒသေဝ ပစ္စယာ ပစ္စနီကတော ဒဿိတာ၊ သေသာ စုဒ္ဒသ န လဗ္ဘန္တိ. ယေပိ လဗ္ဘန္တိ၊ တေသုပိ ဝိပါကေ ပစ္စယုပ္ပန္နေ နကမ္မနဝိပါကာ န လဗ္ဘန္တိ.
၃၆၀-၃၆၈. နဟေတုပစ္စယာ နာဓိပတိယာ ဒွေတိ နဟေတုယာ လဒ္ဓံ ဒွယမေဝ. သေသဒွယေသုပိ ဧသေဝ နယော. နကမ္မေ ဧကန္တိ အဟေတုကကိရိယစေတနံ ပစ္စယုပ္ပန္နံ ကတွာ အဗျာကတေန အဗျာကတံ. နဝိပါကေ ဒွေတိ အဟေတုကမောဟကိရိယဝသေန ဒွေ. နဈာနေ ဧကန္တိ အဟေတုကပဉ္စဝိညာဏဝသေန အဗျာကတဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နမဂ္ဂေ ဧကန္တိ အဟေတုကဝိပါကကိရိယဝသေန အဗျာကတဝိဿဇ္ဇနံ. ဣမိနာဝုပါယေန သဗ္ဗသံသန္ဒနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.
၃၆၉-၃၈၃. အနုလောမပစ္စနီယေ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ နဟေတုအာဒယော ဒသေဝ ပစ္စနီယတော လဗ္ဘန္တိ၊ န သေသာ. ယေပိ လဗ္ဘန္တိ၊ တေသု ဟေတုမှိ အနုလောမတော ဌိတေ ဈာနမဂ္ဂါ ပစ္စနီယတော န လဗ္ဘန္တီတိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.
၃၈၄-၃၉၁. ပစ္စနီယာနုလောမေ နဟေတုပစ္စယုပ္ပန္နေသု အဟေတုကမောဟောဝ ဈာနမဂ္ဂပစ္စယံ လဘတိ၊ သေသာ န လဘန္တိ. နဈာနပစ္စယေ အဋ္ဌာဟေတုကစိတ္တာနိပိ. နကမ္မပစ္စယာ နဟေတုပစ္စယာ နာဓိပတိပစ္စယာ နပုရေဇာတပစ္စယာ အာရမ္မဏေ ဧကန္တိ အာရုပ္ပေ အဟေတုကကိရိယစေတနာဝသေန အဗျာကတေန အဗျာကတံ. ဣမိနာ ဥပါယေန ယံ လဗ္ဘတိ၊ ယဉ္စ န လဗ္ဘတိ၊ တဿ ဝသေန သဗ္ဗတ္ထ ဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.
သံသဋ္ဌဝါရဝဏ္ဏနာ.
၆. သမ္ပယုတ္တဝါရဝဏ္ဏနာ
၃၉၂-၄၀၀. သမ္ပယုတ္တဝါရေ ကုသလံ ဓမ္မံ သမ္ပယုတ္တောတိ ကုသလံ ဓမ္မံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယံ ကတွာတိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ သံသဋ္ဌဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဝသာနေ ပနဿ ‘‘သံသဋ္ဌတ္တံ နာမ သမ္ပယုတ္တတ္တံ၊ သမ္ပယုတ္တတ္တံ နာမ သံသဋ္ဌတ္တ’’န္တိ ဣဒံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဧတေသံ ဝါရာနံ အတ္ထတော နိန္နာနာကရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အတ္ထတော ဟိ ဧတေပိ ပဋိစ္စသဟဇာတာ ဝိယ ပစ္စယနိဿယာ ဝိယ စ နိန္နာနာကရဏာ. ဧဝံ သန္တေပိ အညမညဿ အတ္ထနိယမနတ္ထံ ဝုတ္တာ. ‘‘သံသဋ္ဌာ ယောဇိတာ ဟယာ’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၇၀) ဟိ အသမ္ပယုတ္တမ္ပိ သံသဋ္ဌန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ယာ သာ ဝီမံသာ ကောသဇ္ဇသဟဂတာ ကောသဇ္ဇသမ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၅.၈၃၂) အသံသဋ္ဌံ ဝေါကိဏ္ဏမ္ပိ သမ္ပယုတ္တန္တိ. ဣတိ သံသဋ္ဌဝါရေန ဧကုပ္ပါဒလက္ခဏဿ သမ္ပယုတ္တဿ သံသဋ္ဌဘာဝံ သမ္ပယုတ္တဝါရေန စ သံသဋ္ဌဿ ဧကုပ္ပါဒါဒိလက္ခဏဿ သမ္ပယုတ္တဘာဝံ နိယမေတုံ ဥဘောပေတေ ဝုတ္တာ. အပိစ တထာ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဒေသနာဝိလာသေန နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဇာနနဝသေန စာပိ ဧတေ ဥဘောပိ ဝုတ္တာတိ.
သမ္ပယုတ္တဝါရဝဏ္ဏနာ.
ဧတေသု ပန ဆသု ဝါရေသု အတ္ထိ ကောစိ ပစ္စယော ဧကန္တံ အနုလောမတော န တိဋ္ဌတိ၊ ပစ္စနီကတောဝ တိဋ္ဌတိ၊ အတ္ထိ ဧကန္တံ ပစ္စနီကတော န တိဋ္ဌတိ၊ အနုလောမတောဝ တိဋ္ဌတိ၊ အတ္ထိ အနေကန္တံ အနုလောမတော စေဝ တိဋ္ဌတိ၊ ပစ္စနီကတော စာတိ ဣဒံ ပကိဏ္ဏကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပဌမော ပဉှော ပစ္ဆာဇာတဿ၊ ဒုတိယော မဟာစတုက္ကဿ၊ တတိယော ယုဇ္ဇမာနကာနံ သေသာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.
၇. ပဉှာဝါရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ
၄၀၁-၄၀၃. ပဉှာဝါရေ ‘‘သိယာ ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ ကုသလတ္တိကေ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗပုစ္ဆာနံ လဗ္ဘမာနဝသေန ဝိဿဇ္ဇနံ ဒဿေတုံ ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကုသလော စ နာမေသ သယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တော ဌပေတွာ ပစ္ဆာဇာတဉ္စ ဝိပါကဉ္စ သေသေဟိ ဒွါဝီသတိယာ ပစ္စယေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ကုသလဿ ပစ္စယော ဟောန္တော ဌပေတွာ ပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတဝိပါကဝိပ္ပယုတ္တေ သေသေဟိ ဝီသတိယာ ပစ္စယေဟိ ပစ္စယော ဟောတိ. တသ္မာ ယေဟိ ပစ္စယေဟိ ကုသလော ကုသလဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တေ ပစ္စယေ ပဋိပါဋိယာ ဒဿေတုံ ဟေတုပစ္စယေနာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ.
တတ္ထ ယာ ဧသာ ပစ္စယဝိဘင်္ဂဝါရေ ဝိယ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာန’’န္တိ အကတွာ ‘‘ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာန’’န္တိ ဒေသနာ ကတာ၊ တဿာ ဧဝ ကရဏေ ဣဒံ ပယောဇနံ – တတ္ထ ဟိ သုညဋ္ဌံ ဒီပေတုံ ဓမ္မာနန္တိ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပစ္စယတော ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဓမ္မာ ရာသိတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဧကေကတောတိ ရာသဋ္ဌံ ဒီပေတုံ ခန္ဓာနန္တိ ဝုတ္တံ. ပဋိစ္စဝါရာဒီသု ဝါ ခန္ဓဝသေန ပစ္စယုပ္ပန္နဒေသနာ အာရုဠှာတိ တေနေဝါနုက္ကမေန ဣဓာပိ အာရုဠှာတိ. ကသ္မာ ပနေတေသု ဧဝံ အာရုဠှာတိ? အသင်္ကရတော ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ. ‘‘ဧကံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သေသာ ဓမ္မာ’’တိ ဟိ အာဒိနာ နယေန ဝုစ္စမာနေ အသုကဓမ္မံ နာမ နိဿာယ အသုကဓမ္မာတိ န သက္ကာ အသင်္ကရတော ပစ္စယေ ပစ္စယုပ္ပန္နေ စ ဇာနိတုံ၊ ဧဝံ သန္တေ ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသာ နိဗ္ဗိသေသာ သိယုံ. တသ္မာ အသင်္ကရတော ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ဧဝံ အာရုဠှာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဣဒံ ယဿ အဗျာကတဿ ကုသလော ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောတိ၊ တမေဝ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ပစ္စယဝိဘင်္ဂေ ပန ကုသလာဒိဝသေန ဝိဘာဂံ အကတွာ သာမညတော သဗ္ဗေသံ ဟေတူနံ ဝသေန ဥပ္ပန္နရူပဒဿနတ္ထံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနန္တိ အဝတွာ တံသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ တတ္ထ အဗျာကတဟေတုသမုဋ္ဌာနရူပံ၊ ဩက္ကန္တိက္ခဏေ ကဋတ္တာရူပမ္ပိ သင်္ဂဟံ ဂတံ. ဣမိနာ ဥပါယေန သေသေသုပိ ဧဝရူပေသု ဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
၄၀၄. ဒါနံ ဒတွာတိ ဒေယျဓမ္မံ စဇိတွာ. ယာယ ဝါ စေတနာယ သော ဒိယျတိ၊ သာ စေတနာ ဒါနံ. ဒတွာတိ တံ စေတနံ ပရိယောဒါပေတွာ ဝိသုဒ္ဓံ ကတွာ. သီလံ သမာဒိယိတွာတိ ပဉ္စင်္ဂါဒိဝသေန နိစ္စသီလံ ဂဏှိတွာ. ဣမိနာ သမာဒါနဝိရတိယေဝ ဒဿိတာ. သမ္ပတ္တဝိရတိသမုစ္ဆေဒဝိရတိယော ပန လောကေ သီလန္တိ အပါကဋတ္တာ န ဝုတ္တာ. ကိဉ္စာပိ န ဝုတ္တာ၊ အာရမ္မဏပစ္စယာ ပန ဟောန္တိယေဝ. တတ္ထ သမုစ္ဆေဒဝိရတိ သေက္ခာနံယေဝ ကုသလဿ အာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ န ဣတရေသံ. ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာတိ ‘‘ပါဏံ န ဟနေ၊ န စာဒိန္နမာဒိယေ’’တိ (အ. နိ. ၃.၇၁) ဧဝံ ဝုတ္တံ ဥပေါသထဒိဝသေသု အဋ္ဌင်္ဂဥပေါသထကိရိယံ ကတွာ. တံ ပစ္စဝေက္ခတီတိ တံ ကုသလံ သေက္ခောပိ ပုထုဇ္ဇနောပိ ပစ္စဝေက္ခတိ၊ အရဟာပိ ပစ္စဝေက္ခတေဝ. အရဟတောပိ ဟိ ပုဗ္ဗေ ကတံ ကုသလံ ကုသလမေဝ၊ ယေန ပန စိတ္တေန ပစ္စဝေက္ခတိ၊ တံ ကိရိယစိတ္တံ နာမ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ဧတံ ကုသလော ဓမ္မော ကုသလဿ ဓမ္မဿာ’’တိ ဣမသ္မိံ အဓိကာရေ န လဗ္ဘတိ. ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏာနီတိ ‘‘ဒတွာ သမာဒိယိတွာ ကတွာ’’တိ ဟိ အာသန္နေ ကတာနိ ဝုတ္တာနိ၊ ဣမာနိ န အာသန္နေ ကတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဒါနာဒီဟိ ဝါ သေသာနိ ကာမာဝစရကုသလာနိ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ. ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ. အယမေဝ ဝါ ပါဠိ. သေက္ခာ ဂေါတြဘုန္တိ သောတာပန္နံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သော ဟိ ဂေါတြဘုံ ပစ္စဝေက္ခတိ. ဝေါဒါနန္တိ ဣဒံ ပန သကဒါဂါမိအနာဂါမိနော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေသဉှိ တံ စိတ္တံ ဝေါဒါနံ နာမ ဟောတိ. သေက္ခာတိ သောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမိနော. မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ မဂ္ဂဖလဘဝင်္ဂါတိက္ကမဝသေန အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓါ မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ၊ သုဒ္ဓမဂ္ဂတောယေဝ ပန ဝုဋ္ဌာယ ပစ္စဝေက္ခဏံ နာမ နတ္ထိ.
ကုသလံ အနိစ္စတောတိ ဧတ္ထ ဝိပဿနူပဂံ တေဘူမကကုသလမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဝိပဿနာကုသလံ ပန ကာမာဝစရမေဝ. စေတောပရိယဉာဏေနာတိ ရူပါဝစရကုသလံ ဒဿေတိ. အာကာသာနဉ္စာယတနန္တိအာဒီဟိ အရူပါဝစရကုသလာရမ္မဏဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အရူပါဝစရကုသလမေဝ. ကုသလာ ခန္ဓာ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿာတိအာဒီဟိ ပုဂ္ဂလံ အနာမသိတွာ ဓမ္မဝသေန ဒဿေတိ. တေနေဝေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတမ္ပိ စေတောပရိယဉာဏံ ပုန ဝုတ္တံ.
၄၀၅. အဿာဒေတီတိ သောမနဿသဟဂတလောဘသမ္ပယုတ္တစိတ္တေဟိ အနုဘဝတိ စေဝ ရဇ္ဇတိ စ. အဘိနန္ဒတီတိ သပ္ပီတိကတဏှာဝသေန နန္ဒတိ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌာဘိနန္ဒနာယ ဝါ အဘိနန္ဒတိ. ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အဿာဒေန္တဿ ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမ. ဣဒံ အဋ္ဌပိ လောဘသဟဂတာနိ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အဘိနန္ဒန္တဿ အတ္တာ အတ္တနိယန္တိအာဒိဝသေန စတူဟိပိ စိတ္တေဟိ သမ္ပယုတ္တာ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အသန္နိဋ္ဌာနဂတဿ ပနေတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝိက္ခေပဂတဿ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏန္တိ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဒေါမနဿံ. တံ အာရဗ္ဘာတိ တာနိ သုစိဏ္ဏာနိ အာရမ္မဏံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဗဟုဝစနဿ ဟေသ ဧကဝစနာဒေသော၊ ဇာတိဝသေန ဝါ ဧကဝစနမေဝေတံ.
၄၀၆. အရဟာ မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ မဂ္ဂဝီထိယံ ဖလာနန္တရဿ ဘဝင်္ဂဿ အတိက္ကမဝသေန ဝုဋ္ဌဟိတွာ. ပစ္စဝေက္ခဏစိတ္တာနိ ပနဿ ကိရိယာဗျာကတာနိ. ဧဝံ ကိရိယာဗျာကတဿ အာရမ္မဏပစ္စယံ ဒဿေတွာ ပုန ဝိပါကာဗျာကတဿ ဒဿေတုံ သေက္ခာ ဝါတိအာဒိမာဟ. ကုသလေ နိရုဒ္ဓေတိ ဝိပဿနာဇဝနဝီထိယာ ပစ္ဆိန္နာယ. ဝိပါကောတိ ကာမာဝစရဝိပါကော. တဒါရမ္မဏတာတိ တဒါရမ္မဏတာယ၊ တံ ကုသလဿ ဇဝနဿ အာရမ္မဏဘူတံ ဝိပဿိတကုသလံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. န ကေဝလဉ္စ တဒါရမ္မဏဝသေနေဝ၊ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိဝသေနာပိ. ဝိပါကော ဟိ ကမ္မံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဂဟိတပဋိသန္ဓိကဿ ကုသလာရမ္မဏော ဟောတိယေဝ၊ သော ပန ဒုဗ္ဗိညေယျတ္တာ ဣဓ န ဒဿိတော.
ကုသလံ အဿာဒေတီတိအာဒိ အကုသလဇဝနာဝသာနေ ကုသလာရမ္မဏဝိပါကံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဝိညာဏဉ္စာယတနဝိပါကဿာတိ ဣဒံ ဒုဗ္ဗိညေယျမ္ပိ သမာနံ မဟဂ္ဂတဝိပါကဿ တဒါရမ္မဏဘာဝေန အနုပ္ပတ္တိတော လဗ္ဘမာနကဝသေန ဝုတ္တံ. ကိရိယဿာတိ အရဟတ္တံ ပတွာ အသမာပန္နပုဗ္ဗေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ ပဋိလောမတော ဝါ ဧကန္တရိကဝသေန ဝါ သမာပန္နကိရိယာယ. စေတောပရိယဉာဏဿာတိအာဒီနိ ပရတော အာဝဇ္ဇနာယ ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ယာ ဧတေသံ အာဝဇ္ဇနာ၊ တဿာ ကုသလာ ခန္ဓာ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော.
၄၀၇-၄၀၉. ရာဂန္တိ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ ရာဂံ. အတ္တနော ရာဂဝသေန ပနေတ္ထ ဝဏ္ဏနာ ပါကဋာ ဟောတိ. အဿာဒေတီတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. ဝိစိကိစ္ဆာဒီသု ပန တီသု အဿာဒေတဗ္ဗတာယ အဘာဝေန ‘‘အဿာဒေတီ’’တိ န ဝုတ္တံ. ဒိဋ္ဌိ ပနေတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သာ အဿာဒေတီတိ ပဒဿ ပရိဟီနတ္တာ အာဂတပဋိပါဋိယာ ပဌမံ န ဝုတ္တာ. ဝိစိကိစ္ဆာဒီသုယေဝ တံ တံ သဘာဂံ ပဌမံ ဝတွာ တဿ တဿ အနန္တရာ ဝုတ္တာ. ဣမေသု စ ပန ရာဂါဒီသု ‘‘ကိံ မေ ပါပဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ အက္ခန္တိဝသေန ဝါ၊ ‘‘ကတံ ပါပံ ကတံ လုဒ္ဓ’’န္တိ ဝိပ္ပဋိသာရာဒိဝသေန ဝါ ဒေါမနဿုပ္ပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၄၁၀. စက္ခုံ အနိစ္စတောတိ ဝိပဿနာနုက္ကမေန ဩဠာရိကာယတနာနိ ဝတ္ထုရူပဉ္စာတိ ဧကာဒသ ရူပါနိ ပါကဋတ္တာ ဂဟိတာနိ. ပုန ရူပါယတနာဒီနိ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ အာရမ္မဏတ္တာ ဂဟိတာနိ. ယသ္မာ ပနေသာ ဝိညာဏကာယဝသေန ဒေသနာ၊ န ဓာတုဝသေန၊ တသ္မာ မနောဓာတု န ဂဟိတာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဂဟိတာဂဟိတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၄၁၁. ဖလံ ပစ္စဝေက္ခန္တိ နိဗ္ဗာနံ ပစ္စဝေက္ခန္တီတိ ပစ္စဝေက္ခဏကုသလဿ အာရမ္မဏဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ.
၄၁၃-၄၁၆. အာရမ္မဏာဓိပတိနိဒ္ဒေသေ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဝသေန စတုဘူမကကုသလံ ဒဿိတံ၊ တထာ သဟဇာတာဓိပတိနိဒ္ဒေသေ. အရဟတော ဥတ္တမဓမ္မံ အဓိဂတတ္တာ လောကိယကုသလေသု ဂရုကာရော နတ္ထီတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေါဝ ဒဿိတော.
၄၁၇. အနန္တရပစ္စယေ ပုရိမာ ပုရိမာတိ ဧကဘူမကာပိ နာနာဘူမကာပိ ကုသလာ ဧကတော ကတွာ ဝုတ္တာ. အနုလောမံ ဂေါတြဘုဿ၊ အနုလောမံ ဝေါဒါနဿာတိ နာနာရမ္မဏဝသေန. ဂေါတြဘု မဂ္ဂဿ၊ ဝေါဒါနံ မဂ္ဂဿာတိ နာနာဘူမိဝသေန. ကုသလံ ဝုဋ္ဌာနဿာတိ ဧတ္ထ ပန ကုသလန္တိ တေဘူမကကုသလံ. ဝုဋ္ဌာနန္တိ တေဘူမကဝိပါကံ. တေဟိ ကုသလဇဝနဝီထိတော ဝုဋ္ဌဟန္တိ၊ တသ္မာ ဝုဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ. တံ ဒုဝိဓံ ဟောတိ – တဒါရမ္မဏံ ဘဝင်္ဂဉ္စ. တတ္ထ ကာမာဝစရကုသလဿ ဥဘယမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ မဟဂ္ဂတဿ ဘဝင်္ဂမေဝ. မဂ္ဂေါ ဖလဿာတိ ဣဒံ ယသ္မာ လောကုတ္တရဝိပါကံ ဇဝနဝီထိပရိယာပန္နတ္တာ ဝုဋ္ဌာနံ နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝိသုံ ဝုတ္တံ. အနုလောမံ သေက္ခာယာတိ အသေက္ခာယ ကုသလံ အနန္တရံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝိဘာဂံ ကရောတိ. ဖလသမာပတ္တိယာတိ သောတာပတ္တိဖလသကဒါဂါမိဖလအနာဂါမိဖလသမာပတ္တိယာပိ. ဖလသမာပတ္တိယာတိ အနာဂါမိဖလသမာပတ္တိယာ. အကုသလေ ဒုဝိဓမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနံ လဗ္ဘတိ. ဝိပါကာဗျာကတာ ကိရိယာဗျာကတာတိ ဧတ္ထ ဝိပါကာဗျာကတာ ဝိပါကာဗျာကတာနံယေဝ၊ ကိရိယာဗျာကတာ ကိရိယာဗျာကတာနံယေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဘဝင်္ဂံ အာဝဇ္ဇနာယာတိအာဒိ ဝေါမိဿကဝသေန ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကိရိယာတိ ကာမာဝစရကိရိယာ. သာ ဒုဝိဓဿာပိ ဝုဋ္ဌာနဿ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ၊ မဟဂ္ဂတာ ဘဝင်္ဂဿေဝ. ဣတိ ယေ ဟေဋ္ဌာ ပစ္စယဝိဘင်္ဂနိဒ္ဒေသေ ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ အာရဘိတွာ ကုသလံ ကုသလဿ၊ ကုသလံ အဗျာကတဿ၊ အကုသလံ အကုသလဿ၊ အကုသလံ အဗျာကတဿ၊ အဗျာကတံ အဗျာကတဿ၊ အဗျာကတံ ကုသလဿ၊ အဗျာကတံ အကုသလဿာတိ သတ္တ ဝါရာ ဒဿိတာ၊ တေသံ ဝသေန ဣဓ သင်္ခေပတော အနန္တရပစ္စယော ဝိဘတ္တော.
ဝိတ္ထာရတော ပနေတ္ထ –
ဒသဓာ သတ္တရသဓာ၊ သမသဋ္ဌိဝိဓေန စ၊
ဗဟုဓာပိ စ နိဒ္ဒေသံ၊ သာဓုကံ ဥပလက္ခယေ.
အယဉှိ အနန္တရပစ္စယော န ကေဝလံ သတ္တဓာဝ နိဒ္ဒေသံ လဘတိ၊ ကုသလံ ပန ကုသလဿ ဝိပါကဿ၊ အကုသလံ အကုသလဿ ဝိပါကဿ၊ ဝိပါကံ ဝိပါကဿ ကိရိယဿ၊ ကိရိယံ ကုသလဿ အကုသလဿ ဝိပါကဿ ကိရိယဿာတိ ဧဝံ ဒသဓာပိ နိဒ္ဒေသံ လဘတိ. န ကေဝလံ ဒသဓာယေဝ၊ ကုသလံ ပန ကုသလဿ ကုသလဝိပါကဿ အကုသလဝိပါကဿ၊ အကုသလံ အကုသလဿ အကုသလဝိပါကဿ ကုသလဝိပါကဿ၊ ကုသလဝိပါကံ ကုသလဝိပါကဿ အကုသလဝိပါကဿ ကိရိယဿ၊ အကုသလဝိပါကံ အကုသလဝိပါကဿ ကုသလဝိပါကဿ ကိရိယဿ၊ ကိရိယံ ကိရိယဿ ကုသလဿ အကုသလဿ ကုသလဝိပါကဿ အကုသလဝိပါကဿာတိ ဧဝံ သတ္တရသဓာ နိဒ္ဒေသံ လဘတိ.
န ကေဝလဉ္စ သတ္တရသဓာဝ သမသဋ္ဌိဝိဓေနာပိ နိဒ္ဒေသံ လဘတေဝ. ကထံ? ကာမာဝစရကုသလဉှိ ဘူမိဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓဿ ကုသလဿ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ၊ ရူပါဝစရာရူပါဝစရံ သကသကဘူမိကဿေဝါတိ ကုသလံ ကုသလဿ ဆဗ္ဗိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ကာမာဝစရကုသလံ ပန ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿ အကုသလဝိပါကဿ ရူပါဝစရဝိပါကဿ အရူပါဝစရဝိပါကဿ လောကုတ္တရဝိပါကဿ၊ ရူပါဝစရကုသလံ ရူပါဝစရဝိပါကဿ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿ၊ အရူပါဝစရကုသလံ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿ ရူပါဝစရအရူပါဝစရလောကုတ္တရဝိပါကဿ၊ လောကုတ္တရကုသလံ လောကုတ္တရဝိပါကဿာတိ ကုသလံ ဝိပါကဿ ဒွါဒသဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. အကုသလံ အကုသလဿ အကုသလဝိပါကဿ တေဘူမကကုသလဝိပါကဿာတိ ပဉ္စဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော.
ကာမာဝစရကုသလဝိပါကံ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿ အကုသလဝိပါကဿ ရူပါဝစရဝိပါကဿ အရူပါဝစရဝိပါကဿာတိ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကံ ဝိပါကဿ စတုဗ္ဗိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ရူပါဝစရဝိပါကံ တေဘူမကကုသလဝိပါကဿာတိ တိဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. အရူပါဝစရဝိပါကံ အရူပါဝစရဝိပါကဿ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿာတိ ဒုဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. လောကုတ္တရဝိပါကံ စတုဘူမကကုသလဝိပါကဿာတိ စတုဗ္ဗိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ဧဝံ ကုသလဝိပါကံ ဝိပါကဿ တေရသဓာပိ အနန္တရပစ္စယော. အကုသလဝိပါကံ အကုသလဝိပါကဿ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကဿာတိ ဒုဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဝိပါကံ ဝိပါကဿ ပဉ္စဒသဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ကာမာဝစရကုသလဝိပါကံ ပန ကာမာဝစရကိရိယဿ၊ တထာ အကုသလဝိပါကံ၊ တထာ ရူပါဝစရဝိပါကံ၊ တထာ အရူပါဝစရဝိပါကဉ္စာတိ ဝိပါကံ ကိရိယဿ စ စတုဗ္ဗိဓေန အနန္တရပစ္စယော.
ကာမာဝစရကိရိယံ တေဘူမကကိရိယဿ၊ ရူပါဝစရာရူပါဝစရကိရိယံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရာနညေဝါတိ ကိရိယံ ကိရိယဿ ပဉ္စဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ကာမာဝစရကိရိယံ အကုသလဝိပါကဿ စေဝ စတုဘူမကကုသလဝိပါကဿ စ၊ ရူပါဝစရကိရိယံ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကရူပါဝစရဝိပါကာနံ အရူပါဝစရကိရိယံ စတုဘူမကကုသလဝိပါကဿာပီတိ ကိရိယံ ဝိပါကဿ ဧကာဒသဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော. ကာမာဝစရကိရိယံ ပန ကာမာဝစရကုသလဿ အကုသလဿာတိ ကုသလာကုသလာနံ ဒုဝိဓေန အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ. ဧဝံ သမသဋ္ဌိဝိဓေနာပိ နိဒ္ဒေသံ လဘတိ.
န ကေဝလဉ္စ သမသဋ္ဌိဝိဓေနေဝ၊ ဗဟုဝိဓေနာပိ လဘတေဝ. ကထံ? ကာမာဝစရပဌမမဟာကုသလစိတ္တံ တာဝ အတ္တနော၊ စတုန္နဉ္စ ရူပါဝစရကုသလာနံ ပါဒကယောဂေန သောဠသန္နံ သောမနဿလောကုတ္တရာနန္တိ ဧကဝီသတိယာ စ ကုသလာနံ၊ ဇဝနပရိယောသာနေ တဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ ဧကာဒသန္နံ ကာမာဝစရဝိပါကာနံ၊ ဘဝင်္ဂဝသေနေဝ ပဝတ္တာနံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကာနံ၊ ဖလသမာပတ္တိဝသေန ပဝတ္တာနံ ဒွါဒသန္နံ လောကုတ္တရဝိပါကာနန္တိ ဧဝံ ဧကဝီသတိယာ ကုသလာနံ၊ ဒွတ္တိံသာယ ဝိပါကာနန္တိ တေပညာသာယ စိတ္တာနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ. တထာ ဒုတိယကုသလစိတ္တံ. တတိယစတုတ္ထာနိ ပန ဌပေတွာ ဥပရိဘူမကကုသလာနိ စ လောကုတ္တရဝိပါကာနိ စ သေသဧကဝီသတိစိတ္တာနံ. ပဉ္စမဆဋ္ဌာနိ အတ္တနော စ၊ နဝန္နဉ္စ ဥပရိဘူမကဥပေက္ခာကုသလာနံ၊ တေဝီသတိယာ စ ဝိပါကာနန္တိ တေတ္တိံသာယ. သတ္တမအဋ္ဌမာနိ ဧကဝီသတိယာဝ.
ပဉ္စ ရူပါဝစရကုသလာနိ အတ္တနော အတ္တနော ပစ္ဆိမာနံ ရူပါဝစရကုသလာနံ၊ စတုန္နမ္ပိ ဉာဏသမ္ပယုတ္တမဟာဝိပါကာနံ၊ ပဉ္စန္နံ ရူပါဝစရဝိပါကာနဉ္စာတိ ဒသန္နံ. ဧတေနေဝ စ နယေန အရူပါဝစရကုသလေသု ပဌမံ အတ္တနော ဝိပါကေန သဒ္ဓိံ ဧကာဒသန္နံ၊ ဒုတိယံ ဒွါဒသန္နံ၊ တတိယံ တေရသန္နံ၊ စတုတ္ထံ စုဒ္ဒသန္နံ ဖလသမာပတ္တိယာ စာတိ ပန္နရသန္နံ လောကုတ္တရကုသလံ အတ္တနော အတ္တနော ဝိပါကဿေဝ. အဋ္ဌသု လောဘသဟဂတေသု ဧကေကံ အကုသလံ ဧကာဒသန္နံ ကာမာဝစရဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ နဝန္နံ၊ မဟဂ္ဂတဝိပါကာနံ အတ္တနော အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ ဧကဝီသတိယာ. ဒွေ ဒေါမနဿသဟဂတာနိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနံ ဆန္နံ ကာမာဝစရဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ သတ္တန္နံ. ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသဟဂတဒွယံ သောမနဿသဟဂတာဟေတုကဝိပါကေန သဒ္ဓိံ ဧကာဒသန္နံ ကာမာဝစရဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ နဝန္နံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကာနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ ဧကဝီသတိယာ.
ကုသလဝိပါကပဉ္စဝိညာဏာ ကုသလဝိပါကမနောဓာတုယာ၊ မနောဓာတု ဒွိန္နံ ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ. တာသု ဒွီသု သောမနဿသဟဂတာ ဒသန္နံ ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ ဘဝင်္ဂဘူတာနံ တဒါရမ္မဏကာလေ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနကိရိယဿ စာတိ ဒွါဒသန္နံ. ဥပေက္ခာသဟဂတာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတု ပန အာဝဇ္ဇနမနောဓာတုယာ ဒွိဋ္ဌာနိကာယ အာဝဇ္ဇနမနောဝိညာဏဓာတုယာ ဒသန္နဉ္စ ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနန္တိ ဒွါဒသန္နမေဝ. တိဟေတုကမဟာဝိပါကာ သောမနဿသဟဂတာဟေတုကဝဇ္ဇာနံ ဒသန္နမ္ပိ ကာမာဝစရဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတူနံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကာနံ အာဝဇ္ဇနဒွယဿ စာတိ ဧကဝီသတိယာ၊ ဒုဟေတုကဝိပါကာ ဌပေတွာ မဟဂ္ဂတဝိပါကေ သေသာနံ ဒွါဒသန္နံ. ပဉ္စ ရူပါဝစရဝိပါကာ တေဘူမကကုသလဝိပါကသဟေတုကပဋိသန္ဓိစိတ္တာနံ သတ္တရသန္နံ အာဝဇ္ဇနဒွယဿ စာတိ ဧကူနဝီသတိယာ. အရူပါဝစရဝိပါကေသု ပဌမံ ကာမာဝစရကုသလဝိပါကတိဟေတုကပဋိသန္ဓိစိတ္တာနံ၊ စတုန္နံ အရူပါဝစရဝိပါကစိတ္တာနံ စတုန္နံ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနဿ စာတိ နဝန္နံ. ဒုတိယံ ဟေဋ္ဌိမဝိပါကံ ဝဇ္ဇေတွာ အဋ္ဌန္နံ၊ တတိယံ ဒွေ ဟေဋ္ဌိမာနိ ဝဇ္ဇေတွာ သတ္တန္နံ၊ စတုတ္ထံ တီဏိ ဟေဋ္ဌိမာနိ ဝဇ္ဇေတွာ ဆန္နံ စတ္တာရိ လောကုတ္တရဝိပါကာနိ တိဟေတုကဝိပါကာနံ တေရသန္နံ အတ္တနော အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ စုဒ္ဒသန္နံ.
အကုသလဝိပါကပဉ္စဝိညာဏာ အကုသလဝိပါကမနောဓာတုယာ၊ မနောဓာတု အကုသလဝိပါကာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုယာ. သာ တဒါရမ္မဏကာလေ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စုတိကာလေ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဘဝင်္ဂဝသေန စ ပဝတ္တာနံ ဣတရေသမ္ပိ နဝန္နံ ကာမာဝစရဝိပါကာနံ ဥပေက္ခာသဟဂတာနံ ဒွိန္နံ ပရိတ္တကိရိယာနဉ္စာတိ ဒွါဒသန္နံ. ကိရိယမနောဓာတု ဒသန္နံ ဝိညာဏာနံ ဟသိတုပ္ပါဒကိရိယာ ပဉ္စဝေါကာရေ ဘဝင်္ဂဝသေန ပဝတ္တာနံ နဝန္နံ တိဟေတုကဝိပါကာနံ၊ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဝတ္တာနံ ပဉ္စန္နံ သောမနဿသဟဂတဝိပါကာနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန တေရသန္နံ. ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနကိရိယာ ဌပေတွာ ကိရိယမနောဓာတုံ ဒသန္နံ ကာမာဝစရကိရိယာနံ၊ ကာမာဝစရကုသလာကုသလာနံ ပဉ္စဝေါကာရေ ဘဝင်္ဂဝသေန ပဝတ္တာနံ ပန္နရသန္နံ ဝိပါကစိတ္တာနဉ္စာတိ ပဉ္စစတ္တာလီသာယ.
ကာမာဝစရတိဟေတုကသောမနဿသဟဂတကိရိယဒွယံ ဘဝင်္ဂဝသေန ပဝတ္တာနံ တေရသန္နံ တိဟေတုကဝိပါကာနံ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဉ္စန္နံ သောမနဿသဟဂတဝိပါကာနံ ပရိကမ္မဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ စတုန္နံ ရူပါဝစရကိရိယာနံ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိယာ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဒွါဝီသတိယာ ဒုဟေတုကသောမနဿသဟဂတကိရိယဒွယံ ယထာဝုတ္တာနံ တေရသန္နံ ဘဝင်္ဂစိတ္တာနံ ပဉ္စန္နံ တဒါရမ္မဏာနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန သတ္တရသန္နံ. ကာမာဝစရတိဟေတုကဥပေက္ခာသဟဂတကိရိယဒွယံ တေသံယေဝ တေရသန္နံ ဘဝင်္ဂါနံ၊ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဝတ္တာနံ ဆန္နံ ဥပေက္ခာသဟဂတဝိပါကာနံ၊ ပရိကမ္မဝသေန ပဝတ္တာနံ ဧကိဿာ ရူပါဝစရကိရိယာယ စတုန္နံ အရူပါဝစရကိရိယာနံ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိယာ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန စတုဝီသတိယာ. ဒုဟေတုကဥပေက္ခာသဟဂတကိရိယဒွယံ တေသံယေဝ တေရသန္နံ ဘဝင်္ဂါနံ ဆန္နံ တဒါရမ္မဏာနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန အဋ္ဌာရသန္နံ. ရူပါဝစရကိရိယေသု ဧကေကံ နဝန္နံ ပဉ္စဝေါကာရေ တိဟေတုကဘဝင်္ဂါနံ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ ဒသန္နံ. အရူပါဝစရကိရိယေသု ပဌမံ ပဉ္စဝေါကာရေ နဝန္နံ ဘဝင်္ဂါနံ၊ စတုဝေါကာရေ ဧကဿ အတ္တနော ပစ္ဆိမဿ စာတိ ဧကာဒသန္နံ. ဒုတိယံ စတုဝေါကာရေ ဒွေ ဘဝင်္ဂါနိ လဘတိ. တတိယံ တီဏိ၊ စတုတ္ထံ စတ္တာရိ ဖလသမာပတ္တိဉ္စာတိ တေသု ဧကေကံ ယထာပဋိပါဋိယာ ဧကာဒသန္နံ ဒွါဒသန္နံ တေရသန္နံ ပဉ္စဒသန္နဉ္စ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ. ဧဝံ ဗဟုဝိဓေနာပိ နိဒ္ဒေသံ လဘတိ. တေန ဝုတ္တံ –
‘‘ဒသဓာ သတ္တရသဓာ၊ သမသဋ္ဌိဝိဓေန စ၊
ဗဟုဓာပိ စ နိဒ္ဒေသံ၊ သာဓုကံ ဥပလက္ခယေ’’တိ.
သမနန္တရပစ္စယာဒယော ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ.
၄၂၃. ဥပနိဿယေ သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယာတိ ကမ္မကမ္မဖလဣဓလောကပရလောကာဒီသု သဒ္ဓံ ဥပနိဿယံ ကတွာ. ယထာ ဟိ ပုရိသော ဟေဋ္ဌာပထဝိယံ ဥဒကံ အတ္ထီတိ သဒ္ဒဟိတွာ ပထဝိံ ခနတိ၊ ဧဝံ သဒ္ဓေါ ကုလပုတ္တော ဒါနာဒီနံ ဖလဉ္စ အာနိသံသဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ဒါနာဒီနိ ပဝတ္တေတိ. တသ္မာ ‘‘သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယာ’’တိ ဝုတ္တံ.
သီလံ ဥပနိဿာယာတိအာဒီသုပိ ဣမေ သီလာဒယော ဓမ္မေ ဥပနိဿယံ ကတွာတိ အတ္ထော. သီလဝါ ဟိ သီလာနုဘာဝေသု သီလာနိသံသေသု စ ကုသလော သီလံ ဥပနိဿာယ သီလဝန္တာနံ ဒါနံ ဒေတိ၊ ဥပရူပရိ သီလံ သမာဒိယတိ သုပရိသုဒ္ဓံ အခဏ္ဍံ၊ စာတုဒ္ဒသီအာဒီသု ပက္ခဒိဝသေသု ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ၊ သီလသမ္ပဒံ နိဿာယ ဈာနာဒီနိ ဥပ္ပါဒေတိ. ဗဟုဿုတောပိ ဒါနာဒိပုညကိရိယာယတ္တာ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော ဒါနာဒီနဉ္စ သင်္ကိလေသဝေါဒါနာဒိဘေဒံ သုတမယာယ ပညာယ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတော သုတံ ဥပနိဿာယ ဒါနာဒီနိ ပဝတ္တေတိ. စာဂဝါပိ စာဂါဓိမုတ္တော အတ္တနော စာဂသမ္ပဒံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလဝန္တော ဟုတွာ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ သီလံ သမာဒိယတိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ၊ တာယ ပဋိပတ္တိယာ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တော ဈာနာဒီနိ ဥပ္ပါဒေတိ. ပညဝါပိ ဣဓလောကပရလောကဟိတဉ္စေဝ လောကသမတိက္ကမနုပါယဉ္စ ဥပပရိက္ခန္တော ‘‘သက္ကာ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ ဣဓလောကဟိတမ္ပိ ပရလောကဟိတမ္ပိ လောကသမတိက္ကမနူပါယဉ္စ သမ္ပာဒေတု’’န္တိ ပညံ ဥပနိဿာယ ဒါနာဒီနိ ပဝတ္တေတိ. ယသ္မာ ပန န ကေဝလံ သဒ္ဓါဒယော ဒါနာဒီနံယေဝ ဥပနိဿယာ၊ အတ္တနော အပရဘာဂေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ သဒ္ဓါဒီနမ္ပိ ဥပနိဿယာ ဧဝ၊ တသ္မာ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ သဒ္ဓါယ သီလဿ သုတဿ စာဂဿ ပညာယာတိ ဝုတ္တံ.
ပရိကမ္မန္တိ အနန္တရံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပရိကမ္မံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာကမ္မူပဂဉာဏဿ အနာဂတံသဉာဏဿာတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိကမ္မမေဝ၊ ပရိကမ္မံ ဝိသုံ နတ္ထိ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဿေဝ ပရိဘဏ္ဍဉာဏာနိ ဧတာနိ၊ တသ္မိံ ဣဇ္ဈမာနေ ဣဇ္ဈန္တိ ဧဝံ သန္တေပိ တဒဓိမုတ္တတာယ သဟိတံ ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိကမ္မံ တေသံ ပရိကမ္မန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ဧတာနိ သဗ္ဗေသံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ သမဂတိကာနိ ဟောန္တိ. တသ္မာ ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ပရိကမ္မဝိသေသေနာတိ. ဒိဗ္ဗစက္ခု ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာတိ ဒူရေ ရူပါနိ ဒိသွာ တေသံ သဒ္ဒံ သောတုကာမဿ ဒိဗ္ဗစက္ခု သောတဓာတုဝိသုဒ္ဓိယာ ဥပနိဿယော ဟောတိ. တေသံ ပန သဒ္ဒံ သုတွာ တတ္ထ ဂန္တုကာမတာဒိဝသေန ဒိဗ္ဗသောတဓာတု ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ တဿ တဿ ဥပကာရကဘာဝဝသေန ဥပနိဿယပစ္စယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
မဂ္ဂံ ဥပနိဿာယ အနုပ္ပန္နံ သမာပတ္တိန္တိ တေန တေန မဂ္ဂေန သိထိလီကတပါရိပန္ထကတ္တာ ပဟီနပါရိပန္ထကတ္တာ စ တံ တံ သမာပတ္တိံ ဥပ္ပါဒေန္တီတိ တေသံ မဂ္ဂေါ သမာပတ္တိယာ ဥပနိဿယော ဟောတိ. ဝိပဿန္တီတိ ဥပရူပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဝိပဿန္တိ. အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယာတိအာဒိ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ မဂ္ဂပဋိလာဘေနေဝ ဣဇ္ဈနတော ဝုတ္တံ. ဧဝံဣဒ္ဓါနဉ္စ ပနေတာသံ ပစ္ဆာ တေသု တေသု အာရမ္မဏေသု ပဝတ္တိယာ မဂ္ဂေါဝ ဥပနိဿယော နာမ ဟောတိ.
သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ မာနံ ဇပ္ပေတီတိ အဟမသ္မိ သဒ္ဓေါ ပသန္နောတိ မာနံ ပဝတ္တေတိ. ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတီတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝစနေ သဒ္ဓါဝသေနေဝ ဂန္တွာ ပညာယ အတ္ထံ အနုပပရိက္ခန္တော ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိဝသေန ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ. သီလံ သုတံ စာဂံ ပညန္တိ အဟမသ္မိ သီလဝါ သုတဝါ စာဂီ ပညာသမ္ပန္နောတိ မာနံ ဇပ္ပေတိ. သီလသုတစာဂပညာသု ပန မာနမညနံ ဝိယ ဒိဋ္ဌိမညနံ ဥပ္ပါဒေန္တော ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ. ရာဂဿာတိအာဒီသု သဒ္ဓါဒိသမ္ပဒံ ဥပနိဿာယ အတ္တုက္ကံသနကာလေ တေသု ဧကေကော ဓမ္မော ရာဂဿ၊ ပရဝမ္ဘနကာလေ ဒေါသဿ၊ ဥဘယေန သမ္ပယုတ္တဿ မောဟဿ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ မာနဒိဋ္ဌီနံ၊ သဒ္ဓါဒိသမ္ပဒံ ဥပနိဿာယ ဘဝဘောဂသမ္ပတ္တိပတ္ထနာယ ဥပနိဿယော ဟောတိ. ဧဝမေတ္ထ လောကိယကုသလညေဝ ဒဿိတံ. လောကုတ္တရံ ပန သန္တံ ပဏီတံ ဥတ္တမံ အကုသလဝိဒ္ဓံသနံ. တသ္မာ စန္ဒော ဝိယ အန္ဓကာရတမာနံ န အကုသလဿ ဥပနိဿယော ဟောတီတိ န ဂဟိတံ.
အာတာပေတီတိအာဒိ ကာယိကဒုက္ခဝသေန အဗျာကတဓမ္မဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သဒ္ဓေါ ဟိ သဒ္ဓံ နိဿာယ အတိသီတံ အတိဥဏှန္တိ အနောသက္ကိတွာ နာနပ္ပကာရာနိ နဝကမ္မဝေယျာဝစ္စာဒီနိ ကရောန္တော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ၊ ဘောဂံ ဥပ္ပါဒေတွာ ပုညာနိ ကရိဿာမီတိ ပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောတိ. သီလဝါပိ သီလာနုရက္ခဏတ္ထံ အဗ္ဘောကာသိကတ္တာဒိဝသေန အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ၊ ပိဏ္ဍစာရိကတ္တာဒိဝသေန ပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောတိ. သုတဝါပိ ဗာဟုဿစ္စာနုရူပံ ပဋိပတ္တိံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမီတိ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇန္တော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ၊ ပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောတိ. စာဂဝါပိ စာဂါဓိမုတ္တတာယ အတ္တနော ယာပနမတ္တေပိ ပစ္စယေ အနဝသေသေတွာ ပရိစ္စဇန္တော၊ အင်္ဂါဒိပရိစ္စာဂံ ဝါ ပန ကရောန္တော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ၊ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗဿ ဝတ္ထုနော ဥပ္ပါဒနတ္ထံ ပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောတိ. ပညဝါပိ ဥပရူပရိ ပညံ ဝဍ္ဎေဿာမီတိ သပ္ပညတံ နိဿာယ သီတုဏှာဒီနိ အဂဏေတွာ သဇ္ဈာယမနသိကာရေသု ယောဂံ ကရောန္တော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ၊ မိစ္ဆာဇီဝေ အာဒီနဝံ သမ္မာဇီဝေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ ပရိသုဒ္ဓေန အာဇီဝေန ဇီဝိတဝုတ္တိံ ပရိယေသန္တော ပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘောတိ.
ကာယိကဿ သုခဿာတိ သဒ္ဓါဒိသမ္ပတ္တိံ ဥပနိဿာယ ဥပ္ပန္နာနိ သုခေါပကရဏာနိ ပရိဘုဉ္ဇနကာလေ သဒ္ဓါဒိသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋကာယဿ စ တေသံ ဝသေန အဝိပ္ပဋိသာရမူလကပါမောဇ္ဇပီတိသမုဋ္ဌာနရူပဖုဋကာယဿ စ သုခုပ္ပတ္တိကာလေ တေသံ ကဋတ္တာ ဥပ္ပန္နဝိပါကသုခကာလေ စ ကာယိကဿ သုခဿ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိကာလေ သဒ္ဓါဒိဂုဏသမ္ပတ္တိံ အသဟမာနေဟိ ပယုတ္တဝဓဗန္ဓနာဒိကာလေ စ ကာယိကဿ ဒုက္ခဿ၊ သဒ္ဓါဒယော ဥပနိဿာယ ပဝတ္တိတဖလသမာပတ္တိကာလေ ပန ဖလသမာပတ္တိယာ ဧတေသု ဧကေကော ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကုသလံ ကမ္မန္တိ ကုသလစေတနာ အတ္တနော ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယော၊ သာ ပန ဗလဝစေတနာဝ လဗ္ဘတိ၊ န ဒုဗ္ဗလာ. တတြိဒံ ဝတ္ထု – ဧကာ ကိရ ဣတ္ထီ ဥဗ္ဗန္ဓိတုကာမာ ရုက္ခေ ရဇ္ဇုံ လဂ္ဂေတွာ သံဝိဓာတဗ္ဗံ သံဝိဒဟတိ. အထေကော စောရော ရတ္တိဘာဂေ တံ ဂေဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣမာယ ရဇ္ဇုယာ ကိဉ္စိဒေဝ ဗန္ဓိတွာ ဟရိဿာမီ’’တိ သတ္ထေန ဆိန္ဒိတုံ ဥပဂတော. အထ သာ ရဇ္ဇု အာသီဝိသော ဟုတွာ သုသူတိ အကာသိ. စောရော ဘီတော အပသက္ကိ. ဣတ္ထီ အတ္တနော နိဝေသနာ နိက္ခမိတွာ ရဇ္ဇုပါသေ ဂီဝံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဥဗ္ဗန္ဓာ ကာလမကာသိ. ဧဝံ ဗလဝစေတနာ အန္တရာယေ နိဝါရေတွာ အတ္တနော ဝိပါကဿ ဥပနိဿယော ဟောတိ. န ပနေတံ ဧကန္တတော ဂဟေတဗ္ဗံ. ကတောကာသဉှိ ကမ္မံ ဧဝ ဝိပါကဿ အန္တရာယံ ပဋိဗာဟိတွာ ဝိပစ္စတိ၊ ဝိပါကဇနကံ ပန ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယော န ဟောတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ကမ္မန္တိ ဧတ္ထ စတုဘူမကမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ပန ပရတော ‘‘မဂ္ဂေါ ဖလသမာပတ္တိယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ အစေတနာဝသေန. တေနေတံ ဒီပေတိ – ယော ကောစိ ဝိပါကဇနကော ဓမ္မော၊ သော အတ္တနော ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတီတိ.