အဘိဓမ္မပိဋကေ

ကထာဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ

နိသိန္နော ဒေဝလောကသ္မိံ၊ ဒေဝသံဃပုရက္ခတော၊

သဒေဝကဿ လောကဿ၊ သတ္ထာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

သဗ္ဗပညတ္တိကုသလော၊ ပညတ္တိပရိဒီပနံ၊

ဝတွာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိံ၊ လောကေ ဥတ္တမပုဂ္ဂလော.

ယံ ပုဂ္ဂလကထာဒီနံ၊ ကထာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော၊

ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ၊ သင်္ခေပေန အဒေသယီ.

မာတိကာဌပနေနေဝ၊ ဌပိတဿ သုရာလယေ၊

တဿ မောဂ္ဂလိပုတ္တေန၊ ဝိဘတ္တဿ မဟီတလေ.

ဣဒါနိ ယသ္မာ သမ္ပတ္တော၊ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာက္ကမော၊

တသ္မာ နံ ဝဏ္ဏယိဿာမိ၊ တံ သုဏာထ သမာဟိတာတိ.

နိဒါနကထာ

ယမကပါဋိဟီရာဝသာနသ္မိဉှိ ဘဂဝါ တိဒသပုရေ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ မာတရံ ကာယသက္ခိံ ကတွာ ဒေဝပရိသာယ အဘိဓမ္မကထံ ကထေန္တော ဓမ္မသင်္ဂဏီဝိဘင်္ဂဓာတုကထာပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏာနိ ဒေသယိတွာ ကထာဝတ္ထုဒေသနာယ ဝါရေ သမ္ပတ္တေ ‘‘အနာဂတေ မမ သာဝကော မဟာပညော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော နာမ ဥပ္ပန္နံ သာသနမလံ သောဓေတွာ တတိယသင်္ဂီတိံ ကရောန္တော ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈေ နိသိန္နော သကဝါဒေ ပဉ္စ သုတ္တသတာနိ ပရဝါဒေ ပဉ္စာတိ သုတ္တသဟဿံ သမောဓာနေတွာ ဣမံ ပကရဏံ ဘာဇေဿတီ’’တိ တဿောကာသံ ကရောန္တော ယာ စေသာ ပုဂ္ဂလဝါဒေ တာဝ စတူသု ပဉှေသု ဒွိန္နံ ပဉ္စကာနံ ဝသေန အဋ္ဌမုခါ ဝါဒယုတ္တိ၊ တံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗကထာမဂ္ဂေသု အသမ္ပုဏ္ဏဘာဏဝါရမတ္တာယ တန္တိယာ မာတိကံ ဌပေသိ. အထာဝသေသံ အဘိဓမ္မကထံ ဝိတ္ထာရနယေနေဝ ကထေတွာ ဝုတ္ထဝဿော သုဝဏ္ဏရဇတသောပါနမဇ္ဈေ မဏိမယေန သောပါနေန ဒေဝလောကတော သင်္ကဿနဂရေ ဩရုယှ သတ္တဟိတံ သမ္ပာဒေန္တော ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

အထဿ မဟာကဿပပ္ပမုခေါ ဝသီဂဏော အဇာတသတ္တုရာဇာနံ သဟာယံ ဂဟေတွာ ဓမ္မဝိနယသရီရံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသိ. တတော ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ဒသ ဝတ္ထူနိ ဒီပယိံသု. တာနိ သုတွာ ကာကဏ္ဍကဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ယသတ္ထေရော သုသုနာဂပုတ္တံ ကာလာသောကံ နာမ ရာဇာနံ သဟာယံ ဂဟေတွာ ဒွါဒသန္နံ ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ အန္တရေ သတ္တထေရသတာနိ ဥစ္စိနိတွာ တာနိ ဒသဝတ္ထူနိ မဒ္ဒိတွာ ဓမ္မဝိနယသရီရံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသိ.

တေဟိ ပန ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရေဟိ နိဂ္ဂဟိတာ ဒသသဟဿာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ပက္ခံ ပရိယေသမာနာ အတ္တနော အနုရူပံ ဒုဗ္ဗလပက္ခံ လဘိတွာ ဝိသုံ မဟာသံဃိကာစရိယကုလံ နာမ အကံသု. တတော ဘိဇ္ဇိတွာ အပရာနိ ဒွေ အာစရိယကုလာနိ ဇာတာနိ – ဂေါကုလိကာ စ ဧကဗျောဟာရိကာ စ. ဂေါကုလိကနိကာယတော ဘိဇ္ဇိတွာ အပရာနိ ဒွေ အာစရိယကုလာနိ ဇာတာနိ – ပဏ္ဏတ္တိဝါဒါ စ ဗာဟုလိယာ စ. ဗဟုဿုတိကာတိပိ တေသံယေဝ နာမံ. တေသံယေဝ အန္တရေ စေတိယဝါဒါ နာမ အပရေ အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ. ဧဝံ မဟာသံဃိကာစရိယကုလတော ဒုတိယေ ဝဿသတေ ပဉ္စာစရိယကုလာနိ ဥပ္ပန္နာနိ. တာနိ မဟာသံဃိကေဟိ သဒ္ဓိံ ဆ ဟောန္တိ.

တသ္မိံယေဝ ဒုတိယေ ဝဿသတေ ထေရဝါဒတော ဘိဇ္ဇိတွာ ဒွေ အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ – မဟိသာသကာ စ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ စ. တတ္ထ ဝဇ္ဇိပုတ္တကဝါဒတော ဘိဇ္ဇိတွာ အပရေ စတ္တာရော အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ – ဓမ္မုတ္တရိယာ၊ ဘဒြယာနိကာ၊ ဆန္နာဂါရိကာ၊ သမိတိယာတိ. ပုန တသ္မိံယေဝ ဒုတိယေ ဝဿသတေ မဟိသာသကဝါဒတော ဘိဇ္ဇိတွာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ ဓမ္မဂုတ္တိကာတိ ဒွေ အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ. ပုန သဗ္ဗတ္ထိဝါဒကုလတော ဘိဇ္ဇိတွာ ကဿပိကာ နာမ ဇာတာ. ကဿပိကေသု ဘိန္နေသု အပရေ သင်္ကန္တိကာ နာမ ဇာတာ. သင်္ကန္တိကေသု ဘိန္နေသု သုတ္တဝါဒါ နာမ ဇာတာတိ ထေရဝါဒတော ဘိဇ္ဇိတွာ ဣမေ ဧကာဒသ အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ. တေ ထေရဝါဒေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါဒသ ဟောန္တိ. ဣတိ ဣမေ စ ဒွါဒသ၊ မဟာသံဃိကာနဉ္စ ဆ အာစရိယဝါဒါတိ သဗ္ဗေဝ အဋ္ဌာရသ အာစရိယဝါဒါ ဒုတိယေ ဝဿသတေ ဥပ္ပန္နာ. အဋ္ဌာရသ နိကာယာတိပိ၊ အဋ္ဌာရသာစရိယကုလာနီတိပိ ဧတေသံယေဝ နာမံ. ဧတေသု ပန သတ္တရသ ဝါဒါ ဘိန္နကာ၊ ထေရဝါဒေါ အသမ္ဘိန္နကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဒီပဝံသေ –

‘‘နိက္ကဍ္ဎိတာ ပါပဘိက္ခူ၊ ထေရေဟိ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ၊

အညံ ပက္ခံ လဘိတွာန၊ အဓမ္မဝါဒီ ဗဟူ ဇနာ.

‘‘ဒသသဟဿာ သမာဂန္တွာ၊ အကံသု ဓမ္မသင်္ဂဟံ၊

တသ္မာယံ ဓမ္မသင်္ဂီတိ၊ မဟာသင်္ဂီတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘မဟာသင်္ဂီတိကာ ဘိက္ခူ၊ ဝိလောမံ အကံသု သာသနေ၊

ဘိန္ဒိတွာ မူလသင်္ဂဟံ၊ အညံ အကံသု သင်္ဂဟံ.

‘‘အညတြ သင်္ဂဟိတာ သုတ္တံ၊ အညတြ အကရိံသု တေ၊

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု၊ ဝိနယေ နိကာယေသု စ ပဉ္စသု.

‘‘ပရိယာယဒေသိတဉ္စာပိ၊ အထော နိပ္ပရိယာယဒေသိတံ၊

နီတတ္ထဉ္စေဝ နေယျတ္ထံ၊ အဇာနိတွာန ဘိက္ခဝေါ.

‘‘အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ၊ အညံ အတ္ထံ ဌပယိံသု တေ၊

ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ တေ ဘိက္ခူ၊ ဗဟုံ အတ္ထံ ဝိနာသယုံ.

‘‘ဆဍ္ဍေတွာန ဧကဒေသံ၊ သုတ္တံ ဝိနယဂမ္ဘီရံ၊

ပတိရူပံ သုတ္တံ ဝိနယံ၊ တဉ္စ အညံ ကရိံသု တေ.

‘‘ပရိဝါရံ အတ္ထုဒ္ဓါရံ၊ အဘိဓမ္မံ ဆပ္ပကရဏံ၊

ပဋိသမ္ဘိဒဉ္စ နိဒ္ဒေသံ၊ ဧကဒေသဉ္စ ဇာတကံ.

‘‘ဧတ္တကံ ဝိဿဇ္ဇိတွာန၊ အညာနိ အကရိံသု တေ၊

နာမံ လိင်္ဂံ ပရိက္ခာရံ၊ အာကပ္ပကရဏာနိ စ.

‘‘ပကတိဘာဝံ ဇဟိတွာ၊ တဉ္စ အညံ အကံသု တေ၊

ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဘိန္နဝါဒါ၊ မဟာသင်္ဂီတိကာရကာ.

‘‘တေသဉ္စ အနုကာရေန၊ ဘိန္နဝါဒါ ဗဟူ အဟု၊

တတော အပရကာလမှိ၊ တသ္မိံ ဘေဒေါ အဇာယထ.

‘‘ဂေါကုလိကာ ဧကဗျောဟာရိ၊ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ ဘိက္ခဝေါ၊

ဂေါကုလိကာနံ ဒွေ ဘေဒါ၊ အပရကာလမှိ ဇာယထ.

‘‘ဗဟုဿုတိကာ စ ပညတ္တိ၊ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ ဘိက္ခဝေါ၊

စေတိယာ စ ပုနဝါဒီ၊ မဟာသင်္ဂီတိဘေဒကာ.

‘‘ပဉ္စဝါဒါ ဣမေ သဗ္ဗေ၊ မဟာသင်္ဂီတိမူလကာ၊

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု၊ ဧကဒေသဉ္စ သင်္ဂဟံ.

‘‘ဂန္ထဉ္စ ဧကဒေသဉှိ၊ ဆဍ္ဍေတွာ အညံ အကံသု တေ၊

နာမံ လိင်္ဂံ ပရိက္ခာရံ၊ အာကပ္ပကရဏာနိ စ.

‘‘ပကတိဘာဝံ ဇဟိတွာ၊ တဉ္စ အညံ အကံသု တေ၊

ဝိသုဒ္ဓတ္ထေရဝါဒမှိ၊ ပုန ဘေဒေါ အဇာယထ.

‘‘မဟိသာသကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ၊ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ ဘိက္ခဝေါ၊

ဝဇ္ဇိပုတ္တကဝါဒမှိ၊ စတုဓာ ဘေဒေါ အဇာယထ.

‘‘ဓမ္မုတ္တရိကာ ဘဒ္ဒယာနိကာ၊ ဆန္နာဂါရိကာ စ သမိတိ၊

မဟိသာသကာနံ ဒွေ ဘေဒါ၊ အပရကာလမှိ အဇာယထ.

‘‘သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ ဓမ္မဂုတ္တာ၊ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇိတ္ထ ဘိက္ခဝေါ၊

သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါနံ ကဿပိကာ၊ သင်္ကန္တိကဿပိကေန စ.

‘‘သင်္ကန္တိကာနံ သုတ္တဝါဒီ၊ အနုပုဗ္ဗေန ဘိဇ္ဇထ၊

ဣမေ ဧကာဒသ ဝါဒါ၊ သမ္ဘိန္နာ ထေရဝါဒတော.

‘‘အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု၊ ဧကဒေသဉ္စ သင်္ဂဟံ၊

ဂန္ထဉ္စ ဧကဒေသဉှိ၊ ဆဍ္ဍေတွာ အညံ အကံသု တေ.

‘‘နာမံ လိင်္ဂံ ပရိက္ခာရံ၊ အာကပ္ပကရဏာနိ စ၊

ပကတိဘာဝံ ဇဟိတွာ၊ တဉ္စ အညံ အကံသု တေ.

‘‘သတ္တရသ ဘိန္နဝါဒါ၊ ဧကဝါဒေါ အဘိန္နကော၊

သဗ္ဗေဝဋ္ဌာရသ ဟောန္တိ၊ ဘိန္နဝါဒေန တေ သဟ.

‘‘နိဂြောဓောဝ မဟာရုက္ခော၊ ထေရ ဝါဒါနမုတ္တမော၊

အနူနံ အနဓိကဉ္စ၊ ကေဝလံ ဇိနသာသနံ.

‘‘သန္တကာ ဝိယ ရုက္ခမှိ၊ နိဗ္ဗတ္တာ ဝါဒသေသကာ၊

ပဌမေ ဝဿသတေ နတ္ထိ၊ ဒုတိယေ ဝဿသတန္တရေ၊

ဘိန္နာ သတ္တရသ ဝါဒါ၊ ဥပ္ပန္နာ ဇိနသာသနေ’’တိ.

အပရာပရံ ပန ဟေမဝတိကာ၊ ရာဇဂိရိကာ၊ သိဒ္ဓတ္ထိကာ၊ ပုဗ္ဗသေလိယာ၊ အပရသေလိယာ၊ ဝါဇိရိယာတိ အညေပိ ဆ အာစရိယဝါဒါ ဥပ္ပန္နာ. တေ ဣဓ အနဓိပ္ပေတာ. ပုရိမကာနံ ပန အဋ္ဌာရသန္နံ အာစရိယဝါဒါနံ ဝသေန ပဝတ္တမာနေ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ အသောကော ဓမ္မရာဇာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပူဇာယ သတသဟဿံ၊ ဓမ္မပူဇာယ သတသဟဿံ၊ သံဃပူဇာယ သတသဟဿံ၊ အတ္တနော အာစရိယဿ နိဂြောဓတ္ထေရဿ သတသဟဿံ၊ စတူသု ဒွါရေသု ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ သတသဟဿန္တိ ပဉ္စသတသဟဿာနိ ပရိစ္စဇန္တော သာသနေ ဥဠာရံ လာဘသက္ကာရံ ပဝတ္တေသိ.

တိတ္ထိယာ ဟတလာဘသက္ကာရာ အန္တမသော ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တမ္ပိ အလဘန္တာ လာဘသက္ကာရံ ပတ္ထယမာနာ ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတွာ သကာနိ သကာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ – ‘‘အယံ ဓမ္မော၊ အယံ ဝိနယော၊ ဣဒံ သတ္ထုသာသန’’န္တိ ဒီပေန္တိ. ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘမာနာပိ သယမေဝ ကေသေ ဆိန္ဒိတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ဝိဟာရေသု ဝိစရန္တာ ဥပေါသထကမ္မာဒိကရဏကာလေ သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသန္တိ. တေ ဘိက္ခုသံဃေန ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန နိဂ္ဂယှမာနာပိ ဓမ္မဝိနယာနုလောမာယ ပဋိပတ္တိယာ အသဏ္ဌဟန္တာ အနေကရူပံ သာသနဿ အဗ္ဗုဒဉ္စ မလဉ္စ ကဏ္ဋကဉ္စ သမုဋ္ဌာပေန္တိ. ကေစိ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တိ၊ ကေစိ ပဉ္စာတပေ တပန္တိ၊ ကေစိ အာဒိစ္စံ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ ကေစိ ‘‘ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ဝေါဘိန္ဒိဿာမာ’’တိ တထာ တထာ ပဂ္ဂဏှိံသု. တဒါ ဘိက္ခုသံဃော န တေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ဝါ ပဝါရဏံ ဝါ အကာသိ. အသောကာရာမေ သတ္တ ဝဿာနိ ဥပေါသထော ဥပစ္ဆိဇ္ဇိ.

ရာဇာ ‘‘အာဏာယ ကာရေဿာမီ’’တိ ဝါယမန္တောပိ ကာရေတုံ နာသက္ခိ၊ အညဒတ္ထု ဒုဂ္ဂဟိတဂါဟိနာ ဗာလေန အမစ္စေန အနေကေသု ဘိက္ခူသု ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတေသု ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ. သော တဉ္စ ဝိပ္ပဋိသာရံ တဉ္စ သာသနေ ဥပ္ပန္နံ အဗ္ဗုဒံ ဝူပသမေတုကာမော ‘‘ကော နု ခေါ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ပဋိဗလော’’တိ သံဃံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော၊ မဟာရာဇာ’’တိ သုတွာ သံဃဿ ဝစနေန အဟောဂင်္ဂါပဗ္ဗတတော ထေရံ ပက္ကောသာပေတွာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယဒဿနေန ထေရဿ အာနုဘာဝေ နိဗ္ဗိစိကိစ္ဆော အတ္တနော ကုက္ကုစ္စံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိပ္ပဋိသာရံ ဝူပသမေသိ. ထေရောပိ တံ ရာဇုယျာနေယေဝ ဝသန္တော သတ္တ ဒိဝသာနိ သမယံ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ. သော ဥဂ္ဂဟိတသမယော သတ္တမေ ဒိဝသေ အသောကာရာမေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ သာဏိပါကာရံ ပရိက္ခိပါပေတွာ သာဏိပါကာရန္တရေ နိသိန္နော ဧကလဒ္ဓိကေ ဧကလဒ္ဓိကေ ဘိက္ခူ ဧကတော ဧကတော ကာရေတွာ ဧကမေကံ ဘိက္ခုသမူဟံ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံဝါဒီ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? တတော သဿတဝါဒိနော – ‘‘သဿတဝါဒီ’’တိ အာဟံသု. ဧကစ္စသဿတိကာ၊ အန္တာနန္တိကာ၊ အမရာဝိက္ခေပိကာ၊ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ၊ သညီဝါဒါ၊ အသညီဝါဒါ၊ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ၊ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ – ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒီ’’တိ အာဟံသု. ရာဇာ ပဌမမေဝ သမယဿ ဥဂ္ဂဟိတတ္တာ နယိမေ ဘိက္ခူ အညတိတ္ထိယာ ဣမေတိ ဉတွာ တေသံ သေတကာနိ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေသိ. တေ သဗ္ဗေပိ သဋ္ဌိသဟဿာ အဟေသုံ.

အထညေ ဘိက္ခူ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံဝါဒီ၊ ဘန္တေ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ ထေရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ၊ ဘန္တေ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇာ’’တိ. တတော ရာဇာ ‘သုဒ္ဓံ ဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ သာသနံ၊ ကရောတု ဘိက္ခုသံဃော ဥပေါသထ’န္တိ အာရက္ခံ ဒတွာ နဂရံ ပါဝိသိ. သမဂ္ဂေါ သံဃော သန္နိပတိတွာ ဥပေါသထံ အကာသိ. တသ္မိံ သန္နိပါတေ သဋ္ဌိဘိက္ခုသတသဟဿာနိ အဟေသုံ. တသ္မိံ သမာဂမေ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရော ယာနိ စ တဒါ ဥပ္ပန္နာနိ ဝတ္ထူနိ၊ ယာနိ စ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ၊ သဗ္ဗေသမ္ပိ တေသံ ပဋိဗာဟနတ္ထံ သတ္ထာရာ ဒိန္နနယဝသေနေဝ တထာဂတေန ဌပိတမာတိကံ ဝိဘဇန္တော သကဝါဒေ ပဉ္စ သုတ္တသတာနိ ပရဝါဒေ ပဉ္စာတိ သုတ္တသဟဿံ အာဟရိတွာ ဣမံ ပရပ္ပဝါဒမထနံ အာယတိလက္ခဏံ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ အဘာသိ.

တတော သဋ္ဌိသတသဟဿသင်္ချေသု ဘိက္ခူ ဥစ္စိနိတွာ တိပိဋကပရိယတ္တိဓရာနံ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဘိက္ခူနံ သဟဿမေကံ ဂဟေတွာ ယထာ မဟာကဿပတ္ထေရော စ ယသတ္ထေရော စ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ သင်္ဂါယိံသု၊ ဧဝမေဝ သင်္ဂါယန္တော သာသနမလံ ဝိသောဓေတွာ တတိယသင်္ဂီတိံ အကာသိ. တတ္ထ အဘိဓမ္မံ သင်္ဂါယန္တော ဣမံ ယထာဘာသိတံ ပကရဏံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ယံ ပုဂ္ဂလကထာဒီနံ၊ ကထာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော၊

ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ၊ သင်္ခေပေန အဒေသယီ.

‘‘မာတိကာဌပနေနေဝ၊ ဌပိတဿ သုရာလယေ၊

တဿ မောဂ္ဂလိပုတ္တေန၊ ဝိဘတ္တဿ မဟီတလေ.

‘‘ဣဒါနိ ယသ္မာ သမ္ပတ္တော၊ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာက္ကမော၊

တသ္မာ နံ ဝဏ္ဏယိဿာမိ၊ တံ သုဏာထ သမာဟိတာ’’တိ.

နိဒါနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

မဟာဝဂ္ဂေါ

၁. ပုဂ္ဂလကထာ

၁. သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌော

၁. အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁. တတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ အယံ ပုစ္ဆာ. အာမန္တာတိ အယံ ပဋိဇာနနာ. ကဿ ပနာယံ ပုစ္ဆာ၊ ကဿ ပဋိဇာနနာတိ? အသုကဿာတိ န ဝတ္တဗ္ဗာ. ဘဂဝတာ ဟိ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ နာနပ္ပကာရာနံ လဒ္ဓီနံ ဝိသောဓနတ္ထံ တန္တိဝသေန မာတိကာ ဌပိတာ. သာ ထေရေန သတ္ထာရာ ဒိန္နနယေ ဌတွာ တန္တိဝသေန ဝိဘတ္တာ. န ဟိ ထေရော ယတ္တကာ ဧတ္ထ ဝါဒမဂ္ဂါ ဒဿိတာ၊ တတ္တကေဟိ ဝါဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဝါဒေန ဝိဂ္ဂါဟိကကထံ ကထေသိ. ဧဝံ သန္တေပိ ပန တာသံ တာသံ ကထာနံ အတ္ထဿ သုခါဝဓာရဏတ္ထံ သကဝါဒီပုစ္ဆာ၊ ပရဝါဒီပုစ္ဆာ၊ သကဝါဒီပဋိညာ၊ ပရဝါဒီပဋိညာတိ ဧဝံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတွာဝ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမ.

ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ ဟိ အယံ သကဝါဒီပုစ္ဆာ. တာယ ‘‘ယေ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံလဒ္ဓိကာ ပုဂ္ဂလဝါဒိနော၊ တေ ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ ဒီပေတိ. ကေ ပန ပုဂ္ဂလဝါဒိနောတိ? သာသနေ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ စေဝ သမိတိယာ စ ဗဟိဒ္ဓါ စ ဗဟူ အညတိတ္ထိယာ. တတ္ထ ပုဂ္ဂလောတိ အတ္တာ၊ သတ္တော ဇီဝေါ. ဥပလဗ္ဘတီတိ ပညာယ ဥပဂန္တွာ လဗ္ဘတိ၊ ဉာယတီတိ အတ္ထော. သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ ဧတ္ထ သစ္စိကဋ္ဌောတိ မာယာမရီစိအာဒယော ဝိယ အဘူတာကာရေန အဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ဘူတဋ္ဌော. ပရမတ္ထောတိ အနုဿဝါဒိဝသေန အဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ဥတ္တမတ္ထော. ဥဘယေနာပိ ယော ပရတော ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ ရူပဉ္စ ဥပလဗ္ဘတီ’’တိအာဒိနာ ခန္ဓာယတနဓာတုဣန္ဒြိယဝသေန သတ္တပညာသဝိဓော ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ ဒဿိတော. ယထာ သော ဘူတေန သဘာဝဋ္ဌေန ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဧဝံ တဝ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပုစ္ဆတိ. ပရဝါဒီ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ. ပဋိဇာနနဉှိ ကတ္ထစိ ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဂစ္ဆတိ၊ ကတ္ထစိ ‘‘အာမော’’တိ ပဋိဇာနနံ အာဂစ္ဆတိ. ဣဓ ပန ‘‘အာမန္တာ’’တိ အာဂတံ. တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – သော ဟိ ယံ တံ ပရတော ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိ သုတ္တံ အာဂတံ၊ တံ ဂဟေတွာ ယသ္မာ ပန ဘဂဝါ သစ္စဝါဒီ န ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရော ဝါစံ ဘာသတိ၊ နာပိ အနုဿဝါဒိဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ သဒေဝကံ ပန လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ၊ တသ္မာ ယော တေန ဝုတ္တော ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိ၊ သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနေဝ အတ္ထီတိ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဇာနာတိ.

အထဿ တာဒိသဿ လေသဝစနဿ ဆလဝါဒဿ ဩကာသံ အဒဒမာနော သကဝါဒီ ယော သစ္စိကဋ္ဌောတိအာဒိမာဟ. တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ယွာယံ ပရတော ‘‘သပ္ပစ္စယော အပ္ပစ္စယော၊ သင်္ခတော အသင်္ခတော၊ သဿတော၊ အသဿတော သနိမိတ္တော အနိမိတ္တော’’တိ ဧဝံ ပရိဒီပိတော ရူပါဒိသတ္တပညာသဝိဓော ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ အာဂတော၊ န သမ္မုတိသစ္စဝသေန၊ နာပိ အနုဿဝါဒိဝသေန ဂဟေတဗ္ဗော. အတ္တနော ပန ဘူတတာယ ဧဝ သစ္စိကဋ္ဌော၊ အတ္တပစ္စက္ခတာယ စ ပရမတ္ထော. တံ သန္ဓာယာဟ – ‘‘ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော၊ တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ.

တတောတိ ကရဏဝစနမေတံ၊ တသ္မာ တေန သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရုပ္ပနာဒိဘေဒေန ဝါ သပ္ပစ္စယာဒိဘေဒေန ဝါ အာကာရေန ယော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထော ဥပလဗ္ဘတိ၊ ကိံ တေ ပုဂ္ဂလောပိ တေနာကာရေန ဥပလဗ္ဘတီတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေတိ အဝဇာနနာ ပရဝါဒိဿ. သော ဟိ တထာရူပံ ပုဂ္ဂလံ အနိစ္ဆန္တော အဝဇာနာတိ. တတြာယံ ပဒစ္ဆေဒေါ – ‘န ဟိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’တိ၊ န ဟိ ဧဝန္တိပိ ဝဋ္ဋတိ. ဒွိန္နမ္ပိ ဧဝံ န ဝတ္တဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟန္တိ သကဝါဒိဝစနံ. ယသ္မာ တေ ပုရိမာယ ဝတ္တဗ္ဗပဋိညာယ ပစ္ဆိမာ နဝတ္တဗ္ဗပဋိညာ၊ ပစ္ဆိမာယ စ ပုရိမာ န သန္ဓိယတိ၊ တသ္မာပိ နိဂ္ဂဟံ ပတ္တော. တံ နိဂ္ဂဟံ ဒေါသံ အပရာဓံ သမ္ပဋိစ္ဆာဟီတိ အတ္ထော. ဧဝံ နိဂ္ဂဟံ အာဇာနာပေတွာ ဣဒါနိ တံ ဌပနာယ စေဝ အနုလောမပဋိလောမတော ပါပနာရောပနာနဉ္စ ဝသေန ပါကဋံ ကရောန္တော ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ယဒိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ၊ သစေ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ အတ္ထော. အယံ တာဝ ပရဝါဒီပက္ခဿ ဌပနတော နိဂ္ဂဟပါပနာရောပနာနံ လက္ခဏဘူတာ အနုလောမဌပနာ နာမ. တေန ဝတ ရေတိအာဒိ အနုလောမပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ ပါပိတတ္တာ အနုလောမပါပနာ နာမ. တတ္ထ တေနာတိ ကာရဏဝစနံ. ဝတာတိ ဩကပ္ပနဝစနံ. ရေတိ အာမန္တနဝစနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တေန၊ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝတ၊ ရေ ဟမ္ဘော၊ ဘဒြမုခ၊ တေန ကာရဏေန ဝတ္တဗ္ဗောယေဝါတိ. ယံ တတ္ထ ဝဒေသီတိအာဒိ အနုလောမပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ အာရောပိတတ္တာ အနုလောမရောပနာ နာမ. ယံ တဿ ပရိယောသာနေ မိစ္ဆာတိပဒံ တဿ ပုရတော ဣဒံ တေ’တိ အာဟရိတဗ္ဗံ. ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော. ပရတော စ ပါဠိယံ ဧတံ အာဂတမေဝ.

နော စေ ပန ဝတ္တဗ္ဗေတိအာဒိ ‘‘န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တပက္ခဿ ဌပိတတ္တာ ပဋိလောမတော နိဂ္ဂဟပါပနာရောပနာနံ လက္ခဏဘူတာ ပဋိလောမဌပနာ နာမ. နော စ ဝတ ရေတိအာဒိ ပဋိလောမပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ ပါပိတတ္တာ ပဋိလောမပါပနာ နာမ. ပုန ယံ တတ္ထ ဝဒေသီတိအာဒိ ပဋိလောမပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ အာရောပိတတ္တာ ပဋိလောမရောပနာ နာမ. ဣဓာပိ ပရိယောသာနေ မိစ္ဆာတိပဒဿ ပုရတော ဣဒံ တေတိ အာဟရိတဗ္ဗမေဝ. ပရတောပိ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ဧသေဝ နယော.

တတြာယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သင်္ခေပတ္ထော – ယဒိ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ တေန ဝတ ဘော သော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ယံ ပန တတ္ထ ဝဒေသိ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗော ခေါ ပုရိမပဉှေ ‘သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန ဥပလဗ္ဘတီ’တိ၊ နော စ ဝတ္တဗ္ဗော ဒုတိယပဉှေ ‘တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ’’’တိ၊ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိ ဧဝံ တာဝ အနုလောမတော ဌပနာပါပနာရောပနာ ဟောန္တိ. အထ န ဝတ္တဗ္ဗော ဒုတိယပဉှေ ‘‘တတော သော ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ၊ ပုရိမပဉှေပိ န ဝတ္တဗ္ဗောဝ. ယံ ပနေတ္ထ ဝဒေသိ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗော ခေါ ပုရိမပဉှေ ‘သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန ဥပလဗ္ဘတီ’တိ၊ နော စ ဝတ္တဗ္ဗော ဒုတိယပဉှေ ‘တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ’’’တိ၊ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိ ဧဝံ ပဋိလောမတော ဌပနာပါပနာရောပနာ ဟောန္တိ. ဧဝမေတံ နိဂ္ဂဟဿ စ အနုလောမပဋိလောမတော စတုန္နံ ပါပနာရောပနာနဉ္စ ဝုတ္တတ္တာ ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒိကံ အနုလောမပဉ္စကံ နာမ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ အနုလောမတော ပါပနာရောပနာဟိ ဧကော၊ ပဋိလောမတော ပါပနာရောပနာဟိ ဧကောတိ ဒွေ နိဂ္ဂဟာ ကတာ. ‘အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’န္တိ ဧတဿေဝ ပနေတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပဌမံ ဝါဒံ နိဿာယ ပဌမဿ နိဂ္ဂဟဿ ဒွီဟာကာရေဟိ အာရောပိတတ္တာ ဧကောဝါယံ နိဂ္ဂဟောတိ ပဌမော နိဂ္ဂဟော.

၂. ဣဒါနိ ပစ္စနီကနယော ဟောတိ. တတ္ထ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ. သော ဟိ ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိ ဂဟိတတ္တာ ‘‘နုပလဗ္ဘတီ’’တိ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော ဧဝံ ပုစ္ဆတိ. သကဝါဒီ ယထာ ရူပါဒိဓမ္မာ ဥပလဗ္ဘန္တိ၊ ဧဝံ အနုပလဗ္ဘနီယတော အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ. ပုန ဣတရော အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌံယေဝ သန္ဓာယ ယော သစ္စိကဋ္ဌောတိအာဒိမာဟ. သမ္မုတိသစ္စပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ဧကတော ကတွာပိ ဧဝမာဟ. သကဝါဒီ ‘ပုဂ္ဂလော’တိ ဥပါဒါပညတ္တိသဗ္ဘာဝတောပိ ဒွိန္နံ သစ္စာနံ ဧကတော ကတွာ ပုစ္ဆိတတ္တာပိ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ.

ဣဒါနိ ကိဉ္စာပိ တေန ပဌမံ ပရမတ္ထသစ္စဝသေန နုပလဗ္ဘနီယတာ သမ္ပဋိစ္ဆိတာ၊ ပစ္ဆာ သမ္မုတိသစ္စဝသေန ဝေါမိဿကဝသေန ဝါ ပဋိက္ခိတ္တာ. ပရဝါဒီ ပန ‘နုပလဗ္ဘတီ’တိ ဝစနသာမညမတ္တံ ဆလဝါဒံ နိဿာယ ယံ တယာ ပဌမံ ပဋိညာတံ၊ တံ ပစ္ဆာ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ ဘဏ္ဍနဿ ပဋိဘဏ္ဍနံ ဝိယ အတ္တနော ကတဿ နိဂ္ဂဟကမ္မဿ ပဋိကမ္မံ ကရောန္တော အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မန္တိ အာဟ. ဣဒါနိ ယထာဿ အနုလောမပဉ္စကေ သကဝါဒိနာ ဝါဒဋ္ဌပနံ ကတွာ အနုလောမပဋိလောမတော ပါပနာရောပနာဟိ နိဂ္ဂဟော ပါကဋော ကတော၊ ဧဝံ ပဋိကမ္မံ ပါကဋံ ကရောန္တော ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလောတိအာဒိမာဟ. တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယသ္မာ ပနေတ္ထ ဌပနာ နာမ ပရဝါဒီပက္ခဿ ဌပနတော ‘‘အယံ တဝ ဒေါသော’’တိ ဒဿေတုံ ဌပနမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ န နိဂ္ဂဟဿ ဝါ ပဋိကမ္မဿ ဝါ ပါကဋဘာဝကရဏံ၊ ပါပနာရောပနာဟိ ပနဿ ပါကဋကရဏံ ဟောတိ. တသ္မာ ဣဒံ အနုလောမပဋိလောမတော ပါပနာရောပနာနံ ဝသေန စတူဟာကာရေဟိ. ပဋိကမ္မဿ ကတတ္တာ ပဋိကမ္မစတုက္ကံ နာမာတိ ဧကံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၃. ဧဝံ ပဋိကမ္မံ ကတွာ ဣဒါနိ ယွာဿ အနုလောမပဉ္စကေ သကဝါဒိနာ နိဂ္ဂဟော ကတော၊ တဿ တမေဝ ဆလဝါဒံ နိဿာယ ဒုက္ကဋဘာဝံ ဒဿေန္တော တွဉ္စေ ပန မညသီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တွံ စေ ပန မညသီတိ ယဒိ တွံ မညသိ. ဝတ္တဗ္ဗေ ခေါတိ ဣဒံ ပစ္စနီကေ အာမန္တာတိ ပဋိညံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. နော စ ဝတ္တဗ္ဗေတိ ဣဒံ ပန န ဟေဝါတိ အဝဇာနနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေန တဝ တတ္ထာတိ တေန ကာရဏေန တွံယေဝ တသ္မိံ နုပလဗ္ဘတီတိ ပက္ခေ – ‘‘ဟေဝံ ပဋိဇာနန္တန္တိ အာမန္တာ’’တိ ဧဝံ ပဋိဇာနန္တော. ဟေဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗေတိ ပုန န ဟေဝါတိ အဝဇာနန္တော ဧဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. အထ တံ နိဂ္ဂဏှာမာတိ အထေဝံ နိဂ္ဂဟာရဟံ တံ နိဂ္ဂဏှာမ. သုနိဂ္ဂဟိတော စ ဟောသီတိ သကေန မတေန နိဂ္ဂဟိတတ္တာ သုနိဂ္ဂဟိတော စ ဘဝသိ.

ဧဝမဿ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံ နိဂ္ဂဏှန္တော ဟဉ္စီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဌပနာပါပနာရောပနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပရိယောသာနေ ပန ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိ ဣဒံ တဝ ဝစနံ မိစ္ဆာ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဆလဝါဒေန စတူဟိ အာကာရေဟိ နိဂ္ဂဟဿ ကတတ္တာ နိဂ္ဂဟစတုက္ကံ နာမ.

၄. ဧဝံ နိဂ္ဂဟံ ကတွာပိ ဣဒါနိ ‘‘ယဒိ အယံ မယာ တဝ မတေန ကတော နိဂ္ဂဟော ဒုန္နိဂ္ဂဟော၊ ယော မမ တယာ ဟေဋ္ဌာ အနုလောမပဉ္စကေ ကတော နိဂ္ဂဟော၊ သောပိ ဒုန္နိဂ္ဂဟော’’တိ ဒဿေန္တော ဧသေ စေ ဒုန္နိဂ္ဂဟိတေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဧသေ စေ ဒုန္နိဂ္ဂဟိတေတိ ဧသော စေ တဝ ဝါဒေါ မယာ ဒုန္နိဂ္ဂဟိတော. အထ ဝါ ဧသော စေ တဝ မယာ ကတော နိဂ္ဂဟော ဒုန္နိဂ္ဂဟော. ဟေဝမေဝံ တတ္ထ ဒက္ခာတိ တတ္ထာပိ တယာ မမ ဟေဋ္ဌာ ကတေ နိဂ္ဂဟေ ဧဝမေဝံ ပဿ. ဣဒါနိ ယွာဿ ဟေဋ္ဌာ သကဝါဒိနာ နိဂ္ဂဟော ကတော၊ တံ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗေ ခေါ’’တိအာဒိဝစနေန ဒဿေတွာ ပုန တံ နိဂ္ဂဟံ အနိဂ္ဂဟဘာဝံ ဥပနေန္တော နော စ မယံ တယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နော စ မယံ တယာ တတ္ထ ဟေတာယ ပဋိညာယာတိအာဒီသု အယမတ္ထော – ယသ္မာ သော တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော ဒုန္နိဂ္ဂဟော၊ တသ္မာ မယံ တယာ တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကေ အာမန္တာတိ ဧတာယ ပဋိညာယ ဧဝံ ပဋိဇာနန္တာ ပုန န ဟေဝါတိ ပဋိက္ခေပေ ကတေပိ ‘‘အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’’န္တိ ဧဝံ န နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောယေဝ. ဧဝံ အနိဂ္ဂဟေတဗ္ဗမ္ပိ မံ နိဂ္ဂဏှာသိ၊ ဤဒိသေန ပန နိဂ္ဂဟေန ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ မယံ ဟောမ.

ဣဒါနိ ယံ နိဂ္ဂဟံ သန္ဓာယ ‘‘ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ စ ဟောမာ’’တိ အဝေါစ၊ တံ ဒဿေတုံ ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလော။ပေ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိအာဟ. ဧဝမိဒံ အနုလောမပဋိလောမတော စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိ နိဂ္ဂဟဿ ဥပနီတတ္တာ ဥပနယနစတုက္ကံ နာမ ဟောတိ.

၅. ဣဒါနိ ‘‘န ဟေဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗေ’’တိအာဒိကံ နိဂ္ဂမနစတုက္ကံ နာမ ဟောတိ. တတ္ထ န ဟေဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗေတိ ယထာဟံ တယာ နိဂ္ဂဟိတော၊ န ဟိ ဧဝံ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော. ဧတဿ ဟိ နိဂ္ဂဟဿ ဒုန္နိဂ္ဂဟဘာဝေါ မယာ သာဓိတော. တေန ဟီတိ တေန ကာရဏေန၊ ယသ္မာ ဧသ နိဂ္ဂဟော ဒုန္နိဂ္ဂဟော၊ တသ္မာ ယံ မံ နိဂ္ဂဏှာသိ ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂလော။ပေ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာတိ၊ ဣဒံ နိဂ္ဂဏှနံ တဝ မိစ္ဆာတိ အတ္ထော. တေန ဟိ ယေ ကတေ နိဂ္ဂဟေတိ ယေန ကာရဏေန ဣဒံ မိစ္ဆာ၊ တေန ကာရဏေန ယော တယာ နိဂ္ဂဟော ကတော၊ သော ဒုက္ကဋော. ယံ မယာ ပဋိကမ္မံ ကတံ၊ တဒေဝ သုကတံ. ယာပိ စေသာ ပဋိကမ္မစတုက္ကာဒိဝသေန ကထာမဂ္ဂသမ္ပဋိပါဒနာ ကတာ၊ သာပိ သုကတာ. ဧဝမေတံ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒိကဿ အနုလောမပဉ္စကဿ နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိကာနံ ပဋိကမ္မနိဂ္ဂဟောပနယနနိဂ္ဂမနစတုက္ကာနံ ဝသေန အနုလောမပစ္စနီကပဉ္စကံ နာမ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ သကဝါဒိနော ပုဗ္ဗပက္ခေ သတိ ပရဝါဒိနော ဝစနသာမညမတ္တေန ဆလဝါဒေန ဇယော ဟောတိ.

၂. ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ

၆. ဣဒါနိ ယထာ ပရဝါဒိနော ပုဗ္ဗပက္ခေ သတိ သကဝါဒိနော ဓမ္မေနေဝ တထေန သုဇယော ဟောတိ၊ တထာ ဝါဒုပ္ပတ္တိံ ဒဿေတုံ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ ပစ္စနီကာနုလောမပဉ္စကံ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပစ္စနီကေ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ၊ ရူပါဒိဘေဒံ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ. သုဒ္ဓသမ္မုတိသစ္စံ ဝါ ပရမတ္ထမိဿကံ ဝါ သမ္မုတိသစ္စံ သန္ဓာယ ယော သစ္စိကဋ္ဌောတိ ပုန အနုယောဂေါ ပရဝါဒိဿ၊ သမ္မုတိဝသေန နုပလဗ္ဘတီတိ နဝတ္တဗ္ဗတ္တာ မိဿကဝသေန ဝါ အနုယောဂဿ သံကိဏ္ဏတ္တာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿ. ပဋိညာတံ ပဋိက္ခိပတီတိ ဝစနသာမညမတ္တေန အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟန္တိအာဒိဝစနံ ပရဝါဒိဿ. ဧဝမယံ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ ဒုတိယဝါဒံ နိဿာယ ဒုတိယော နိဂ္ဂဟော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ တေန ဆလေန နိဂ္ဂဟော အာရောပိတော.

၇-၁၀. ဣဒါနိ ဓမ္မေန သမေန အတ္တနော ဝါဒေ ဇယံ ဒဿေတုံ အနုလောမနယေ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊ အတ္တနော လဒ္ဓိံ နိဿာယ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ. လဒ္ဓိယာ ဩကာသံ အဒတွာ ပရမတ္ထဝသေန ပုန အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ ပရမတ္ထဝသေန ပုဂ္ဂလဿ အဘာဝတော ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. တတော ပရံ ဓမ္မေန သမေန အတ္တနော ဇယဒဿနတ္ထံ အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မန္တိအာဒိ သဗ္ဗံ သကဝါဒီဝစနမေဝ ဟောတိ. တတ္ထ သဗ္ဗေသံ ပဋိကမ္မနိဂ္ဂဟောပနယနနိဂ္ဂမနစတုက္ကာနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝမိဒံ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိကဿ ပစ္စနီကပဉ္စကဿ ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒီနံ ပဋိကမ္မနိဂ္ဂဟောပနယနနိဂ္ဂမနစတုက္ကာနဉ္စ ဝသေန ပစ္စနီကာနုလောမပဉ္စကံ နာမ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ. ဧဝမေတာနိ ပဌမသစ္စိကဋ္ဌေ ဒွေ ပဉ္စကာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. တတ္ထ ပုရိမပဉ္စကေ ပရဝါဒိဿ သကဝါဒိနာ ကတော နိဂ္ဂဟော သုနိဂ္ဂဟော. သကဝါဒိဿ ပန ပရဝါဒိနာ ဆလဝါဒံ နိဿာယ ပဋိကမ္မံ ကတွာ အတ္တနာ သာဓိတော ဇယော ဒုဇ္ဇယော. ဒုတိယပဉ္စကေ သကဝါဒိဿ ပရဝါဒိနာ ကတော နိဂ္ဂဟော ဒုန္နိဂ္ဂဟော. ပရဝါဒိဿ ပန သကဝါဒိနာ ဓမ္မဝါဒံ နိဿာယ ပဋိကမ္မံ ကတွာ အတ္တနာ သာဓိတော ဇယော သုဇယောတိ ပဌမသစ္စိကဋ္ဌော. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘နိဂ္ဂဟော ပရဝါဒိဿ၊ သုဒ္ဓေါ ပဌမပဉ္စကေ၊

အသုဒ္ဓေါ ပန တဿေဝ၊ ပဋိကမ္မဇယော တဟိံ.

‘‘နိဂ္ဂဟော သကဝါဒိဿ၊ အသုဒ္ဓေါ ဒုတိယပဉ္စကေ၊

ဝိသုဒ္ဓေါ ပန တဿေဝ၊ ပဋိကမ္မဇယော တဟိံ.

‘‘တသ္မာ ဒွီသုပိ ဌာနေသု၊ ဇယောဝ သကဝါဒိနော၊

ဓမ္မေန ဟိ ဇယော နာမ၊ အဓမ္မေန ကုတော ဇယော.

‘‘သစ္စိကဋ္ဌေ ယထာ စေတ္ထ၊ ပဉ္စကဒွယမဏ္ဍိတေ၊

ဓမ္မာဓမ္မဝသေနေဝ၊ ဝုတ္တော ဇယပရာဇယော.

‘‘ဣတော ပရေသု သဗ္ဗေသု၊ သစ္စိကဋ္ဌေသု ပဏ္ဍိတော၊

ဧဝမေဝ ဝိဘာဝေယျ၊ ဥဘော ဇယပရာဇယေ’’တိ.

၂. ဩကာသသစ္စိကဋ္ဌော

၁. အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၁. ဧဝံ သုဒ္ဓိကသစ္စိကဋ္ဌံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဣဒါနိ တမေဝ အပရေဟိ ဩကာသာဒီဟိ နယေဟိ ဝိတ္ထာရေတုံ ပုန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ. ပုန သဗ္ဗတ္ထာတိ သရီရံ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿနာဒေါသဉ္စ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ အာပဇ္ဇနဒေါသဉ္စ ဒိသွာ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. သေသမေတ္ထ အနုလောမပစ္စနီကပဉ္စကေ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါဌော ပန သင်္ခိတ္တော. တတ္ထ ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ န ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တေ သရီရတော ဗဟိ ဥပလဗ္ဘတီတိ အာပဇ္ဇတိ. တသ္မာ ပစ္စနီကေ ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿ၊ ပဌမံ အနုဇာနိတွာ ပစ္ဆာ အဝဇာနာတီတိ ဆလဝါဒဿ ဝသေန ပဋိကမ္မံ ပရဝါဒိဿ. သေသံ ပါကဋမေဝ.

၃. ကာလသစ္စိကဋ္ဌော

၁. အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၂. ဒုတိယနယေ သဗ္ဗဒါတိ ပုရိမပစ္ဆိမဇာတိကာလဉ္စ ဓရမာနပရိနိဗ္ဗုတကာလဉ္စ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ သွေဝ ခတ္တိယော သော ဗြာဟ္မဏောတိအာဒီနံ အာပတ္တိဒေါသဉ္စ ဓရမာနပရိနိဗ္ဗုတာနံ ဝိသေသာဘာဝဒေါသဉ္စ ဒိသွာ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. သေသံ ပဌမနယေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

၄. အဝယဝသစ္စိကဋ္ဌော

၁. အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ

၁၃. တတိယနယေ သဗ္ဗေသူတိ ခန္ဓာယတနာဒီနိ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ ရူပသ္မိံ အတ္တာ၊ စက္ခုသ္မိံ အတ္တာတိအာဒိဒေါသဘယေန ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. သေသံ တာဒိသမေဝါတိ.

ဩကာသဒိသစ္စိကဋ္ဌာဒိ

၂. ပစ္စနီကာနုလောမဝဏ္ဏနာ

၁၄. ဧဝမေတာနိ တီဏိ အနုလောမပစ္စနီကပဉ္စကေ အနုလောမမတ္တဝသေနေဝ တာဝ ပဋိပါဋိယာ ဘာဇေတွာ ပုန ပစ္စနီကာနုလောမပဉ္စကေ ပစ္စနီကမတ္တဝသေနေဝ ဘာဇေတုံ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿ ပါဠိယံ သင်္ခိပိတွာ အာဂတေ ပစ္စနီကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပစ္စနီကဿ စ ပါဠိယံ သင်္ခိပိတွာ အာဂတေ အနုလောမေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္တာဝတာ သုဒ္ဓိကဿ စေဝ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏန္တိ စတုန္နံ သစ္စိကဋ္ဌာနံ ဧကေကသ္မိံ သစ္စိကဋ္ဌေ အနုလောမပစ္စနီကဿ ပစ္စနီကာနုလောမဿ စာတိ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပစ္စနီကာနံ ဝသေန အယံ အဋ္ဌမုခါ နာမ ဝါဒယုတ္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယာ ဧကေကသ္မိံ မုခေ ဧကေကဿ နိဂ္ဂဟဿ ဝသေန အဋ္ဌကနိဂ္ဂဟောတိ ပါဠိယံ လိခိယတိ. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဧဝံ စတုဗ္ဗိဓေ ပဉှေ၊ ပဉ္စကဒွယဘေဒတော၊

ဧသာ အဋ္ဌမုခါ နာမ၊ ဝါဒယုတ္တိ ပကာသိတာ.

‘‘အဋ္ဌေဝ နိဂ္ဂဟာ တတ္ထ၊ စတ္တာရော တေသု ဓမ္မိကာ၊

အဓမ္မိကာ စ စတ္တာရော၊ သဗ္ဗတ္ထ သကဝါဒိနော၊

ဇယော ပရာဇယော စေဝ၊ သဗ္ဗတ္ထ ပရဝါဒိနော’’တိ.

သစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၁၇-၂၇. ဣဒါနိ ရူပါဒီဟိ သဒ္ဓိံ သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ ဟောတိ. တတ္ထ ရူပဉ္စာတိ ယထာ ရူပံ ပရမတ္ထတော ဥပလဗ္ဘတိ၊ ကိံ တေ ပုဂ္ဂလောပိ တထေဝ ဥပလဗ္ဘတီတိ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ ဝစနမတ္တံ ဂဟေတွာ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ. ယဒိ တေ ရူပံ ဝိယ ပရမတ္ထတော ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ ရူပတော ဝေဒနာဒီနံ ဝိယ ပုဂ္ဂလဿာပိ အညတ္တံ အာပဇ္ဇတီတိ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ သမယသုတ္တဝိရောဓံ ဒိသွာ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. သေသံ အတ္ထတော ပါကဋမေဝ. ဓမ္မတော ပနေတ္ထ သတ္တပညာသဘေဒဿ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထဿ ဝသေန သကဝါဒီပက္ခမူလကေ အနုလောမပစ္စနီကေ သတ္တပညာသ အနုလောမပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနိ. ပဋိကမ္မစတုက္ကာဒီနိ သင်္ခိတ္တာနိ. ပရဝါဒီပက္ခမူလကေပိ ပစ္စနီကာနုလောမေ သတ္တပညာသ ပဋိလောမပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနိ. ပဋိကမ္မစတုက္ကာဒီနိ သင်္ခိတ္တာနိ. တတ္ထ ‘‘ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ ဝစနမတ္တေန ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိတံ ရူပဿ စ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထဝသေန ဥပလဗ္ဘနီယတံ ဒဿေတွာ ဥဘိန္နံ အညတ္တံ ပဋိဇာနာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ အနုယောဂေါ ပရဝါဒိဿ၊ သမ္မုတိပရမတ္ထာနံ ဧကတ္တနာနတ္တပဉှဿ ဌပနီယတ္တာ ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿ. သေသမိဓာပိ အတ္ထတော ပါကဋမေဝါတိ.

သုဒ္ဓိကသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ.

၆. ဩပမ္မသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၂၈-၃၆. ဣဒါနိ ရူပါဒီဟေဝ သဒ္ဓိံ ဩပမ္မဝသေန သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ ဟောတိ. တတ္ထ ရူပဝေဒနာနံ ဥပလဒ္ဓိသာမညေန အညတ္တပုစ္ဆာ စ ပုဂ္ဂလရူပါနံ ဥပလဒ္ဓိသာမညပုစ္ဆာ စာတိ ပုစ္ဆာဒွယမ္ပိ သကဝါဒိဿ၊ ဥဘောပိ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ. ပရဝါဒိနာ အနုညာတေန ဥပလဒ္ဓိသာမညေန ရူပဝေဒနာနံ ဝိယ ရူပပုဂ္ဂလာနံ အညတ္တာနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ ပဋိက္ခေပေါ ဣတရဿ. သေသမိဓာပိ အတ္ထတော ပါကဋမေဝ. ဓမ္မတော ပနေတ္ထ ရူပမူလကာဒီနံ စက္ကာနဉ္စ ဝသေန သကဝါဒီပက္ခေ ဝီသာဓိကာနိ နဝ နိဂ္ဂဟပဉ္စကသတာနိ ဒဿိတာနိ. ကထံ? ခန္ဓေသု တာဝ ရူပမူလကေ စက္ကေ စတ္တာရိ၊ တထာ ဝေဒနာဒိမူလကေသူတိ ဝီသတိ. အာယတနေသု စက္ခာယတနမူလကေ စက္ကေ ဧကာဒသ၊ တထာ သေသေသူတိ ဒွတ္တိံသသတံ. ဓာတူသု စက္ခုဓာတုမူလကေ စက္ကေ သတ္တရသ၊ တထာ သေသေသူတိ ဆာဓိကာနိ တီဏိ သတာနိ. ဣန္ဒြိယေသု စက္ခုန္ဒြိယမူလကေ စက္ကေ ဧကဝီသတိ၊ တထာ သေသေသူတိ ဒွါသဋ္ဌာဓိကာနိ စတ္တာရိ သတာနိ. ဧဝံ သဗ္ဗာနိပိ ဝီသာဓိကာနိ နဝ နိဂ္ဂဟပဉ္စကသတာနိ ဟောန္တိ.

၃၇-၄၅. ပရဝါဒီပက္ခေပိ ရူပံ ဥပလဗ္ဘတီတိ အနုလောမဝသေနေဝ ရူပဝေဒနာဒီနံ အညတ္တပဋိညံ ကာရေတွာ ပုန အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ သုတ္တံ နိဿာယ ဆလဝသေန ပုဂ္ဂလဿ ရူပါဒီဟိ ဥပလဒ္ဓိသာမညံ အာရောပေတွာ အညတ္တာနုယောဂေါ ကတော. သေသမိဓာပိ အတ္ထတော ဥတ္တာနမေဝ. ဓမ္မတောပိ သကဝါဒီပက္ခေ ဝုတ္တနယေန ဝီသာဓိကာနိ နဝ ပဋိကမ္မပဉ္စကသတာနိ ဒဿိတာနိ.

ရူပါဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဩပမ္မဝသေန သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ.

၇. စတုက္ကနယသံသန္ဒနဝဏ္ဏနာ

၄၆-၅၂. ဣဒါနိ ယံ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန ဥပလဗ္ဘတိ၊ တေန ယသ္မာ ရူပါဒီသု သတ္တပညာသာယ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေသု အညတရေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ရူပါဒိနိဿိတေန ဝါ၊ အညတြ ဝါ ရူပါဒီဟိ၊ ရူပါဒီနံ ဝါ နိဿယေန၊ တသ္မာ ဣမိနာ စတုက္ကနယေန သစ္စိကဋ္ဌသံသန္ဒနံ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဘယေန န ဟေဝါတိ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ၊ နိဂ္ဂဟာရောပနံ သကဝါဒိဿ. ကိံ ပနေတံ ယုတ္တံ၊ နနု ရူပံ ဝေဒနာတိ ဝုတ္တမ္ပိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗမေဝါတိ? အာမ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ. တံ ပန ရူပတော ဝေဒနာယ အညသဘာဝသဗ္ဘာဝတော၊ န အညတ္တာဘာဝတော. အယဉ္စ ရူပါဒီသု ဧကဓမ္မတောပိ ပုဂ္ဂလဿ အညတ္တံ န ဣစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ယုတ္တံ. အယဉ္စ အနုယောဂေါ ရူပံ ပုဂ္ဂလော။ပေ။ အညာတာဝိန္ဒြိယံ ပုဂ္ဂလောတိ သကလံ ပရမတ္ထသစ္စံ သန္ဓာယ အာရဒ္ဓေါ. သကလံ ပန ပစ္စတ္တလက္ခဏဝသေန ဧကတော ဝတ္တုံ န သက္ကာတိ တန္တိဝသေန အနုယောဂလက္ခဏမတ္တမေတံ ဌပိတံ. တေန ဝိညူ အတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တိ. ဝါဒကာမေန ပန ဣမံ လက္ခဏံ ဂဟေတွာ ယထာ ယထာ ပရဝါဒိဿ ဩကာသော န ဟောတိ၊ တထာ တထာ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဣတိ တန္တိဝသေန အနုယောဂလက္ခဏဿ ဌပိတတ္တာပိ ယုတ္တမေဝ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗာနုယောဂေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အယံ ပန ဝိသေသော – ရူပသ္မိံ ပုဂ္ဂလောတိအာဒီသု ယထာ ဧကံ မဟာဘူတံ နိဿာယ တယော မဟာဘူတာ၊ ဝတ္ထုရူပံ နိဿာယ ဝိညာဏံ ရူပသ္မိန္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကိံ တေ ဧဝံ ရူပသ္မိံ ပုဂ္ဂလော? ယထာ စ သဘာဂဝိနိဗ္ဘောဂတော ဝေဒနာဒယော သဗ္ဗဓမ္မာ၊ အရူပါ ဝါ ပန စတ္တာရော ခန္ဓာ၊ နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ ‘‘အညတြ ရူပါ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကိံ တေ ဧဝံ ပုဂ္ဂလော? ယထာ စ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ နိဿယဝသေန ‘‘ဝေဒနာယ ရူပံ။ပေ။ ဝိညာဏသ္မိံ ရူပ’’န္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ကိံ တေ ဧဝံ ပုဂ္ဂလောတိ? သဗ္ဗာနုယောဂေသု ပန ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဘယေန စေဝ သမယဝိရောဓေန စ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. သေသမေတ္ထ အတ္ထတော ပါကဋမေဝ. ဓမ္မတော ပနေတ္ထ သတ္တပညာသာယ သစ္စိကဋ္ဌေသု ဧကေကသ္မိံ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ကတွာ နိဂ္ဂဟဝသေန အဋ္ဌဝီသာဓိကာနိ ဒွေ ပဉ္စကသတာနိ ဒဿိတာနိ. ပရဝါဒီပက္ခေပိ ပဋိကမ္မဝသေန တတ္တကာနေဝ. ယာ ပနေတ္ထ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ ဝုတ္တေ သကဝါဒိဿ ပဋိညာ၊ သာ သုတ္တေ အာဂတေန သမ္မုတိဝသေန. ယော ရူပံ ပုဂ္ဂလောတိအာဒီသု ပဋိက္ခေပေါ၊ သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပဉှဿ ဌပနီယတ္တာ. ပရဝါဒိဿ ပဋိကမ္မံ ဆလဝသေနေဝါတိ.

စတုက္ကနယသံသန္ဒနံ.

နိဋ္ဌိတာ စ သံသန္ဒနကထာ.

၈. လက္ခဏယုတ္တိဝဏ္ဏနာ

၅၃. ဣဒါနိ လက္ခဏယုတ္တိ နာမ ဟောတိ. တတ္ထ ယသ္မာ ဌပေတွာ နိဗ္ဗာနံ သေသော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထော ပစ္စယပဋိဗဒ္ဓတာယ သပ္ပစ္စယော၊ ပစ္စယေဟိ သမာဂမ္မ ကတတ္တာ သင်္ခတော၊ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈနတော သဒါ အဘာဝတော အသဿတော၊ ဥပ္ပတ္တိကာရဏသင်္ခါတဿ နိမိတ္တဿ အတ္ထိတာယ သနိမိတ္တော၊ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တပ္ပကာရာဘာဝတော အပ္ပစ္စယံ အသင်္ခတံ သဿတံ အနိမိတ္တန္တိ ဣဒံ သစ္စိကဋ္ဌဿ လက္ခဏံ. တသ္မာ ယဒိ ပုဂ္ဂလောပိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထောဝ တဿာပိ ဣမိနာ လက္ခဏေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ သန္ဓာယ ပုဂ္ဂလော သပ္ပစ္စယောတိအာဒယော အဋ္ဌပိ အနုယောဂါ သကဝါဒိဿ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပရဝါဒိဿ. အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟန္တိအာဒိ ပနေတ္ထ သင်္ခိတ္တံ. ဧဝမေတာနိ သကဝါဒီပက္ခေ အနုလောမပစ္စနီကေ အနုလောမမတ္တဝသေန အဋ္ဌ ပဉ္စကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၅၄. ပရဝါဒီပက္ခေပိ ပစ္စနီကာနုလောမေ ပစ္စနီကမတ္တဝသေန အဋ္ဌေဝ. တတ္ထ ယသ္မာ ပရဝါဒိနာ သုတ္တဝသေန သမ္မုတိသစ္စံ သာဓိတံ၊ သမ္မုတိယာ စ သပ္ပစ္စယာဒိဘာဝေါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ယာထာဝတော စ ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿ. ဆလဝသေန ပန ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘အာဇာနာဟိ ပဋိကမ္မ’’န္တိအာဒိ သဗ္ဗံ ဣဓာပိ သင်္ခိတ္တမေဝ.

လက္ခဏယုတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ

၅၅-၅၉. ဣဒါနိ ဝစနသောဓနံ ဟောတိ. တတ္ထ ယဒေတံ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝစနံ၊ တံ သောဓေတုံ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဥပလဗ္ဘတိ ပုဂ္ဂလောတိ. ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ. တဿတ္ထော – ယဒေတံ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပဒဒွယံ၊ တံ ဧကတ္ထံ ဝါ ဘဝေယျ နာနတ္ထံ ဝါ. ယဒိ တာဝ နာနတ္ထံ၊ ယထာ အညံ ရူပံ၊ အညာ ဝေဒနာ၊ ဧဝံ အညော ပုဂ္ဂလော၊ အညော ဥပလဗ္ဘတီတိ အာပဇ္ဇတိ. အထေကတ္ထံ၊ ယထာ ယံ စိတ္တံ တံ မနော၊ ဧဝံ သွေဝ ပုဂ္ဂလော၊ သော ဥပလဗ္ဘတီတိ အာပဇ္ဇတိ. တေန တံ ဝဒါမိ ‘‘ယဒိ တေ ယော ပုဂ္ဂလော၊ သော ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဧဝံ သန္တေ ယော ယော ဥပလဗ္ဘတိ၊ သော သော ပုဂ္ဂလောတိ အာပဇ္ဇတိ၊ ကိံ သမ္ပဋိစ္ဆသိ ဧတ’’န္တိ? တတော ပုဂ္ဂလဝါဒီ ယသ္မာ ပုဂ္ဂလဿ ဥပလဗ္ဘတံ ဣစ္ဆတိ၊ န ဥပလဗ္ဘမာနာနမ္ပိ ရူပါဒီနံ ပုဂ္ဂလဘာဝံ၊ တသ္မာ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဥပလဗ္ဘတိ ကေ ဟိ စိ ပုဂ္ဂလော ကေ ဟိ စိ န ပုဂ္ဂလောတိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – မမ ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ သတ္ထု ဝစနတော ဥပလဗ္ဘတိ. ယော ပန ဥပလဗ္ဘတိ၊ န သော သဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော၊ အထ ခေါ ကေ ဟိ စိ ပုဂ္ဂလော ကေ ဟိ စိ န ပုဂ္ဂလောတိ. တတ္ထ ကော-ကာရတ္ထေ ကေ-ကာရော၊ ဟိ-ကာရော စ နိပါတမတ္တော. ကောစိ ပုဂ္ဂလော၊ ကောစိ န ပုဂ္ဂလောတိ အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ပုဂ္ဂလောပိ ဟိ ရူပါဒီသုပိ ယော ကောစိ ဓမ္မော ဥပလဗ္ဘတိယေဝ၊ တတ္ထ ပုဂ္ဂလောဝ ပုဂ္ဂလော. ရူပါဒီသု ပန ကောစိပိ န ပုဂ္ဂလောတိ. တတော တံ သကဝါဒီ အာဟ – ပုဂ္ဂလော ကေ ဟိ စိ ဥပလဗ္ဘတိ ကေ ဟိ စိ န ဥပလဗ္ဘတီတိ. တဿတ္ထော – ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ပဒဒွယဿ အတ္ထတော ဧကတ္တေ ယဒိ ဥပလဗ္ဘတီတိ အနုညာတော ဓမ္မော ပုဂ္ဂလတော အနညောပိ ကောစိ ပုဂ္ဂလော ကောစိ န ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂလောပိ တေ ကောစိ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ကောစိ န ဥပလဗ္ဘတီတိ အာပဇ္ဇတိ၊ ကိံ သမ္ပဋိစ္ဆသိ ဧတန္တိ? သော ပုဂ္ဂလဿ အနုပလဒ္ဓိံ အနိစ္ဆန္တော န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ. ဣတော ပရံ ‘‘အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟ’’န္တိအာဒိ သဗ္ဗံ သင်္ခိတ္တံ. ဝိတ္ထာရတော ပန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပုဂ္ဂလော သစ္စိကဋ္ဌောတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သဗ္ဗာနိ ဟေတာနိ ဥပလဗ္ဘတိဝေဝစနာနေဝ၊ အပိစ ယသ္မာ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိသစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ’’တိ အယံ ပုဂ္ဂလဝါဒိနော ပဋိညာ၊ တသ္မာဿ ယထေဝ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ လဒ္ဓိ၊ ဧဝမေဝံ ပုဂ္ဂလော သစ္စိကဋ္ဌောတိပိ အာပဇ္ဇတိ. ယာ ပနဿ ပုဂ္ဂလော အတ္ထီတိ လဒ္ဓိ၊ တဿာ ဝိဇ္ဇမာနောတိဝေဝစနမေဝ၊ တသ္မာ သဗ္ဗာနိပေတာနိ ဝစနာနိ သောဓိတာနိ.

၆၀. တတ္ထ ယံ အဝသာနေ ‘‘ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ အတ္ထိ န သဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတြာယမဓိပ္ပါယော – ယဉှေတံ ပရဝါဒိနာ ‘‘ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ အတ္ထိ ကေဟိစိ ပုဂ္ဂလော၊ ကေဟိစိ န ပုဂ္ဂလော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ယသ္မာ အတ္ထတော ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ အတ္ထိ န သဗ္ဗော ပုဂ္ဂလောတိ ဧတ္တကံ ဟောတိ၊ တသ္မာ နံ သကဝါဒီ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ဣဒါနိ နံ ဧဝံ အနုယုဉ္ဇတိ. တယာ ဟိ ‘‘အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော’’တိ ဝစနမတ္တံ နိဿာယ ‘‘ပုဂ္ဂလော အတ္ထီ’’တိ လဒ္ဓိ ဂဟိတာ၊ ယထာ စ ဘဂဝတာ ဧတံ ဝုတ္တံ၊ တထာ ‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု၊ မောဃရာဇာ၊ သဒါ သတော’’တိအာဒိနာ (သု. နိ. ၁၁၂၅) နယေန ‘‘နတ္ထီ’’တိပိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ယထေဝ တေ ‘‘ပုဂ္ဂလော အတ္ထိ၊ အတ္ထိ န သဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော’’တိ လဒ္ဓိ၊ တထာ ပုဂ္ဂလော နတ္ထိ၊ နတ္ထိ န သဗ္ဗော ပုဂ္ဂလောတိပိ အာပဇ္ဇတိ၊ ကိံ ဧတံ သမ္ပဋိစ္ဆသီတိ? အထ နံ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော န ဟေဝါတိ ပဋိက္ခိပတိ. သေသမေတ္ထ နိဂ္ဂဟာဒိဝိဓာနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ပညတ္တာနုယောဂဝဏ္ဏနာ