၁. ပုဂ္ဂလဝါရဝဏ္ဏနာ

၆၃. ဣဒါနိ ဌပိတာနုက္ကမေန မာတိကံ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိတာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတီတိ နိရောဓက္ခဏံ အပ္ပတ္တတာယ န နိရုဇ္ဈတိ. တဿ စိတ္တန္တိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ တတော ပဋ္ဌာယ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပုစ္ဆတိ. တေသံ စိတ္တန္တိ ယေသံ ပရိစ္ဆိန္နဝဋ္ဋဒုက္ခာနံ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမဿ စုတိစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏော ဝတ္တတိ၊ ဧတေသံ တဒေဝ စုတိစိတ္တံ ဥပ္ပါဒပ္ပတ္တတာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမ၊ ဘင်္ဂံ အပ္ပတ္တတာယ န နိရုဇ္ဈတိ. ဣဒါနိ ပန ဘင်္ဂံ ပတွာ တံ တေသံ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ တတော အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ အညံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ဣတရေသန္တိ ပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂိံ ခီဏာသဝံ ဌပေတွာ အဝသေသာနံ သေက္ခာသေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ နိရုဇ္ဈိဿတိ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စာတိ ယံ တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏပ္ပတ္တံ တံ နိရုဇ္ဈိဿတေဝ. အညံ ပန တသ္မိံ ဝါ အညသ္မိံ ဝါ အတ္တဘာဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စေဝ နိရုဇ္ဈိဿတိ စ. ဒုတိယပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေပိ တထာရူပဿေဝ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ. နုပ္ပဇ္ဇတိ နိရုဇ္ဈတီတိ ဘင်္ဂက္ခဏေ အရဟတော ပစ္ဆိမစိတ္တမ္ပိ သေသာနံ ဘိဇ္ဇမာနစိတ္တမ္ပိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပန အရဟတော စိတ္တံ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပန န သက္ကာ. သေသာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ န သက္ကာ. တသ္မာ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတော. ဒုတိယပဉှေ ယဿ စိတ္တံ န နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ သော ပုဂ္ဂလောယေဝ နတ္ထိ၊ တသ္မာ နတ္ထီတိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော.

၆၅-၈၂. ဥပ္ပန္နန္တိ ဥပ္ပါဒသမင်္ဂိနောပေတံ နာမံ. ဥပ္ပါဒံ ပတွာ အနိရုဒ္ဓဿာပိ. တတ္ထ ဥပ္ပါဒသမင်္ဂိတံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ၊ ဥပ္ပါဒံ ပတွာ အနိရုဒ္ဓဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ. အနုပ္ပန္နန္တိ ဥပ္ပါဒံ အပ္ပတ္တံ. တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ဧတ္ထာပိ သဗ္ဗေသံ တာဝ စိတ္တံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဟုတွာ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ နာမ၊ နိရောဓသမာပန္နာနံ နိရောဓတော ပုဗ္ဗေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗတ္တာ၊ အသညသတ္တာနံ သညီဘဝေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗတ္တာ. ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စာတိ ဥပ္ပါဒံ ပတ္တတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ အနတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမာတိ အတ္ထော.

ဥပ္ပါဒက္ခဏေ အနာဂတဉ္စာတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စ စိတ္တံ အနာဂတဉ္စ စိတ္တန္တိ အတ္ထော.

၈၃. အတိက္ကန္တကာလဝါရေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ခဏန္တိ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဥပ္ပါဒက္ခဏော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော နာမ န ဟောတိ၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ပန ခဏတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တော. ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလန္တိ န စိရံ ဝီတိက္ကန္တံ တမေဝ ပန ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလန္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. နိရုဇ္ဈမာနံ ခဏန္တိ နိရောဓက္ခဏံ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ နိရောဓက္ခဏော နိရုဇ္ဈမာနော နာမ န ဟောတိ၊ နိရုဇ္ဈမာနဿ ပန ခဏတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တော. ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလန္တိ ကိံ တဿ စိတ္တံ ဧဝံ နိရောဓက္ခဏမ္ပိ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ. တတ္ထ ယသ္မာ ဘင်္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ ဟောတိ၊ နိရောဓက္ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ န ဟောတိ. အတီတံ ပန စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ၊ တသ္မာ ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ၊ ဘင်္ဂက္ခဏံ အဝီတိက္ကန္တံ၊ အတီတံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တံ ဘင်္ဂက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တန္တိ ဝိဿဇ္ဇနမာဟ. ဒုတိယပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ယသ္မာ အတီတံ စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အတီတံ စိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ. ပဋိလောမပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ယသ္မာ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စ စိတ္တံ အနာဂတဉ္စ စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ န ဟောတိ၊ တေသံ ခဏာနံ အဝီတိက္ကန္တတ္တာ. တသ္မာ ‘‘ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စိတ္တံ အနာဂတံ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဒုတိယဝိဿဇ္ဇနံ ပါကဋမေဝ.

၈၄-၁၁၃. ဓမ္မဝါရေပိ ဣမိနာဝုပါယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရော ဓမ္မဝါရဂတိကောယေဝ.

၁၁၄-၁၁၆. သဗ္ဗေပိ မိဿကဝါရာ ယဿ သရာဂံ စိတ္တန္တိအာဒိနာ နယေန မုခမတ္တံ ဒဿေတွာ သင်္ခိတ္တာ. ဝိတ္ထာရော ပန နေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေသု ပန ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗတာယ ပုစ္ဆာဝ သဒိသာ ဟောတိ. ယသ္မာ ပန သရာဂံ စိတ္တံ ပစ္ဆိမစိတ္တံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ၊ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ နော’’တိ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ဝိဿဇ္ဇနံ အသဒိသံ ဟောတိ. တံ တံ တဿာ တဿာ ပုစ္ဆာယ အနုရူပဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

စိတ္တယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.