၅. ပဉ္စကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၉၁. ပဉ္စကေ – တတြာတိ တေသု ‘‘အာရဘတိ စ ဝိပ္ပဋိသာရီ စ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌပုဂ္ဂလေသု. ယွာယန္တိ ယော အယံ. အာရဘတီတိ ဧတ္ထ အာရမ္ဘသဒ္ဒေါ ကမ္မကိရိယာဟိံသနဝီရိယဝိကောပနာပတ္တိဝီတိက္ကမေသု ဝတ္တတိ. တထာ ဟေသ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဒုက္ခံ သမ္ဘောတိ၊ သဗ္ဗံ အာရမ္ဘပစ္စယာ’’တိ (သု. နိ. ၇၄၈) ကမ္မေ အာဂတော. ‘‘မဟာယညာ မဟာရမ္ဘာ၊ န တေ ဟောန္တိ မဟပ္ဖလာ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၉) ကိရိယာယံ. ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၅၁-၅၂) ဟိံသနေ. ‘‘အာရဘထ၊ နိက္ခမထ၊ ယုဉ္ဇထ ဗုဒ္ဓသာသနေ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၈၅) ဝီရိယေ. ‘‘ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၀၊ ၁၉၄၊ မ. နိ. ၁.၂၉၃) ဝိကောပနေ. ‘‘အာရဘတိ စ ဝိပ္ပဋိသာရီ စ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၄၂) အယံ ပန အာပတ္တိဝီတိက္ကမေ အာဂတော. တသ္မာ အာပတ္တိဝီတိက္ကမဝသေန အာရဘတိ စေဝ တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ စ ဟောတီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော.

ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတီတိ အနဓိဂတတ္တာ ယထာသဘာဝတော န ဇာနာတိ. ယတ္ထဿာတိ ယသ္မိံ အဿ၊ ယံ ဌာနံ ပတွာ ဧတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တီတိ အတ္ထော. ကိံ ပန ပတွာ တေ နိရုဇ္ဈန္တီတိ? အရဟတ္တမဂ္ဂံ. ဖလပ္ပတ္တဿ ပန နိရုဒ္ဓါ နာမ ဟောန္တိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဣဓ မဂ္ဂကိစ္စဝသေန ဖလမေဝ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာရမ္ဘဇာတိ အာပတ္တိဝီတိက္ကမသမ္ဘဝါ. ဝိပ္ပဋိသာရဇာတိ ဝိပ္ပဋိသာရတော ဇာတာ. ပဝဍ္ဎန္တီတိ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနေန ဝဍ္ဎန္တိ. သာဓူတိ အာယာစနသာဓု. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာဝ အပရဒ္ဓဉ္စ ဝတ အာယသ္မတာ၊ ဧဝံ သန္တေပိ မယံ အာယသ္မန္တံ ယာစာမ – ‘‘ဒေသေတဗ္ဗယုတ္တကဿ ဒေသနာယ၊ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗယုတ္တကဿ ဝုဋ္ဌာနေန၊ အာဝိကာတဗ္ဗယုတ္တကဿ အာဝိကိရိယာယ၊ အာရမ္ဘဇေ အာသဝေ ပဟာယ၊ သုဒ္ဓန္တေ ဌိတဘာဝပစ္စဝေက္ခဏေန ဝိပ္ပဋိသာရဇေ အာသဝေ ပဋိဝိနောဒေတွာ နီဟရိတွာ ဝိပဿနာစိတ္တဉ္စေဝ ဝိပဿနာပညဉ္စ ဘာဝေတူ’’တိ. အမုနာ ပဉ္စမေန ပုဂ္ဂလေနာတိ ဧတေန ပဉ္စမေန ခီဏာသဝပုဂ္ဂလေန. သမသမော ဘဝိဿတီတိ လောကုတ္တရဂုဏေဟိ သမဘာဝေနေဝ သမော ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ ခီဏာသဝေန ဩဝဒိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

အာရဘတိ န ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတီတိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. တံ ပန ဒေသေတုံ သဘာဂပုဂ္ဂလံ ပရိယေသတိ. တသ္မာ န ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတိ. အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဝုဋ္ဌိတတ္တာ န ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. န အာရဘတိ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတီတိ အာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတိ၊ ဝိနယပညတ္တိယံ ပန အကောဝိဒတ္တာ အနာပတ္တိယံ အာပတ္တိသညီ ဟုတွာ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတိ. အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သကိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ ပစ္ဆာ ကိဉ္စာပိ နာပဇ္ဇတိ၊ ဝိပ္ပဋိသာရံ ပန ဝိနောဒေတုံ န သက္ကောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. န အာရဘတိ န ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတီတိ နေဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ န ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟောတိ. ကတမော ပနေသ ပုဂ္ဂလောတိ? ဩဿဋ္ဌဝီရိယပုဂ္ဂလော. သော ဟိ ‘‘ကိံ မေ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓကာလေ ပရိနိဗ္ဗာနေန၊ အနာဂတေ မေတ္တေယျသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ ဝိသုဒ္ဓသီလောပိ ပဋိပတ္တိံ န ပူရေတိ. သောပိ ‘‘ကိမတ္ထံ အာယသ္မာ ပမတ္တော ဝိဟရတိ ပုထုဇ္ဇနဿ နာမ ဂတိ အနိဗဒ္ဓါ. အာယသ္မာ ဟိ မေတ္တေယျသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သမ္မုခဘာဝံ လဘေယျပိ န လဘေယျာပီတိ အရဟတ္တတ္ထာယ ဝိပဿနံ ဘာဝေဟီ’’တိ ဩဝဒိတဗ္ဗောဝ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၉၂. ဒတွာ အဝဇာနာတီတိအာဒီသု – ဧကော ဘိက္ခု မဟာပုညော စတုပစ္စယလာဘီ ဟောတိ. သော စီဝရာဒီနိ လဘိတွာ အညံ အပ္ပပုညံ အာပုစ္ဆတိ. သောပိ တသ္မိံ ပုနပ္ပုနံ အာပုစ္ဆန္တေပိ ဂဏှာတိယေဝ. အထဿ ဣတရော ထောကံ ကုပိတော ဟုတွာ မင်္ကုဘာဝံ ဥပ္ပါဒေတုကာမော ဝဒတိ – ‘‘အယံ အတ္တနော ဓမ္မတာယ စီဝရာဒီနိ န လဘတိ၊ အမှေ နိဿာယ လဘတီ’’တိ. ဧဝံ ပုဂ္ဂလော ဒတွာ အဝဇာနာတိ နာမ. ဧကော ပန ဧကေန သဒ္ဓိံ ဒွေ တီဏိ ဝဿာနိ ဝသန္တော ပုဗ္ဗေ တံ ပုဂ္ဂလံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ စိတ္တီကာရံ န ကရောတိ၊ အာသနာပိ န ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိ န ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ပုဂ္ဂလော သံဝါသေန အဝဇာနာတိ နာမ.

အာဓေယျမုခေါတိ အာဒိတော ဓေယျမုခေါ. ပဌမဝစနသ္မိံယေဝ ဌပိတမုခေါတိ အတ္ထော. အဓိမုစ္စိတာ ဟောတီတိ သဒ္ဓါတာ ဟောတိ. တတြာယံ နယော – ဧကော ပုဂ္ဂလော သာရုပ္ပံယေဝ ဘိက္ခုံ ‘အသာရုပ္ပေါ ဧသော’တိ ကထေတိ၊ တံ သုတွာ ဧသ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ. ပုန အညေန သဘာဂေန ဘိက္ခုနာ ‘သာရုပ္ပေါ အယ’န္တိ ဝုတ္တေပိ တဿ ဝစနံ န ဂဏှာတိ ‘‘အသုကေန နာမ ‘အသာရုပ္ပေါ အယ’န္တိ အမှာကံ ကထိတ’’န္တိ ပုရိမဘိက္ခုနောဝ ကထံ ဂဏှာတိ. အပရောပိဿ ဒုဿီလံ ‘သီလဝါ’တိ ကထေတိ. တဿ ဝစနံ သဒ္ဒဟိတွာ ပုန အညေန ‘‘အသာရုပ္ပေါ ဧသ ဘိက္ခု၊ နာယံ တုမှာကံ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတုံ ယုတ္တော’’တိ ဝုတ္တောပိ တဿ ဝစနံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုရိမဿေဝ ကထံ ဂဏှာတိ. အပရော ဝဏ္ဏမ္ပိ ကထိတံ ဂဏှာတိ၊ အဝဏ္ဏမ္ပိ ကထိတံ ဂဏှာတိယေဝ. အယမ္ပိ အာဓေယျမုခေါယေဝ နာမ. အာဓာတဗ္ဗမုခေါ ယံ ယံ သုဏာတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဌပိတမုခေါတိ အတ္ထော.

လောလောတိ သဒ္ဓါဒီနံ ဣတ္တရကာလဋ္ဌိတိကတ္တာ အဿဒ္ဓိယာဒီဟိ လုလိတဘာဝေန လောလော. ဣတ္တရသဒ္ဓေါတိ ပရိတ္တသဒ္ဓေါ၊ အပရိပုဏ္ဏသဒ္ဓေါ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန ပုနပ္ပုနံ ဘဇနဝသေန သဒ္ဓါဝ ဘတ္တိ. ပေမံ သဒ္ဓါပေမံ ဂေဟသိတပေမမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ပသာဒေါ သဒ္ဓါပသာဒေါဝ. ဧဝံ ပုဂ္ဂလော လောလော ဟောတီတိ ဧဝံ ဣတ္တရသဒ္ဓါဒိတာယ ပုဂ္ဂလော လောလော နာမ ဟောတိ. ဟလိဒ္ဒိရာဂေါ ဝိယ၊ ထုသရာသိမှိ ကောဋ္ဋိတခါဏုကော ဝိယ၊ အဿပိဋ္ဌိယံ ဌပိတကုမ္ဘဏ္ဍံ ဝိယ စ အနိဗဒ္ဓဋ္ဌာနော မုဟုတ္တေန ပသီဒတိ၊ မုဟုတ္တေန ကုပ္ပတိ.

မန္ဒော မောမူဟောတိ အညာဏဘာဝေန မန္ဒော အဝိသဒတာယ မောမူဟော. မဟာမူဠှောတိ အတ္ထော.

၁၉၃. ယောဓာဇီဝူပမေသု – ယောဓာဇီဝါတိ ယုဒ္ဓူပဇီဝိနော. ရဇဂ္ဂန္တိ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ပါဒပ္ပဟာရဘိန္နာယ ဘူမိယာ ဥဂ္ဂတံ ရဇက္ခန္ဓံ. န သန္ထမ္ဘတီတိ သန္ထမ္ဘိတွာ ဌာတုံ န သက္ကောတိ. သဟတိ ရဇဂ္ဂန္တိ ရဇက္ခန္ဓံ ဒိသွာပိ အဓိဝါသေတိ. ဓဇဂ္ဂန္တိ ဟတ္ထိအဿာဒိပိဋ္ဌေသု ဝါ ရထေသု ဝါ ဥဿာပိတာနံ ဓဇာနံ အဂ္ဂံ. ဥဿာရဏန္တိ ဟတ္ထိအဿရထာဒီနဉ္စေဝ ဗလကာယဿ စ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒံ. သမ္ပဟာရေတိ သမာဂတေ အပ္ပမတ္တကေပိ ပဟာရေ. ဟညတီတိ ဝိဟညတိ၊ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇတိ. ဗျာပဇ္ဇတီတိ ဝိပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ ပကတိဘာဝံ ဇဟတိ. သဟတိ သမ္ပဟာရန္တိ ဒွေ တယော ပဟာရေ ပတွာပိ သဟတိ၊ အဓိဝါသေတိ. တမေဝ သင်္ဂါမသီသန္တိ တမေဝ ဇယခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနံ. အဇ္ဈာဝသတီတိ သတ္တာဟမတ္တံ အဘိဘဝိတွာ အာဝသတိ. ကိံ ကာရဏာ? လဒ္ဓပ္ပဟာရာနံ ပဟာရဇဂ္ဂနတ္ထဉ္စေဝ ကတကမ္မာနံ ဝိသေသံ ဉတွာ ဌာနန္တရဒါနတ္ထဉ္စ ဣဿရိယသုခါနုဘဝနတ္ထဉ္စ.

၁၉၄. ဣဒါနိ ယသ္မာ သတ္ထု ယောဓာဇီဝေဟိ ကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ဣမသ္မိံ ပန သာသနေ တထာရူပေ ပဉ္စ ပုဂ္ဂလေ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဩပမ္မံ အာဘတံ၊ တသ္မာ တေ ပုဂ္ဂလေ ဒဿေန္တော ဧဝမေဝန္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ သံသီဒတီတိ မိစ္ဆာဝိတက္ကသ္မိံ ဝိသီဒတိ၊ အနုပဝိသတိ. န သက္ကောတိ ဗြဟ္မစရိယံ သန္ဓာရေတုန္တိ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ အနုပစ္ဆိဇ္ဇမာနံ ဂေါပေတုံ န သက္ကောတိ. သိက္ခာဒုဗ္ဗလျံ အာဝိကတွာတိ သိက္ခာယ ဒုဗ္ဗလဘာဝံ ပကာသေတွာ. ကိမဿ ရဇဂ္ဂသ္မိန္တိ ကိံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ရဇဂ္ဂံ နာမာတိ ဝဒတိ. အဘိရူပါတိ အဘိရူပဝတီ. ဒဿနီယာတိ ဒဿနယောဂ္ဂါ. ပါသာဒိကာတိ ဒဿနေနေဝ စိတ္တပ္ပသာဒါဝဟာ. ပရမာယာတိ ဥတ္တမာယ. ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယာတိ သရီရဝဏ္ဏေန စေဝ အင်္ဂသဏ္ဌာနေန စ.

၁၉၆. ဦဟသတီတိ အဝဟသတိ. ဥလ္လပတီတိ ကထေတိ. ဥဇ္ဇဂ္ဃတီတိ ပါဏိံ ပဟရိတွာ မဟာဟသိတံ ဟသတိ. ဥပ္ပဏ္ဍေတီတိ ဥပ္ပဏ္ဍနကထံ ကထေတိ.

၁၉၇. အဘိနိသီဒတီတိ အဘိဘဝိတွာ သန္တိကေ ဝါ ဧကာသနေ ဝါ နိသီဒတိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. အဇ္ဈောတ္ထရတီတိ အဝတ္ထရတိ.

၁၉၈. ဝိနိဝေဌေတွာ ဝိနိမောစေတွာတိ ဂဟိတဋ္ဌာနတော တဿ ဟတ္ထံ ဝိနိဝေဌေတွာ စေဝ၊ မောစေတွာ စ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၁၉၉. ပိဏ္ဍပါတိကေသု – မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာတိ နေဝ သမာဒါနံ ဇာနာတိ၊ န အာနိသံသံ၊ အတ္တနော ပန မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ အညာဏေနေဝ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. ပါပိစ္ဆော ဣစ္ဆာပကတောတိ ပိဏ္ဍပါတိကဿ မေ သတော ‘‘အယံ ပိဏ္ဍပါတိကော’’တိ စတုပစ္စယသက္ကာရံ ကရိဿန္တိ. လဇ္ဇီ၊ အပ္ပိစ္ဆောတိအာဒီဟိ စ ဂုဏေဟိ သမ္ဘာဝေဿန္တီတိ. ဧဝံ ပါပိကာယ ဣစ္ဆာယ ဌတွာ တာယ ပါပိစ္ဆာယ အဘိဘူတော ဟုတွာ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. ဥမ္မာဒဝသေန ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ပန ဥမ္မာဒါ စိတ္တဝိက္ခေပါ ပိဏ္ဍပါတိကော နာမ ဟောတိ. ဝဏ္ဏိတန္တိ ဣဒံ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ နာမ ဗုဒ္ဓေဟိ စ ဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ စ ဝဏ္ဏိတံ ပသတ္ထန္တိ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. အပ္ပိစ္ဆတံယေဝ နိဿာယာတိအာဒီသု – ‘‘ဣတိ အပ္ပိစ္ဆော ဘဝိဿာမိ၊ ဣဒံ မေ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ အပ္ပိစ္ဆတာယ သံဝတ္တိဿတိ၊ ‘ဣတိ သန္တုဋ္ဌော ဘဝိဿာမိ ဣဒံ မေ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ သန္တုဋ္ဌိယာ သံဝတ္တိဿတိ’၊ ‘ဣတိ ကိလေသေ သံလိခိဿာမိ’၊ ဣဒံ မေ ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ ကိလေသသလ္လေခနတ္ထာယ သံဝတ္တိဿတီ’’တိ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. ဣဒမတ္ထိတန္တိ ဣမာယ ကလျာဏာယ ပဋိပတ္တိယာ အတ္ထိကဘာဝံ၊ ဣမိနာ ဝါ ပိဏ္ဍပါတမတ္တေန အတ္ထိကဘာဝံ. ယံ ယံ လဒ္ဓံ တေန တေနေဝ ယာပနဘာဝံ နိဿာယာတိ အတ္ထော. အဂ္ဂေါတိ ဇေဋ္ဌကော. သေသာနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ.

ဂဝါ ခီရန္တိ ဂါဝိတော ခီရံ နာမ ဟောတိ၊ န ဝိနာ ဂါဝိယာ. ခီရမှာ ဒဓီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝမေဝန္တိ ယထာ ဧတေသု ပဉ္စသု ဂေါရသေသု သပ္ပိမဏ္ဍော အဂ္ဂေါ၊ ဧဝမေဝံ ဣမေသု ပဉ္စသု ပိဏ္ဍပါတိကေသု ယွာယံ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနိ နိဿာယ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. အယံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. ဣမေသု ပန ပဉ္စသု ပိဏ္ဍပါတိကေသု ဒွေဝ ဇနာ ပိဏ္ဍပါတိကာ၊ တယော န ပိဏ္ဍပါတိကာ. နာမမတ္တေန ပန ပိဏ္ဍပါတိကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယောတိ.

ပဉ္စကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.