၃. တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၁. တိကနိဒ္ဒေသေ – ဒုဿီလောတိ နိဿီလော. ပါပဓမ္မောတိ လာမကဓမ္မော. သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ ဒုဿီလော၊ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ပါပဓမ္မော. ကာယဝစီသံဝရဘေဒေန ဒုဿီလော၊ သေသသံဝရဘေဒေန ပါပဓမ္မော. အသုဒ္ဓပယောဂတာယ ဒုဿီလော၊ အသုဒ္ဓါသယတာယ ပါပဓမ္မော. ကုသလသီလဝိရဟေန ဒုဿီလော၊ အကုသလသီလသမန္နာဂမေန ပါပဓမ္မော. အသုစီတိ အသုစီဟိ ကာယကမ္မာဒီဟိ သမန္နာဂတော. သင်္ကဿရသမာစာရောတိ သင်္ကာယ ပရေဟိ သရိတဗ္ဗသမာစာရော. ကိဉ္စိဒေဝ အသာရုပ္ပံ ဒိသွာ ‘ဣဒံ ဣမိနာ ကတံ ဘဝိဿတီ’တိ ဧဝံ ပရေဟိ အာသင်္ကနီယသမာစာရော၊ အတ္တနောယေဝ ဝါ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရော – သာသင်္ကသမာစာရောတိ အတ္ထော. တဿ ဟိ ဒိဝါဋ္ဌာနာဒီသု သန္နိပတိတွာ ကိဉ္စိဒေဝ မန္တယန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘ဣမေ ဧကတော ဟုတွာ မန္တေန္တိ၊ ကစ္စိ နု ခေါ မယာ ကတကမ္မံ ဇာနိတွာ မန္တေန္တီ’တိ ဧဝံ သာသင်္ကသမာစာရော ဟောတိ.

ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တောတိ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗယုတ္တကေန ပါပကမ္မေန သမန္နာဂတော. အဿမဏော သမဏပဋိညောတိ အဿမဏော ဟုတွာဝ သမဏပတိရူပကတာယ ‘သမဏော အဟ’န္တိ ဧဝံ ပဋိညော. အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညောတိ အညေ ဗြဟ္မစာရိနော သုနိဝတ္ထေ သုပါရုတေ သုမ္ဘကပတ္တဓရေ ဂါမနိဂမဇနပဒရာဇဓာနီသု ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တေ ဒိသွာ သယမ္ပိ တာဒိသေန အာကာရေန တထာ ပဋိပဇ္ဇနတော ‘အဟံ ဗြဟ္မစာရီ’တိ ပဋိညံ ဒေန္တော ဝိယ ဟောတိ. ‘အဟံ ဘိက္ခူ’တိ ဝတွာ ဥပေါသထဂ္ဂါဒီနိ ပဝိသန္တော ပန ဗြဟ္မစာရိပဋိညော ဟောတိယေဝ၊ တထာ သံဃိကံ လာဘံ ဂဏှန္တော. အန္တောပူတီတိ ပူတိနာ ကမ္မေန အန္တော အနုပဝိဋ္ဌော၊ နိဂ္ဂုဏတာယ ဝါ ဂုဏသာရဝိရဟိတတ္တာ အန္တောပူတိ. အဝဿုတောတိ ရာဂါဒီဟိ တိန္တော. ကသမ္ဗုဇာတောတိ သဉ္ဇာတရာဂါဒိကစဝရော. အထ ဝါ ကသမ္ဗု ဝုစ္စတိ တိန္တကုဏပဂတံ ကသဋဥဒကံ. ဣမသ္မိဉ္စ သာသနေ ဒုဿီလော နာမ ဇိဂုစ္ဆနီယတ္တာ တိန္တကုဏပကသဋဥဒကသဒိသော. တသ္မာ ကသမ္ဗု ဝိယ ဇာတောတိ ကသမ္ဗုဇာတော.

တဿ န ဧဝံ ဟောတီတိ ကသ္မာ န ဟောတိ? ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတေန သက္ကာ ဘဝေယျ အရဟတ္တံ လဒ္ဓုံ၊ တဿာ ပတိဋ္ဌာယ ဘိန္နတ္တာ. ယထာ ဟိ စဏ္ဍာလကုမာရကဿ ‘အသုကော နာမ ခတ္တိယကုမာရော ရဇ္ဇေ အဘိသိတ္တော’တိ သုတွာပိ၊ ယသ္မိံ ကုလေ ပစ္စာဇာတာ အဘိသေကံ ပါပုဏန္တိ၊ တသ္မိံ ကုလေ အပစ္စာဇာတတ္တာ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ သော ခတ္တိယကုမာရော ဝိယ အဘိသေကံ ပါပုဏေယျ’န္တိ၊ ဧဝမေဝ ဒုဿီလဿ ‘အသုကော နာမ ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပတ္တော’တိ သုတွာပိ၊ ယသ္မိံ သီလေ ပတိဋ္ဌိတေန အရဟတ္တံ ပတ္တဗ္ဗံ၊ တဿ အဘာဝတော ‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ သော သီလဝါ ဝိယ အရဟတ္တံ ပါပုဏေယ’န္တိ န ဧဝံ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အရဟတ္တာသာယ အဘာဝါ နိရာသောတိ ဝုစ္စတိ.

၉၂. တဿ ဧဝံ ဟောတီတိ ကသ္မာ ဟောတိ? ယသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေန သက္ကာ ဘဝေယျ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ၊ တဿာ ပတိဋ္ဌာယ ထိရတ္တာ. ယထာ ဟိ သုဇာတဿ ခတ္တိယကုမာရဿ ‘အသုကော နာမ ခတ္တိယကုမာရော ရဇ္ဇေ အဘိသိတ္တော’တိ သုတွာဝ ယသ္မိံ ကုလေ ပစ္စာဇာတာ အဘိသေကံ ပါပုဏန္တိ၊ တသ္မိံ ပစ္စာဇာတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ၊ သော ကုမာရော ဝိယ အဘိသေကံ ပါပုဏေယျ’န္တိ ဧဝမေဝ သီလဝတော ‘အသုကော နာမ ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပတ္တော’တိ သုတွာဝ ယသ္မိံ သီလေ ပတိဋ္ဌိတေန အရဟတ္တံ ပတ္တဗ္ဗံ၊ တဿာ ပတိဋ္ဌာယ ထိရတ္တာ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ သော ဘိက္ခု ဝိယ အရဟတ္တံ ပါပုဏေယျ’န္တိ ဧဝံ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အာသံသော နာမ ဝုစ္စတိ. သော ဟိ အရဟတ္တံ အာသံသတိ ပတ္ထေတီတိ အာသံသော.

၉၃. ယာ ဟိဿ ပုဗ္ဗေ အဝိမုတ္တဿာတိ ယာ တဿ ခီဏာသဝဿ ပုဗ္ဗေ အရဟတ္တဝိမုတ္တိယာ အဝိမုတ္တဿ ဝိမုတ္တာသာ အဟောသိ၊ သာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ၊ တသ္မာ န ဧဝံ ဟောတိ. ယထာ ဟိ အဘိသိတ္တဿ ခတ္တိယဿ ‘အသုကော နာမ ခတ္တိယကုမာရော ရဇ္ဇေ အဘိသိတ္တော’တိ သုတွာ ဧကဿ ရညော ဒွိန္နံ ရဇ္ဇာဘိသေကာနံ ဒွိန္နံ သေတစ္ဆတ္တာနံ အဘာဝါ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ သော ကုမာရော ဝိယ အဘိသေကံ ပါပုဏေယျ’’န္တိ၊ ဧဝမေဝ ခီဏာသဝဿ ‘အသုကော နာမ ဘိက္ခု အရဟတ္တံ ပတ္တော’တိ သုတွာ၊ ဒွိန္နံ အရဟတ္တာနံ အဘာဝါ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟမ္ပိ သော ဘိက္ခု ဝိယ အရဟတ္တံ ပါပုဏေယျ’န္တိ န ဧဝံ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အရဟတ္တာသာယ ဝိဂတတ္တာ ဝိဂတာသောတိ ဝုစ္စတိ.

၉၄. ဂိလာနူပမနိဒ္ဒေသေ – ယာယ ဥပမာယ တေ ဂိလာနူပမာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ တံ တာဝ ဥပမံ ဒဿေတုံ တယော ဂိလာနာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သပ္ပါယာနီတိ ဟိတာနိ ဝုဒ္ဓိကရာနိ. ပတိရူပန္တိ အနုစ္ဆဝိကံ. နေဝ ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာတိ ဣမိနာ အတေကိစ္ဆေန ဝါတာပမာရာဒိနာ ရောဂေန သမန္နာဂတော နိဋ္ဌပ္ပတ္တော ဂိလာနော ကထိတော. ဝုဋ္ဌာတိ တမှာ အာဗာဓာတိ ဣမိနာ ခိပိတကစ္ဆုတိဏပုပ္ဖကဇရာဒိပ္ပဘေဒေါ အပ္ပမတ္တကာဗာဓော ကထိတော.

လဘန္တော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ နော အလဘန္တောတိ ဣမိနာ ပန ယေသံ ပဋိဇဂ္ဂနေန ဖာသုကံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေပိ တေ အာဗာဓာ ကထိတာ. ဧတ္ထ စ ပတိရူပေါ ဥပဋ္ဌာကော နာမ ဂိလာနုပဋ္ဌာကအင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပဏ္ဍိတော ဒက္ခော အနလသော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဂိလာနုပဋ္ဌာကော အနုညာတောတိ ‘ဘိက္ခုသံဃေန ဒါတဗ္ဗော’တိ အနုညာတော. တသ္မိဉှိ ဂိလာနေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ယာပေတုံ အသက္ကောန္တေ ဘိက္ခုသံဃေန တဿ ဘိက္ခုနော ‘ဧကော ဘိက္ခု စ သာမဏေရော စ ဣမံ ပဋိဇဂ္ဂထာ’တိ အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗာ. ယာဝ ပန တေ တံ ပဋိဇဂ္ဂန္တိ၊ တာဝ ဂိလာနဿ စ တေသဉ္စ ဒွိန္နံ ယေနတ္ထော သဗ္ဗံ ဘိက္ခုသံဃဿေဝ ဘာရော. အညေပိ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာတိ ဣတရေပိ ဒွေ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာ. ကိံ ကာရဏာ? ယောပိ ဟိ နိဋ္ဌပ္ပတ္တဂိလာနော၊ သော အနုပဋ္ဌိယမာနော ‘သစေ မံ ပဋိဇဂ္ဂေယျုံ၊ ဖာသုကံ မေ ဘဝေယျ၊ န ခေါ ပန မံ ပဋိဇဂ္ဂန္တီ’တိ မနောပဒေါသံ ကတွာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တေယျ. ပဋိဇဂ္ဂိယမာနဿ ပန ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘိက္ခုသံဃေန ယံ ကတ္တဗ္ဗံ တံ သဗ္ဗံ ကတံ၊ မယှံ ပန ကမ္မဝိပါကော ဤဒိသော’တိ သော ဘိက္ခုသံဃေ မေတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တတိ. ယော ပန အပ္ပမတ္တကေန ဗျာဓိနာ သမန္နာဂတော လဘန္တောပိ အလဘန္တောပိ ဝုဋ္ဌာတိယေဝ၊ တဿ ဝိနာပိ ဘေသဇ္ဇေန ဝူပသမနကဗျာဓိ ဘေသဇ္ဇေ ကတေ ခိပ္ပတရံ ဝူပသမ္မတိ. တတော သော ဗုဒ္ဓဝစနံ ဝါ ဥဂ္ဂဏှိတုံ သမဏဓမ္မံ ဝါ ကာတုံ သက္ခိဿတိ. ဣမိနာ ကာရဏေန အညေပိ ဂိလာနာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ.

နေဝ ဩက္ကမတီတိ နေဝ ပဝိသတိ. နိယာမံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တန္တိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု မဂ္ဂနိယာမသင်္ခါတံ သမ္မတ္တံ. ဣမိနာ ပဒပရမော ပုဂ္ဂလော ကထိတော. ဒုတိယဝါရေန ဥဂ္ဃဋိတညူ ဂဟိတော သာသနေ နာဠကတ္ထေရသဒိသော. ဗုဒ္ဓန္တရေ ဧကဝါရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ဩဝါဒံ လဘိတွာ ပဋိဝိဒ္ဓပစ္စေကဗောဓိဉာဏော စ. တတိယဝါရေန ဝိပဉ္စိတညူ ပုဂ္ဂလော ကထိတော. နေယျော ပန တန္နိဿိတောဝ ဟောတိ.

ဓမ္မဒေသနာ အနုညာတာတိ မာသဿ အဋ္ဌ ဝါရေ ဓမ္မကထာ အနုညာတာ. အညေသမ္ပိ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗောတိ ဣတရေသမ္ပိ ဓမ္မော ကထေတဗ္ဗော. ကိံ ကာရဏာ? ပဒပရမဿ ဟိ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ အသက္ကောန္တဿာပိ အနာဂတေ ပစ္စယော ဘဝိဿတိ. ယော ပန တထာဂတဿ ရူပဒဿနံ လဘန္တောပိ အလဘန္တောပိ ဓမ္မဝိနယဉ္စ သဝနာယ လဘန္တောပိ အလဘန္တောပိ ဓမ္မံ အဘိသမေတိ၊ သော အလဘန္တော န တာဝ အဘိသမေတိ၊ လဘန္တော ပန ခိပ္ပမေဝ အဘိသမေဿတီတိ ဣမိနာ ကာရဏေန တေသံ ဓမ္မော ဒေသေတဗ္ဗော. တတိယဿ ပန ပုနပ္ပုနံ ဒေသေတဗ္ဗောဝ. ကာယသက္ခိဒိဋ္ဌပ္ပတ္တသဒ္ဓါဝိမုတ္တာ ဟေဋ္ဌာ ကထိတာယေဝ.

၉၈. ဂူထဘာဏီအာဒီသု – သဘဂ္ဂတောတိ သဘာယံ ဌိတော. ပရိသဂ္ဂတောတိ ဂါမပရိသာယ ဌိတော. ဉာတိမဇ္ဈဂတောတိ ဒါယာဒါနံ မဇ္ဈေ ဌိတော. ပူဂမဇ္ဈဂတောတိ သေဏီနံ မဇ္ဈေ ဌိတော. ရာဇကုလမဇ္ဈဂတောတိ ရာဇကုလဿ မဇ္ဈေ မဟာဝိနိစ္ဆယေ ဌိတော. အဘိနီတောတိ ပုစ္ဆနတ္ထာယ နီတော. သက္ခိပုဋ္ဌောတိ သက္ခိံ ကတွာ ပုစ္ဆိတော. ဧဟမ္ဘော ပုရိသာတိ အာလပနမေတံ. အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါတိ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ ဟတ္ထပါဒါဒိဟေတု ဝါ ဓနဟေတု ဝါ. အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါတိ ဧတ္ထ အာမိသန္တိ လာဘော အဓိပ္ပေတော. ကိဉ္စိက္ခန္တိ ယံ ဝါ တံ ဝါ အပ္ပမတ္တကံ. အန္တမသော တိတ္တိရဝဋ္ဋကသပ္ပိပိဏ္ဍနဝနီတပိဏ္ဍာဒိအပ္ပမတ္တကဿာပိ လဉ္ဇဿ ဟေတူတိ အတ္ထော. သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတီတိ ဇာနန္တောယေဝ မုသာဝါဒံ ကတ္တာ ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဂူထသဒိသဝစနတ္တာ ဂူထဘာဏီတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ ဂူထံ နာမ မဟာဇနဿ အနိဋ္ဌံ ဟောတိ အကန္တံ၊ ဧဝမေဝ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝစနံ ဒေဝမနုဿာနံ အနိဋ္ဌံ ဟောတိ အကန္တံ.

၉၉. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ပုပ္ဖသဒိသဝစနတ္တာ ပုပ္ဖဘာဏီတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ ဖုလ္လာနိ ဝဿိကာနိ ဝါ အဓိမုတ္တကာနိ ဝါ မဟာဇနဿ ဣဋ္ဌာနိ ကန္တာနိ ဟောန္တိ၊ ဧဝမေဝ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝစနံ ဒေဝမနုဿာနံ ဣဋ္ဌံ ဟောတိ ကန္တံ.

၁၀၀. နေလာတိ ဧလံ ဝုစ္စတိ ဒေါသော. နာဿာ ဧလန္တိ နေလာ. နိဒ္ဒေါသာတိ အတ္ထော၊ ‘‘နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ’’တိ (ဥဒါ. ၆၅) ဧတ္ထ ဝုတ္တနေလံ ဝိယ. ကဏ္ဏသုခါတိ ဗျဉ္ဇနမဓုရတာယ ကဏ္ဏာနံ သုခါ. သူစိဝိဇ္ဈနံ ဝိယ ကဏ္ဏသူလံ န ဇနေတိ. အတ္ထမဓုရတာယ သကလသရီရေ ကောပံ အဇနေတွာ ပေမံ ဇနေတီတိ ပေမနီယာ. ဟဒယံ ဂစ္ဆတိ အပ္ပဋိဟညမာနာ သုခေန စိတ္တံ ပဝိသတီတိ ဟဒယင်္ဂမာ. ဂုဏပရိပုဏ္ဏတာယ ပုရေ ဘဝါတိ ပေါရီ. ပုရေ သံဝဍ္ဎနာရီ ဝိယ သုကုမာရာတိပိ ပေါရီ. ပုရဿ ဧသာတိပိ ပေါရီ. နဂရဝါသီနံ ကထာတိ အတ္ထော. နဂရဝါသိနော ဟိ ယုတ္တကထာ ဟောန္တိ. ပိတိမတ္တံ ပိတာတိ၊ မာတိမတ္တံ မာတာတိ၊ ဘာတိမတ္တံ ဘာတာတိ ဝဒန္တိ. ဧဝရူပီ ကထာ ဗဟုနော ဇနဿ ကန္တာ ဟောတီတိ ဗဟုဇနကန္တာ. ဗဟုဇနဿ ကန္တဘာဝေနေဝ ဗဟုနော ဇနဿ မနာပါ စိတ္တဝုဒ္ဓိကရာတိ ဗဟုဇနမနာပါ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော မဓုဘာဏီတိ ဝုစ္စတိ. မုဒုဘာဏီတိပိ ပါဌော. ဥဘယတ္ထာပိ မဓုရဝစနောတိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ စတုမဓုရံ နာမ မဓုရံ ပဏီတံ၊ ဧဝမေဝ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝစနံ ဒေဝမနုဿာနံ မဓုရံ ဟောတိ.

၁၀၁. အရုကူပမစိတ္တာဒီသု – အဘိသဇ္ဇတီတိ လဂ္ဂတိ. ကုပ္ပတီတိ ကောပဝသေန ကုပ္ပတိ. ဗျာပဇ္ဇတီတိ ပကတိဘာဝံ ပဇဟတိ၊ ပူတိကော ဟောတိ. ပတိတ္ထီယတီတိ ထိနဘာဝံ ထဒ္ဓဘာဝဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. ကောပန္တိ ဒုဗ္ဗလကောဓံ. ဒေါသန္တိ ဒုဿနဝသေန တတော ဗလဝတရံ. အပ္ပစ္စယန္တိ အတုဋ္ဌာကာရံ ဒေါမနဿံ. ဒုဋ္ဌာရုကောတိ ပုရာဏဝဏော. ကဋ္ဌေနာတိ ဒဏ္ဍကကောဋိယာ. ကဌလာယာတိ ကပါလေန. အာသဝံ ဒေတီတိ အပရာပရံ သဝတိ. ပုရာဏဝဏော ဟိ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဧဝ ပုဗ္ဗံ လောဟိတံ ယူသန္တိ ဣမာနိ တီဏိ သဝတိ၊ ဃဋ္ဋိတော ပန တာနိ အဓိကတရံ သဝတိ. ဧဝမေဝံ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ၊ ဒုဋ္ဌာရုကော ဝိယ ဟိ ကောဓနော ပုဂ္ဂလော. တဿ အတ္တနော ဓမ္မတာယ သဝနံ ဝိယ ကောဓနဿပိ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဥဒ္ဓုမာတကဿ ဝိယ စဏ္ဍိကတဿ စရဏံ. ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလာယ ဝါ ဃဋ္ဋနံ ဝိယ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဝစနံ ဘိယျောသော မတ္တာယ သဝနံ ဝိယ ‘မာဒိသံ နာမ ဧသ ဧဝံ ဝဒတီ’တိ ဘိယျောသော မတ္တာယ ဥဒ္ဓုမာယနဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အရုကူပမစိတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ပုရာဏဝဏသဒိသစိတ္တောတိ အတ္ထော.

၁၀၂. ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယာတိ ရတ္တိံ စက္ခုဝိညာဏုပ္ပတ္တိနိဝါရဏေန အန္ဓဘာဝကရဏေ ဗဟလတမေ. ဝိဇ္ဇန္တရိကာယာတိ ဝိဇ္ဇုပ္ပတ္တိက္ခဏေ. ဣဓာပိ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – စက္ခုမာ ပုရိသော ဝိယ ဟိ ယောဂါဝစရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အန္ဓကာရံ ဝိယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ကိလေသာ. ဝိဇ္ဇုသဉ္စရဏံ ဝိယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏဿ ဥပ္ပတ္တိကာလော. ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ စက္ခုမတော ပုရိသဿ သာမန္တာ ရူပဒဿနံ ဝိယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ နိဗ္ဗာနဒဿနံ. ပုန အန္ဓကာရာဝတ္ထရဏံ ဝိယ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ကိလေသာ. ပုန ဝိဇ္ဇုသဉ္စရဏံ ဝိယ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဉာဏဿ ဥပ္ပါဒေါ. ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ စက္ခုမတော ပုရိသဿ သာမန္တာ ရူပဒဿနံ ဝိယ သကဒါဂါမိမဂ္ဂက္ခဏေ နိဗ္ဗာနဒဿနံ. ပုန အန္ဓကာရာဝတ္ထရဏံ ဝိယ အနာဂါမိမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ကိလေသာ. ပုန ဝိဇ္ဇုသဉ္စရဏံ ဝိယ အနာဂါမိမဂ္ဂဉာဏဿ ဥပ္ပါဒေါ. ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ စက္ခုမတော ပုရိသဿ သာမန္တာ ရူပဒဿနံ ဝိယ အနာဂါမိမဂ္ဂက္ခဏေ နိဗ္ဗာနဒဿနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝိဇ္ဇူပမစိတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ဣတ္တရကာလောဘာသေန ဝိဇ္ဇုသဒိသစိတ္တောတိ အတ္ထော.

၁၀၃. ဝဇိရူပမစိတ္တတာယပိ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ဝဇိရံ ဝိယ ဟိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. မဏိဂဏ္ဌိပါသာဏဂဏ္ဌိ ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ကိလေသာ. ဝဇိရဿ မဏိဂဏ္ဌိံ ဝါ ပါသာဏဂဏ္ဌိံ ဝါ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ အဂမနဘာဝဿ နတ္ထိဘာဝေါ ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အစ္ဆေဇ္ဇာနံ ကိလေသာနံ နတ္ထိဘာဝေါ. ဝဇိရေန နိဗ္ဗိဒ္ဓဝေဓဿ ပုန အပဋိပူရဏံ ဝိယ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဆိန္နာနံ ကိလေသာနံ ပုန အနုပ္ပါဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝဇိရူပမစိတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ကိလေသာနံ မူလဃာတကရဏသမတ္ထတာယ ဝဇိရေန သဒိသစိတ္တောတိ အတ္ထော.

၁၀၄. အန္ဓာဒီသု တထာရူပံ စက္ခု န ဟောတီတိ တထာဇာတိကံ တထာသဘာဝံ ပညာစက္ခု န ဟောတိ. ဖာတိံ ကရေယျာတိ ဖီတံ ဝဍ္ဎိတံ ကရေယျ. သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇေတိ သဒေါသနိဒ္ဒေါသေ. ဟီနပ္ပဏီတေတိ အဓမုတ္တမေ. ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေတိ ကဏှသုက္ကာယေဝ အညမညပဋိဗာဟနတော ပဋိပက္ခဝသေန သပ္ပဋိဘာဂါတိ ဝုစ္စန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ – ကုသလေ ဓမ္မေ ‘ကုသလာ ဓမ္မာ’တိ ယေန ပညာစက္ခုနာ ဇာနေယျ၊ အကုသလေ ဓမ္မေ ‘အကုသလာ ဓမ္မာ’တိ၊ သာဝဇ္ဇာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ကဏှသုက္ကသပ္ပဋိဘာဂေသု ပန ကဏှဓမ္မေ ‘သုက္ကသုပ္ပဋိဘာဂါ’တိ၊ သုက္ကဓမ္မေ ‘ကဏှသပ္ပဋိဘာဂါ’တိ ယေန ပညာစက္ခုနာ ဇာနေယျ. တထာရူပမ္ပိဿ စက္ခု န ဟောတီတိ ဣမိနာ နယေန သေသဋ္ဌာနေသုပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဘောဂသံဟရဏပညာစက္ခုနော စ သမ္ပရာယိကတ္ထသောဓနပညာစက္ခုနော စ အဘာဝါ အန္ဓောတိ ဝုစ္စတိ. ဒုတိယော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဘောဂသံဟရဏပညာစက္ခုနော ဘာဝါ၊ သမ္ပရာယိကတ္ထသောဓနပညာစက္ခုနော ပန အဘာဝါ ဧကစက္ခူတိ ဝုစ္စတိ. တတိယော ဒွိန္နမ္ပိ ဘာဝါ ဒွိစက္ခူတိ ဝုစ္စတိ.

၁၀၇. အဝကုဇ္ဇပညာဒီသု ဓမ္မံ ဒေသေန္တီတိ ဥပါသကော ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ အာဂတောတိ အတ္တနော ကမ္မံ ပဟာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. အာဒိကလျာဏန္တိ အာဒိမှိ ကလျာဏံ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇံ နိဒ္ဒေါသံ ကတွာ ဒေသေန္တိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန အာဒီတိ ပုဗ္ဗပဋ္ဌပနာ. မဇ္ဈန္တိ ကထာဝေမဇ္ဈံ. ပရိယောသာနန္တိ သန္နိဋ္ဌာနံ. ဣတိဿ ဓမ္မံ ကထေန္တာ ပုဗ္ဗပဋ္ဌပနေပိ ကလျာဏံ ဘဒ္ဒကံ အနဝဇ္ဇမေဝ ကတွာ ကထေန္တိ၊ ဝေမဇ္ဈေပိ၊ ပရိယောသာနေပိ. ဧတ္ထ စ အတ္ထိ ဒေသနာယ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနိ၊ အတ္ထိ သာသနဿ. တတ္ထ ဒေသနာယ တာဝ – စတုပ္ပဒိကဂါထာယ ပဌမပဒံ အာဒိ၊ ဒွေ ပဒါနိ မဇ္ဈံ၊ အဝသာနပဒံ ပရိယောသာနံ. ဧကာနုသန္ဓိကသုတ္တဿ – နိဒါနံ အာဒိ၊ အနုသန္ဓိ မဇ္ဈံ၊ ဣဒမဝေါစာတိ အပ္ပနာ ပရိယောသာနံ. အနေကာနုသန္ဓိကဿ – ပဌမော အနုသန္ဓိ အာဒိ၊ တတော ပရံ ဧကော ဝါ အနေကာ ဝါ မဇ္ဈံ၊ ပစ္ဆိမော ပရိယောသာနံ. အယံ တာဝ ဒေသနာယ နယော.

သာသနဿ ပန သီလံ အာဒိ၊ သမာဓိ မဇ္ဈံ၊ ဝိပဿနာ ပရိယောသာနံ. သမာဓိ ဝါ အာဒိ၊ ဝိပဿနာ မဇ္ဈံ၊ မဂ္ဂေါ ပရိယောသာနံ. ဝိပဿနာ ဝါ အာဒိ၊ မဂ္ဂေါ မဇ္ဈံ၊ ဖလံ ပရိယောသာနံ. မဂ္ဂေါ ဝါ အာဒိ၊ ဖလံ မဇ္ဈံ၊ နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနံ. ဒွေ ဒွေ ဝါ ကရိယမာနေ သီလသမာဓယော အာဒိ၊ ဝိပဿနာမဂ္ဂါ မဇ္ဈံ၊ ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာနံ. သာတ္ထန္တိ သာတ္ထကံ ကတွာ ဒေသေန္တိ. သဗျဉ္ဇနန္တိ အက္ခရပါရိပူရိံ ကတွာ ဒေသေန္တိ. ကေဝလပရိပုဏ္ဏန္တိ သကလပရိပုဏ္ဏံ အနူနံ ကတွာ ဒေသေန္တိ. ပရိသုဒ္ဓန္တိ ပရိသုဒ္ဓံ နိဇ္ဇဋံ နိဂ္ဂဏ္ဌိံ ကတွာ ဒေသေန္တိ. ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေန္တီတိ ဧဝံ ဒေသေန္တာ စ သေဋ္ဌစရိယဘူတံ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ပကာသေန္တိ. နေဝ အာဒိံ မနသိ ကရောတီတိ နေဝ ပုဗ္ဗပဋ္ဌပနံ မနသိ ကရောတိ. ကုမ္ဘောတိ ဃဋော. နိက္ကုဇ္ဇောတိ အဓောမုခေါ ဌပိတော. ဧဝမေဝန္တိ ဧတ္ထ ကုမ္ဘော နိက္ကုဇ္ဇော ဝိယ အဝကုဇ္ဇပညော ပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥဒကာသိဉ္စနကာလော ဝိယ ဓမ္မဒေသနာယ လဒ္ဓကာလော. ဥဒကဿ ဝိဝဋ္ဋနကာလော ဝိယ တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နဿ ဥဂ္ဂဟေတုံ အသမတ္ထကာလော. ဥဒကဿ အသဏ္ဌာနကာလော ဝိယ ဥဋ္ဌဟိတွာ အသလ္လက္ခဏကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဝကုဇ္ဇပညောတိ ဝုစ္စတိ. အဓောမုခပညောတိ အတ္ထော.

၁၀၈. အာကိဏ္ဏာနီတိ ပက္ခိတ္တာနိ. သတိသမ္မောသာ ပကိရေယျာတိ မုဋ္ဌဿတိတာယ ဝိကိရေယျ. ဧဝမေဝန္တိ ဧတ္ထ ဥစ္ဆင်္ဂေါ ဝိယ ဥစ္ဆင်္ဂပညော ပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နာနာခဇ္ဇကာနိ ဝိယ နာနပ္ပကာရံ ဗုဒ္ဓဝစနံ. ဥစ္ဆင်္ဂေ နာနာခဇ္ဇကာနိ ခါဒန္တဿ နိသိန္နကာလော ဝိယ တသ္မိံ အာသနေ နိသိန္နဿ ဥဂ္ဂဟဏကာလော. ဝုဋ္ဌဟန္တဿ သတိသမ္မောသာ ဝိကိရဏကာလော ဝိယ တသ္မာ အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တဿ အသလ္လက္ခဏကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဥစ္ဆင်္ဂပညောတိ ဝုစ္စတိ. ဥစ္ဆင်္ဂသဒိသပညောတိ အတ္ထော.

၁၀၉. ဥက္ကုဇ္ဇောတိ ဥပရိမုခေါ ဌပိတော. သဏ္ဌာတီတိ ပတိဋ္ဌဟတိ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဥပရိမုခေါ ဌပိတော ကုမ္ဘော ဝိယ ပုထုပညော ပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥဒကဿ အာသိတ္တကာလော ဝိယ ဒေသနာယ လဒ္ဓကာလော. ဥဒကဿ သဏ္ဌာနကာလော ဝိယ တတ္ထ နိသိန္နဿ ဥဂ္ဂဟဏကာလော. နော ဝိဝဋ္ဋနကာလော ဝိယ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တဿ သလ္လက္ခဏကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ပုထုပညောတိ ဝုစ္စတိ. ဝိတ္ထာရိကပညောတိ အတ္ထော.

၁၁၀. အဝီတရာဂါဒီသု – ယထာ သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော၊ ဧဝံ ပုထုဇ္ဇနောပိ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု၊ တီသု စ ဘဝေသု အဝီတရာဂေါ. အဒဗ္ဗတာယ ပန န ဂဟိတော. ယထာ ဟိ ဆေကော ဝဍ္ဎကီ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရတ္ထံ ဝနံ ပဝိဋ္ဌော န အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တရုက္ခေ ဆိန္ဒတိ၊ ယေ ပနဿ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရူပဂါ ဟောန္တိ၊ တေယေဝ ဆိန္ဒတိ၊ ဧဝမိဓာပိ ဘဂဝတာ ဒဗ္ဗဇာတိကာ အရိယာဝ ဂဟိတာ၊ ပုထုဇ္ဇနာ ပန အဒဗ္ဗတာယ န ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကာမေသု ဝီတရာဂေါတိ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဝီတရာဂေါ. ဘဝေသု အဝီတရာဂေါတိ ရူပါရူပဘဝေသု အဝီတရာဂေါ.

၁၁၃. ပါသာဏလေခူပမာဒီသု – အနုသေတီတိ အပ္ပဟီနတာယ အနုသေတိ. န ခိပ္ပံ လုဇ္ဇတီတိ န အန္တရာ နဿတိ၊ ကပ္ပုဋ္ဌာနေနေဝ နဿတိ. ဧဝမေဝန္တိ ဧဝံ တဿာပိ ပုဂ္ဂလဿ ကောဓော န အန္တရာ ပုနဒိဝသေ ဝါ အပရဒိဝသေ ဝါ နိဗ္ဗာတိ၊ အဒ္ဓနိယော ပန ဟောတိ. မရဏေနေဝ နိဗ္ဗာတီတိ အတ္ထော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ပါသာဏလေခါ ဝိယ ကုဇ္ဈနဘာဝေန စိရဋ္ဌိတိကတော ပါသာဏလေခူပမောတိ ဝုစ္စတိ.

၁၁၄. သော စ ခွဿ ကောဓောတိ သော အပ္ပမတ္တကေပိ ကာရဏေ သဟသာ ကုဒ္ဓဿ ကောဓော. န စိရန္တိ အစိရံ အပ္ပဟီနတာယ နာနုသေတိ. ယထာ ပန ပထဝိယံ အာကဍ္ဎိတွာ ကတလေခါ ဝါတာဒီဟိ ခိပ္ပံ နဿတိ၊ ဧဝမဿ သဟသာ ဥပ္ပန္နောပိ ကောဓော ခိပ္ပမေဝ နိဗ္ဗာတီတိ အတ္ထော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ပထဝိယံ လေခါ ဝိယ ကုဇ္ဈနဘာဝေန အစိရဋ္ဌိတိကတော ပထဝီလေခူပမောတိ ဝုစ္စတိ.

၁၁၅. အာဂါဠှေနာတိ အတိဂါဠှေန မမ္မစ္ဆေဒကေန ထဒ္ဓဝစနေန. ဖရုသေနာတိ န သောတသုခေန. အမနာပေနာတိ န စိတ္တသုခေန. သံသန္ဒတီတိ ဧကီဘဝတိ. သန္ဓိယတီတိ ဃဋယတိ. သမ္မောဒတီတိ နိရန္တရော ဟောတိ. အထ ဝါ – သံသန္ဒတီတိ စိတ္တကိရိယာဒီသု စိတ္တေန သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ခီရောဒကံ ဝိယ ဧကီဘာဝံ ဥပေတီတိ အတ္ထော. သန္ဓိယတီတိ ဌာနဂမနာဒီသု ကာယကိရိယာဒီသု ကာယေန သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. တိလတဏ္ဍုလာ ဝိယ မိဿီဘာဝံ ဥပေတီတိ အတ္ထော. သမ္မောဒတီတိ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီသု ဝစီကိရိယာသု ဝါစာယ သမောဓာနံ ဂစ္ဆတိ. ဝိပ္ပဝါသဂတောပိ ပိယသဟာယကော ဝိယ ပိယတရဘာဝံ ဥပေတီတိ အတ္ထော. အပိစ – ကိစ္စကရဏီယေသု တေဟိ သဒ္ဓိံ အာဒိတောဝ ဧကကိရိယဘာဝံ ဥပဂစ္ဆန္တော သံသန္ဒတိ. ယာဝ မဇ္ဈာ ပဝတ္တန္တော သန္ဓိယတိ၊ ယာဝ ပရိယောသာနာ အနိဝတ္တန္တော သမ္မောဒတီတိပိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဥဒကလေခါ ဝိယ ခိပ္ပံ သံသန္ဒနတော ဥဒကလေခူပမောတိ ဝုစ္စတိ.

၁၁၆. ပေါတ္ထကူပမေသု – ယာယ ဥပမာယ တေ ပေါတ္ထကူပမာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ တံ တာဝ ဥပမံ ဒဿေတုံ တယော ပေါတ္ထကာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နဝေါတိ နဝဝါယိမော. ပေါတ္ထကောတိ သာဏဝါကသာဋကော. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ဝိဝဏ္ဏော. ဒုက္ခသမ္ဖဿောတိ ခရသမ္ဖဿော. အပ္ပဂ္ဃေါတိ အတိဗဟုံ အဂ္ဃန္တော ကဟာပဏဂ္ဃနကော ဟောတိ. မဇ္ဈိမောတိ ပရိဘောဂမဇ္ဈိမော. သော ဟိ နဝဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ ဇိဏ္ဏဘာဝံ အပ္ပတ္တော မဇ္ဈေ ပရိဘောဂကာလေပိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော စ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စ အပ္ပဂ္ဃေါယေဝ စ ဟောတိ. အတိဗဟုံ အဂ္ဃန္တော အဍ္ဎံ အဂ္ဃတိ. ဇိဏ္ဏကာလေ ပန အဍ္ဎမာသကံ ဝါ ကာကဏိကံ ဝါ အဂ္ဃတိ. ဥက္ခလိပရိမဇ္ဇနန္တိ ကာဠုက္ခလိပရိပုဉ္ဆနံ.

နဝေါတိ ဥပသမ္ပဒါယ ပဉ္စဝဿကာလတော ဟေဋ္ဌာ ဇာတိယာ သဋ္ဌိဝဿောပိ နဝေါယေဝ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယာတိ သရီရဝဏ္ဏေနပိ ဂုဏဝဏ္ဏေနပိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာယ. ဒုဿီလဿ ဟိ ပရိသမဇ္ဈေ နိသိန္နဿ နိတ္တေဇတာယ သရီရဝဏ္ဏောပိ န သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဂုဏဝဏ္ဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ယေ ခေါ ပနဿာတိ ယေ ခေါ ပန တဿ ဥပဋ္ဌာကာ ဝါ ဉာတိမိတ္တာဒယော ဝါ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ သေဝန္တိ. တေသံ တန္တိ တေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဆ သတ္ထာရေ သေဝန္တာနံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ဝိယ၊ ဒေဝဒတ္တံ သေဝန္တာနံ ကောကာလိကာဒီနံ ဝိယ စ တံ သေဝနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ. မဇ္ဈိမောတိ ပဉ္စဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ နဝဝဿကာလာ မဇ္ဈိမော နာမ. ထေရောတိ ဒသဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ထေရော နာမ. ဧဝမာဟံသူတိ ဧဝံ ဝဒန္တိ. ကိံ နု ခေါ တုယှန္တိ တုယှံ ဗာလဿ ဘဏိတေန ကော အတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တထာရူပန္တိ တထာဇာတိကံ တထာသဘာဝံ ဥက္ခေပနီယကမ္မဿ ကာရဏဘူတံ.

၁၁၇. ကာသိကဝတ္ထူပမေသု – ကာသိကဝတ္ထံ နာမ တယော ကပ္ပါသံသူ ဂဟေတွာ ကန္တိတသုတ္တေန ဝါယိတံ သုခုမဝတ္ထံ. တံ နဝဝါယိမံ အနဂ္ဃံ ဟောတိ. ပရိဘောဂမဇ္ဈိမံ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ သဟဿာနိ အဂ္ဃတိ. ဇိဏ္ဏကာလေ ပန အဋ္ဌပိ ဒသပိ သဟဿာနိ အဂ္ဃတိ.

တေသံ တံ ဟောတီတိ တေသံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါဒယော သေဝန္တာနံ ဝိယ တံ သေဝနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဉှိ ဧကံ နိဿာယ ယာဝဇ္ဇကာလာ မုစ္စနကသတ္တာနံ ပမာဏံ နတ္ထိ. တထာ သာရိပုတ္တတ္ထေရမဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေ အဝသေသေ စ အသီတိမဟာသာဝကေ နိဿာယ သဂ္ဂံ ဂတသတ္တာနံ ပမာဏံ နတ္ထိ. ယာဝဇ္ဇကာလာ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ ပဋိပန္နသတ္တာနမ္ပိ ပမာဏံ နတ္ထိယေဝ. အာဓေယျံ ဂစ္ဆတီတိ တဿ မဟာထေရဿ တံ အတ္ထနိဿိတံ ဝစနံ ယထာ ဂန္ဓကရဏ္ဍကေ ကာသိကဝတ္ထံ အာဓာတဗ္ဗတံ ဌပေတဗ္ဗတံ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ဥတ္တမင်္ဂေ သိရသ္မိံ ဟဒယေ စ အာဓာတဗ္ဗတံ ဌပေတဗ္ဗတမ္ပိ ဂစ္ဆတိ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၁၈. သုပ္ပမေယျာဒီသု – သုခေန ပမေတဗ္ဗောတိ သုပ္ပမေယျော. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ. ဥဒ္ဓတောတိ ဥဒ္ဓစ္စေန သမန္နာဂတော. ဥန္နဠောတိ ဥဂ္ဂတနဠော၊ တုစ္ဆမာနံ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. စပလောတိ ပတ္တမဏ္ဍနာဒိနာ စာပလ္လေန သမန္နာဂတော. မုခရောတိ မုခခရော. ဝိကိဏ္ဏဝါစောတိ အသံယတဝစနော. အသမာဟိတောတိ စိတ္တေကဂ္ဂတာရဟိတော. ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တောတိ ဘန္တစိတ္တော၊ ဘန္တဂါဝီဘန္တမိဂီသပ္ပဋိဘာဂေါ. ပါကဋိန္ဒြိယောတိ ဝိဝဋိန္ဒြိယော. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ‘သုပ္ပမေယျော’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ ပရိတ္တဿ ဥဒကဿ သုခေန ပမာဏံ ဂယှတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမေဟိ အဂုဏင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ သုခေန ပမာဏံ ဂယှတိ. တေနေသ ‘သုပ္ပမေယျော’တိ ဝုတ္တော.

၁၁၉. ဒုက္ခေန ပမေတဗ္ဗောတိ ဒုပ္ပမေယျော. အနုဒ္ဓတာဒီနိ ဝုတ္တပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အယံ ဝုစ္စတီတိ အယံ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ‘ဒုပ္ပမေယျော’တိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ဟိ မဟာသမုဒ္ဒဿ ဒုက္ခေန ပမာဏံ ဂယှတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမေဟိ ဂုဏင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဒုက္ခေန ပမာဏံ ဂယှတိ. တာဒိသော ‘အနာဂါမီ နု ခေါ၊ ခီဏာသဝေါ နု ခေါ’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ ဂစ္ဆတိ၊ တေနေသ ‘ဒုပ္ပမေယျော’တိ ဝုတ္တော.

၁၂၀. န သက္ကာ ပမေတုန္တိ အပ္ပမေယျော. ယထာ ဟိ အာကာသဿ န သက္ကာ ပမာဏံ ဂဟေတုံ၊ ဧဝံ ခီဏာသဝဿ. တေနေသ ‘အပ္ပမေယျော’တိ ဝုတ္တော.

၁၂၁. န သေဝိတဗ္ဗာဒီသု – န သေဝိတဗ္ဗောတိ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော. န ဘဇိတဗ္ဗောတိ န အလ္လီယိတဗ္ဗော. န ပယိရုပါသိတဗ္ဗောတိ န သန္တိကေ နိသီဒနဝသေန ပုနပ္ပုနံ ဥပါသိတဗ္ဗော. ဟီနော ဟောတိ သီလေနာတိအာဒီသု ဥပါဒါယုပါဒါယ ဟီနတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယော ဟိ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခတိ၊ သော ဒသ သီလာနိ ရက္ခန္တေန န သေဝိတဗ္ဗော. ယော ပန ဒသ သီလာနိ ရက္ခတိ၊ သော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ရက္ခန္တေန န သေဝိတဗ္ဗော. အညတြ အနုဒ္ဒယာ အညတြ အနုကမ္ပာတိ ဌပေတွာ အနုဒ္ဒယဉ္စ အနုကမ္ပဉ္စ. အတ္တနော အတ္ထာယ ဧဝ ဟိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော. အနုဒ္ဒယာနုကမ္ပာဝသေန ပန တံ ဥပသင်္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

၁၂၂. သဒိသော ဟောတီတိ သမာနော ဟောတိ. သီလသာမညဂတာနံ သတန္တိ သီလေန သမာနဘာဝံ ဂတာနံ သန္တာနံ. သီလကထာ စ နော ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ သမာနသီလာနံ အမှာကံ သီလမေဝ အာရဗ္ဘ ကထာ ဘဝိဿတိ. သာ စ နော ဖာသု ဘဝိဿတီတိ သာ စ သီလကထာ အမှာကံ ဖာသုဝိဟာရော သုခဝိဟာရော ဘဝိဿတိ. သာ စ နော ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတီတိ သာ စ အမှာကံ ကထာ ဒိဝသမ္ပိ ကထေန္တာနံ ပဝတ္တိနီ ဘဝိဿတိ၊ န ပဋိဟညိဿတိ. ဒွီသု ဟိ သီလဝန္တေသု ဧကေန သီလဿ ဝဏ္ဏေ ကထိတေ ဣတရော အနုမောဒတိ၊ တေန တေသံ ကထာ ဖာသု စေဝ ဟောတိ၊ ပဝတ္တိနီ စ. ဧကသ္မိံ ပန ဒုဿီလေ သတိ ဒုဿီလဿ သီလကထာ ဒုက္ကထာတိ နေဝ သီလကထာ ဟောတိ၊ န ဖာသု ဟောတိ၊ န ပဝတ္တိနီ. သမာဓိပညာကထာသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒွေ ဟိ သမာဓိလာဘိနော သမာဓိကထံ၊ သပ္ပညာ စ ပညာကထံ ကထေန္တာ၊ ရတ္တိံ ဝါ ဒိဝသံ ဝါ အတိက္ကန္တမ္ပိ န ဇာနန္တိ.

၁၂၃. သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာတိ သက္ကာရဉ္စေဝ ဂရုကာရဉ္စ ကရိတွာ. အဓိကော ဟောတီတိ အတိရေကော ဟောတိ. သီလက္ခန္ဓန္တိ သီလရာသိံ. ပရိပူရေဿာမီတိ တံ အတိရေကသီလံ ပုဂ္ဂလံ နိဿာယ အတ္တနော အပရိပူရံ သီလရာသိံ ပရိပူရံ ကရိဿာမိ. တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဟေဿာမီတိ ဧတ္ထ သီလဿ အသပ္ပါယေ အနုပကာရဓမ္မေ ဝဇ္ဇေတွာ သပ္ပါယေ ဥပကာရဓမ္မေ သေဝန္တော တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ သီလက္ခန္ဓံ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှာတိ နာမ. သမာဓိပညာက္ခန္ဓေသုပိ ဧသေဝ နယော.

၁၂၄. ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗာဒီသု – ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဂူထံ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗော. အထ ခေါ နန္တိ အထ ခေါ အဿ. ကိတ္တိသဒ္ဒေါတိ ကထာသဒ္ဒေါ. ဧဝမေဝန္တိ ဧတ္ထ ဂူထကူပေါ ဝိယ ဒုဿီလျံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဂူထကူပေ ပတိတွာ ဌိတော ဓမနီအဟိ ဝိယ ဒုဿီလပုဂ္ဂလော. ဂုထကူပတော ဥဒ္ဓရိယမာနေန တေန အဟိနာ ပုရိသဿ သရီရံ အာရုဠှေနာပိ အဒဋ္ဌဘာဝေါ ဝိယ ဒုဿီလံ သေဝမာနဿာပိ တဿ ကိရိယာယ ကာရဏဘာဝေါ သရီရံ ဂူထေန မက္ခေတွာ အဟိနော ဂတကာလော ဝိယ ဒုဿီလံ သေဝမာနဿ ပါပကိတ္တိသဒ္ဒဿ အဗ္ဘုဂ္ဂမနကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၂၅. တိန္ဒုကာလာတန္တိ တိန္ဒုကရုက္ခအလာတံ. ဘိယျောသော မတ္တာယ စိစ္စိဋာယတီတိ တဉှိ ဈာယမာနံ ပကတိယာပိ ပပဋိကာယော မုဉ္စန္တံ စိစ္စိဋာယတိ စိဋိစိဋာတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ. ဃဋ္ဋိတံ ပန အဓိမတ္တံ ကရောတီတိ အတ္ထော. ဧဝမေဝန္တိ ဧဝမေဝံ ကောဓနော အတ္တနော ဓမ္မတာယပိ ဥဒ္ဓတော စဏ္ဍိကတော ဟုတွာ စရတိ. အပ္ပမတ္တကံ ပန ဝစနံ ဝုတ္တကာလေ ‘မာဒိသံ နာမ ဧဝံ ဝဒတီ’တိ အတိရေကတရံ ဥဒ္ဓတော စဏ္ဍိကတော ဟုတွာ စရတိ. ဂူထကူပေါတိ ဂူထပုဏ္ဏကူပေါ၊ ဂူထရာသိယေဝ ဝါ. ဩပမ္မသံသန္ဒနံ ပနေတ္ထ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗောတိ ယသ္မာ ကောဓနော အတိသေဝိယမာနောပိ အတိဥပသင်္ကမိယမာနောပိ ကုဇ္ဈတိယေဝ၊ ‘ကိံ ဣမိနာ’တိ ပဋိက္ကမန္တောပိ ကုဇ္ဈတိယေဝ၊ တသ္မာ ပလာလဂ္ဂိ ဝိယ အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယော ဟိ ပလာလဂ္ဂိံ အတိဥပသင်္ကမိတွာ တပ္ပတိ၊ တဿ သရီရံ ဈာယတိ. ယော အတိပဋိက္ကမိတွာ တပ္ပတိ၊ တဿ သီတံ န ဝူပသမ္မတိ. အနုပသင်္ကမိတွာ အပဋိက္ကမိတွာ ပန မဇ္ဈတ္တဘာဝေန တပ္ပေန္တဿ သီတံ ဝူပသမ္မတိ၊ ကာယောပိ န ဍယှတိ. တသ္မာ ပလာလဂ္ဂိ ဝိယ ကောဓနော ပုဂ္ဂလော မဇ္ဈတ္တဘာဝေန အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော၊ န ဘဇိတဗ္ဗော၊ န ပယိရုပါသိတဗ္ဗော.

၁၂၆. ကလျာဏမိတ္တောတိ သုစိမိတ္တော. ကလျာဏသဟာယောတိ သုစိသဟာယော. သဟာယောတိ သဟဂါမီ သဒ္ဓိံစရော. ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကောတိ ကလျာဏေသု သုစိပုဂ္ဂလေသု သမ္ပဝင်္ကော၊ တန္နိန္နတပ္ပေါဏတပ္ပဗ္ဘာရမာနသောတိ အတ္ထော.

၁၂၇. သီလေသု ပရိပူရကာရီတိအာဒီသု – သီလေသု ပရိပူရကာရိနောတိ ဧတေ အရိယသာဝကာ ယာနိ တာနိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘူတာနိ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ၊ ပါရာဇိကသင်္ခါတာနိ စတ္တာရိ မဟာသီလသိက္ခာပဒါနိ၊ တေသံ အဝီတိက္ကမနတော ယာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တေဟိ စ ဝုဋ္ဌာနတော သီလေသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ပရိပူရံ သမတ္တံ ကရောန္တီတိ ‘သီလေသု ပရိပူရကာရိနော’တိ ဝုစ္စန္တိ. သမာဓိပါရိဗန္ဓကာနံ ပန ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ၊ ပညာပါရိဗန္ဓကဿ စ သစ္စပဋိစ္ဆာဒကဿ မောဟဿ အသမူဟတတ္တာ၊ သမာဓိံ ပညဉ္စ ဘာဝေန္တာပိ သမာဓိပညာသု ယံ ကတ္တဗ္ဗံ တံ မတ္တသော ပမာဏေန ပဒေသမတ္တမေဝ ကရောန္တီတိ သမာဓိသ္မိံ ပညာယ စ မတ္တသော ကာရိနောတိ ဝုစ္စန္တိ. ဣမိနာ ဥပါယေန ဣတရေသုပိ ဒွီသု နယေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတြာယံ အပရောပိ သုတ္တန္တနယော –

‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ၊ သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ တာနိ အာပဇ္ဇတိပိ၊ ဝုဋ္ဌာတိပိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ မေတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘဗ္ဗတာ ဝုတ္တာ. ယာနိ စ ခေါ တာနိ သိက္ခာပဒါနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနိ ဗြဟ္မစရိယသာရုပ္ပါနိ၊ တတ္ထ ဓုဝသီလော စ ဟောတိ၊ ဌိတသီလော စ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ၊ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလေသု။ပေ။ သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ၊ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ၊ သကဒါဂါမီ ဟောတိ၊ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ၊ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ယာနိ တာနိ။ပေ။ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ။ပေ။ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလေသု ပရိပူရကာရီ၊ သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ၊ ပညာယ ပရိပူရကာရီ. သော ယာနိ တာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ။ပေ။ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သော အာသဝါနံ ခယာ။ပေ။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၈၇).

၁၃၀. သတ္ထာရနိဒ္ဒေသေ – ပရိညံ ပညပေတီတိ ပဟာနံ သမတိက္ကမံ ပညပေတိ. တတြာတိ တေသု တီသု ဇနေသု. တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ တေန ပညာပနေန သော သတ္ထာ ရူပါဝစရသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဒုတိယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သတ္ထာ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ တေန တိတ္ထိယေဟိ အသာဓာရဏေန ပညာပနေန အယံ တတိယော သတ္ထာ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တိတ္ထိယာ ဟိ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေန္တာ ရူပဘဝံ ဝက္ခန္တိ. ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေန္တာ အရူပဘဝံ ဝက္ခန္တိ. ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေန္တာ အသညဘဝံ ဝက္ခန္တိ. သမ္မာ ပညပေန္တာ ‘ဧဝံ ပညပေယျုံ’၊ နော စ သမ္မာ ပညပေတုံ သက္ကောန္တိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပန ကာမာနံ ပရိညံ ပဟာနံ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ပညပေတိ. ရူပဝေဒနာနံ ပရိညံ ပဟာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ပညပေတိ. ဣမေ တယော သတ္ထာရောတိ ဣမေ ဒွေ ဇနာ ဗာဟိရကာ၊ ဧကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ – ဣမသ္မိံ လောကေ တယော သတ္ထာရော နာမ.

၁၃၁. ဒုတိယေ သတ္ထာရနိဒ္ဒေသေ – ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ. အတ္တာနံ သစ္စတော ထေတတော ပညပေတီတိ ‘‘အတ္တာ နာမေကော အတ္ထိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော’’တိ ဘူတတော ထိရတော ပညပေတိ. အဘိသမ္ပရာယဉ္စာတိ အပရသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဧဝမေဝ ပညပေတိ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ.