တိကနိက္ခေပကထာ

၉၈၅. ဧတ္တာဝတာ ကုသလတ္တိကော သဗ္ဗေသံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ ပဒဘာဇနနယေန ဝိတ္ထာရိတော ဟောတိ. ယသ္မာ ပန ယွာယံ ကုသလတ္တိကဿ ဝိဘဇနနယော ဝုတ္တော၊ သေသတိကဒုကာနမ္ပိ ဧသေဝ ဝိဘဇနနယော ဟောတိ – ယထာ ဟိ ဧတ္ထ၊ ဧဝံ ‘ကတမေ ဓမ္မာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ? ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ။ပေ။ ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ အညေပိ အတ္ထိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ အရူပိနော ဓမ္မာ ဌပေတွာ ဝေဒနာခန္ဓံ၊ ဣမေ ဓမ္မာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ’တိအာဒိနာ အနုက္ကမေန သဗ္ဗတိကဒုကေသု သက္ကာ ပဏ္ဍိတေဟိ ဝိဘာဇနနယံ သလ္လက္ခေတုံ – တသ္မာ တံ ဝိတ္ထာရဒေသနံ နိက္ခိပိတွာ၊ အညေန နာတိသင်္ခေပနာတိဝိတ္ထာရနယေန သဗ္ဗတိကဒုကဓမ္မဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ နိက္ခေပကဏ္ဍံ အာရဒ္ဓံ. စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍဉှိ ဝိတ္ထာရဒေသနာ၊ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍံ သင်္ခေပဒေသနာ. ဣဒံ ပန နိက္ခေပကဏ္ဍံ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍံ ဥပါဒါယ သင်္ခေပေါ၊ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍံ ဥပါဒါယ ဝိတ္ထာရောတိ သင်္ခိတ္တဝိတ္ထာရဓာတုကံ ဟောတိ. တယိဒံ၊ ဝိတ္ထာရဒေသနံ နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတတ္တာပိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တကာရဏဝသေနာပိ၊ နိက္ခေပကဏ္ဍံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ –

မူလတော ခန္ဓတော စာပိ၊ ဒွါရတော စာပိ ဘူမိတော၊

အတ္ထတော ဓမ္မတော စာပိ၊ နာမတော စာပိ လိင်္ဂတော၊

နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတတ္တာ၊ နိက္ခေပေါတိ ပဝုစ္စတီတိ.

ဣဒဉှိ တီဏိ ကုသလမူလာနီတိအာဒိနာ နယေန မူလတော နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတံ. တံသမ္ပယုတ္တော ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ ခန္ဓတော. တံသမုဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မန္တိ ဒွါရတော. ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တဉှိ ကမ္မံ ကာယကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ. သုခဘူမိယံ၊ ကာမာဝစရေတိ ဘူမိတော နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတံ. တတ္ထ တတ္ထ အတ္ထဓမ္မနာမလိင်္ဂါနံ ဝသေန ဒေသိတတ္တာ အတ္ထာဒီဟိ နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ ကုသလပဒနိဒ္ဒေသေ တာဝ တီဏီတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ကုသလာနိ စ တာနိ မူလာနိ စ၊ ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဟေတုပစ္စယပဘဝဇနကသမုဋ္ဌာနနိဗ္ဗတ္တကဋ္ဌေန မူလာနီတိ ကုသလမူလာနိ. ဧဝံ အတ္ထဝသေန ဒဿေတွာ ဣဒါနိ နာမဝသေန ဒဿေတုံ အလောဘော အဒေါသော အမောဟောတိ အာဟ. ဧတ္တာဝတာ ယသ္မာ မူလေန မုတ္တံ ကုသလံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ စတုဘူမကကုသလံ တီဟိ မူလေဟိ ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ ဓမ္မရာဇာ. တံသမ္ပယုတ္တောတိ တေဟိ အလောဘာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တော. တတ္ထ အလောဘေန သမ္ပယုတ္တေ သင်္ခါရက္ခန္ဓေ၊ အဒေါသာမောဟာပိ အလောဘေန သမ္ပယုတ္တသင်္ခါရက္ခန္ဓဂဏနံယေဝ ဂစ္ဆန္တိ. သေသဒွယဝသေန သမ္ပယောဂေပိ ဧသေဝ နယော. ဣတိ စတုဘူမကကုသလံ ပုန တံသမ္ပယုတ္တကစတုက္ခန္ဓဝသေန ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ ဓမ္မရာဇာ. တံသမုဋ္ဌာနန္တိ တေဟိ အလောဘာဒီဟိ သမုဋ္ဌိတံ. ဣမိနာပိ နယေန တဒေဝ စတုဘူမိကကုသလံ တိဏ္ဏံ ကမ္မဒွါရာနံ ဝသေန ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ ဓမ္မရာဇာ. ဧဝံ တာဝ ကုသလံ တီသု ဌာနေသု ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿိတံ.

၉၈၆. အကုသလေပိ ဧသေဝ နယော. ဒွါဒသန္နဉှိ အကုသလစိတ္တာနံ ဧကမ္ပိ မူလေန မုတ္တံ နာမ နတ္ထီတိ မူလေန ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ ဓမ္မရာဇာ. တံသမ္ပယုတ္တစတုက္ခန္ဓတော စ ဥဒ္ဓံ အကုသလံ နာမ နတ္ထီတိ တာနေဝ ဒွါဒသ အကုသလစိတ္တာနိ စတုက္ခန္ဓဝသေန ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ. ဓမ္မရာဇာ ကာယကမ္မာဒိဝသေန ပန နေသံ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ကမ္မဒွါရဝသေန ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေသိ ဓမ္မရာဇာ. ယံ ပနေတ္ထ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာတိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ဧကသ္မိံ စိတ္တေ ပုဂ္ဂလေ ဝါ ဌိတန္တိ ‘ဧကဋ္ဌံ’. တတ္ထ ဧကသ္မိံ စိတ္တေ ဌိတံ သဟဇေကဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ. ဧကသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဌိတံ ပဟာနေကဋ္ဌံ နာမ. တေန လောဘာဒိနာ အညေန ဝါ တတ္ထ တတ္ထ နိဒ္ဒိဋ္ဌေန သဟ ဧကသ္မိံ ဌိတန္တိ တဒေကဋ္ဌံ. တတ္ထ ‘ကတမေ ဓမ္မာ သံကိလိဋ္ဌသံကိလေသိကာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ သံကိလိဋ္ဌတ္တိကေ၊ ‘ကတမေ ဓမ္မာ ဟီနာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ ဟီနတ္တိကေ ‘ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ ဣမသ္မိံ ကုသလတ္တိကေ၊ ‘ကတမေ ဓမ္မာ သံကိလိဋ္ဌာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ ကိလေသဂေါစ္ဆကေ ‘ကတမေ ဓမ္မာ သရဏာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာတိ သရဏဒုကေ’တိ – ဣမေသု ဧတ္တကေသု ဌာနေသု ‘သဟဇေကဋ္ဌံ’ အာဂတံ.

ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗတ္တိကေ ပန ‘ဣမာနိ တီဏိ သံယောဇနာနိ၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ၊ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကတ္တိကေပိ ‘ဣမာနိ တီဏိ သံယောဇနာနိ၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’တိ၊ ပုန တတ္ထေဝ တီဏိ သံယောဇနာနိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသော၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗာ၊ တဒေကဋ္ဌော လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတူ၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ တံသမ္ပယုတ္တော ဝေဒနာခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမုဋ္ဌာနံ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မံ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကာတိ၊ သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်္ဂေ ‘‘တတ္ထ ကတမေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ? တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော ဒေါသော မောဟော၊ တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ’’တိ (ဝိဘ. ၃၉၁) – ဣမေသု ပန ဧတ္တကေသု ဌာနေသု ‘ပဟာနေကဋ္ဌံ’ အာဂတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၉၈၇. အဗျာကတပဒနိဒ္ဒေသော ဥတ္တာနတ္ထောယေဝါတိ. ဣမသ္မိံ တိကေ တီဏိ လက္ခဏာနိ တိဿော ပညတ္တိယော ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသံ အဇဋာကာသံ အာကိဉ္စညာယတနဿ အာရမ္မဏံ နိရောဓသမာပတ္တိ စ န လဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ.

၉၈၈. ဝေဒနာတ္တိကနိဒ္ဒေသေ သုခဘူမိယန္တိ ဧတ္ထ ယထာ တမ္ဗဘူမိ ကဏှဘူမီတိ တမ္ဗကဏှဘူမိယောဝ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ သုခမ္ပိ သုခဘူမိ နာမ. ယထာ ဥစ္ဆုဘူမိ သာလိဘူမီတိ ဥစ္ဆုသာလီနံ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနာနိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ သုခဿ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနံ စိတ္တမ္ပိ သုခဘူမိ နာမ. တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတံ. ယသ္မာ ပန သာ ကာမာဝစရေ ဝါ ဟောတိ၊ ရူပါဝစရာဒီသု ဝါ၊ တသ္မာဿာ တံ ပဘေဒံ ဒဿေတုံ ကာမာဝစရေတိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုခဝေဒနံ ဌပေတွာတိ ယာ သာ သုခဘူမိယံ သုခဝေဒနာ၊ တံ ဌပေတွာ. တံသမ္ပယုတ္တောတိ တာယ ဌပိတာယ သုခဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော. သေသပဒဒွယေပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

ဣမသ္မိံ တိကေ တိဿော ဝေဒနာ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ၊ နိဗ္ဗာနန္တိ ဣဒမ္ပိ န လဗ္ဘတိ. အယဉှိ တိကော ကုသလတ္တိကေ စ အလဗ္ဘမာနေဟိ ဣမေဟိ စ တီဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ မုတ္တကော နာမ. ဣတော ပရေသု ပန တိကဒုကေသု ပါဠိတော စ အတ္ထတော စ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ တံ သဗ္ဗံ ပဒါနုက္ကမေန မာတိကာကထာယဉ္စေဝ ကုသလာဒီနံ နိဒ္ဒေသေ စ ဝုတ္တမေဝ. ယံ ပန ယတ္ထ ဝိသေသမတ္တံ တဒေဝ ဝက္ခာမ.

၉၉၁. တတ္ထ ဝိပါကတ္တိကေ တာဝ ကိဉ္စာပိ အရူပဓမ္မာ ဝိယ ရူပဓမ္မာပိ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ အတ္ထိ၊ အနာရမ္မဏတ္တာ ပန တေ ကမ္မသရိက္ခကာ န ဟောန္တီတိ သာရမ္မဏာ အရူပဓမ္မာဝ ကမ္မသရိက္ခကတ္တာ ဝိပါကာတိ ဝုတ္တာ၊ ဗီဇသရိက္ခကံ ဖလံ ဝိယ. သာလိဗီဇသ္မိဉှိ ဝပိတေ အင်္ကုရပတ္တာဒီသု နိက္ခန္တေသုပိ သာလိဖလန္တိ န ဝုစ္စတိ. ယဒါ ပန သာလိသီသံ ပက္ကံ ဟောတိ ပရိဏတံ၊ တဒါ ဗီဇသရိက္ခကော သာလိ ဧဝ သာလိဖလန္တိ ဝုစ္စတိ. အင်္ကုရပတ္တာဒီနိ ပန ဗီဇဇာတာနိ ဗီဇတော နိဗ္ဗတ္တာနီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝမေဝ ရူပမ္ပိ ကမ္မဇန္တိ ဝါ ဥပါဒိဏ္ဏန္တိ ဝါ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

၉၉၄. ဥပါဒိဏ္ဏတ္တိကေ ကိဉ္စာပိ ခီဏာသဝဿ ခန္ဓာ ‘အမှာကံ မာတုလတ္ထေရော အမှာကံ စူဠပိတုတ္ထေရော’တိ ဝဒန္တာနံ ပရေသံ ဥပါဒါနဿ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပန အဂ္ဂဟိတာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ အနုပါဒိဏ္ဏာနေဝ. တာနိ ဟိ၊ ယထာ ဒိဝသံ သန္တတ္တော အယောဂုဠော မက္ခိကာနံ အဘိနိသီဒနဿ ပစ္စယော န ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ တေဇုဿဒတ္တာ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန ဂဟဏဿ ပစ္စယာ န ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ – ဣမေ ဓမ္မာ အနုပါဒိဏ္ဏအနုပါဒါနိယာတိ.

၉၉၈. အသံကိလိဋ္ဌအသံကိလေသိကေသုပိ ဧသေဝ နယော.

၁၀၀၀. ဝိတက္ကတ္တိကေ ဝိတက္ကသဟဇာတေန ဝိစာရေန သဒ္ဓိံ ကုသလတ္တိကေ အလဗ္ဘမာနာဝ န လဗ္ဘန္တိ.

၁၀၀၃. ပီတိသဟဂတတ္တိကေ ပီတိအာဒယော အတ္တနာ သဟဇာတဓမ္မာနံ ပီတိသဟဂတာဒိဘာဝံ ဒတွာ သယံ ပိဋ္ဌိဝဋ္ဋကာ ဇာတာ. ဣမသ္မိဉှိ တိကေ ဒွေ ဒေါမနဿသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒါ ဒုက္ခသဟဂတံ ကာယဝိညာဏံ ဥပေက္ခာဝေဒနာ ရူပံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဣဒမ္ပိ န လဗ္ဘတိ. အယဉှိ တိကော ကုသလတ္တိကေ စ အလဗ္ဘမာနေဟိ ဣမေဟိ စ ပဉ္စဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ မုတ္တကော နာမ.

၁၀၀၆. ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗတ္တိကေ သညောဇနာနီတိ ဗန္ဓနာနိ. သက္ကာယဒိဋ္ဌီတိ ဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌေန သတိ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတေ ကာယေ၊ သယံ ဝါ သတီ တသ္မိံ ကာယေ ဒိဋ္ဌီတိ ‘သက္ကာယဒိဋ္ဌိ’. သီလေန သုဇ္ဈိတုံ သက္ကာ၊ ဝတေန သုဇ္ဈိတုံ သက္ကာ၊ သီလဝတေဟိ သုဇ္ဈိတုံ သက္ကာတိ ဂဟိတသမာဒါနံ ပန သီလဗ္ဗတပရာမာသော နာမ.

၁၀၀၇. ဣဓာတိ ဒေသာပဒေသေ နိပါတော. သွာယံ ကတ္ထစိ လောကံ ဥပါဒါယ ဝုစ္စတိ. ယထာဟ – ‘‘ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၈၉). ကတ္ထစိ သာသနံ. ယထာဟ – ‘‘ဣဓေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော ဣဓ ဒုတိယော သမဏော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၃၉၊ အ. နိ. ၄.၂၄၁). ကတ္ထစိ ဩကာသံ. ယထာဟ –

‘‘ဣဓေဝ တိဋ္ဌမာနဿ၊ ဒေဝဘူတဿ မေ သတော၊

ပုနရာယု စ မေ လဒ္ဓေါ၊ ဧဝံ ဇာနာဟိ မာရိသာ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၂.၃၆၉)၊

ကတ္ထစိ ပဒပူရဏမတ္တမေဝ. ယထာဟ – ‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘုတ္တာဝီ အဿံ ပဝါရိတော’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၀). ဣဓ ပန လောကံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနောတိ ဧတ္ထ ပန ‘အာဂမာဓိဂမာဘာဝါ ဉေယျော အဿုတဝါ ဣတိ’. ယဿ ဟိ ခန္ဓဓာတုအာယတနပစ္စယာကာရသတိပဋ္ဌာနာဒီသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝိနိစ္ဆယရဟိတတ္တာ ဒိဋ္ဌိပဋိသေဓကော နေဝ ‘အာဂမော’၊ ပဋိပတ္တိယာ အဓိဂန္တဗ္ဗဿ အနဓိဂတတ္တာ နေဝ ‘အဓိဂမော’ အတ္ထိ၊ သော ‘အာဂမာဓိဂမာဘာဝါ ဉေယျော အဿုတဝါ ဣတိ’. သွာယံ –

ပုထူနံ ဇနနာဒီဟိ၊ ကာရဏေဟိ ပုထုဇ္ဇနော၊

ပုထုဇ္ဇနန္တောဂဓတ္တာ၊ ပုထုဝါယံ ဇနော ဣတိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၇၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၅၁၊ ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၃၀၊ စူဠနိ. အဋ္ဌ. ၈၈၊ နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၆)၊

သော ဟိ ပုထူနံ နာနပ္ပကာရာနံ ကိလေသာဒီနံ ဇနနာဒီဟိ ကာရဏေဟိ ပုထုဇ္ဇနော. ယထာဟ – ‘‘ပုထု ကိလေသေ ဇနေန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု အဝိဟတသက္ကာယဒိဋ္ဌိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု သတ္ထာရာနံ မုခုလ္လောကိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု သဗ္ဗဂတီဟိ အဝုဋ္ဌိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု နာနာဘိသင်္ခါရေ အဘိသင်္ခရောန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု နာနာဩဃေဟိ ဝုယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု နာနာသန္တာပေဟိ သန္တပ္ပန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု နာနာပရိဠာဟေဟိ ပရိဍယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ’’တိ (မဟာနိ. ၉၄). ပုထူနံ ဝါ ဂဏနပထမတီတာနံ အရိယဓမ္မပရမ္မုခါနံ နီစဓမ္မသမာစာရာနံ ဇနာနံ အန္တောဂဓတ္တာပိ ပုထုဇ္ဇနာ. ပုထု ဝါ အယံ – ဝိသုံယေဝ သင်္ချံ ဂတော၊ ဝိသံသဋ္ဌော သီလသုတာဒိဂုဏယုတ္တေဟိ အရိယေဟိ – ဇနောတိပိ ပုထုဇ္ဇနော. ဧဝမေတေဟိ ‘အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော’တိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ယေ တေ –

‘‘ဒုဝေ ပုထုဇ္ဇနာ ဝုတ္တာ၊ ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ၊

အန္ဓော ပုထုဇ္ဇနော ဧကော၊ ကလျာဏေကော ပုထုဇ္ဇနော’’တိ. (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၇၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၅၁၊ ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၁.၁၃၀၊ စူဠနိ. အဋ္ဌ. ၈၈)၊

ဒွေ ပုထုဇ္ဇနာ ဝုတ္တာ၊ တေသု အန္ဓပုထုဇ္ဇနော ဝုတ္တော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အရိယာနံ အဒဿာဝီတိအာဒီသု အရိယာတိ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ၊ အနယေ န ဣရိယနတော၊ အယေ ဣရိယနတော၊ သဒေဝကေန လောကေန စ အရဏီယတော ဗုဒ္ဓါ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ ဝုစ္စန္တိ. ဗုဒ္ဓါ ဧဝ ဝါ ဣဓ အရိယာ. ယထာဟ – ‘‘သဒေဝကေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ။ပေ။ တထာဂတော အရိယောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၈).

သပ္ပုရိသာတိ ဧတ္ထ ပန ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တထာဂတသာဝကာ စ သပ္ပုရိသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ ဟိ လောကုတ္တရဂုဏယောဂေန သောဘနာ ပုရိသာတိ သပ္ပုရိသာ. သဗ္ဗေဝ ဝါ ဧတေ ဒွေဓာပိ ဝုတ္တာ. ဗုဒ္ဓါပိ ဟိ အရိယာ စ သပ္ပုရိသာ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓသာဝကာပိ. ယထာဟ –

‘‘ယော ဝေ ကတညူ ကတဝေဒိ ဓီရော၊

ကလျာဏမိတ္တော ဒဠှဘတ္တိ စ ဟောတိ၊

ဒုခိတဿ သက္ကစ္စ ကရောတိ ကိစ္စံ၊

တထာဝိဓံ သပ္ပုရိသံ ဝဒန္တီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၇.၇၈)၊

‘ကလျာဏမိတ္တော ဒဠှဘတ္တိ စ ဟောတီ’တိ ဧတ္တာဝတာ ဟိ ဗုဒ္ဓသာဝကော ဝုတ္တော. ကတညုတာဒီဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓါတိ. ဣဒါနိ ယော တေသံ အရိယာနံ အဒဿနသီလော၊ န စ ဒဿနေ သာဓုကာရီ၊ သော အရိယာနံ အဒဿာဝီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သော စက္ခုနာ အဒဿာဝီ ဉာဏေန အဒဿာဝီတိ ဒုဝိဓော. တေသု ဉာဏေန အဒဿာဝီ ဣဓ အဓိပ္ပေတော. မံသစက္ခုနာ ဟိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဝါ အရိယာ ဒိဋ္ဌာပိ အဒိဋ္ဌာဝ ဟောန္တိ၊ တေသံ စက္ခူနံ ဝဏ္ဏမတ္တဂ္ဂဟဏတော၊ န အရိယဘာဝဂေါစရတော. သောဏသိင်္ဂါလာဒယောပိ စက္ခုနာ အရိယေ ပဿန္တိ၊ န စ တေ အရိယာနံ ဒဿာဝိနော.

တတြိဒံ ဝတ္ထု – စိတ္တလပဗ္ဗတဝါသိနော ကိရ ခီဏာသဝတ္ထေရဿ ဥပဋ္ဌာကော ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော ဧကဒိဝသံ ထေရေန သဒ္ဓိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ထေရဿ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော အာဂစ္ဆန္တော ထေရံ ပုစ္ဆိ – ‘အရိယာ နာမ ဘန္တေ ကီဒိသာ’တိ? ထေရော အာဟ – ‘ဣဓေကစ္စော မဟလ္လကော အရိယာနံ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ကတွာ သဟ စရန္တောပိ နေဝ အရိယေ ဇာနာတိ၊ ဧဝံဒုဇ္ဇာနာဝုသော၊ အရိယာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေပိ သော နေဝ အညာသိ. တသ္မာ န စက္ခုနာ ဒဿနံ ‘ဒဿနံ’၊ ဉာဏဒဿနမေဝ ‘ဒဿနံ’. ယထာဟ – ‘‘ကိံ တေ ဝက္ကလိ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန? ယော ခေါ၊ ဝက္ကလိ၊ ဓမ္မံ ပဿတိ၊ သော မံ ပဿတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၈၇). တသ္မာ စက္ခုနာ ပဿန္တောပိ၊ ဉာဏေန အရိယေဟိ ဒိဋ္ဌံ အနိစ္စာဒိလက္ခဏံ အပဿန္တော၊ အရိယာဓိဂတဉ္စ ဓမ္မံ အနဓိဂစ္ဆန္တော၊ အရိယကရဓမ္မာနံ အရိယဘာဝဿ စ အဒိဋ္ဌတ္တာ၊ ‘အရိယာနံ အဒဿာဝီ’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါတိ သတိပဋ္ဌာနာဒိဘေဒေ အရိယဓမ္မေ အကုသလော. အရိယဓမ္မေ အဝိနီတောတိ၊ ဧတ္ထ ပန

ဒုဝိဓော ဝိနယော နာမ၊ ဧကမေကေတ္ထ ပဉ္စဓာ၊

အဘာဝတော တဿ အယံ၊ အဝိနီတောတိ ဝုစ္စတိ.

အယဉှိ သံဝရဝိနယော ပဟာနဝိနယောတိ ဒုဝိဓော ဝိနယော. ဧတ္ထ စ ဒုဝိဓေပိ ဝိနယေ ဧကမေကော ဝိနယော ပဉ္စဓာ ဘိဇ္ဇတိ. သံဝရဝိနယောပိ ဟိ သီလသံဝရော သတိသံဝရော ဉာဏသံဝရော ခန္တိသံဝရော ဝီရိယသံဝရောတိ ပဉ္စဝိဓော. ပဟာနဝိနယောပိ တဒင်္ဂပဟာနံ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာနံ သမုစ္ဆေဒပဟာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပဟာနံ နိဿရဏပဟာနန္တိ ပဉ္စဝိဓော.

တတ္ထ ‘‘ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၁) အယံ သီလသံဝရော. ‘‘ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၃၊ မ. နိ. ၁.၂၉၅၊ သံ. နိ. ၄.၂၃၉၊ အ. နိ. ၃.၁၆) အယံ သတိသံဝရော.

‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ၊ (အဇိတာတိ ဘဂဝါ)

သတိ တေသံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ၊

ပညာယေတေ ပိဓီယရေ’’တိ. (သု. နိ. ၁၀၄၁) –

အယံ ဉာဏသံဝရော နာမ. ‘‘ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၊ အ. နိ. ၄.၁၁၄၊ ၆.၅၈) အယံ ခန္တိသံဝရော. ‘‘ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၆၊ အ. နိ. ၄.၁၁၄၊ ၆.၅၈) အယံ ဝီရိယသံဝရော. သဗ္ဗောပိ စာယံ သံဝရော ယထာသကံ သံဝရိတဗ္ဗာနံ ဝိနေတဗ္ဗာနဉ္စ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနံ သံဝရဏတော သံဝရော၊ ဝိနယနတော ဝိနယောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ တာဝ ‘သံဝရဝိနယော’ ပဉ္စဓာ ဘိဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တထာ ယံ နာမရူပပရိစ္ဆေဒါဒီသု ဝိပဿနာဉာဏေသု ပဋိပက္ခဘာဝတော၊ ဒီပါလောကေနေဝ တမဿ၊ တေန တေန ဝိပဿနာဉာဏေန တဿ တဿ အနတ္ထဿ ပဟာနံ၊ သေယျထိဒံ – နာမရူပဝဝတ္ထာနေန သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေန အဟေတုဝိသမဟေတုဒိဋ္ဌီနံ၊ တဿေဝ အပရဘာဂေန ကင်္ခါဝိတရဏေန ကထံကထိဘာဝဿ၊ ကလာပသမ္မသနေန ‘အဟံ မမာ’တိ ဂါဟဿ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂဝဝတ္ထာနေန အမဂ္ဂေ မဂ္ဂသညာယ၊ ဥဒယဒဿနေန ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ၊ ဝယဒဿနေန သဿတဒိဋ္ဌိယာ၊ ဘယဒဿနေန သဘယေ အဘယသညာယ၊ အာဒီနဝဒဿနေန အဿာဒသညာယ၊ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ အဘိရတိသညာယ၊ မုစ္စိတုကမျတာဉာဏေန အမုစ္စိတုကာမတာယ၊ ဥပေက္ခာဉာဏေန အနုပေက္ခာယ၊ အနုလောမေန ဓမ္မဋ္ဌိတိယံ နိဗ္ဗာနေ စ ပဋိလောမဘာဝဿ၊ ဂေါတြဘုနာ သင်္ခါရနိမိတ္တဂ္ဂါဟဿ ပဟာနံ၊ ဧတံ ‘တဒင်္ဂပဟာနံ’ နာမ.

ယံ ပန ဥပစာရပ္ပနာဘေဒေန သမာဓိနာ ပဝတ္တိဘာဝနိဝါရဏတော၊ ဃဋပ္ပဟာရေနေဝ ဥဒကပိဋ္ဌေ သေဝါလဿ၊ တေသံ တေသံ နီဝရဏာဒိဓမ္မာနံ ပဟာနံ၊ ဧတံ ‘ဝိက္ခမ္ဘနပဟာနံ’ နာမ. ‘‘ယံ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနံ ဘာဝိတတ္တာ တံတံမဂ္ဂဝတော အတ္တနော အတ္တနော သန္တာနေ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ ပဟာနာယာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. သ. ၂၇၇) နယေန ဝုတ္တဿ သမုဒယပက္ခိကဿ ကိလေသဂဏဿ အစ္စန္တံ အပ္ပဝတ္တိဘာဝေန ပဟာနံ၊ ဣဒံ ‘သမုစ္ဆေဒပဟာနံ’ နာမ. ယံ ပန ဖလက္ခဏေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တံ ကိလေသာနံ၊ ဧတံ ‘ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပဟာနံ’ နာမ. ယံ သဗ္ဗသင်္ခတနိဿဋတ္တာ ပဟီနသဗ္ဗသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနံ၊ ဧတံ ‘နိဿရဏပဟာနံ’ နာမ. သဗ္ဗမ္ပိ စေတံ ပဟာနံ ယသ္မာ စာဂဋ္ဌေန ပဟာနံ၊ ဝိနယနဋ္ဌေန ဝိနယော၊ တသ္မာ ‘ပဟာနဝိနယော’တိ ဝုစ္စတိ. တံတံပဟာနဝတော ဝါ တဿ တဿ ဝိနယဿ သမ္ဘဝတောပေတံ ပဟာနဝိနယောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ပဟာနဝိနယောပိ ပဉ္စဓာ ဘိဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧဝမယံ သင်္ခေပတော ဒုဝိဓော၊ ဘေဒတော စ ဒသဝိဓော ဝိနယော၊ ဘိန္နသံဝရတ္တာ၊ ပဟာတဗ္ဗဿ စ အပ္ပဟီနတ္တာ၊ ယသ္မာ ဧတဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အဘာဝတော တဿ၊ အယံ ‘အဝိနီတော’တိ ဝုစ္စတီတိ. ဧသ နယော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတောတိ ဧတ္ထာပိ. နိန္နာနာကရဏဉှေတံ အတ္ထတော. ယထာဟ – ‘‘ယေဝ တေ အရိယာ တေဝ တေ သပ္ပုရိသာ၊ ယေဝ တေ သပ္ပုရိသာ တေဝ တေ အရိယာ. ယော ဧဝ သော အရိယာနံ ဓမ္မော သော ဧဝ သော သပ္ပုရိသာနံ ဓမ္မော၊ ယော ဧဝ သော သပ္ပုရိသာနံ ဓမ္မော သော ဧဝ သော အရိယာနံ ဓမ္မော. ယေဝ တေ အရိယဝိနယာ တေဝ တေ သပ္ပုရိသဝိနယာ၊ ယေဝ တေ သပ္ပုရိသဝိနယာ တေဝ တေ အရိယဝိနယာ. အရိယေတိ ဝါ သပ္ပုရိသေတိ ဝါ၊ အရိယဓမ္မေတိ ဝါ သပ္ပုရိသဓမ္မေတိ ဝါ၊ အရိယဝိနယေတိ ဝါ သပ္ပုရိသဝိနယေတိ ဝါ၊ ဧသေသေ ဧကေ ဧကဋ္ဌေ သမေ သမဘာဂေ တဇ္ဇာတေ တညေဝါ’’တိ.

ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတီတိ ဣဓေကစ္စော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ – ‘ယံ ရူပံ သော အဟံ၊ ယော အဟံ တံ ရူပ’န္တိ ရူပဉ္စ အတ္တာနဉ္စ အဒွယံ သမနုပဿတိ. ‘‘သေယျထာပိ နာမ တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော ယာ အစ္စိ သော ဝဏ္ဏော၊ ယော ဝဏ္ဏော သာ အစ္စီတိ အစ္စိဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ အဒွယံ သမနုပဿတိ၊’’ ဧဝမေဝ ဣဓေကစ္စော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတီတိ ဧဝံ ရူပံ အတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိပဿနာယ ပဿတိ. ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနန္တိ ‘အရူပံ အတ္တာ’တိ ဂဟေတွာ၊ ဆာယာဝန္တံ ရုက္ခံ ဝိယ၊ တံ ရူပဝန္တံ သမနုပဿတိ. အတ္တနိ ဝါ ရူပန္တိ ‘အရူပမေဝ အတ္တာ’တိ ဂဟေတွာ၊ ပုပ္ဖမှိ ဂန္ဓံ ဝိယ၊ အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ. ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနန္တိ ‘အရူပမေဝ အတ္တာ’တိ ဂဟေတွာ၊ ကရဏ္ဍကေ မဏိံ ဝိယ၊ အတ္တာနံ ရူပသ္မိံ သမနုပဿတိ. ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

တတ္ထ ‘ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’တိ သုဒ္ဓရူပမေဝ အတ္တာတိ ကထိတံ. ‘ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ၊ ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’တိ ဣမေသု သတ္တသု ဌာနေသု ‘အရူပံ အတ္တာ’တိ ကထိတံ. ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ၊ ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနန္တိ ဧဝံ စတူသု ခန္ဓေသု တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဝသေန ဒွါဒသသု ဌာနေသု ‘ရူပါရူပမိဿကော အတ္တာ’ ကထိတော. တတ္ထ ‘ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတီ’တိ ဣမေသု ပဉ္စသု ဌာနေသု ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ကထိတာ. အဝသေသေသု သဿတဒိဋ္ဌိ. ဧဝမေတ္ထ ပန္နရသ ဘဝဒိဋ္ဌိယော ပဉ္စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ. တာ သဗ္ဗာပိ မဂ္ဂါဝရဏာ၊ န သဂ္ဂါဝရဏာ၊ ပဌမမဂ္ဂဝဇ္ဈာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၀၀၈. သတ္ထရိ ကင်္ခတီတိ သတ္ထု သရီရေ ဝါ ဂုဏေ ဝါ ဥဘယတ္ထ ဝါ ကင်္ခတိ. သရီရေ ကင်္ခမာနော ‘ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏပဋိမဏ္ဍိတံ နာမ သရီရံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခတိ. ဂုဏေ ကင်္ခမာနော ‘အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဇာနနသမတ္ထံ သဗ္ဗညုတဉာဏံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခတိ. ဥဘယတ္ထ ကင်္ခမာနော ‘အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာနုရဉ္ဇိတာယ သရီရနိပ္ဖတ္တိယာ သမန္နာဂတော သဗ္ဗဉေယျဇာနနသမတ္ထံ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတော လောကတာရကော ဗုဒ္ဓေါ နာမ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခတိ. အယဉှိဿ အတ္တဘာဝေ ဂုဏေ ဝါ ကင်္ခနတော ဥဘယတ္ထ ကင်္ခတိ နာမ. ဝိစိကိစ္ဆတီတိ အာရမ္မဏံ နိစ္ဆေတုံ အသက္ကောန္တော ကိစ္ဆတိ ကိလမတိ. နာဓိမုစ္စတီတိ တတ္ထေဝ အဓိမောက္ခံ န လဘတိ. န သမ္ပသီဒတီတိ စိတ္တံ အနာဝိလံ ကတွာ ပသီဒိတုံ န သက္ကောတိ၊ ဂုဏေသု နပ္ပသီဒတိ.

ဓမ္မေ ကင်္ခတီတိအာဒီသု ပန ‘ကိလေသေ ပဇဟန္တာ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသာနိ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ၊ မဂ္ဂဖလာနံ အာရမ္မဏပစ္စယဘူတံ အမတံ မဟာနိဗ္ဗာနံ နာမ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တောပိ ‘အယံ ဓမ္မော နိယျာနိကော နု ခေါ အနိယျာနိကော’တိ ကင်္ခန္တောပိ ဓမ္မေ ကင်္ခတိ နာမ. ‘စတ္တာရော မဂ္ဂဋ္ဌကာ စတ္တာရော ဖလဋ္ဌကာတိ ဣဒံ သင်္ဃရတနံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တောပိ၊ ‘အယံ သံဃော သုပ္ပဋိပန္နော နု ခေါ ဒုပ္ပဋိပန္နော’တိ ကင်္ခန္တောပိ၊ ‘ဧတသ္မိံ သင်္ဃရတနေ ဒိန္နဿ ဝိပါကဖလံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တောပိ သံဃေ ကင်္ခတိ နာမ. ‘တိဿော ပန သိက္ခာ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တောပိ၊ ‘တိဿော သိက္ခာ သိက္ခိတပစ္စယေန အာနိသံသော အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တောပိ သိက္ခာယ ကင်္ခတိ နာမ.

ပုဗ္ဗန္တော ဝုစ္စတိ အတီတာနိ ခန္ဓဓာတာယတနာနိ. အပရန္တော အနာဂတာနိ. တတ္ထ အတီတေသု ခန္ဓာဒီသု ‘အတီတာနိ နု ခေါ၊ န နု ခေါ’တိ ကင်္ခန္တော ပုဗ္ဗန္တေ ကင်္ခတိ နာမ. အနာဂတေသု ‘အနာဂတာနိ နု ခေါ၊ န နု ခေါ’တိ ကင်္ခန္တော အပရန္တေ ကင်္ခတိ နာမ. ဥဘယတ္ထ ကင်္ခန္တော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ကင်္ခတိ နာမ. ‘ဒွါဒသပဒိကံ ပစ္စယဝဋ္ဋံ အတ္ထိ နု ခေါ နတ္ထီ’တိ ကင်္ခန္တော ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခတိ နာမ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – ဣမေသံ ဇရာမရဏာဒီနံ ပစ္စယာ ‘ဣဒပ္ပစ္စယာ’. ဣဒပ္ပစ္စယာနံ ဘာဝေါ ‘ဣဒပ္ပစ္စယတာ’. ဣဒပ္ပစ္စယာ ဧဝ ဝါ ‘ဣဒပ္ပစ္စယတာ’၊ ဇာတိအာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ. ဇာတိအာဒီသု တံ တံ ပဋိစ္စ အာဂမ္မ သမုပ္ပန္နာတိ ‘ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ’. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဣဒပ္ပစ္စယတာယ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု စ ဓမ္မေသု ကင်္ခတီတိ.

၁၀၀၉. သီလေနာတိ ဂေါသီလာဒိနာ. ဝတေနာတိ ဂေါဝတာဒိနာဝ. သီလဗ္ဗတေနာတိ တဒုဘယေန. သုဒ္ဓီတိ ကိလေသသုဒ္ဓိ၊ ပရမတ္ထသုဒ္ဓိဘူတံ ဝါ နိဗ္ဗာနမေဝ. တဒေကဋ္ဌာတိ ဣဓ ပဟာနေကဋ္ဌံ ဓုရံ. ဣမိဿာ စ ပါဠိယာ ဒိဋ္ဌိကိလေသော ဝိစိကိစ္ဆာကိလေသောတိ ဒွေယေဝ အာဂတာ. လောဘော ဒေါသော မောဟော မာနော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ ဣမေ ပန အဋ္ဌ အနာဂတာ. အာဟရိတွာ ပန ဒီပေတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ဟိ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသု ပဟီယမာနာသု အပါယဂမနီယော လောဘော ဒေါသော မောဟော မာနော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ သဗ္ဗေပိမေ ပဟာနေကဋ္ဌာ ဟုတွာ ပဟီယန္တိ. သဟဇေကဋ္ဌံ ပန အာဟရိတွာ ဒီပေတဗ္ဗံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ဟိ စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိသဟဂတာနိ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတဉ္စာတိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ ပဟီယန္တိ. တတ္ထ ဒွီသု အသင်္ခါရိကဒိဋ္ဌိစိတ္တေသု ပဟီယန္တေသု တေဟိ သဟဇာတော လောဘော မောဟော ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ ဣမေ ကိလေသာ သဟဇေကဋ္ဌဝသေန ပဟီယန္တိ. သေသဒိဋ္ဌိကိလေသော စ ဝိစိကိစ္ဆာကိလေသော စ ပဟာနေကဋ္ဌဝသေန ပဟီယန္တိ. ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တသသင်္ခါရိကစိတ္တေသုပိ ပဟီယန္တေသု တေဟိ သဟဇာတော လောဘော မောဟော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ ဣမေ ကိလေသာ သဟဇေကဋ္ဌဝသေန ပဟီယန္တိ. သေသဒိဋ္ဌိကိလေသော စ ဝိစိကိစ္ဆာကိလေသော စ ပဟာနေကဋ္ဌဝသေန ပဟီယန္တိ. ဧဝံ ပဟာနေကဋ္ဌသ္မိံယေဝ သဟဇေကဋ္ဌံ လဗ္ဘတီတိ ဣဒံ သဟဇေကဋ္ဌံ အာဟရိတွာ ဒီပယိံသု.

တံသမ္ပယုတ္တောတိ တေဟိ တဒေကဋ္ဌေဟိ အဋ္ဌဟိ ကိလေသေဟိ သမ္ပယုတ္တော. ဝိနိဗ္ဘောဂံ ဝါ ကတွာ တေန လောဘေန တေန ဒေါသေနာတိ ဧဝံ ဧကေကေန သမ္ပယုတ္တတာ ဒီပေတဗ္ဗာ. တတ္ထ လောဘေ ဂဟိတေ၊ မောဟော မာနော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ အယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ကိလေသဂဏော လောဘသမ္ပယုတ္တော နာမ. ဒေါသေ ဂဟိတေ၊ မောဟော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ အယံ ကိလေသဂဏော ဒေါသသမ္ပယုတ္တော နာမ. မောဟေ ဂဟိတေ၊ လောဘော ဒေါသော မာနော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ အယံ ကိလေသဂဏော မောဟသမ္ပယုတ္တော နာမ. မာနေ ဂဟိတေ၊ တေန သဟုပ္ပန္နော လောဘော မောဟော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပန္တိ အယံ ကိလေသဂဏော မာနသမ္ပယုတ္တော နာမ. ဣမိနာ ဥပါယေန တေန ထိနေန တေန ဥဒ္ဓစ္စေန တေန အဟိရိကေန တေန အနောတ္တပ္ပေန သမ္ပယုတ္တော တံသမ္ပယုတ္တောတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တံသမုဋ္ဌာနန္တိ တေန လောဘေန။ပေ။ တေန အနောတ္တပ္ပေန သမုဋ္ဌိတန္တိ အတ္ထော.

ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ဒဿနံ နာမ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ၊ တေန ပဟာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ‘ကသ္မာ ပန သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဒဿနံ နာမ ဇာတော’တိ? ‘ပဌမံ နိဗ္ဗာနဒဿနတော’. ‘နနု ဂေါတြဘု ပဌမတရံ ပဿတီ’တိ? ‘နော န ပဿတိ၊ ဒိသွာပိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ ပန န ကရောတိ၊ သံယောဇနာနံ အပ္ပဟာနတော. တသ္မာ ပဿတီ’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ယတ္ထ ကတ္ထစိ ရာဇာနံ ဒိသွာပိ ပဏ္ဏာကာရံ ဒတွာ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ အဒိဋ္ဌတ္တာ ‘အဇ္ဇာပိ ရာဇာနံ န ပဿာမီ’တိ ဝဒန္တော စေတ္ထ ဇာနပဒပုရိသော နိဒဿနံ.

၁၀၁၁. အဝသေသော လောဘောတိ ဒဿနေန ပဟီနာဝသေသော. လောဘော ဒေါသမောဟေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒဿနေန ဟိ အပါယဂမနီယာဝ ပဟီနာ. တေဟိ ပန အညေ ဒဿေတုံ ဣဒံ ဝုတ္တံ. ‘တဒေကဋ္ဌာ’တိ တေဟိ ပါဠိယံ အာဂတေဟိ တီဟိ ကိလေသေဟိ သမ္ပယောဂတောပိ ပဟာနတောပိ ဧကဋ္ဌာ ပဉ္စ ကိလေသာ. နေဝ ဒဿနေန န ဘာဝနာယာတိ ဣဒံ သံယောဇနာဒီနံ ဝိယ တေဟိ မဂ္ဂေဟိ အပ္ပဟာတဗ္ဗတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ‘‘သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိအာဒိနာ နယေန ကုသလာဒီနမ္ပိ ပဟာနံ အနုညာတံ၊ တံ တေသံ မဂ္ဂါနံ အဘာဝိတတ္တာ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ တေ ဥပနိဿယပစ္စယာနံ ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ပဟီနာတိ ဣမံ ပရိယာယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၀၁၃. ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကတ္တိကေ ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာတိ နိဋ္ဌပေတွာ၊ ပုန ‘တီဏိ သံယောဇနာနီ’တိအာဒိ ပဟာတဗ္ဗေ ဒဿေတွာ၊ တဒေကဋ္ဌဘာဝေန ဟေတူ စေဝ သဟေတုကေ စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘ကိဉ္စာပိ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗေသု ဟေတူသု လောဘသဟဂတော မောဟော လောဘေန သဟေတုကော ဟောတိ၊ ဒေါသသဟဂတော မောဟော ဒေါသေန၊ လောဘဒေါသာ စ မောဟေနာတိ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကပဒေပေတေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတော ပန မောဟော အညဿ သမ္ပယုတ္တဟေတုနော အဘာဝေန ဟေတုယေဝ၊ န သဟေတုကောတိ တဿ ပဟာနံ ဒဿေတုံ ဣမေ ဓမ္မာ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတူ’တိ ဝုတ္တံ.

၁၀၁၈. ဒုတိယပဒေ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဿ မောဟဿ ပဟာနံ ဒဿေတုံ ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတူတိ ဝုတ္တံ. သော ဟိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ သဟေတုကေ ကတွာ ပိဋ္ဌိဝဋ္ဋကော ဇာတော၊ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂတော ဝိယ အညဿ သမ္ပယုတ္တဟေတုနော အဘာဝါ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကပဒံ န ဘဇတိ. တတိယပဒေ အဝသေသာ အကုသလာတိ ပုန အကုသလဂ္ဂဟဏံ ဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသဟဂတာနံ မောဟာနံ သင်္ဂဟတ္ထံ ကတံ. တေ ဟိ သမ္ပယုတ္တဟေတုနော အဘာဝါ ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ နာမ န ဟောန္တိ.

၁၀၂၉. ပရိတ္တာရမ္မဏတ္တိကေ အာရဗ္ဘာတိ အာရမ္မဏံ ကတွာ. သယဉှိ ပရိတ္တာ ဝါ ဟောန္တု မဟဂ္ဂတာ ဝါ၊ ပရိတ္တဓမ္မေ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ ပရိတ္တာရမ္မဏာ၊ မဟဂ္ဂတေ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ မဟဂ္ဂတာရမ္မဏာ၊ အပ္ပမာဏေ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ အပ္ပမာဏာရမ္မဏာ. တေ ပန ပရိတ္တာပိ ဟောန္တိ မဟဂ္ဂတာပိ အပ္ပမာဏာပိ.

၁၀၃၅. မိစ္ဆတ္တတ္တိကေ အာနန္တရိကာနီတိ အနန္တရာယေန ဖလဒါယကာနိ၊ မာတုဃာတကကမ္မာဒီနမေတံ အဓိဝစနံ. တေသု ဟိ ဧကသ္မိမ္ပိ ကမ္မေ ကတေ တံ ပဋိဗာဟိတွာ အညံ ကမ္မံ အတ္တနော ဝိပါကဿ ဩကာသံ ကာတုံ န သက္ကောတိ. သိနေရုပ္ပမာဏေပိ ဟိ သုဝဏ္ဏထူပေ ကတွာ စက္ကဝါဠမတ္တံ ဝါ ရတနမယပါကာရံ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ တံ ပူရေတွာ နိသိန္နဿ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ယာဝဇီဝံ စတ္တာရော ပစ္စယေ ဒဒတောပိ တံ ကမ္မံ ဧတေသံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိဗာဟေတုံ န သက္ကောတိ ဧဝ. ယာ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိယတာတိ အဟေတုကဝါဒအကိရိယဝါဒနတ္ထိကဝါဒေသု အညတရာ. တဉှိ ဂဟေတွာ ဌိတံ ပုဂ္ဂလံ ဗုဒ္ဓသတမ္ပိ ဗုဒ္ဓသဟဿမ္ပိ ဗောဓေတုံ န သက္ကောတိ.

၁၀၃၈. မဂ္ဂါရမ္မဏတ္တိကေ အရိယမဂ္ဂံ အာရဗ္ဘာတိ လောကုတ္တရမဂ္ဂံ အာရမ္မဏံ ကတွာ. တေ ပန ပရိတ္တာပိ ဟောန္တိ မဟဂ္ဂတာပိ.

၁၀၃၉. မဂ္ဂဟေတုကနိဒ္ဒေသေ ပဌမနယေန ပစ္စယဋ္ဌေန ဟေတုနာ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာနံ ခန္ဓာနံ သဟေတုကဘာဝေါ ဒဿိတော. ဒုတိယနယေန မဂ္ဂဘူတေန သမ္မာဒိဋ္ဌိသင်္ခါတေန ဟေတုနာ သေသမဂ္ဂင်္ဂါနံ သဟေတုကဘာဝေါ ဒဿိတော. တတိယနယေန မဂ္ဂေ ဥပ္ပန္နဟေတူဟိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သဟေတုကဘာဝေါ ဒဿိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၀၄၀. အဓိပတိံ ကရိတွာတိ အာရမ္မဏာဓိပတိံ ကတွာ. တေ စ ခေါ ပရိတ္တဓမ္မာဝ ဟောန္တိ. အရိယသာဝကာနဉှိ အတ္တနော မဂ္ဂံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခဏကာလေ အာရမ္မဏာဓိပတိ လဗ္ဘတိ. စေတောပရိယဉာဏေန ပန အရိယသာဝကော ပရဿ မဂ္ဂံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဂရုံ ကရောန္တောပိ အတ္တနာ ပဋိဝိဒ္ဓမဂ္ဂံ ဝိယ ဂရုံ န ကရောတိ. ‘ယမကပါဋိဟာရိယံ ကရောန္တံ တထာဂတံ ဒိသွာ တဿ မဂ္ဂံ ဂရုံ ကရောတိ န ကရောတီ’တိ? ကရောတိ၊ န ပန အတ္တနော မဂ္ဂံ ဝိယ. အရဟာ န ကိဉ္စိ ဓမ္မံ ဂရုံ ကရောတိ ဌပေတွာ မဂ္ဂံ ဖလံ နိဗ္ဗာနန္တိ. ဧတ္ထာပိ အယမေဝတ္ထော. ဝီမံသာဓိပတေယျန္တိ ဣဒံ သဟဇာတာဓိပတိံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဆန္ဒဉှိ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တဿ ဆန္ဒော အဓိပတိ နာမ ဟောတိ၊ န မဂ္ဂေါ. သေသဓမ္မာပိ ဆန္ဒာဓိပတိနော နာမ ဟောန္တိ၊ န မဂ္ဂါဓိပတိနော. စိတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဝီမံသံ ပန ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တဿ ဝီမံသာဓိပတိ စေဝ ဟောတိ မဂ္ဂေါ စာတိ. သေသဓမ္မာ မဂ္ဂါဓိပတိနော နာမ ဟောန္တိ. ဝီရိယေပိ ဧသေဝ နယော.

၁၀၄၁. ဥပ္ပန္နတ္တိကနိဒ္ဒေသေ ဇာတာတိ နိဗ္ဗတ္တာ၊ ပဋိလဒ္ဓတ္တဘာဝါ. ဘူတာတိအာဒီနိ တေသံယေဝ ဝေဝစနာနိ. ဇာတာ ဧဝ ဟိ ဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဘူတာ. ပစ္စယသံယောဂေ ဇာတတ္တာ သဉ္ဇာတာ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏပ္ပတ္တတ္တာ နိဗ္ဗတ္တာ. ဥပသဂ္ဂေန ပန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ အဘိနိဗ္ဗတ္တာတိ ဝုတ္တာ. ပါကဋီဘူတာတိ ပါတုဘူတာ. ပုဗ္ဗန္တတော ဥဒ္ဓံ ပန္နာတိ ဥပ္ပန္နာ. ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ သမုပ္ပန္နာတိ ဝုတ္တာ. နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌေနေဝ ဥဒ္ဓံ ဌိတာတိ ဥဋ္ဌိတာ. ပစ္စယသံယောဂေ ဥဋ္ဌိတာတိ သမုဋ္ဌိတာ. ပုန ဥပ္ပန္နာတိဝစနေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥပ္ပန္နံသေန သင်္ဂဟိတာတိ ဥပ္ပန္နကောဋ္ဌာသေန ဂဏနံ ဂတာ. ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏန္တိ ဣဒံ နေသံ သဘာဝဒဿနံ. ဒုတိယပဒနိဒ္ဒေသော ဝုတ္တပဋိသေဓနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. တတိယပဒနိဒ္ဒေသော ဥတ္တာနတ္ထောယေဝ.

အယံ ပန တိကော ဒွိန္နံ အဒ္ဓါနံ ဝသေန ပူရေတွာ ဒဿိတော. လဒ္ဓေါကာသဿ ဟိ ကမ္မဿ ဝိပါကော ဒုဝိဓော – ခဏပ္ပတ္တော၊ စ အပ္ပတ္တော စ. တတ္ထ ‘ခဏပ္ပတ္တော’ ဥပ္ပန္နော နာမ. ‘အပ္ပတ္တော’ စိတ္တာနန္တရေ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတု၊ ကပ္ပသတသဟဿာတိက္ကမေ ဝါ. ဓုဝပစ္စယဋ္ဌေန နတ္ထိ နာမ န ဟောတိ၊ ဥပ္ပါဒိနော ဓမ္မာ နာမ ဇာတော. ယထာ ဟိ – ‘‘တိဋ္ဌတေဝ သာယံ၊ ပေါဋ္ဌပါဒ၊ အရူပီ အတ္တာ သညာမယော. အထ ဣမဿ ပုရိသဿ အညာ စ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အညာ စ သညာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၄၁၉). ဧတ္ထ အာရုပ္ပေ ကာမာဝစရသညာပဝတ္တိကာလေ ကိဉ္စာပိ မူလဘဝင်္ဂသညာ နိရုဒ္ဓါ ကာမာဝစရသညာယ ပန နိရုဒ္ဓကာလေ အဝဿံ သာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အရူပသင်္ခါတော အတ္တာ နတ္ထီတိ သင်္ချံ အဂန္တွာ ‘တိဋ္ဌတေဝ’ နာမာတိ ဇာတော. ဧဝမေဝ လဒ္ဓေါကာသဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော ဒုဝိဓော။ပေ။ ဓုဝပစ္စယဋ္ဌေန နတ္ထိ နာမ န ဟောတိ၊ ဥပ္ပါဒိနော ဓမ္မာ နာမ ဇာတော.

ယဒိ ပန အာယူဟိတံ ကုသလာကုသလကမ္မံ သဗ္ဗံ ဝိပါကံ ဒဒေယျ၊ အညဿ ဩကာသော န ဘဝေယျ. တံ ပန ဒုဝိဓံ ဟောတိ – ဓုဝဝိပါကံ၊ အဓုဝဝိပါကဉ္စ. တတ္ထ ပဉ္စ အာနန္တရိယကမ္မာနိ၊ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော၊ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါတိ ဧတံ ‘ဓုဝဝိပါကံ’ နာမ. တံ ပန ခဏပ္ပတ္တမ္ပိ အတ္ထိ၊ အပ္ပတ္တမ္ပိ. တတ္ထ ‘ခဏပ္ပတ္တံ’ ဥပ္ပန္နံ နာမ. ‘အပ္ပတ္တံ’ အနုပ္ပန္နံ နာမ. တဿ ဝိပါကော စိတ္တာနန္တရေ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတု ကပ္ပသတသဟဿာတိက္ကမေ ဝါ. ဓုဝပစ္စယဋ္ဌေန အနုပ္ပန္နံ နာမ န ဟောတိ၊ ဥပ္ပါဒိနော ဓမ္မာ နာမ ဇာတံ. မေတ္တေယျဗောဓိသတ္တဿ မဂ္ဂေါ အနုပ္ပန္နော နာမ၊ ဖလံ ဥပ္ပါဒိနော ဓမ္မာယေဝ နာမ ဇာတံ.

၁၀၄၄. အတီတတ္တိကနိဒ္ဒေသေ အတီတာတိ ခဏတ္တယံ အတိက္ကန္တာ. နိရုဒ္ဓါတိ နိရောဓပ္ပတ္တာ. ဝိဂတာတိ ဝိဘဝံ ဂတာ၊ ဝိဂစ္ဆိတာ ဝါ. ဝိပရိဏတာတိ ပကတိဝိဇဟနေန ဝိပရိဏာမံ ဂတာ. နိရောဓသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဂတာတိ အတ္ထင်္ဂတာ. အဗ္ဘတ္ထင်္ဂတာတိ ဥပသဂ္ဂေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝိဂတာတိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိဂစ္ဆိတာ. ပုန အတီတဝစနေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ပရတော အနာဂတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. အတီတံသေန သင်္ဂဟိတာတိ အတီတကောဋ္ဌာသေန ဂဏနံ ဂတာ. ကတမေ တေတိ? ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ. ပရတော အနာဂတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

၁၀၄၇. အတီတာရမ္မဏတ္တိကနိဒ္ဒေသေ အတီတေ ဓမ္မေ အာရဗ္ဘာတိအာဒီသု ပရိတ္တမဟဂ္ဂတာဝ ဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ ဟိ အတီတာဒီနိ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.

၁၀၅၀. အဇ္ဈတ္တတ္တိကနိဒ္ဒေသေ တေသံ တေသန္တိ ပဒဒွယေန သဗ္ဗသတ္တေ ပရိယာဒိယတိ. အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တန္တိ ဥဘယံ နိယကဇ္ဈတ္တာဓိဝစနံ. နိယတာတိ အတ္တနိ ဇာတာ. ပါဋိပုဂ္ဂလိကာတိ ပါဋိယေက္ကဿ ပါဋိယေက္ကဿ ပုဂ္ဂလဿ သန္တကာ. ဥပါဒိဏ္ဏာတိ သရီရဋ္ဌကာ. တေ ဟိ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တာ ဝါ ဟောန္တု မာ ဝါ၊ အာဒိန္နဂဟိတပရာမဋ္ဌဝသေန ပန ဣဓ ဥပါဒိဏ္ဏာတိ ဝုတ္တာ.

၁၀၅၁. ပရသတ္တာနန္တိ အတ္တာနံ ဌပေတွာ အဝသေသသတ္တာနံ. ပရပုဂ္ဂလာနန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. တဒုဘယန္တိ တံ ဥဘယံ.

၁၀၅၃. အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏတ္တိကဿ ပဌမပဒေ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတာ ဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုတိယေ အပ္ပမာဏာပိ. တတိယေ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတာဝ. အပ္ပမာဏာ ပန ကာလေန ဗဟိဒ္ဓါ ကာလေန အဇ္ဈတ္တံ အာရမ္မဏံ န ကရောန္တိ. သနိဒဿနတ္တိကနိဒ္ဒေသော ဥတ္တာနောယေဝါတိ.