ပကိဏ္ဏကကထာ

ဣမေသု ပန ရူပေသု အသမ္မောဟတ္ထံ သမောဓာနံ သမုဋ္ဌာနံ ပရိနိပ္ဖန္နဉ္စ သင်္ခတန္တိ ဣဒံ ‘ပကိဏ္ဏကံ’ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ ‘သမောဓာန’န္တိ သဗ္ဗမေဝ ဟိဒံ ရူပံ သမောဓာနတော စက္ခာယတနံ။ပေ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ အာပေါဓာတူတိ ပဉ္စဝီသတိသင်္ချံ ဟောတိ. တံ ဝတ္ထုရူပေန သဒ္ဓိံ ဆဗ္ဗီသတိသင်္ချံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတော အညံ ရူပံ နာမ နတ္ထိ. ကေစိ ပန ‘မိဒ္ဓရူပံ နာမ အတ္ထီ’တိ ဝဒန္တိ. တေ ‘‘အဒ္ဓါ မုနီသိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ နတ္ထိ နီဝရဏာ တဝါ’’တိအာဒီနိ (သု. နိ. ၅၄၆) ဝတွာ မိဒ္ဓရူပံ နာမ နတ္ထီတိ ပဋိသေဓေတဗ္ဗာ. အပရေ ဗလရူပေန သဒ္ဓိံ သတ္တဝီသတိ၊ သမ္ဘဝရူပေန သဒ္ဓိံ အဋ္ဌဝီသတိ၊ ဇာတိရူပေန သဒ္ဓိံ ဧကူနတိံသတိ၊ ရောဂရူပေန သဒ္ဓိံ သမတိံသတိ ရူပါနီတိ ဝဒန္တိ. တေပိ တေသံ ဝိသုံ အဘာဝံ ဒဿေတွာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ. ဝါယောဓာတုယာ ဟိ ဂဟိတာယ ဗလရူပံ ဂဟိတမေဝ၊ အညံ ဗလရူပံ နာမ နတ္ထိ. အာပေါဓာတုယာ သမ္ဘဝရူပံ၊ ဥပစယသန္တတီဟိ ဇာတိရူပံ၊ ဇရတာအနိစ္စတာဟိ ဂဟိတာဟိ ရောဂရူပံ ဂဟိတမေဝ. အညံ ရောဂရူပံ နာမ နတ္ထိ. ယောပိ ကဏ္ဏရောဂါဒိ အာဗာဓော သော ဝိသမပစ္စယသမုဋ္ဌိတဓာတုမတ္တမေဝ. န အညော တတ္ထ ရောဂေါ နာမ အတ္ထီတိ သမောဓာနတော ဆဗ္ဗီသတိမေဝ ရူပါနိ.

‘သမုဋ္ဌာန’န္တိ ကတိ ရူပါနိ ကတိသမုဋ္ဌာနာနိ? ဒသ ဧကသမုဋ္ဌာနာနိ၊ ဧကံ ဒွိသမုဋ္ဌာနံ၊ တီဏိ တိသမုဋ္ဌာနာနိ၊ နဝ စတုသမုဋ္ဌာနာနိ၊ ဒွေ န ကေနစိ သမုဋ္ဌဟန္တိ.

တတ္ထ စက္ခုပသာဒေါ။ပေ။ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဣမာနိ အဋ္ဌ ဧကန္တံ ကမ္မတောဝ သမုဋ္ဌဟန္တိ. ကာယဝိညတ္တိဝစီဝိညတ္တိဒွယံ ဧကန္တေန စိတ္တတော သမုဋ္ဌာတီတိ ဒသ ‘ဧကသမုဋ္ဌာနာနိ’ နာမ. သဒ္ဒေါ ဥတုတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတီတိ ဧကော ‘ဒွိသမုဋ္ဌာနော’ နာမ. တတ္ထ အဝိညာဏကသဒ္ဒေါ ဥတုတော သမုဋ္ဌာတိ၊ သဝိညာဏကသဒ္ဒေါ စိတ္တတော. လဟုတာဒိတ္တယံ ပန ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ တီဏိ ‘တိသမုဋ္ဌာနာနိ’ နာမ. အဝသေသာနိ နဝ ရူပါနိ တေဟိ ကမ္မေန စာတိ စတူဟိ သမုဋ္ဌဟန္တီတိ နဝ ‘စတုသမုဋ္ဌာနာနိ’ နာမ. ဇရတာ အနိစ္စတာ ပန ဧတေသု ဧကတောပိ န သမုဋ္ဌဟန္တီတိ ဒွေ ‘န ကေနစိ သမုဋ္ဌဟန္တိ’ နာမ. ကသ္မာ? အဇာယနတော. န ဟိ ဧတာနိ ဇာယန္တိ. ကသ္မာ? ဇာတဿ ပါကဘေဒတ္တာ. ဥပ္ပန္နဉှိ ရူပံ ဇီရတိ ဘိဇ္ဇတီတိ အဝဿံ ပနေတံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. န ဟိ ဥပ္ပန္နံ ရူပံ အရူပံ ဝါ အက္ခယံ နာမ ဒိဿတိ. ယာဝ ပန န ဘိဇ္ဇတိ တာဝဿ ပရိပါကောတိ သိဒ္ဓမေတံ. ‘ဇာတဿ ပါကဘေဒတ္တာ’တိ ယဒိ စ တာနိ ဇာယေယျုံ တေသမ္ပိ ပါကဘေဒါ ဘဝေယျုံ. န စ ပါကော ပစ္စတိ၊ ဘေဒေါ ဝါ ဘိဇ္ဇတီတိ ဇာတဿ ပါကဘေဒတ္တာ နေတံ ဒွယံ ဇာယတိ.

တတ္ထ သိယာ – ယထာ ‘ကမ္မဿ ကတတ္တာ’တိ အာဒိနိဒ္ဒေသေသု ‘ရူပဿ ဥပစယော ရူပဿ သန္တတီ’တိ ဝစနေန ‘ဇာတိ’ ဇာယတီတိ သမ္ပဋိစ္ဆိတံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ‘ပါကော’ပိ ပစ္စတု ‘ဘေဒေါ’ပိ ဘိဇ္ဇတူတိ. ‘‘န တတ္ထ ‘ဇာတိ ဇာယတီ’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတံ. ယေ ပန ဓမ္မာ ကမ္မာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ တေသံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဘာဝတော ဇာတိယာ တပ္ပစ္စယဘာဝဝေါဟာရော အနုမတော. န ပန ပရမတ္ထတော ဇာတိ ဇာယတိ. ဇာယမာနဿ ဟိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိမတ္တံ ဇာတီ’’တိ.

တတ္ထ သိယာ – ‘ယထေဝ ဇာတိ ယေသံ ဓမ္မာနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ တပ္ပစ္စယဘာဝဝေါဟာရံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဝေါဟာရဉ္စ လဘတိ၊ တထာ ပါကဘေဒါပိ ယေသံ ဓမ္မာနံ ပါကဘေဒါ တပ္ပစ္စယဘာဝဝေါဟာရံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဝေါဟာရဉ္စ လဘန္တု. ဧဝံ ဣဒမ္ပိ ဒွယံ ကမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနမေဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘န ပါကဘေဒါ တံ ဝေါဟာရံ လဘန္တိ. ကသ္မာ? ဇနကပစ္စယာနုဘာဝက္ခဏေ အဘာဝတော. ဇနကပစ္စယာနဉှိ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗဓမ္မဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေယေဝ အာနုဘာဝေါ၊ န တတော ဥတ္တရိ. တေဟိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိတဓမ္မက္ခဏသ္မိဉ္စ ဇာတိ ပညာယမာနာ တပ္ပစ္စယဘာဝဝေါဟာရံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဝေါဟာရဉ္စ လဘတိ၊ တသ္မိံ ခဏေ သဗ္ဘာဝတော၊ န ဣတရဒွယံ၊ တသ္မိံ ခဏေ အဘာဝတောတိ နေဝေတံ ဇာယတီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ‘‘ဇရာမရဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၂၀) အာဂတတ္တာ ဣဒမ္ပိ ဒွယံ ဇာယတီတိ စေ – ‘န၊ ပရိယာယဒေသိတတ္တာ. တတ္ထ ဟိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ ဓမ္မာနံ ဇရာမရဏတ္တာ ပရိယာယေန တံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န’န္တိ ဝုတ္တံ.

‘ယဒိ ဧဝံ၊ တယမ္ပေတံ အဇာတတ္တာ သသဝိသာဏံ ဝိယ နတ္ထိ၊ နိဗ္ဗာနံ ဝိယ ဝါ နိစ္စ’န္တိ စေ – န၊ နိဿယပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတော၊ ပထဝီအာဒီနဉှိ နိဿယာနံ ဘာဝေ ဇာတိအာဒိတ္တယံ ပညာယတိ၊ တသ္မာ န နတ္ထိ. တေသဉ္စ အဘာဝေ န ပညာယတိ၊ တသ္မာ န နိစ္စံ. ဧတမ္ပိ စ အဘိနိဝေသံ ပဋိသေဓေတုံ ဧဝ ဣဒံ ဝုတ္တံ – ‘‘ဇရာမရဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န’’န္တိ (သံ. နိ. ၂.၂၀). ဧဝမာဒီဟိ နယေဟိ တာနိ ဒွေ ရူပါနိ န ကေဟိစိ သမုဋ္ဌဟန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အပိစ ‘သမုဋ္ဌာန’န္တိ ဧတ္ထ အယမညောပိ အတ္ထော. တဿာယံ မာတိကာ – ‘ကမ္မဇံ ကမ္မပစ္စယံ ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ အာဟာရသမုဋ္ဌာနံ အာဟာရပစ္စယံ အာဟာရပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ ဥတုသမုဋ္ဌာနံ ဥတုပစ္စယံ ဥတုပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ စိတ္တပစ္စယံ စိတ္တပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာန’န္တိ.

တတ္ထ စက္ခုပသာဒါဒိ အဋ္ဌဝိဓံ ရူပံ သဒ္ဓိံ ဟဒယဝတ္ထုနာ ‘ကမ္မဇံ’ နာမ. ကေသမဿု ဟတ္ထိဒန္တာ အဿဝါလာ စမရဝါလာတိ ဧဝမာဒိ ‘ကမ္မပစ္စယံ’ နာမ. စက္ကရတနံ ဒေဝတာနံ ဥယျာနဝိမာနာဒီနီတိ ဧဝမာဒိ ‘ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ.

အာဟာရတော သမုဋ္ဌိတံ သုဒ္ဓဋ္ဌကံ ‘အာဟာရသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ. ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဒွိန္နမ္ပိ ရူပသန္တတီနံ ပစ္စယော ဟောတိ အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ စ ဥပါဒိန္နဿ စ. အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ ဇနကော ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ကမ္မဇဿ အနုပါလကော ဟုတွာတိ ဣဒံ အာဟာရာနုပါလိတံ ကမ္မဇရူပံ ‘အာဟာရပစ္စယံ’ နာမ. ဝိသဘာဂါဟာရံ သေဝိတွာ အာတပေ ဂစ္ဆန္တဿ တိလကကာဠကုဋ္ဌာဒီနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဣဒံ ‘အာဟာရပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ.

ဥတုတော သမုဋ္ဌိတံ သုဒ္ဓဋ္ဌကံ ‘ဥတုသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ. တသ္မိံ ဥတု အညံ အဋ္ဌကံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဣဒံ ‘ဥတုပစ္စယံ’ နာမ. တသ္မိမ္ပိ ဥတု အညံ အဋ္ဌကံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဣဒံ ‘ဥတုပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ. ဧဝံ တိဿောယေဝ သန္တတိယော ဃဋ္ဋေတုံ သက္ကောတိ. န တတော ပရံ. ဣမမတ္ထံ အနုပါဒိန္နကေနာပိ ဒီပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥတုသမုဋ္ဌာနော နာမ ဝလာဟကော. ဥတုပစ္စယာ နာမ ဝုဋ္ဌိဓာရာ. ဒေဝေ ပန ဝုဋ္ဌေ ဗီဇာနိ ဝိရူဟန္တိ၊ ပထဝီ ဂန္ဓံ မုဉ္စတိ၊ ပဗ္ဗတာ နီလာ ခါယန္တိ၊ သမုဒ္ဒေါ ဝဍ္ဎတိ၊ ဧတံ ဥတုပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ နာမ.

စိတ္တတော သမုဋ္ဌိတံ သုဒ္ဓဋ္ဌကံ ‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ. ‘‘ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၁) ဣဒံ ‘စိတ္တပစ္စယံ’ နာမ. အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ဟတ္ထိမ္ပိ ဒဿေတိ၊ အဿမ္ပိ ဒဿေတိ၊ ရထမ္ပိ ဒဿေတိ၊ ဝိဝိဓမ္ပိ သေနာဗျူဟံ ဒဿေတိတီ (ပဋိ. မ. ၃.၁၈) ဣဒံ ‘စိတ္တပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနံ’ နာမ.

‘ပရိနိပ္ဖန္န’န္တိ ပန္နရသ ရူပါနိ ပရိနိပ္ဖန္နာနိ နာမ၊ ဒသ အပရိနိပ္ဖန္နာနိ နာမ. ‘ယဒိ အပရိနိပ္ဖန္နာ၊ အသင်္ခတာ နာမ ဘဝေယျုံ’. ‘‘တေသံယေဝ ပန ရူပါနံ ကာယဝိကာရော ‘ကာယဝိညတ္တိ’ နာမ၊ ဝစီဝိကာရော ‘ဝစီဝိညတ္တိ’ နာမ၊ ဆိဒ္ဒံ ဝိဝရံ ‘အာကာသဓာတု’ နာမ၊ လဟုဘာဝေါ ‘လဟုတာ’ နာမ၊ မုဒုဘာဝေါ ‘မုဒုတာ’ နာမ၊ ကမ္မညဘာဝေါ ‘ကမ္မညတာ’ နာမ၊ နိဗ္ဗတ္တိ ‘ဥပစယော’ နာမ၊ ပဝတ္တိ ‘သန္တတိ’ နာမ၊ ဇီရဏာကာရော ‘ဇရတာ’ နာမ၊ ဟုတွာ အဘာဝါကာရော ‘အနိစ္စတာ’ နာမာတိ. သဗ္ဗံ ပရိနိပ္ဖန္နံ သင်္ခတမေဝ ဟောတီ’’တိ.

အဋ္ဌသာလိနိယာ ဓမ္မသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာယ

ရူပကဏ္ဍဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.