၃. တဏှာမူလကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. တတိယေ တဏှံ ပဋိစ္စာတိ ဒွေ တဏှာ ဧသနတဏှာ ဧသိတတဏှာ စ. ယာယ တဏှာယ အဇပထသင်္ကုပထာဒီနိ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဘောဂေ ဧသတိ ဂဝေသတိ၊ အယံ ဧသနတဏှာ နာမ. ယာ တေသု ဧသိတေသု ဂဝေသိတေသု ပဋိလဒ္ဓေသု တဏှာ၊ အယံ ဧသိတတဏှာ နာမ. ဣဓ ပန ဧသနတဏှာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပရိယေသနာတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပရိယေသနာ. သာ ဟိ ဧသနတဏှာယ သတိ ဟောတိ. လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပဋိလာဘော. သော ဟိ ပရိယေသနာယ သတိ ဟောတိ.

ဝိနိစ္ဆယော ပန ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. တတ္ထ ‘‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ၊ သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၂၃) အယံ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဝိနိစ္ဆယာတိ ဒွေ ဝိနိစ္ဆယာ တဏှာဝိနိစ္ဆယော စ ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော စာ’’တိ (မဟာနိ. ၁၀၂) ဧဝံ အာဂတာနိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ တဏှာဝိနိစ္ဆယော. ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဆန္ဒော ခေါ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ ဝိတက္ကနိဒါနော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၅၈) ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဣဓ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုတ္တော ဝိတက္ကောယေဝ အာဂတော. လာဘံ လဘိတွာ ဟိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ သုန္ဒရာသုန္ဒရံ ဝိတက္ကေနေဝ ဝိနိစ္ဆိနန္တိ ‘‘ဧတ္တကံ မေ ရူပါရမ္မဏတ္ထာယ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ သဒ္ဓါရမ္မဏတ္ထာယ၊ ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ ပရဿ၊ ဧတ္တကံ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ၊ ဧတ္တကံ နိဒဟိဿာမီ’’တိ. တေန ဝုတ္တံ – လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယောတိ.

ဆန္ဒရာဂေါတိ ဧဝံ အကုသလဝိတက္ကေန ဝိတက္ကိတေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဒုဗ္ဗလရာဂေါ စ ဗလဝရာဂေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣဒဉှိ ဣဓ ဆန္ဒောတိ ဒုဗ္ဗလရာဂဿာဓိဝစနံ. အဇ္ဈောသာနန္တိ အဟံ မမန္တိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ. ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိဂ္ဂဟကရဏံ. မစ္ဆရိယန္တိ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ. တေနေဝဿ ပေါရာဏာ ဧဝံ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဣဒံ အစ္ဆရိယံ မယှမေဝ ဟောတု၊ မာ အညဿ အစ္ဆရိယံ ဟောတူတိ ပဝတ္တတ္တာ မစ္ဆရိယန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အာရက္ခောတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသာဂေါပနာဒိဝသေန သုဋ္ဌု ရက္ခနံ. အဓိကရောတီတိ အဓိကရဏံ၊ ကာရဏဿေတံ နာမံ. အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ ဘာဝနပုံသကံ၊ အာရက္ခာဟေတူတိ အတ္ထော. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. ဧကတော ဓာရာဒိနော သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ. ကလဟောတိ ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ. ပုရိမော ဝိဂ္ဂဟော၊ ပစ္ဆိမော ဝိဝါဒေါ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၀၃). တုဝံတုဝန္တိ အဂါရဝဝသေန တုဝံတုဝံဝစနံ.