.နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယေ

နဝကနိပါတ-အဋ္ဌကထာ

၁. ပဌမပဏ္ဏာသကံ

၁. သမ္ဗောဓိဝဂ္ဂေါ

၁. သမ္ဗောဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁. နဝကနိပါတဿ ပဌမေ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနန္တိ စတုမဂ္ဂသင်္ခါတဿ သမ္ဗောဓိဿ ပက္ခေ ဘဝါနံ၊ ဥပကာရကာနန္တိ အတ္ထော. ပါဠိယံ အာဂတေ နဝ ဓမ္မေ သန္ဓာယေဝံ ပုစ္ဆတိ. ကာ ဥပနိသာတိ ကော ဥပနိဿယပစ္စယော. အဘိသလ္လေခန္တီတိ အဘိသလ္လေခိကာ. သမထဝိပဿနာစိတ္တဿ ဝိဝရဏေ သပ္ပါယာ ဥပကာရကာတိ စေတောဝိဝရဏသပ္ပါယာ. အပ္ပိစ္ဆတံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ ကထာ အပ္ပိစ္ဆကထာ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော.

အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယာတိ အယမတ္ထော သာလိလာယကောပမာယ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော – ဧကော ဟိ ပုရိသော အသိတံ ဂဟေတွာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ သာလိက္ခေတ္တေ သာလိယော လာယတိ. အထဿ ဝတိံ ဘိန္ဒိတွာ ဂါဝေါ ပဝိသိံသု. သော အသိတံ ဌပေတွာ ယဋ္ဌိံ အာဒါယ တေနေဝ မဂ္ဂေန ဂါဝေါ နီဟရိတွာ ဝတိံ ပါကတိကံ ကတွာ ပုနပိ အသိတံ အာဒါယ သာလိယော လာယိ. ဧတ္ထ သာလိက္ခေတ္တံ ဝိယ ဗုဒ္ဓသာသနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ သာလိလာယကော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ အသိတံ ဝိယ ပညာ၊ လာယနကာလော ဝိယ ဝိပဿနာယ ကမ္မကရဏကာလော၊ ယဋ္ဌိ ဝိယ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ဝတိ ဝိယ သံဝရော၊ ဝတိံ ဘိန္ဒိတွာ ဂါဝီနံ ပဝိသနံ ဝိယ သဟသာ အပ္ပဋိသင်္ခါယ ပမာဒံ အာရဗ္ဘ ရာဂဿ ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ အသိတံ ဌပေတွာ ယဋ္ဌိံ အာဒါယ ပဝိဋ္ဌမဂ္ဂေနေဝ ဂါဝေါ နီဟရိတွာ ဝတိံ ပဋိပါကတိကံ ကတွာ ပုန ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ သာလိလာယနံ ဝိယ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေန ရာဂံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ပုန ဝိပဿနာယ ကမ္မံ အာရဘနကာလော. ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယာ’’တိ.

တတ္ထ ရာဂဿာတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂဿ. မေတ္တာတိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယာတိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဥပ္ပန္နဿ ကောပဿ ပဇဟနတ္ထာယ. အာနာပါနဿတီတိ သောဠသဝတ္ထုကာ အာနာပါနဿတိ. ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယာတိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဥပ္ပန္နာနံ ဝိတက္ကာနံ ဥပစ္ဆေဒနတ္ထာယ. အသ္မိမာနသမုဂ္ဃါတာယာတိ အသ္မီတိ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ မာနဿ သမုဂ္ဃါတတ္ထာယ. အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတီတိ အနိစ္စလက္ခဏေ ဒိဋ္ဌေ အနတ္တလက္ခဏံ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. ဧတေသု ဟိ တီသု လက္ခဏေသု ဧကသ္မိံ ဒိဋ္ဌေ ဣတရဒွယံ ဒိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အနိစ္စသညိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတီ’’တိ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာနန္တိ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ ပါပုဏာတီတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

၂. နိဿယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂. ဒုတိယေ နိဿယသမ္ပန္နောတိ ပတိဋ္ဌာသမ္ပန္နော. သဒ္ဓန္တိ ဩကပ္ပနသဒ္ဓံ. ဝီရိယန္တိ ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ. ယံသာတိ ယံ အဿ. အရိယာယ ပညာယာတိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ. သင်္ခါယာတိ ဇာနိတွာ. ဧကံ ပဋိသေဝတီတိ သေဝိတဗ္ဗယုတ္တကံ သေဝတိ. အဓိဝါသေတီတိ အဓိဝါသေတဗ္ဗယုတ္တကံ အဓိဝါသေတိ. ပရိဝဇ္ဇေတီတိ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗယုတ္တကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ. ဝိနောဒေတီတိ နီဟရိတဗ္ဗယုတ္တကံ နီဟရတိ. ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခူတိ ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန စေဝ ဓမ္မဝဝတ္ထာနဝသေန စ ပဋိသေဝိတဗ္ဗာဒီနိ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါနိ သုပစ္စက္ခာနိ ကတွာ ပဋိသေဝန္တော အဓိဝါသေန္တော ပရိဝဇ္ဇေန္တော ဝိနောဒေန္တော စ ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော နာမ ဟောတီတိ.

၃. မေဃိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃. တတိယေ စာလိကာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တံ ကိရ စလမဂ္ဂံ နိဿာယ ကတတ္တာ ဩလောကေန္တာနံ စလမာနံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာ စာလိကာတိ သင်္ခံ ဂတံ. စာလိယပဗ္ဗတေတိ သောပိ ပဗ္ဗတော သဗ္ဗသေတတ္တာ ကာဠပက္ခုပေါသထေ ဩလောကေန္တာနံ စလမာနော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာ စာလိယပဗ္ဗတောတိ ဝုတ္တော. တတ္ထ မဟန္တံ ဝိဟာရံ ကာရယိံသု. ဣတိ ဘဂဝါ တံ နဂရံ နိဿာယ စာလိကာပဗ္ဗတမဟာဝိဟာရေ ဝိဟရတိ. ဇန္တုဂါမန္တိ ဧဝံနာမကံ အပရမ္ပိ တဿေဝ ဝိဟာရဿ ဂေါစရဂါမံ. ဇတ္တုဂါမန္တိပိ ပဌန္တိ. ပဓာနတ္ထိကဿာတိ ပဓာနကမ္မိကဿ. ပဓာနာယာတိ သမဏဓမ္မကရဏတ္ထာယ. အာဂမေဟိ တာဝါတိ သတ္ထာ ထေရဿ ဝစနံ သုတွာ ဥပဓာရေန္တော ‘‘န တာဝဿ ဉာဏံ ပရိပက္က’’န္တိ ဉတွာ ပဋိဗာဟန္တော ဧဝမာဟ. ဧကကမှိ တာဝါတိ ဣဒံ ပနဿ ‘‘ဧဝမယံ ဂန္တွာပိ ကမ္မေ အနိပ္ဖဇ္ဇမာနေ နိရာသင်္ကော ဟုတွာ ပေမဝသေန ပုန အာဂစ္ဆိဿတီ’’တိ စိတ္တမဒ္ဒဝဇနနတ္ထံ အာဟ. နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယန္တိ စတူသု သစ္စေသု စတုန္နံ ကိစ္စာနံ ကတတ္တာ အညံ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ နာမ နတ္ထိ. ကတဿ ဝါ ပဋိစယောတိ အဓိဂတဿ ဝါ ပုန ပဋိစယောပိ နတ္ထိ. န ဟိ ဘာဝိတမဂ္ဂေါ ပုန ဘာဝီယတိ၊ န ပဟီနကိလေသာနံ ပုန ပဟာနံ အတ္ထိ. ပဓာနန္တိ ခေါ၊ မေဃိယ၊ ဝဒမာနံ ကိန္တိ ဝဒေယျာမာတိ ‘‘သမဏဓမ္မံ ကရောမီ’’တိ တံ ဝဒမာနံ မယံ အညံ ကိံ နာမ ဝဒေယျာမ.

ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒီတိ ဒိဝါဝိဟာရတ္ထာယ နိသီဒိ. နိသီဒန္တော စ ယသ္မိံ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ ပုဗ္ဗေ အနုပဋိပါဋိယာ ပဉ္စ ဇာတိသတာနိ ရာဇာ ဟုတွာ ဥယျာနကီဠိကံ ကီဠန္တော တိဝိဓနာဋကပရိဝါရော နိသီဒိ၊ တသ္မိံယေဝ နိသီဒိ. အထဿ နိသိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ သမဏဘာဝေါ ဇဟိတော ဝိယ အဟောသိ၊ ရာဇဝေသံ ဂဟေတွာ နာဋကဝရပရိဝုတော သေတစ္ဆတ္တဿ ဟေဋ္ဌာ မဟာရဟေ ပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော ဝိယ ဇာတော. အထဿ တံ သမ္ပတ္တိံ အဿာဒယတော ကာမဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. သော တသ္မိံယေဝ ခဏေ မဟာယောဓေဟိ ဂဟိတေ ဒွေ စောရေ အာနေတွာ ပုရတော ဌပိတေ ဝိယ အဒ္ဒသ. တေသု ဧကဿ ဝဓံ အာဏာပနဝသေနဿ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ဧကဿ ဗန္ဓနံ အာဏာပနဝသေန ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. ဧဝံ သော လတာဇာလေန ရုက္ခော ဝိယ မဓုမက္ခိကာဟိ မဓုဃာတကော ဝိယ အကုသလဝိတက္ကေဟိ ပရိက္ခိတ္တော အဟောသိ. တံ သန္ဓာယ – အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. အနွာသတ္တာတိ အနုဗဒ္ဓါ သမ္ပရိဝါရိတာ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ဧဝံ ပါပဝိတက္ကေဟိ သမ္ပရိကိဏ္ဏော ကမ္မဋ္ဌာနံ သပ္ပါယံ ကာတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ဣဒံ ဝတ ဒိသွာ ဒီဃဒဿီ ဘဂဝါ ပဋိသေဓေသီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ဣဒံ ကာရဏံ ဒသဗလဿ အာရောစေဿာမီ’’တိ နိသိန္နာသနတော ဝုဋ္ဌာယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ.

၄. နန္ဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄. စတုတ္ထေ ဥပဋ္ဌာနသာလာယန္တိ ဘောဇနသာလာယံ. ယေနုပဋ္ဌာနသာလာတိ သတ္ထာ နန္ဒကတ္ထေရေန မဓုရဿရေန အာရဒ္ဓါယ ဓမ္မဒေသနာယ သဒ္ဒံ သုတွာ၊ ‘‘အာနန္ဒ၊ ကော ဧသော ဥပဋ္ဌာနသာလာယ မဓုရဿရေန ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဓမ္မကထိကနန္ဒကတ္ထေရဿ အဇ္ဇ၊ ဘန္တေ၊ ဝါရော’’တိ သုတွာ ‘‘အတိမဓုရံ ကတွာ၊ အာနန္ဒ၊ ဧသော ဘိက္ခု ဓမ္မံ ကထေတိ၊ မယမ္ပိ ဂန္တွာ သုဏိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ. ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသီတိ ဆဗ္ဗဏ္ဏရသ္မိယော စီဝရဂဗ္ဘေ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အညာတကဝေသေန အဋ္ဌာသိ. ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနောတိ ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိ ဣဒံ ကထာဝသာနံ ဥဒိက္ခမာနော ဓမ္မကထံ သုဏန္တော အဋ္ဌာသိယေဝ. အထာယသ္မာ အာနန္ဒော နိက္ခန္တေ ပဌမေ ယာမေ သတ္ထု သညံ အဒါသိ – ‘‘ပဌမယာမော အတိက္ကန္တော၊ ဘန္တေ၊ ထောကံ ဝိဿမထာ’’တိ. သတ္ထာ တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိ. အထာယသ္မာ အာနန္ဒော မဇ္ဈိမယာမေပိ နိက္ခန္တေ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ ပကတိယာ ခတ္တိယသုခုမာလာ၊ ပုန ဗုဒ္ဓသုခုမာလာတိ ပရမသုခုမာလာ၊ မဇ္ဈိမယာမောပိ အတိက္ကန္တော၊ မုဟုတ္တံ ဝိဿမထာ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိ. တတ္ထ ဌိတကဿေဝဿ အရုဏဂ္ဂံ ပညာယိတ္ထ. အရုဏုဂ္ဂမနဉ္စ ထေရဿ ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိ ပါပေတွာ ကထာပရိယောသာနဉ္စ ဒသဗလဿ ဆဗ္ဗဏ္ဏသရီရသ္မိဝိဿဇ္ဇနဉ္စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ အဟောသိ. အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသီတိ အဂ္ဂနခေန ဒွါရကဝါဋံ အာကောဋေသိ.

သာရဇ္ဇမာနရူပေါတိ ဟရာယမာနော ဩတ္တပ္ပမာနော. ဒေါမနဿသာရဇ္ဇံ ပနဿ နတ္ထိ. ဧတ္တကမ္ပိ နော နပ္ပဋိဘာသေယျာတိ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တဿ အပ္ပဋိဘာနံ နာမ နတ္ထိ. ဧတ္တကမ္ပိ န ကထေယျန္တိ ဒဿေတိ. သာဓု သာဓူတိ ထေရဿ ဓမ္မဒေသနံ သမ္ပဟံသန္တော အာဟ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော ‘‘သုဂဟိတာ စ တေ ဓမ္မဒေသနာ သုကထိတာ စာ’’တိ. ကုလပုတ္တာနန္တိ အာစာရကုလပုတ္တာနဉ္စေဝ ဇာတိကုလပုတ္တာနဉ္စ. အရိယော စ တုဏှိဘာဝေါတိ ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိံ သန္ဓာယေဝမာဟ. အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယာတိ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟဝိပဿနာဉာဏဿ. စတုပ္ပါဒကောတိ အဿဂေါဏဂဒြဘာဒိကော. ဣဒံ ဝတွာတိ ဣမံ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဓမ္မံ ကထယိတွာ. ဝိဟာရံ ပါဝိသီတိ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌော.

ကာလေန ဓမ္မဿဝနေတိ ကာလေ ကာလေ ဓမ္မဿဝနသ္မိံ. ဓမ္မသာကစ္ဆာယာတိ ပဉှကထာယ. ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒန္တိ ဂမ္ဘီရံ ဂုဠှံ ရဟဿံ အတ္ထံ. ပညာယာတိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ. သမ္မသနပဋိဝေဓပညာပိ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာပညာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ပတ္တော ဝါ ပဇ္ဇတိ ဝါတိ အရဟတ္တံ ပတ္တော ဝါ ပါပုဏိဿတိ ဝါတိ ဧဝံ ဂုဏသမ္ဘာဝနာယ သမ္ဘာဝေတိ. အပ္ပတ္တမာနသာတိ အပ္ပတ္တအရဟတ္တာ၊ အရဟတ္တံ ဝါ အပ္ပတ္တံ မာနသံ ဧတေသန္တိပိ အပ္ပတ္တမာနသာ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရန္တိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော လောကိယောပိ ဝဋ္ဋတိ လောကုတ္တရောပိ.

၅. ဗလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅. ပဉ္စမေ အဝိဇ္ဇာကောသဇ္ဇသာဝဇ္ဇအဿဒ္ဓိယေသု အကမ္ပနတော ပညာဗလာဒီနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. အကုသလသင်္ခါတာတိ အကုသလာတိ ဉာတာ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. နာလမရိယာတိ အရိယဘာဝံ ကာတုံ အသမတ္ထာ၊ အရိယာနံ ဝါ အနနုစ္ဆဝိကာ. ဝေါဒိဋ္ဌာတိ သုဋ္ဌု ဒိဋ္ဌာ. ဝေါစရိတာတိ မနောဒွါရေ သမုဒါစာရပ္ပတ္တာ. အတ္ထိကဿာတိ ဓမ္မဒေသနာယ အတ္ထိကဿ. အာဇီဝိကာဘယန္တိ ဇီဝိတဝုတ္တိဘယံ. အသိလောကဘယန္တိ ဂရဟာဘယံ. ပရိသာသာရဇ္ဇဘယန္တိ ပရိသံ ပတွာ သာရဇ္ဇံ ဩက္ကမနဘယံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

၆. သေဝနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆. ဆဋ္ဌေ ဇီဝိတပရိက္ခာရာတိ ဇီဝိတသမ္ဘာရာ. သမုဒါနေတဗ္ဗာတိ သမာဟရိတဗ္ဗာ. ကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တီတိ ဒုက္ခေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ရတ္တိဘာဂံ ဝါ ဒိဝသဘာဂံ ဝါတိ ဧတ္ထ ရတ္တိဘာဂေ ဉတွာ ရတ္တိဘာဂေယေဝ ပက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ရတ္တိံ စဏ္ဍဝါဠာဒိပရိပန္ထေ သတိ အရုဏုဂ္ဂမနံ အာဂမေတဗ္ဗံ. ဒိဝသဘာဂေ ဉတွာ ဒိဝါ ပက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဒိဝါ ပရိပန္ထေ သတိ သူရိယတ္ထင်္ဂမနံ အာဂမေတဗ္ဗံ. သင်္ခါပီတိ သာမညတ္ထဿ ဘာဝနာပါရိပူရိအာဂမနံ ဇာနိတွာ. သော ပုဂ္ဂလောတိ ပဒဿ ပန ‘‘နာနုဗန္ဓိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. အနာပုစ္ဆာတိ ဣဓ ပန တံ ပုဂ္ဂလံ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. အပိ ပနုဇ္ဇမာနေနာတိ အပိ နိက္ကဍ္ဎိယမာနေန. ဧဝရူပေါ ဟိ ပုဂ္ဂလော သစေပိ ဒါရုကလာပသတံ ဝါ ဥဒကဃဋသတံ ဝါ ဝါလိကာဃဋသတံ ဝါ ဒဏ္ဍံ အာရောပေတိ၊ မာ ဣဓ ဝသီတိ နိက္ကဍ္ဎာပေတိ ဝါ၊ တံ ခမာပေတွာပိ ယာဝဇီဝံ သော အနုဗန္ဓိတဗ္ဗောဝ၊ န ဝိဇဟိတဗ္ဗော.

၇. သုတဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇. သတ္တမေ ပဉ္စ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုန္တိ ပဉ္စ ကာရဏာနိ အတိက္ကမိတုံ. ပါဏန္တိ အန္တမသော ကုန္ထကိပိလ္လိကံ. အဒိန္နန္တိ အန္တမသော တိဏသလာကမ္ပိ ပရသန္တကံ. ထေယျသင်္ခါတန္တိ ထေယျစိတ္တေန. သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ သန္နိဓိံ ကတွာ ဌပေတွာ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အဘဗ္ဗော. အကပ္ပိယံ ကာမဂုဏံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာတုန္တိ ‘‘န ဗုဒ္ဓေါ အယ’’န္တိ ဧဝံ ပဋိက္ခိပိတုံ. ဓမ္မာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ တာဝ အဋ္ဌကထာယ အာဂတံ. ပါဠိယံ ပန ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အဂတိဂမနာနိ ကထိတာနိ.

၈-၁၀. သဇ္ဈသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၈-၁၀. အဋ္ဌမေ ဗုဒ္ဓါဒီနံ ပစ္စက္ခာနံ ကထိတံ. နဝမေ ပုထုဇ္ဇနေန သဒ္ဓိံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘အာဟုနေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒသမေ ဂေါတြဘူတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ အနန္တရပစ္စယေန သိခါပတ္တဗလဝဝိပဿနာစိတ္တေန သမန္နာဂတော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သမ္ဗောဓဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

၂. သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ

၁. သီဟနာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁. ဒုတိယဿ ပဌမေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ‘‘သစေ သတ္ထာ စာရိကံ ပက္ကမိတုကာမော အဿ၊ ဣမသ္မိံ ကာလေ ပက္ကမေယျ. ဟန္ဒာဟံ စာရိကံ ဂမနတ္ထာယ သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဥပသင်္ကမိ. အာယသ္မာ မံ၊ ဘန္တေတိ သော ကိရ ဘိက္ခု ထေရံ မဟတာ ဘိက္ခုပရိဝါရေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ ဘိက္ခူ တထာဂတံ ပဟာယ သာရိပုတ္တံ ပရိဝါရေတွာ နိက္ခန္တာ၊ ဂမနဝိစ္ဆေဒမဿ ကရိဿာမီ’’တိ အဋ္ဌာနေ ကောပံ ဗန္ဓိတွာ ဧဝမာဟ. တတ္ထ အာသဇ္ဇာတိ ဃဋ္ဋေတွာ. အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇာတိ အက္ခမာပေတွာ အစ္စယံ အဒေသေတွာ. ကိသ္မိံ ပန သော ကာရဏေ အာဃာတံ ဗန္ဓီတိ? ထေရဿ ကိရ ဒသဗလံ ဝန္ဒိတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတော စီဝရကဏ္ဏော တဿ သရီရံ ဖုသိ၊ ဝါတော ပဟရီတိပိ ဝဒန္တိ. ဧတ္တကေန အာဃာတံ ဗန္ဓိတွာ ထေရံ မဟတာ ပရိဝါရေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ဥသူယမာနော ‘‘ဂမနဝိစ္ဆေဒမဿ ကရိဿာမီ’’တိ ဧဝမာဟ. ဧဟိ တွံ ဘိက္ခူတိ သတ္ထာ တဿ ဘိက္ခုနော ဝစနံ သုတွာ ‘‘န တံ ဘိက္ခု သာရိပုတ္တော ပဟရီတိ ဝုတ္တေ၊ ‘ဘန္တေ၊ တုမှေ အတ္တနော အဂ္ဂသာဝကဿေဝ ပက္ခံ ဝဟထ၊ န မယှ’န္တိ မယိ မနောပဒေါသံ ကတွာ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တေယျာ’’တိ ဉတွာ ‘‘သာရိပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ဣမမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဧကံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေတွာ ဧဝမာဟ. အဝါပုရဏံ အာဒါယာတိ ကုဉ္စိကံ ဂဟေတွာ. သီဟနာဒန္တိ သေဋ္ဌနာဒံ ပမုခနာဒံ အပ္ပဋိဝတ္တိယနာဒံ. ဧဝံ ဒွီဟိ မဟာထေရေဟိ အာရောစိတော ဘိက္ခုသံဃော ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနာနိ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကံ အဂမာသိ. ခီယနဓမ္မန္တိ ကထာဓမ္မံ.

ဂူထဂတန္တိ ဂူထမေဝ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ပထဝီသမေနာတိ အကုဇ္ဈနဋ္ဌေန ပထဝိယာ သမာနေန. န ဟိ ပထဝီ ‘‘မယိ သုစိံ နိက္ခိပန္တီ’’တိ သောမနဿံ ကရောတိ၊ န ‘‘အသုစိံ နိက္ခိပန္တီ’’တိ ဒေါမနဿံ. မယှမ္ပိ ဧဝရူပံ စိတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ဝိပုလေနာတိ အပရိတ္တေန. မဟဂ္ဂတေနာတိ မဟန္တဘာဝံ ဂတေန. အပ္ပမာဏေနာတိ ဝဍ္ဎိတပ္ပမာဏေန. အဝေရေနာတိ အကုသလဝေရပုဂ္ဂလဝေရရဟိတေန. အဗျာပဇ္ဈေနာတိ နိဒ္ဒုက္ခေန ဝိဂတဒေါမနဿေန. သော ဣဓာတိ သော အနုပဋ္ဌိတကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနော ဘိက္ခု ဧဝံ ကရေယျ၊ မာဒိသော ကထံ ဧဝရူပံ ကရိဿတိ၊ ဘန္တေတိ ပဌမံ သီဟနာဒံ နဒိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ရဇောဟရဏန္တိ ရဇသမ္မဇ္ဇနစောဠကံ၊ ပါဒပုဉ္ဆန္တိ၊ တဿေဝ နာမံ. ကဠောပိဟတ္ထောတိ ပစ္ဆိဟတ္ထော ဥက္ခလိဟတ္ထော ဝါ. နန္တကဝါသီတိ အန္တစ္ဆိန္နပိလောတိကဝသနော. သူရတောတိ သုစိသီလော သောရစ္စေန သမန္နာဂတော. သုဒန္တောတိ သုဋ္ဌု ဒမထံ ဥပဂတော. သုဝိနီတောတိ သုဋ္ဌု သိက္ခိတော. န ကဉ္စိ ဟိံသတီတိ ဝိသာဏာဒီသု ဂဏှန္တမ္ပိ ပိဋ္ဌိံ ပရိမဇ္ဇန္တမ္ပိ န ကဉ္စိ ဝိဟေဌေတိ. ဥသဘဆိန္နဝိသာဏသမေနာတိ ဥသဘဿ ဆိန္နဝိသာဏဿ စိတ္တသဒိသေန.

အဋ္ဋီယေယျာတိ အဋ္ဋော ပီဠိတော ဘဝေယျ. ဟရာယေယျာတိ လဇ္ဇေယျ. ဇိဂုစ္ဆေယျာတိ ဇိဂုစ္ဆံ အာပဇ္ဇေယျ.

မေဒကထာလိကန္တိ မေဒကထာလိကာ ဝုစ္စတိ သူနကာရကေဟိ ယူသနိက္ခမနတ္ထာယ တတ္ထ တတ္ထ ကတဆိဒ္ဒါ ထာလိကာ. ပရိဟရေယျာတိ မံသဿ ပူရေတွာ ဥက္ခိပိတွာ ဂစ္ဆေယျ. ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒန္တိ ပရိတ္တမဟန္တေဟိ ဆိဒ္ဒေဟိ သမန္နာဂတံ. ဥဂ္ဃရန္တန္တိ ဥပရိမုခေဟိ ဆိဒ္ဒေဟိ နိက္ခမမာနယူသံ. ပဂ္ဃရန္တန္တိ အဓောမုခေဟိ နိက္ခမမာနယူသံ. ဧဝမဿ သကလသရီရံ ယူသမက္ခိတံ ဘဝေယျ. ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒန္တိ နဝဟိ ဝဏမုခေဟိ ပရိတ္တမဟန္တ ဆိဒ္ဒံ. ဧဝမေတ္ထ အဋ္ဌမနဝမေဟိ ဒွီဟိ အင်္ဂေဟိ ထေရော အတ္တနော သရီရေ နိစ္ဆန္ဒရာဂတံ ကထေသိ.

အထ ခေါ သော ဘိက္ခူတိ ဧဝံ ထေရေန နဝဟိ ကာရဏေဟိ သီဟနာဒေ နဒိတေ အထ သော ဘိက္ခု. အစ္စယောတိ အပရာဓော. မံ အစ္စဂမာတိ မံ အတိက္ကမ္မ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တော. ပတိဂ္ဂဏှတူတိ ခမတု. အာယတိံ သံဝရာယာတိ အနာဂတေ သံဝရဏတ္ထာယ၊ ပုန ဧဝရူပဿ အပရာဓဿ အကရဏတ္ထာယ. တဂ္ဃါတိ ဧကံသေန. ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသီတိ ယထာ ဓမ္မော ဌိတော၊ တထေဝ ကရောသိ၊ ခမာပေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာတိ တံ တဝ အပရာဓံ မယံ ခမာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ ဘိက္ခု အရိယဿ ဝိနယေတိ ဧသာ ဘိက္ခု အရိယဿ ဝိနယေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဝုဍ္ဎိ နာမ. ကတမာ? အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရိတွာ အာယတိံ သံဝရာပဇ္ဇနာ. ဒေသနံ ပန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနံ ကရောန္တော ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ၊ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီတိ အာဟ. ဖလတီတိ သစေ ဟိ ထေရော န ခမေယျ၊ တဿ ဘိက္ခုနော တတ္ထေဝ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလေယျ. တသ္မာ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ. သစေ မံ သောတိ သစေ မံ အယံ ဘိက္ခု ခမာဟီတိ ဧဝံ ဝဒတိ. ခမတု စ မေ သောတိ အယမ္ပိ စာယသ္မာ မယှံ ခမတူတိ ဧဝံ ထေရော တဿ အစ္စယံ ပဋိဂ္ဂဏှိတွာ သယမ္ပိ တံ သတ္ထု သမ္မုခေ ခမာပေသီတိ.

၂. သဥပါဒိသေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂. ဒုတိယေ သဥပါဒိသေသန္တိ သဥပါဒါနသေသံ. အနုပါဒိသေသန္တိ ဥပါဒါနသေသရဟိတံ နိဂ္ဂဟဏံ. မတ္တသော ကာရီတိ ပမာဏကာရီ န ပရိပူရကာရီ. န တာဝါယံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဓမ္မပရိယာယော ပဋိဘာသီတိ အပ္ပဋိဘာနံ နာမ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ န တာဝါဟံ ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ကထေသိန္တိ အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော. မာယိမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ပမာဒံ အာဟရိံသူတိ ‘‘မယံ ကိရ စတူဟိ အပါယေဟိ မုတ္တာ’’တိ ဥပရိ အရဟတ္တတ္ထာယ ဝီရိယံ အကရောန္တာ မာ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိံသု. ပဉှာဓိပ္ပါယေန ဘာသိတောတိ တယာ ပုစ္ဆိတပဉှဿ သဘာဝေန ကထိတောတိ ဒဿေတိ. ဣမေသံ ပန နဝန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဘဝေသု ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနတ္ထံ ဧတမေဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိံ ကတွာ – ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမတ္တကောပိ ဂူထော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဘဝံ န ဝဏ္ဏေမိ အန္တမသော အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပီ’’တိ ဣမံ သုတ္တံ (အ. နိ. ၁.၃၂၁) အဘာသိ. န ကေဝလဉ္စ ဧတေသံယေဝ နဝန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဂတိ နိဗဒ္ဓါ၊ ယေသံ ပန ကုလာနံ တီဏိ သရဏာနိ ပဉ္စ သီလာနိ ဧကံ သလာကဘတ္တံ ဧကံ ပက္ခိယဘတ္တံ ဧကံ ဝဿာဝါသိကံ ဧကာ ပေါက္ခရဏီ ဧကော အာဝါသော၊ ဧဝရူပါနိ နိဗဒ္ဓပုညာနိ အတ္ထိ. တေသမ္ပိ ဂတိ နိဗဒ္ဓါ၊ သောတာပန္နသဒိသာနေဝ တာနိ ကုလာနိ.

၃. ကောဋ္ဌိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃. တတိယေ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယန္တိ ဣမသ္မိံ ယေဝတ္တဘာဝေ ဝိပစ္စနကကမ္မံ. သမ္ပရာယဝေဒနီယန္တိ ဒုတိယေ အတ္တဘာဝေ ဝိပစ္စနကကမ္မံ. သုခဝေဒနီယန္တိ သုခဝေဒနာဇနကကမ္မံ. ဒုက္ခဝေဒနီယန္တိ ဒုက္ခဝေဒနာဇနကကမ္မံ. ပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ လဒ္ဓဝိပါကဝါရံ. အပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ အလဒ္ဓဝိပါကဝါရံ. ဗဟုဝေဒနီယန္တိ ဗဟုဝိပါကဒါယကံ. အပ္ပဝေဒနီယန္တိ န ဗဟုဝိပါကဒါယကံ. အဝေဒနီယန္တိ ဝိပါကဝေဒနာယ အဒါယကံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

၄. သမိဒ္ဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄. စတုတ္ထေ သမိဒ္ဓီတိ အတ္တဘာဝသမိဒ္ဓတာယ ဧဝံလဒ္ဓနာမော ထေရဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိကတ္ထေရော. ကိမာရမ္မဏာတိ ကိံပစ္စယာ. သင်္ကပ္ပဝိတက္ကာတိ သင်္ကပ္ပဘူတာ ဝိတက္ကာ. နာမရူပါရမ္မဏာတိ နာမရူပပစ္စယာ. ဣမိနာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာ ဘူတုပါဒါယရူပဉ္စ ဝိတက္ကာနံ ပစ္စယောတိ ဒဿေတိ. ကွ နာနတ္တံ ဂစ္ဆန္တီတိ ကသ္မိံ ဌာနေ နာနာသဘာဝတံ ဝေမတ္တံ ဂစ္ဆန္တိ. ဓာတုသူတိ ရူပဓာတုအာဒီသု. အညောယေဝ ဟိ ရူပဝိတက္ကော၊ အညေ သဒ္ဒဝိတက္ကာဒယောတိ. ဖဿသမုဒယာတိ သမ္ပယုတ္တဖဿပစ္စယာ. ဝေဒနာသမောသရဏာတိ တိဿော ဝေဒနာ သမောသရဏာ. ဧတ္တကေန ကုသလာကုသလမိဿကာ ကထိတာ. သမာဓိပ္ပမုခါတိအာဒယော ပန အပစယပက္ခိကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပုဗ္ဗင်္ဂမဋ္ဌေန ဇေဋ္ဌကဋ္ဌေန ဝါ သမာဓိ ပမုခံ ဧတေသန္တိ သမာဓိပ္ပမုခါ. ဇေဋ္ဌကကာရဏဋ္ဌေန သတိ အဓိပတေယျာ ဧတေသန္တိ သတာဓိပတေယျာ. မဂ္ဂပညာ ဥတ္တရာ ဧတေသန္တိ ပညုတ္တရာ. ဖလဝိမုတ္တိံ ပတွာ သာရပ္ပတ္တာ ဟောန္တီတိ ဝိမုတ္တိသာရာ. အာရမ္မဏဝသေန အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဩဂါဟိတွာ တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတာတိ အမတောဂဓာ. တေန စ မာ မညီတိ တေန ဝိဿဇ္ဇနေန ‘‘အဟံ အဂ္ဂသာဝကေန ပုစ္ဆိတေ ပဉှေ ဝိဿဇ္ဇေသိ’’န္တိ မာ မာနံ ဝါ ဒပ္ပံ ဝါ အကာသိ.

၅-၆. ဂဏ္ဍသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၅-၁၆. ပဉ္စမေ တီဏိ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ဝဿဂဏာ၊ အနေကေ ဝဿဂဏာ ဥပ္ပန္နာ အဿာတိ အနေကဝဿဂဏိကော. တဿဿူတိ တဿ ဘဝေယျုံ. အဘေဒနမုခါနီတိ န ကေနစိ ဘိန္ဒိတွာ ကတာနိ၊ ကေဝလံ ကမ္မသမုဋ္ဌိတာနေဝ ဝဏမုခါနိ. ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝါတိ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ ပဋိကူလမေဝ. စာတုမဟာဘူတိကဿာတိ စတုမဟာဘူတမယဿ. ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿာတိ ဩဒနေန စေဝ ကုမ္မာသေန စ ဥပစိတဿ ဝဍ္ဎိတဿ. အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿာတိ ဟုတွာ အဘာဝဋ္ဌေန အနိစ္စဓမ္မဿ၊ ဒုဂ္ဂန္ဓဝိဃာတတ္ထာယ တနုဝိလေပနေန ဥစ္ဆာဒနဓမ္မဿ၊ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါဗာဓဝိနောဒနတ္ထာယ ခုဒ္ဒကသမ္ဗာဟနေန ပရိမဒ္ဒနဓမ္မဿ၊ ဒဟရကာလေ ဝါ ဦရူသု သယာပေတွာ ဂဗ္ဘဝါသေန ဒုဿဏ္ဌိတာနံ တေသံ တေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ သဏ္ဌာနသမ္ပာဒနတ္ထံ အဉ္ဆနပီဠနာဒိဝသေန ပရိမဒ္ဒနဓမ္မဿ၊ ဧဝံ ပရိဟရိတဿာပိ စ ဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ၊ ဘိဇ္ဇနဝိကိရဏသဘာဝဿေဝါတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ အနိစ္စပဒေန စေဝ ဘေဒနဝိဒ္ဓံသနပဒေဟိ စဿ အတ္ထင်္ဂမော ကထိတော၊ သေသေဟိ သမုဒယော. နိဗ္ဗိန္ဒထာတိ ဥက္ကဏ္ဌထ ပဇဟထ ဣမံ ကာယန္တိ ဒဿေတိ. ဧဝမိမသ္မိံ သုတ္တေ ဗလဝဝိပဿနာ ကထိတာ. ဆဋ္ဌံ ဝုတ္တနယမေဝ. သညာသီသေန ပနေတ္ထ ဉာဏမေဝ ကထိတံ.

၇-၈. ကုလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၇-၁၈. သတ္တမေ န မနာပေန ပစ္စုဋ္ဌေန္တီတိ မနဝဍ္ဎနေန မနံ အလ္လီယနာကာရေန အာသနာ ဝုဋ္ဌာယ ပစ္စုဂ္ဂမနံ န ကရောန္တိ. န မနာပေန အဘိဝါဒေန္တီတိ န ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒန္တိ. အသက္ကစ္စံ ဒေန္တီတိ အစိတ္တီကာရေန ဒေန္တိ. နော သက္ကစ္စန္တိ သဟတ္ထာ န ဒေန္တိ. န ဥပနိသီဒန္တိ ဓမ္မသဝနာယာတိ ‘‘ဓမ္မံ သုဏိဿာမာ’’တိ န သမီပေ နိသီဒန္တိ. န သုဿူသန္တီတိ ဃဋပိဋ္ဌေ အာသိတ္တဥဒကံ ဝိယ ဝိဝဋ္ဋေတွာ ဂစ္ဆတိ. အဋ္ဌမေ ဝေနေယျဇ္ဈာသယဝသေန မေတ္တာဘာဝနံ ပက္ခိပိတွာ နဝင်္ဂသမန္နာဂတောတိ ဝုတ္တံ.

၉. ဒေဝတာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉. နဝမေ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယောတိ ဝိပ္ပဋိသာရိတံ မင်္ကုဘာဝံ အာပဇ္ဇိမှ. ဟီနံ ကာယန္တိ ဥပရိဒေဝလောကံ ဥပါဒါယ ဟေဋ္ဌိမော ဟီနောတိ ဝုစ္စတိ. နော စ ခေါ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇိမှာတိ အတ္တနော သတ္တိယာ စ ဗလဿ စ အနုရူပေန သီလဝန္တာနံ သံဝိဘာဂံ ကတွာ န ဘုဉ္ဇိမှာ.

၁၀. ဝေလာမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၀. ဒသမေ အပိ နု တေ၊ ဂဟပတိ၊ ကုလေ ဒါနံ ဒီယတီတိ နယိဒံ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ. သေဋ္ဌိဿ ဟိ ဃရေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိစ္စံ ပဏီတဒါနံ ဒီယတိ၊ န တံ သတ္ထာ န ဇာနာတိ. လောကိယမဟာဇနဿ ပန ဒိယျမာနဒါနံ အတ္ထိ၊ တံ လူခံ ဟောတိ၊ သေဋ္ဌိဿ စိတ္တံ န ပီဏေတိ. တံ ပုစ္ဆာမီတိ ပုစ္ဆတိ. ကဏာဇကန္တိ သကုဏ္ဍကဘတ္တံ၊ သကုဏ္ဍကေဟိပိ ကဏိကတဏ္ဍုလေဟေဝ ပက္ကံ. ဗိဠင်္ဂဒုတိယန္တိ ကဉ္ဇိယဒုတိယံ. အသက္ကစ္စံ ဒေတီတိ အသက္ကရိတွာ ဒေတိ. အစိတ္တီကတွာတိ အစိတ္တီကာရေန ဒက္ခိဏေယျ အဂါရဝေန ဒေတိ. အသဟတ္ထာ ဒေတီတိ သဟတ္ထေန အဒတွာ ပရဟတ္ထေန ဒေတိ၊ အာဏတ္တိမတ္တမေဝ ကရောတီတိ အတ္ထော. အပဝိဒ္ဓံ ဒေတီတိ န နိရန္တရံ ဒေတိ၊ သံဝစ္ဆရိကံ သောဏ္ဍဗလိ ဝိယ ဟောတိ. အနာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတီတိ န ကမ္မဉ္စ ဖလဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ဒေတိ.

ယတ္ထ ယတ္ထာတိ တီသု ကုလသမ္ပဒါသု ယသ္မိံ ယသ္မိံ ကုလေ. န ဥဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယာတိအာဒီသု နာနဂ္ဂရသသုဂန္ဓသာလိဘောဇနေ ဥပနီတေ စိတ္တံ န နမတိ၊ ‘‘ဟရထေတံ ရောဂဝဍ္ဎန’’န္တိ ဝတွာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ဍာကေန သဒ္ဓိံ သကုဏ္ဍကဘတ္တံ အမတံ ဝိယ သမ္ပိယာယမာနော ဘုဉ္ဇတိ. ကာသိကာဒီသု ဝရဝတ္ထေသု ဥပနီတေသု ‘‘ဟရထေတာနိ နိဝါသေန္တဿ ပဋိစ္ဆာဒေတုမ္ပိ န သက္ကောန္တိ၊ ဂတ္တေသုပိ န သဏ္ဌဟန္တီ’’တိ ဝတွာ နာဠိကေရသာဋကမူလတစသဒိသာနိ ပန ထူလဝတ္ထာနိ ‘‘ဣမာနိ နိဝါသေန္တော နိဝတ္ထဘာဝမ္ပိ ဇာနာတိ၊ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗမ္ပိ ပဋိစ္ဆာဒေန္တီ’’တိ သမ္ပိယာယမာနော နိဝါသေတိ. ဟတ္ထိယာနအဿယာနရထယာနသုဝဏ္ဏသိဝိကာဒီသု ဥပနီတေသု ‘‘ဟရထေတာနိ စလာစလာနိ၊ န သက္ကာ ဧတ္ထ နိသီဒိတု’’န္တိ ဝတွာ ဇဇ္ဇရရထကေ ဥပနီတေ ‘‘အယံ နိစ္စလော၊ ဧတ္ထ သုခံ နိသီဒိတု’’န္တိ တံ သာဒိယတိ. န ဥဠာရေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသူတိ အလင်္ကတပဋိယတ္တာ ရူပဝတိယော ဣတ္ထိယော ဒိသွာ ‘‘ယက္ခိနိယော မညေ၊ ဧတာ ခါဒိတုကာမာ၊ ကိံ ဧတာဟီ’’တိ ယထာဖာသုကေနေဝ ဝီတိနာမေတိ. န သုဿူသန္တီတိ သောတုံ န ဣစ္ဆန္တိ၊ န သဒ္ဒဟန္တီတိ အတ္ထော. န သောတံ ဩဒဟန္တီတိ ကထိတဿ သဝနတ္ထံ န သောတပသာဒံ ဩဒဟန္တိ. သက္ကစ္စန္တိအာဒီနိ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ဝေလာမောတိ ဇာတိဂေါတ္တရူပဘောဂသဒ္ဓါပညာဒီဟိ မရိယာဒဝေလံ အတိက္ကန္တေဟိ ဥဠာရေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ဧဝံလဒ္ဓနာမော. သော ဧဝရူပံ ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနန္တိ ဧတ္ထ အယံ အနုပုဗ္ဗီကထာ – သော ကိရ အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ပုရောဟိတဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ ဝေလာမကုမာရောတိဿ နာမံ အကံသု. သော သောဠသဝဿကာလေ ဗာရာဏသိရာဇကုမာရေန သဒ္ဓိံ သိပ္ပုဂ္ဂဟဏတ္ထံ တက္ကသိလံ အဂမာသိ. တေ ဥဘောပိ ဒိသာပါမောက္ခဿ အာစရိယဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ပဋ္ဌပယိံသု. ယထာ စ တေ၊ ဧဝံ အညေပိ ဇမ္ဗုဒီပေ စတုရာသီတိသဟဿရာဇကုမာရာ. ဗောဓိသတ္တော အတ္တနာ ဂဟိတဋ္ဌာနေ ပိဋ္ဌိအာစရိယော ဟုတွာ စတုရာသီတိ ရာဇကုမာရသဟဿာနိ သိက္ခာပေတိ၊ သယမ္ပိ သောဠသဝဿေဟိ ဂဟေတဗ္ဗသိပ္ပံ တီဟိ ဝဿေဟိ ဥဂ္ဂဏှိ. အာစရိယော ‘‘ဝေလာမကုမာရဿ သိပ္ပံ ပဂုဏ’’န္တိ ဉတွာ၊ ‘‘တာတာ၊ ဝေလာမော မယာ ဉာတံ သဗ္ဗံ ဇာနာတိ၊ တုမှေ သဗ္ဗေပိ သမဂ္ဂါ ဂန္တွာ ဧတဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှထာ’’တိ စတုရာသီတိ ကုမာရသဟဿာနိ ဗောဓိသတ္တဿ နိယျာဒေသိ.

ဗောဓိသတ္တော အာစရိယံ ဝန္ဒိတွာ စတုရာသီတိ ကုမာရသဟဿပရိဝါရော နိက္ခမိတွာ ဧကံ အာသန္နနဂရံ ပတွာ နဂရသာမိကံ ရာဇကုမာရံ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ တဿ သိပ္ပေ ပဂုဏေ ဇာတေ တံ တတ္ထေဝ နိဝတ္တေသိ. ဧတေနုပါယေန စတုရာသီတိ နဂရသဟဿာနိ ဂန္တွာ စတုရာသီတိယာ ရာဇကုမာရာနံ သိပ္ပံ ပဂုဏံ ကာရေတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ နဂရေ တံ တံ နိဝတ္တေတွာ ဗာရာဏသိရာဇကုမာရံ အာဒါယ ဗာရာဏသိံ ပစ္စာဂဉ္ဆိ. မနုဿာ ကုမာရံ ပရိယောသိတသိပ္ပံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိံသု၊ ဝေလာမဿ ပုရောဟိတဋ္ဌာနံ အဒံသု. တေပိ စတုရာသီတိသဟဿရာဇကုမာရာ သကေသု သကေသု ရဇ္ဇေသု အဘိသေကံ ပတွာ အနုသံဝစ္ဆရံ ဗာရာဏသိရညော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ. တေ ရာဇာနံ ဒိသွာ ဝေလာမဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘အာစရိယ၊ အမှေ ရဇ္ဇေသု ပတိဋ္ဌိတာ၊ ဝဒေယျာထ ယေနတ္ထော’’တိ ဝတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တေသံ ဂမနာဂမနကာလေ သကဋသန္ဒမာနိကဂါဝိဂေါဏကုက္ကုဋသူကရာဒယော ဂဏှန္တာနံ ဇနပဒေါ အတိဝိယ ဥပဒ္ဒုတော ဟောတိ၊ မဟာဇနော သန္နိပတိတွာ ရာဇင်္ဂဏေ ကန္ဒတိ.

ရာဇာ ဝေလာမံ ပက္ကောသိတွာ၊ ‘‘အာစရိယ၊ ဥပဒ္ဒုတော ဇနပဒေါ၊ ရာဇာနော ဂမနာဂမနကာလေ မဟာဝိလောပံ ကရောန္တိ၊ မနုဿာ သန္ဓာရေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဇနပဒပီဠာယ ဥပသမံ ဧကံ ဥပါယံ ကရောထာ’’တိ. သာဓု မဟာရာဇ၊ ဥပါယံ ကရိဿာမိ၊ တုမှာကံ ယတ္တကေန ဇနပဒေန အတ္ထော၊ တံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဏှထာတိ. ရာဇာ တထာ အကာသိ. ဝေလာမော စတုရာသီတိယာ ရာဇသဟဿာနံ ဇနပဒေ ဝိစာရေတွာ စက္ကနာဘိယံ အရေ ဝိယ ရညော ဇနပဒသ္မိံ ဩရောပေသိ. တတော ပဋ္ဌာယ တေ ရာဇာနော အာဂစ္ဆန္တာပိ ဂစ္ဆန္တာပိ အတ္တနော အတ္တနော ဇနပဒေနေဝ သဉ္စရန္တိ၊ အမှာကံ ဇနပဒေါတိ ဝိလောပံ န ကရောန္တိ. ရာဇဂါရဝေန ရညော ဇနပဒမ္ပိ န ပီဠေန္တိ. ဇနပဒါ သန္နိသိန္နာ နိဿဒ္ဒါ နိရဝါ အဟေသုံ. သဗ္ဗေ ရာဇာနော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ‘‘ယေန ဝေါ၊ အာစရိယ၊ အတ္ထော၊ တံ အမှာကံ ဝဒေထာ’’တိ ပဝါရယိံသု.

ဝေလာမော သီသံနှာတော အတ္တနော အန္တောနိဝေသနေ သတ္တရတနပရိပူရာနံ ဂဗ္ဘာနံ ဒွါရာနိ ဝိဝရာပေတွာ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ ဌပိတံ ဓနံ ဩလောကေတွာ အာယဝယံ ဥပဓာရေတွာ ‘‘မယာ သကလဇမ္ဗုဒီပံ ခေါဘေန္တေန ဒါနံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ရညော အာရောစေတွာ ဂင်္ဂါတီရေ ဒွါဒသယောဇနိကာ ဥဒ္ဓနပန္တိယော ကာရေတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ သပ္ပိမဓုဖာဏိတတေလတိလတဏ္ဍုလာဒီနံ ဌပနတ္ထာယ မဟာကောဋ္ဌာဂါရာနိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဧကေကသ္မိံ ဌာနေ ဧတ္တကာ ဧတ္တကာ ဇနာ သံဝိဒဟထ၊ ယံကိဉ္စိ မနုဿာနံ လဒ္ဓဗ္ဗံ နာမ အတ္ထိ၊ တတော ဧကသ္မိမ္ပိ အသတိ မယှံ အာရောစေယျာထာ’’တိ မနုဿေ သံဝိဓာယ ‘‘အသုကဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဝေလာမဗြာဟ္မဏဿ ဒါနံ ဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေတွာ ‘‘ဒါနဂ္ဂံ ပရိနိဋ္ဌိတ’’န္တိ ဒါနယုတ္တေဟိ အာရောစိတေ သဟဿဂ္ဃနကံ ဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ပဉ္စသတဂ္ဃနကံ ဧကံသံ ကတွာ သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတော ဒါနဝီမံသနတ္ထာယ ဖလိကဝဏ္ဏဿ ဥဒကဿ သုဝဏ္ဏဘိင်္ဂါရံ ပူရေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ လောကေ သစေ ဣမံ ဒါနံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တရူပါ ဒက္ခိဏေယျပုဂ္ဂလာ အတ္ထိ၊ ဣဒံ ဥဒကံ နိက္ခမိတွာ ပထဝိံ ဂဏှာတု. သစေ နတ္ထိ၊ ဧဝမေဝ တိဋ္ဌတူ’’တိ သစ္စကိရိယံ ကတွာ ဘိင်္ဂါရံ အဓောမုခံ အကာသိ. ဥဒကံ ဓမကရဏေန ဂဟိတံ ဝိယ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘သုညော ဝတ၊ ဘော၊ ဇမ္ဗုဒီပေါ၊ ဧကပုဂ္ဂလောပိ ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တရူပေါ နတ္ထီ’’တိ ဝိပ္ပဋိသာရံ အကတွာ ‘‘သစေ ဒါယကဿ ဝသေနာယံ ဒက္ခိဏာ ဝိသုဇ္ဈိဿတိ၊ ဥဒကံ နိက္ခမိတွာ ပထဝိံ ဂဏှာတူ’’တိ စိန္တေသိ. ဖလိကဝဏ္ဏသဒိသံ ဥဒကံ နိက္ခမိတွာ ပထဝိံ ဂဏှိ. ‘‘ဣဒါနိ ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ ဒါနဂ္ဂံ ပတွာ ဒါနံ ဩလောကေတွာ ယာဂုဝေလာယ ယာဂုံ၊ ခဇ္ဇကဝေလာယ ခဇ္ဇကံ၊ ဘောဇနဝေလာယ ဘောဇနံ ဒါပေသိ. ဧတေနေဝ နီဟာရေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဒါနံ ဒီယတိ.

တသ္မိံ ခေါ ပန ဒါနဂ္ဂေ ‘‘ဣဒံ နာမ အတ္ထိ၊ ဣဒံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ. ဣဒါနိ တံ ဒါနံ ဧတ္တကမတ္တေနေဝ န နိဋ္ဌံ ဂမိဿတီတိ ရတ္တသုဝဏ္ဏံ နီဟရာပေတွာ သုဝဏ္ဏပါတိယော ကာရေတွာ စတုရာသီတိသုဝဏ္ဏပါတိသဟဿာဒီနံ အတ္ထာယ စတုရာသီတိရာဇသဟဿာနံ သာသနံ ပဟိဏိ. ရာဇာနော ‘‘စိရဿံ ဝတ မယံ အာစရိယေန အနုဂ္ဂဟိတာ’’တိ သဗ္ဗံ သမ္ပာဒေတွာ ပေသေသုံ. ဒါနေ ဒိယျမာနေယေဝ သတ္တ ဝဿာနိ သတ္တ မာသာ အတိက္ကန္တာ. အထ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ဟိရညံ ဘာဇေတွာ ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ မဟန္တေ ဩကာသေ ဒါနံ သဇ္ဇာပေသိ. သဇ္ဇာပေတွာ စတုရာသီတိ သုဝဏ္ဏပါတိသဟဿာနိ အာဒိံ ကတွာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ အဒါသိ.

တတ္ထ ရူပိယပူရာနီတိ ရဇတတဋ္ဋိရဇတဖာလရဇတမာသကေဟိ ပူရာနိ. ပါတိယော ပန ခုဒ္ဒိကာတိ န သလ္လက္ခေတဗ္ဗာ၊ ဧကကရီသပ္ပမာဏေ ဘူမိဘာဂေ စတဿောဝ ပါတိယော ဌပယိံသု. ပါတိမကုဠံ နဝရတနံ ဟောတိ၊ မုခဝဋ္ဋိတော ပဋ္ဌာယ အဋ္ဌရတနံ၊ ပါတိမုခဝဋ္ဋိယာ ဆယုတ္တော အာဇညရထော အနုပရိယာယတိ၊ ဒဒမာနော ပါတိယာ ဗာဟိရန္တေန ဝဂ္ဂဝဂ္ဂေ ပဋိဂ္ဂါဟကေ ဌပေတွာ ပဌမံ ပါတိယာ ပက္ခိတ္တံ ဒတွာ ပစ္ဆာ သန္ဓိသန္ဓိတော ဝိယောဇေတွာ ပါတိန္တိ ဧဝံ စတုရာသီတိ ပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ. ရူပိယပါတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထပိ စ သုဝဏ္ဏပူရာနီတိ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋိသုဝဏ္ဏဖာလသုဝဏ္ဏမာသကေဟိ ပူရာနိ. ဟိရညပူရာနီတိ သတ္တဝိဓရတနပူရာနိ. သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနီတိ သုဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ. ကံသူပဓာရဏာနီတိ ရဇတမယခီရပဋိစ္ဆကာနိ. တာသံ ပန ဓေနူနံ သိင်္ဂါနိ သုဝဏ္ဏကောသကပရိယောနဒ္ဓါနိ အဟေသုံ၊ ဂီဝါယ သုမနဒါမံ ပိဠန္ဓိံသု၊ စတူသု ပါဒေသု နုပူရာနိ၊ ပိဋ္ဌိယံ ဝရဒုကူလံ ပါရုတံ၊ ကဏ္ဌေ သုဝဏ္ဏဃဏ္ဋံ ဗန္ဓိံသု. ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနီတိ လောကဝေါဟာရတော ဝီသတိဝတ္ထယုဂါနိ ဧကာ ကောဋိ၊ ဣဓ ပန ဒသ သာဋကာတိ ဝုတ္တံ. ခေါမသုခုမာနန္တိအာဒိမှိ ခေါမာဒီသု ယံ ယံ သုခုမံ၊ တံ တဒေဝ အဒါသိ. ယာနိ ပနေတာနိ ဣတ္ထိဒါနံ ဥသဘဒါနံ မဇ္ဇဒါနံ သမဇ္ဇာဒါနန္တိ အဒါနသမ္မတာနိ၊ တာနိပိ ဧသ ‘‘ဝေလာမဿ ဒါနမုခေ ဣဒံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝစနပထံ ပစ္ဆိန္ဒိတုံ ပရိဝါရတ္ထာယ အဒါသိ. နဇ္ဇော မညေ ဝိဿန္ဒန္တီတိ နဒိယော ဝိယ ဝိဿန္ဒန္တိ.

ဣမိနာ သတ္ထာ ဝေလာမဿ ဒါနံ ကထေတွာ၊ ‘‘ဂဟပတိ၊ ဧတံ မဟာဒါနံ နာညော အဒါသိ၊ အဟံ အဒါသိံ. ဧဝရူပံ ပန ဒါနံ ဒဒန္တောပိ အဟံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တရူပံ ပုဂ္ဂလံ နာလတ္ထံ၊ တွံ မာဒိသေ ဗုဒ္ဓေ လောကသ္မိံ ဒိဋ္ဌမာနေ ဒါနံ ဒဒမာနော ကသ္မာ စိန္တေသီ’’တိ သေဋ္ဌိဿ ဒေသနံ ဝဍ္ဎေန္တော သိယာ ခေါ ပန တေတိအာဒိမာဟ. နနု စ ယာနိ တဒါ အဟေသုံ ရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏာနိ၊ တာနိ နိရုဒ္ဓါနိ? ကသ္မာ ‘‘အဟံ တေန သမယေန ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော’’တိ အာဟာတိ? ပဝေဏိယာ အဝိစ္ဆိန္နတ္တာ. တာနိ ဟိ ရူပါဒီနိ နိရုဇ္ဈမာနာနိ ဣမေသံ ပစ္စယေ ဒတွာ နိရုဒ္ဓါနိ အပရာပရံ အဝိစ္ဆိန္နံ ပဝေဏိံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ. န တံ ကောစိ ဒက္ခိဏံ သောဓေတီတိ ကောစိ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မာရော ဝါ ဥဋ္ဌာယ တံ ဒက္ခိဏံ သောဓေတီတိ ဝတ္တဗ္ဗော နာဟောသိ. တဉှိ ဒက္ခိဏံ သောဓေန္တော ဥတ္တမကောဋိယာ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရသဒိသော သာဝကော သောဓေယျ.

ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နန္တိ ဒဿနသမ္ပန္နံ သောတာပန္နံ. ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရန္တိ ဣဒံ သောတာပန္နဿ ဒိန္နဒါနံ လောကိယမဟာဇနဿ သတ္တမာသာဓိကာနိ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ ဧတ္တကံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ပရိစ္စဇန္တေန ဒိန္နဒါနတော မဟပ္ဖလံ.

ယော စ သတံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနန္တိ ဧတ္ထ ဧကဿ သကဒါဂါမိဿ ဝသေန ဧကုတ္တရသတံ သောတာပန္နေ ကတွာ သောတာပန္နဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝါရေသု ဟေဋ္ဌာ ဟေဋ္ဌာ အာဂတေ အနန္တရေန သတဂုဏံ ကတွာ ပုဂ္ဂလဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဗုဒ္ဓပ္ပမုခန္တိ ဧတ္ထ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ သင်္ဃတ္ထေရံ ကတွာ နိသိန္နော သံဃော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿာတိ ဧတ္ထ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ကတဝိဟာရော နာမ ယတ္ထ စေတိယံ ပတိဋ္ဌိတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မဿဝနံ ကရီယတိ၊ စတူဟိ ဒိသာဟိ အနုဒိသာဟိ စ ဘိက္ခူ အာဂန္တွာ အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာယေဝ ပါဒေ ဓောဝိတွာ ကုဉ္စိကာယ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ သေနာသနံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ဝသိတွာ ယထာဖာသုကံ ဂစ္ဆန္တိ. သော အန္တမသော စတုရတနိယာ ပဏ္ဏသာလာပိ ဟောတု၊ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ကတဝိဟာရောတွေဝ ဝုစ္စတိ.

သရဏံ ဂစ္ဆေယျာတိ ဧတ္ထ မဂ္ဂေနာဂတံ အနိဝတ္တနသရဏံ အဓိပ္ပေတံ. အပရေ ပနာဟု – အတ္တာနံ နိယျာဒေတွာ ဒိန္နတ္တာ သရဏာဂမနံ တတော မဟပ္ဖလတရန္တိ ဝုတ္တံ. သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယေယျာတိ ပဉ္စ သီလာနိ ဂဏှေယျ. သီလမ္ပိ မဂ္ဂေန အာဂတံ အနိဝတ္တနသီလမေဝ ကထိတံ. အပရေ ပနာဟု – သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘယဒါနဿ ဒိန္နတ္တာ သီလံ တတော မဟပ္ဖလတရန္တိ ဝုတ္တံ. ဂန္ဓောဟနမတ္တန္တိ ဂန္ဓဦဟနမတ္တံ၊ ဒွီဟင်္ဂုလီဟိ ဂဏ္ဍပိဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ဥပသိင်္ဃနမတ္တံ. အပရေ ပန ‘‘ဂဒ္ဒေါဟနမတ္တ’’န္တိ ပါဠိံ ဝတွာ ဂါဝိယာ ဧကဝါရံ ထနအဉ္ဆနမတ္တန္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. မေတ္တစိတ္တန္တိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဟိတာနုဖရဏစိတ္တံ. တံ ပန အပ္ပနာဝသေနေဝ ဂဟိတံ. အနိစ္စသညန္တိ မဂ္ဂဿ အနန္တရပစ္စယဘာဝေန သိခါပတ္တဗလဝဝိပဿနံ.

ဥပမာတော ပန ဣမာနိ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ – သစေပိ ဟိ ဇမ္ဗုဒီပံ ဘေရိတလသဒိသံ သမတလံ ကတွာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ပလ္လင်္ကေ အတ္ထရိတွာ အရိယပုဂ္ဂလေ နိသီဒါပေယျ၊ တတ္ထ သောတာပန္နာနံ ဒသ ပန္တိယော အဿု၊ သကဒါဂါမီနံ ပဉ္စ၊ အနာဂါမီနံ အဍ္ဎတေယျာ၊ ခိဏာသဝါနံ ဒိယဍ္ဎာ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဧကာ ပန္တိ ဘဝေယျ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧကကောဝ. ဧတ္တကဿ ဇနဿ ဒိန္နဒါနတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နမေဝ မဟပ္ဖလံ. ဣတရံ ပန –

‘‘ဝိဟာရဒါနံ ပဏိပါတော၊ သိက္ခာ မေတ္တာယ ဘာဝနာ၊

ခယတော သမ္မသန္တဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ’’.

တေနေဝ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာနသမယေ ‘‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ အနုတ္တရာ ပူဇာ’’တိ အာဟ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

၃. သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ

၁. တိဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁. တတိယဿ ပဌမေ ဥတ္တရကုရုကာတိ ဥတ္တရကုရုဝါသိနော. အဓိဂ္ဂဏှန္တီတိ အဓိဘဝန္တိ၊ အဓိကာ ဝိသိဋ္ဌာ ဇေဋ္ဌကာ ဟောန္တိ. အမမာတိ နိတ္တဏှာ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နိဒ္ဒုက္ခာတိ ဝုတ္တံ. အပရိဂ္ဂဟာတိ ‘‘ဣဒံ မယှ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟရဟိတာ. နိယတာယုကာတိ တေသဉှိ နိဗဒ္ဓံ အာယု ဝဿသဟဿမေဝ၊ ဂတိပိ နိဗဒ္ဓါ၊ တတော စဝိတွာ သဂ္ဂေယေဝ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. သတိမန္တောတိ ဒေဝတာနဉှိ ဧကန္တသုခိတာယ သတိ ထိရာ န ဟောတိ၊ နေရယိကာနံ ဧကန္တဒုက္ခိတာယ. ဣမေသံ ပန ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခတ္တာ သတိ ထိရာ ဟောတိ. ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသောတိ ဇမ္ဗုဒီပေ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဝါသောပိ ဣဓေဝ ဟောတိ.

၂. အဿခဠုင်္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂. ဒုတိယေ ဇဝသမ္ပန္နောတိ ပဒဇဝေန သမ္ပန္နော. န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နောတိ န သရီရဝဏ္ဏေန သမ္ပန္နော. ပုရိသခဠုင်္ကေသု ဇဝသမ္ပန္နောတိ ဉာဏဇဝေန သမ္ပန္နော. န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နောတိ န ဂုဏဝဏ္ဏေန သမ္ပန္နော. သေသံ ပါဠိနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဉှေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တံ တိကနိပါတဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တမေဝ.

၃. တဏှာမူလကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. တတိယေ တဏှံ ပဋိစ္စာတိ ဒွေ တဏှာ ဧသနတဏှာ ဧသိတတဏှာ စ. ယာယ တဏှာယ အဇပထသင်္ကုပထာဒီနိ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဘောဂေ ဧသတိ ဂဝေသတိ၊ အယံ ဧသနတဏှာ နာမ. ယာ တေသု ဧသိတေသု ဂဝေသိတေသု ပဋိလဒ္ဓေသု တဏှာ၊ အယံ ဧသိတတဏှာ နာမ. ဣဓ ပန ဧသနတဏှာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပရိယေသနာတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပရိယေသနာ. သာ ဟိ ဧသနတဏှာယ သတိ ဟောတိ. လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏပဋိလာဘော. သော ဟိ ပရိယေသနာယ သတိ ဟောတိ.

ဝိနိစ္ဆယော ပန ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော. တတ္ထ ‘‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ၊ သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၂၃) အယံ ဉာဏဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဝိနိစ္ဆယာတိ ဒွေ ဝိနိစ္ဆယာ တဏှာဝိနိစ္ဆယော စ ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော စာ’’တိ (မဟာနိ. ၁၀၂) ဧဝံ အာဂတာနိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ တဏှာဝိနိစ္ဆယော. ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဒိဋ္ဌိဝိနိစ္ဆယော. ‘‘ဆန္ဒော ခေါ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ ဝိတက္ကနိဒါနော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၅၈) ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဣဓ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုတ္တော ဝိတက္ကောယေဝ အာဂတော. လာဘံ လဘိတွာ ဟိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ သုန္ဒရာသုန္ဒရံ ဝိတက္ကေနေဝ ဝိနိစ္ဆိနန္တိ ‘‘ဧတ္တကံ မေ ရူပါရမ္မဏတ္ထာယ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ သဒ္ဓါရမ္မဏတ္ထာယ၊ ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတိ၊ ဧတ္တကံ ပရဿ၊ ဧတ္တကံ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ၊ ဧတ္တကံ နိဒဟိဿာမီ’’တိ. တေန ဝုတ္တံ – လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယောတိ.

ဆန္ဒရာဂေါတိ ဧဝံ အကုသလဝိတက္ကေန ဝိတက္ကိတေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဒုဗ္ဗလရာဂေါ စ ဗလဝရာဂေါ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣဒဉှိ ဣဓ ဆန္ဒောတိ ဒုဗ္ဗလရာဂဿာဓိဝစနံ. အဇ္ဈောသာနန္တိ အဟံ မမန္တိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ. ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိဂ္ဂဟကရဏံ. မစ္ဆရိယန္တိ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ. တေနေဝဿ ပေါရာဏာ ဧဝံ ဝစနတ္ထံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဣဒံ အစ္ဆရိယံ မယှမေဝ ဟောတု၊ မာ အညဿ အစ္ဆရိယံ ဟောတူတိ ပဝတ္တတ္တာ မစ္ဆရိယန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အာရက္ခောတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသာဂေါပနာဒိဝသေန သုဋ္ဌု ရက္ခနံ. အဓိကရောတီတိ အဓိကရဏံ၊ ကာရဏဿေတံ နာမံ. အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ ဘာဝနပုံသကံ၊ အာရက္ခာဟေတူတိ အတ္ထော. ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ. ဧကတော ဓာရာဒိနော သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ. ကလဟောတိ ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ. ပုရိမော ဝိဂ္ဂဟော၊ ပစ္ဆိမော ဝိဝါဒေါ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၀၃). တုဝံတုဝန္တိ အဂါရဝဝသေန တုဝံတုဝံဝစနံ.

၄. သတ္တာဝါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄. စတုတ္ထေ သတ္တာဝါသာတိ သတ္တာနံ အာဝါသာ၊ ဝသနဋ္ဌာနာနီတိ အတ္ထော. တတ္ထ သုဒ္ဓါဝါသာပိ သတ္တာဝါသောဝ၊ အသဗ္ဗကာလိကတ္တာ ပန န ဂဟိတာ. သုဒ္ဓါဝါသာ ဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနသဒိသာ၊ အသင်္ခေယျကပ္ပေ ဗုဒ္ဓေသု အနိဗ္ဗတ္တေသု တံ ဌာနံ သုညံ ဟောတိ. ဣတိ အသဗ္ဗကာလိကတ္တာ န ဂဟိတာ. သေသမေတ္ထ ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၅. ပညာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅. ပဉ္စမေ ယတောတိ ယသ္မိံ ကာလေ. သုပရိစိတံ ဟောတီတိ သုဋ္ဌု ဥပစိတံ သုဝဍ္ဎိတံ ဟောတိ. ကလ္လံ ဝစနာယာတိ ယုတ္တံ ဝတ္တုံ. ဝီတရာဂန္တိ ဝိဂတရာဂံ. အသရာဂဓမ္မန္တိ န သရဇ္ဇနသဘာဝံ. အနာဝတ္တိဓမ္မန္တိ အနာဝတ္တနသဘာဝံ အနိဗ္ဗတ္တာရဟံ၊ အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝေနေဝ နိရုဇ္ဈနသဘာဝန္တိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ခီဏာသဝေါဝ ကထိတော.

၆. သိလာယူပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၆. ဆဋ္ဌေ စန္ဒိကာပုတ္တောတိ မာတု နာမဝသေန ပညာတော စန္ဒိကာပုတ္တတ္ထေရော. စေတသာ စိတ္တံ ဟောတီတိ စိတ္တဝါရပရိယာယေန စိတ္တဝါရပရိယာယော စိတော ဝဍ္ဎိတော ဟောတိ. စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတန္တိ စိတ္တဝါရပရိယာယေန စိတ္တဝါရပရိယာယော ဥပရူပရိ သုစိတော သုဝဍ္ဎိတော ဟောတိ. နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တီတိ တာနိ အာရမ္မဏာနိ တဿ ခီဏာသဝဿ စိတ္တုပ္ပါဒံ ဂဟေတွာ ခေပေတွာ ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. အမိဿီကတန္တိ တာနိ အာရမ္မဏာနိ အနလ္လီနတ္တာ တေဟိ အမိဿီကတံ. အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တန္တိ အနိဉ္ဇနဘာဝံ နိပ္ဖန္ဒနဘာဝံ ပတ္တံ.

သိလာယူပေါတိ သိလာထမ္ဘော. သောဠသကုက္ကုကောတိ ဒီဃတော သောဠသဟတ္ထော. ဟေဋ္ဌာနေမင်္ဂမာတိ အာဝါဋဿ ဟေဋ္ဌာဂတာ. ဥပရိ နေမဿာတိ ဥပရိ အာဝါဋဿ. သုနိခါတတ္တာတိ အယမုသလေဟိ ကောဋ္ဋေတွာ ကောဋ္ဋေတွာ သုဋ္ဌု နိခါတတ္တာ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ သိလာယူပေါ ဝိယ ခီဏာသဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မဟာဝါတာ ဝိယ ဆသု ဒွါရေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကာ ကိလေသာ၊ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂန္တွာ ဝါတာနံ သိလာယူပံ စာလေတုံ အသမတ္ထဘာဝေါ ဝိယ ဆသု ဒွါရေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကကိလေသာနံ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ စာလေတုံ အသမတ္ထဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိမ္ပိ သုတ္တေ ခီဏာသဝေါဝ ကထိတော.

၇-၈. ဝေရသုတ္တဒွယဝဏ္ဏနာ

၂၇-၂၈. သတ္တမေ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတီတိ စိတ္တုတြာသဘယဉ္စ ပုဂ္ဂလဝေရဉ္စ ပဋိလဘတိ. စေတသိကန္တိ စိတ္တနိဿိတံ. ဒုက္ခန္တိ ကာယဝတ္ထုကံ. ဒေါမနဿန္တိ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တဒုက္ခံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ကထိတော. အဋ္ဌမံ ဘိက္ခုသံဃဿ ကထိတံ၊ ဣမသ္မိံ ပန သောတာပန္နောဝ ကထိတောတိ ဝုတ္တံ.

၉. အာဃာတဝတ္ထုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၉. နဝမေ အာဃာတဝတ္ထူနီတိ အာဃာတကာရဏာနိ. အာဃာတံ ဗန္ဓတီတိ ကောပံ ဗန္ဓတိ ဥပ္ပါဒေတိ.

၁၀-၁၁. အာဃာတပဋိဝိနယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၀-၃၁. ဒသမေ အာဃာတပဋိဝိနယာတိ အာဃာတဿ ပဋိဝိနယကာရဏာနိ. တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ ‘‘တံ အနတ္ထစရဏံ မာ အဟောသီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကုတော လဗ္ဘာ၊ ကေန ကာရဏေန သက္ကာ လဒ္ဓုံ၊ ‘‘ပရော နာမ ပရဿ အတ္တနော စိတ္တရုစိယာ အနတ္ထံ ကရောတီ’’တိ ဧဝံ စိန္တေတွာ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ. အထ ဝါ သစာဟံ ကောပံ ကရေယျံ၊ တံ ကောပကရဏံ ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလေ ကုတော လဗ္ဘာ၊ ကေန ကာရဏေန လဒ္ဓဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ကုတော လာဘာတိပိ ပါဌော. သစာဟံ ဧတ္ထ ကောပံ ကရေယျံ၊ တသ္မိံ မေ ကောပကရဏေ ကုတော လာဘာ လာဘာ၊ နာမ ကေ သိယုန္တိ အတ္ထော. ဣမသ္မိဉ္စ အတ္ထေ တန္တိ နိပါတမတ္တမေဝ ဟောတိ. ဧကာဒသမေ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာတိ အနုပဋိပါဋိနိရောဓာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ တတိယော.

၄. မဟာဝဂ္ဂေါ

၁-၂. အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၂-၃၃. စတုတ္ထဿ ပဌမေ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာတိ အနုပဋိပါဋိယာ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗဝိဟာရာ. ဒုတိယေ ယတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ယသ္မိံ ဌာနေ ကာမာ ဝူပသမ္မန္တိ. နိရောဓေတွာတိ အပ္ပဋိဝတ္တေ ကတွာ. နိစ္ဆာတာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိစ္ဆာတာနံ အဘာဝေန နိစ္ဆာတာ. နိဗ္ဗုတာတိ အတ္တပရိတာပနကိလေသာနံ အဘာဝေန နိဗ္ဗုတာ. တိဏ္ဏာတိ ကာမတော တိဏ္ဏာ. ပါရံဂတာတိ ကာမေ ပါရံ ဂတာ. တဒင်္ဂေနာတိ တေန ဈာနင်္ဂေန. ဧတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တီတိ ဧတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနေ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ. တေ စာတိ ယေ ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇန္တိ၊ တေ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ နာမ. ပဉ္ဇလိကောတိ ပဂ္ဂဟိတအဉ္ဇလိကော ဟုတွာ. ပယိရုပါသေယျာတိ ဥပဋ္ဌာပေယျ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃. နိဗ္ဗာနသုခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၄. တတိယေ ဥဒါယီတိ လာဠုဒါယိတ္ထေရော. ဧတဒေဝ ခွေတ္ထာတိ ဧတဒေဝ ခေါ ဧတ္ထ. ကာမသဟဂတာတိ ကာမနိဿိတာ. သမုဒါစရန္တီတိ မနောဒွါရေ သဉ္စရန္တိ. အာဗာဓာယာတိ အာဗာဓနာယ ပီဠနာယ. ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန. ဧဝံ သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အဝေဒယိတသုခံ နာမ ကထိတံ.

၄. ဂါဝီဥပမာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၅. စတုတ္ထေ ပဗ္ဗတေယျာတိ ပဗ္ဗတစာရိနီ. န သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌာပေတွာတိ ယထာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ ဧဝံ န ပတိဋ္ဌာပေတွာ. တံ နိမိတ္တန္တိ တံ ပဌမဇ္ဈာနသင်္ခါတံ နိမိတ္တံ. န သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတီတိ ယထာ သုဋ္ဌု အဓိဋ္ဌိတံ ဟောတိ၊ န ဧဝံ အဓိဋ္ဌာတိ. အနဘိဟိံသမာနောတိ အပေါထေန္တော အဝိဟေဌေန္တော. မုဒု စိတ္တံ ဟောတိ ကမ္မညန္တိ ယထာ ဝိပဿနာစိတ္တံ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ မုဒု ကမ္မက္ခမံ ကမ္မယောဂ္ဂံ ဟောတိ၊ ဧဝမဿ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ မုဒု ဟောတိ ကမ္မညံ. အပ္ပမာဏော သမာဓီတိ စတုဗြဟ္မဝိဟာရသမာဓိပိ မဂ္ဂဖလသမာဓိပိ အပ္ပမာဏော သမာဓိ နာမ၊ ဣဓ ပန ‘‘အပ္ပမာဏံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပရိယာယေန သုပ္ပဂုဏသမာဓိ အပ္ပမာဏသမာဓီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သော အပ္ပမာဏေန သမာဓိနာ သုဘာဝိတေနာတိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အယံ ဘိက္ခု ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော. ဣဒါနိ ခီဏာသဝဿ အဘိညာပဋိပါဋိံ ဒဿေန္တော ယဿ ယဿ စာတိအာဒိမာဟ.

၅. ဈာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၆. ပဉ္စမေ အာသဝါနံ ခယန္တိ အရဟတ္တံ. ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတန္တိ တသ္မိံ ပဌမဇ္ဈာနက္ခဏေ ဝတ္ထုဝသေန ဝါ စိတ္တသမုဋ္ဌာနိကာဒိဝသေန ဝါ ယံ ရူပံ နာမ ပဝတ္တတိ. ဝေဒနာဂတာဒီနိ သမ္ပယုတ္တဝေဒနာဒီနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တေ ဓမ္မေတိ တေ ရူပါဒယော ပဉ္စက္ခန္ဓဓမ္မေ. အနိစ္စတောတိအာဒီသု ဟုတွာ အဘာဝါကာရေန အနိစ္စတော၊ ပဋိပီဠနာကာရေန ဒုက္ခတော၊ ရုဇ္ဇနာကာရေန ရောဂတော၊ အန္တောဒုဿနဋ္ဌေန ဂဏ္ဍတော၊ အနုပဝိဋ္ဌဋ္ဌေန အနုကန္တနဋ္ဌေန စ သလ္လတော၊ ဒုက္ခဋ္ဌေန အဃတော၊ အာဗာဓနဋ္ဌေန အာဗာဓတော၊ အသကဋ္ဌေန ပရတော၊ ပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန ပလောကတော၊ အဿာမိကဋ္ဌေန သုညတော၊ အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန အနတ္တတော. သမနုပဿတီတိ ဗလဝဝိပဿနာပညာယ ပဿတိ.

တေဟိ ဓမ္မေဟီတိ တေဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓဓမ္မေဟိ. ပဋိဝါပေတီတိ နိဗ္ဗာနဝသေန နိဝတ္တေတိ. အမတာယ ဓာတုယာတိ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ. စိတ္တံ ဥပသံဟရတီတိ ဉာဏေန အာနိသံသံ ဒိသွာ ဩတာရေတိ. သန္တန္တိ ပစ္စနီကသန္တတာယ သန္တံ. ပဏီတန္တိ အတပ္ပကံ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတီတိ သော တသ္မိံ ပဌမဇ္ဈာနေ ဌိတော တံ ဗလဝဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. အပရော နယော – သော တေဟိ ဓမ္မေဟီတိ ယသ္မာ အနိစ္စတောတိအာဒီသု အနိစ္စတော ပလောကတောတိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အနိစ္စလက္ခဏံ ကထိတံ၊ ဒုက္ခတောတိအာဒီဟိ ဆဟိ ဒုက္ခလက္ခဏံ၊ ပရတော၊ သုညတော၊ အနတ္တတောတိ တီဟိ အနတ္တလက္ခဏံ. တသ္မာ သော တေဟိ ဧဝံ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ ဒိဋ္ဌေဟိ အန္တောသမာပတ္တိယံ ပဉ္စက္ခန္ဓဓမ္မေဟိ. စိတ္တံ ပဋိဝါပေတီတိ စိတ္တံ ပဋိသံဟရတိ မောစေတိ အပနေတိ. ဥပသံဟရတီတိ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာဝ သဝနဝသေန ထုတိဝသေန ပရိယတ္တိဝသေန ပညတ္တိဝသေန စ သန္တံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဧဝံ အသင်္ခတာယ အမတာယ ဓာတုယာ ဥပသံဟရတိ. မဂ္ဂစိတ္တံ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏဝသေနေဝ ‘‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတ’’န္တိ န ဧဝံ ဝဒတိ. ဣမိနာ ပနာကာရေန တံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော တတ္ထ စိတ္တံ ဥပသံဟရတီတိ အတ္ထော.

သော တတ္ထ ဌိတောတိ တဿာ တိလက္ခဏာရမ္မဏာယ ဝိပဿနာယ ဌိတော. အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတီတိ အနုက္ကမေန စတ္တာရော မဂ္ဂေ ဘာဝေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. တေနေဝ ဓမ္မရာဂေနာတိ သမထဝိပဿနာဓမ္မေ ဆန္ဒရာဂေန. ဓမ္မနန္ဒိယာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သမထဝိပဿနာသု ဟိ သဗ္ဗသော ဆန္ဒရာဂံ ပရိယာဒါတုံ သက္ကောန္တော အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ အသက္ကောန္တော အနာဂါမီ ဟောတိ.

တိဏပုရိသရူပကေ ဝါတိ တိဏပေါတ္ထကရူပေ ဝါ. ဒူရေ ကဏ္ဍေ ပါတေတီတိ ဒူရေပါတီ. အဝိရာဓိတံ ဝိဇ္ဈတီတိ အက္ခဏဝေဓီ. ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတန္တိ ဣဓ ရူပံ န ဂဟိတံ. ကသ္မာ? သမတိက္ကန္တတ္တာ. အယဉှိ ဟေဋ္ဌာ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ရူပံ အတိက္ကမိတွာ အရူပါဝစရသမာပတ္တိံ သမာပန္နောတိ သမထဝသေနာပိ အနေန ရူပံ သမတိက္ကန္တံ၊ ဟေဋ္ဌာ ရူပံ သမ္မသိတွာ တံ အတိက္ကမ္မ ဣဒါနိ အရူပံ သမ္မသတီတိ ဝိပဿနာဝသေနာပိ အနေန ရူပံ အတိက္ကန္တံ. အာရုပ္ပေ ပန သဗ္ဗသောပိ ရူပံ နတ္ထီတိ တံ သန္ဓာယပိ ရူပံ န ဂဟိတံ. အထ နေဝသညာနာသညာယတနံ ကသ္မာ န ဂဟိတန္တိ? သုခုမတ္တာ. တသ္မိဉှိ စတ္တာရောပိ အရူပက္ခန္ဓာ သုခုမာ န သမ္မသနူပဂါ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝတာ သညာသမာပတ္တိ တာဝတာ အညာပဋိဝေဓော’’တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာဝတာ သစိတ္တကသမာပတ္တိ နာမ အတ္ထိ၊ တာဝတာ ဩဠာရိကေ ဓမ္မေ သမ္မသတော အညာပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ အရဟတ္တံ သမ္ပဇ္ဇတိ. နေဝသညာနာသညာယတနံ ပန သုခုမတ္တာ သညာသမာပတ္တီတိ န ဝုစ္စတိ. ဈာယီဟေတေတိ ဈာယီဟိ ဈာနာဘိရတေဟိ ဧတာနိ. ဝုဋ္ဌဟိတွာတိ တတော သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ. သမက္ခာတဗ္ဗာနီတိ သမ္မာ အက္ခာတဗ္ဗာနိ၊ ‘‘သန္တာနိ ပဏီတာနီ’’တိ ဧဝံ ကေဝလံ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ ထောမေတဗ္ဗာနိ ဝဏ္ဏေတဗ္ဗာနီတိ.

၆. အာနန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၇. ဆဋ္ဌေ သမ္ဗာဓေတိ ပဉ္စကာမဂုဏသမ္ဗာဓေ. ဩကာသာဓိဂမောတိ ဩကာသဿ အဓိဂမော. သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာတိ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပါပနတ္ထာယ. သမတိက္ကမာယာတိ သမတိက္ကမနတ္ထာယ. အတ္ထင်္ဂမာယာတိ အတ္ထံ ဂမနတ္ထာယ. ဉာယဿ အဓိဂမာယာတိ သဟဝိပဿနကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဂမနတ္ထာယ. နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာတိ အပစ္စယနိဗ္ဗာနဿ ပစ္စက္ခကရဏတ္ထာယ. တဒေဝ နာမ စက္ခုံ ဘဝိဿတီတိ တညေဝ ပသာဒစက္ခု အသမ္ဘိန္နံ ဘဝိဿတိ. တေ ရူပါတိ တဒေဝ ရူပါရမ္မဏံ အာပါထံ အာဂမိဿတိ. တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတီတိ တဉ္စ ရူပါယတနံ န ဇာနိဿတိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော.

ဥဒါယီတိ ကာဠုဒါယိတ္ထေရော. သညီမေဝ နု ခေါတိ သစိတ္တကောယေဝ နု ခေါ. မကာရော ပဒသန္ဓိမတ္တံ. ကိံသညီတိ ကတရသညာယ သညီ ဟုတွာ. သဗ္ဗသော ရူပသညာနန္တိ ဣဒံ ကသ္မာ ဂဏှိ၊ ကိံ ပဌမဇ္ဈာနာဒိသမင်္ဂိနော ရူပါဒိပဋိသံဝေဒနာ ဟောတီတိ? န ဟောတိ၊ ယာဝ ပန ကသိဏရူပံ အာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ တာဝ ရူပံ သမတိက္ကန္တံ နာမ န ဟောတိ. အသမတိက္ကန္တတ္တာ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ခိဿတိ. သမတိက္ကန္တတ္တာ ပန တံ နတ္ထိ နာမ ဟောတိ၊ နတ္ထိတာယ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတီတိ ဒဿေတုံ ဣဒမေဝ ဂဏှိ.

ဇဋိလဝါသိကာတိ ဇဋိလနဂရဝါသိနီ. န စာဘိနတောတိအာဒီသု ရာဂဝသေန န အဘိနတော၊ ဒေါသဝသေန န အပနတော. သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန ကိလေသေ နိဂ္ဂဏှိတွာ ဝါရေတွာ ဌိတော၊ ကိလေသာနံ ပန ဆိန္နန္တေ ဥပ္ပန္နောတိ န သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာယေဝ ဌိတော. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတောတိ ဌိတတ္တာယေဝ သန္တုဋ္ဌော နာမ ဇာတော. သန္တုသိတတ္တာ နော ပရိတဿတီတိ သန္တုဋ္ဌတ္တာယေဝ ပရိတာသံ နာပဇ္ဇတိ. အယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ သမာဓိ ကိံ ဖလောတိ ဣမိနာ အယံ ထေရီ တာလဖလညေဝ ဂဟေတွာ ‘‘ဣဒံ ဖလံ ကိံ ဖလံ နာမာ’’တိ ပုစ္ဆမာနာ ဝိယ အရဟတ္တဖလသမာဓိံ ဂဟေတွာ ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ သမာဓိ ကိံ ဖလော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ ပုစ္ဆတိ. အညာဖလော ဝုတ္တောတိ အညာ ဝုစ္စတိ အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဖလသမာဓိ နာမေသော ဝုတ္တော ဘဂဝတာတိ အတ္ထော. ဧဝံသညီပီတိ ဣမာယ အရဟတ္တဖလသညာယ သညီပိ တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဧဝံ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အရဟတ္တဖလသမာဓိ ကထိတောတိ.

၇. လောကာယတိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၈. သတ္တမေ လောကာယတိကာတိ လောကာယတဝါဒကာ. သတတန္တိ သဒါ. သမိတန္တိ နိရန္တရံ. တိဋ္ဌတေတန္တိ တိဋ္ဌတု ဧတံ၊ မာ ဧတံ ပဋ္ဌပေထ၊ ကော ဝေါ ဧတေန အတ္ထော. ဓမ္မံ ဝေါ ဗြာဟ္မဏာ ဒေသေဿာမီတိ အဟံ ဝေါ စတုသစ္စဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ.

ဒဠှဓမ္မောတိ ဒဠှဓနုံ ဂဟေတွာ ဌိတော. ဓနုဂ္ဂဟောတိ ဣဿာသော. ဒဠှဓနု နာမ ဒွိသဟဿထာမံ ဝုစ္စတိ. ဒွိသဟဿထာမံ နာမ ယဿ အာရောပိတဿ ဇိယာဗဒ္ဓေါ လောဟသီသာဒီနံ ဘာရော ဒဏ္ဍေ ဂဟေတွာ ယာဝ ကဏ္ဍပ္ပမာဏာ ဥက္ခိတ္တဿ ပထဝိတော မုစ္စတိ. သိက္ခိတောတိ ဒသ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အာစရိယကုလေ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ. ကတဟတ္ထောတိ ဧကော သိပ္ပမေဝ ဥဂ္ဂဏှာတိ၊ ကတဟတ္ထော န ဟောတိ အယံ ပန ကတဟတ္ထော စိဏ္ဏဝသိဘာဝေါ. ကတူပါသနောတိ ရာဇကုလာဒီသု ဒဿိတသိပ္ပေါ. လဟုကေန အသနေနာတိ အန္တော သုသိရံ ကတွာ တူလာဒီဟိ ပူရေတွာ ကတလက္ခပရိကမ္မေန သလ္လဟုကကဏ္ဍေန. ဧဝံ ကတဉှိ ဧကဥသဘဂါမီ ဒွေ ဥသဘာနိပိ ဂစ္ဆတိ။ပေ။ အဋ္ဌုသဘဂါမီ သောဠသ ဥသဘာနိပိ ဂစ္ဆတိ. အပ္ပကသိရေနာတိ နိဒ္ဒုက္ခေန. အတိပါတေယျာတိ အတိက္ကမေယျ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ သော ဓနုဂ္ဂဟော တံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလံ ဆာယံ သီဃမေဝ အတိက္ကာမေတိ၊ ဧဝံ သကလစက္ကဝါဠံ သီဃံ သီဃံ အတိက္ကမနသမတ္ထေန ဇဝေန သမန္နာဂတော. သန္ဓာဝနိကာယာတိ ပဒသာ ဓာဝနေန. ဧဝမာဟံသူတိ ဧဝံ ဝဒန္တိ.

၈. ဒေဝါသုရသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၉. အဋ္ဌမေ သမုပဗျူဠှော အဟောသီတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဟောသိ. သင်္ဂါမေယျာမာတိ သင်္ဂါမံ ကရေယျာမ ယုဇ္ဈေယျာမ. အပယိံသုယေဝါတိ ပလာယိံသုယေဝ. ဥတ္တရေနာဘိမုခါတိ ဥတ္တရာမုခါ ဟုတွာ. အဘိယန္တေ ဝါတိ အနုဗန္ဓန္တိယေဝ. ဘီရုတ္တာနဂတေနာတိ ဘီရုတ္တာနံ ဘယနိဝါရဏံ ပတိဋ္ဌာနံ ဂတေန. အကရဏီယာတိ ယုဒ္ဓေန ကိဉ္စိ အကတ္တဗ္ဗာ. ကသ္မာ ပန နေသံ သင်္ဂါမော ဟောတီတိ? အသုရာ ဟိ ပုဗ္ဗေ တာဝတိံသဝါသိနော၊ တေ စိတ္တပါဋလိယာ ပုပ္ဖနကာလေ ဒိဗ္ဗပါရိစ္ဆတ္တကပုပ္ဖံ အနုဿရန္တိ. တတော ဥပ္ပန္နကောဓာ ‘‘ဂဏှထ ဒေဝေ’’တိ သမ္မုခသမ္မုခဋ္ဌာနေနေဝ သိနေရုံ အဘိရုဟန္တိ၊ ဒေဝါပိ နိက္ခမန္တိ. တေသံ ဂေါပါလကဒါရကာနံ အညမညံ ဒဏ္ဍကေဟိ ပဟရဏသဒိသံ ယုဒ္ဓံ ဟောတိ. သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဟေဋ္ဌာ ပဉ္စသု ဌာနေသု အာရက္ခံ ဌပေတွာ ဥပရိ ဒေဝပုရံ ပရိဝါရေတွာ အတ္တသဒိသာ ဝဇိရဟတ္ထာ ပဋိမာ ဌပါပေသိ. အသုရာ ဟေဋ္ဌာ ပဉ္စ ဌာနာနိ ပဋိဗာဟိတွာ အဘိရုဠှာ ဣန္ဒပဋိမာယော ဒိသွာ နိဝတ္တိတွာ အသုရပုရမေဝ ဂစ္ဆန္တိ.

ဒက္ခိဏေနာဘိမုခါတိ ဒက္ခိဏာမုခါ ဟုတွာ. အပဒံ ဝဓိတွာတိ နိပ္ပဒံ နိရဝသေသံ ဝဓိတွာ. အဒဿနံ ဂတောတိ မာရောပိ ဝဋ္ဋပါဒကံ ကတွာ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပန္နဿ စိတ္တံ ဇာနာတိ၊ တဒေဝ ဝိပဿနာပါဒကံ ကတွာ သမာပန္နဿ စိတ္တံ ဇာနာတိ. အရူပါဝစရသမာပတ္တိ ပန ဝဋ္ဋပါဒါ ဝါ ဟောတု ဝိပဿနာပါဒါ ဝါ၊ တံ သမာပန္နဿ မာရော စိတ္တံ န ဇာနာတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော’’တိ.

၉. နာဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၀. နဝမေ အာရညကဿာတိ အရညဝါသိနော. ဂေါစရပသုတဿာတိ ဂေါစရဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တဿ. ဟတ္ထိကလဘာတိ မဟန္တာ မဟန္တာ နာဂါ. ဟတ္ထိစ္ဆာပါတိ တရုဏပေါတကာ. ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂန္တိ နာမေတွာ နာမေတွာ ဌပိတံ. ဩဂါဟံ ဩတိဏ္ဏဿာတိ ဩဂါဟိတဗ္ဗတ္တာ ဩဂါဟန္တိ လဒ္ဓနာမံ ဥဒကတိတ္ထံ ဩတိဏ္ဏဿ. ဩဂါဟာ ဥတ္တိဏ္ဏဿာတိ ဥဒကတိတ္ထတော ဥတ္တိဏ္ဏဿ. ဝူပကဋ္ဌောတိ ဝူပကဋ္ဌော ဟုတွာ. ဣဒါနိ ယသ္မာ ဒသဗလဿ ဟတ္ထိနာဂေန ကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သာသနေ ပန တံသရိက္ခကံ ပုဂ္ဂလံ ဒဿေတုံ ဣဒမာဟဋံ၊ တသ္မာ တံ ပုဂ္ဂလံ ဒဿေန္တော ဧဝမေဝ ခေါတိအာဒိမာဟ.

၁၀. တပုဿသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁. ဒသမေ မလ္လေသူတိ မလ္လရဋ္ဌေ. ဣဓေဝ တာဝ တွံ၊ အာနန္ဒ၊ ဟောတီတိ ဣဓ ဘဂဝါ ‘‘တပုဿဂဟပတိနော ဣဓ ဌိတေန အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ ဘဝိဿတိ၊ တတောနိဒါနံ အဟံ မဟန္တံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဉတွာ အာဟ. ဥပသင်္ကမီတိ သော ကိရ ဘုတ္တပါတရာသော ‘‘ဒသဗလဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခမန္တော ဒူရတောဝ ထေရံ ဒိသွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ. ပပါတော ဝိယ ခါယတိ၊ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မန္တိ ယမိဒံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတံ နေက္ခမ္မံ၊ တံ အမှာကံ မဟာပပါတော ဝိယ ဩဂါဟိတွာ ဥပဋ္ဌာတိ. နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတီတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏဝသေန ပက္ခန္ဒတိ၊ တဒေဝ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပသီဒတိ၊ တဒေဝ ပတိဋ္ဌာတိ၊ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ စ ဝိမုစ္စတိ. ‘ဧတံ သန္တ’န္တိ ပဿတောတိ ဧတံ နေက္ခမ္မံ သန္တံ ဝိဂတဒရထပရိဠာဟန္တိ ဧဝံ ပဿန္တာနံ ဘိက္ခူနံ. ဗဟုနာ ဇနေန ဝိသဘာဂေါတိ တယိဒံ ဗဟုနာ မဟာဇနေန သဒ္ဓိံ ဘိက္ခူနံ ဝိသဘာဂံ၊ အသဒိသန္တိ အတ္ထော.

ကထာပါဘတန္တိ ကထာမူလံ. တဿ မယှံ၊ အာနန္ဒ၊ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတီတိ တဿ ဧဝံ ဝိတက္ကေန္တဿာပိ မယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ န ဩတရတိ. ‘‘ဧတံ သန္တ’’န္တိ ပဿတောတိ ‘‘သာဓု နေက္ခမ္မ’’န္တိ ပရိဝိတက္ကနဝသေန ‘‘ဧတံ နေက္ခမ္မံ သန္တ’’န္တိ ပဿန္တဿပိ. အနာသေဝိတောတိ န အာသေဝိတော န ဖဿိတော န သစ္ဆိကတော. အဓိဂမ္မာတိ အဓိဂန္တွာ ပတွာ သစ္ဆိကတွာ. တမာသေဝေယျန္တိ တံ အာနိသံသံ သေဝေယျံ ဘဇေယျံ. ယံ မေတိ ယေန ကာရဏေန မယှံ. အဓိဂမ္မာတိ အဓိဂန္တွာ. သွာဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓောတိ သော မယှံ အာဗာဓနဋ္ဌေန အာဗာဓော ဟောတိ. အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတီတိ အဝိတက္ကဝိစာရေ ဒုတိယဇ္ဈာနေ အာရမ္မဏဝသေန စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ. ဝိတက္ကေသူတိ ဝိတက္ကဝိစာရေသု. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

၅. သာမညဝဂ္ဂေါ

၁. သမ္ဗာဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၂. ပဉ္စမဿ ပဌမေ ဥဒါယီတိ ကာဠုဒါယိတ္ထေရော. အဝိဒွါတိ အညာသိ. ဘူရိမေဓသောတိ မဟာပညော. ယော ဈာနမဗုဇ္ဈီတိ ယော ဈာနံ အဗုဇ္ဈိ. ပဋိလီနနိသဘောတိ ဧကီဘာဝဝသေန ပဋိလီနော စေဝ ဥတ္တမဋ္ဌေန စ နိသဘော. မုနီတိ ဗုဒ္ဓမုနိ. ပရိယာယေနာတိ ဧကေန ကာရဏေန. ကာမသမ္ဗာဓဿ ဟိ အဘာဝမတ္တေနေဝ ပဌမဇ္ဈာနံ ဩကာသာဓိဂမော နာမ၊ န သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓောတိ တသ္မိမ္ပိ ပဌမဇ္ဈာနေ သမ္ဗာဓော ပဋိပီဠနံ အတ္ထိယေဝ. တတြာပိတ္ထီတိပိ ပါဌော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓောတိ တသ္မိံ ပန ဈာနေ ကိံ သမ္ဗာဓော နာမ. အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓောတိ အယံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အနိရုဒ္ဓဘာဝေါ သမ္ဗာဓော သံပီဠာ နာမ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နိပ္ပရိယာယေနာတိ န ဧကေန ကာရဏေန၊ အထ ခေါ အာသဝက္ခယော နာမ သဗ္ဗသမ္ဗာဓာနံ ပဟီနတ္တာ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဩကာသာဓိဂမော နာမာတိ.

၂. ကာယသက္ခိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၃. ဒုတိယေ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနန္တိ ယေန ယေန ကာရဏေန ယေန ယေနာကာရေန တံ ပဌမဇ္ဈာနသင်္ခါတံ အာယတနံ ဟောတိ. တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတီတိ တေန တေန ကာရဏေန တေန တေနာကာရေန တံ သမာပတ္တိံ သဟဇာတနာမကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ သမာပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ကာယသက္ခိ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေနာတိ ယသ္မာ တေန နာမာကာယေန ပဌမဇ္ဈာနံ သစ္ဆိကတံ၊ တသ္မာ ဣမိနာ ပရိယာယေန ကာယသက္ခိ ဝုတ္တော. နိပ္ပရိယာယေနာတိ ယတ္တကံ ကာယေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗဿ ကတတ္တာ အယံ နိပ္ပရိယာယေန ကာယသက္ခိ နာမ.

၃. ပညာဝိမုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၄. တတိယေ ပညာယ စ နံ ပဇာနာတီတိ တံ ပဌမဇ္ဈာနဝိပဿနာပညာယ ဇာနာတိ. ဣဓာပိ ပရိယာယနိပ္ပရိယာယာ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ စ ဣဓ၊ ဧဝံ ဣတော ပရေသုပိ.

၄. ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၅. စတုတ္ထံ ဥဘယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ ဥဘတောဘာဂေဟိ သမထဝိပဿနာနံ ပစ္စနီကကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တော. ပရိယောသာနေ ပန သမာပတ္တိယာ ရူပကာယတော၊ အရိယမဂ္ဂေန နာမကာယတော ဝိမုတ္တောယေဝ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၅-၁၀. သန္ဒိဋ္ဌိကဓမ္မသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၆-၅၁. ပဉ္စမာဒီသု သန္ဒိဋ္ဌိကောတိ သယံ ပဿိတဗ္ဗကော. နိဗ္ဗာနန္တိ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ. ပရိနိဗ္ဗာနန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနန္တိ ပဌမဇ္ဈာနာဒိနာ တေန တေန အင်္ဂေန နိဗ္ဗာနံ. ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနန္တိ ဣသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ နိဗ္ဗာနံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

သာမညဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

ပဌမပဏ္ဏာသကံ နိဋ္ဌိတံ.

၂. ဒုတိယပဏ္ဏာသကဝဏ္ဏနာ

၅၂. ဣတော ပရေသု ခေမန္တိ နိရုပဒ္ဒဝံ. ခေမပ္ပတ္တောတိ ခေမဘာဝံ ပတ္တော. သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနီတိ သိက္ခာယ ဒုဗ္ဗလဘာဝကရဏာနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

မနောရထပူရဏိယာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ

နဝကနိပါတဿ သံဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.