၁. သာရန္ဒဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁. တတိယဿ ပဌမေ သာရန္ဒဒေ စေတိယေတိ ဧဝံနာမကေ ဝိဟာရေ. အနုပ္ပန္နေ ကိရ တထာဂတေ တတ္ထ သာရန္ဒဒဿ ယက္ခဿ နိဝါသနဋ္ဌာနံ စေတိယံ အဟောသိ၊ အထေတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ ကာရေသုံ. သော သာရန္ဒဒစေတိယံတွေဝ သင်္ခံ ဂတော. ယာဝကီဝဉ္စာတိ ယတ္တကံ ကာလံ. အဘိဏှံ သန္နိပါတာတိ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ သန္နိပတန္တာပိ အန္တရန္တရာ သန္နိပတန္တာပိ အဘိဏှံ သန္နိပါတာဝ. သန္နိပါတဗဟုလာတိ ‘‘ဟိယျောပိ ပုရိမဒိဝသမ္ပိ သန္နိပတမှ၊ ပုန အဇ္ဇ ကိမတ္ထံ သန္နိပတာမာ’’တိ ဝေါသာနမနာပဇ္ဇနေန သန္နိပါတဗဟုလာ. ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ နော ပရိဟာနီတိ အဘိဏှံ အသန္နိပတန္တာ ဟိ ဒိသာသု အာဂတံ သာသနံ န သုဏန္တိ၊ တတော ‘‘အသုကဂါမသီမာ ဝါ နိဂမသီမာ ဝါ အာကုလာ၊ အသုကဋ္ဌာနေ စောရာ ပရိယုဋ္ဌိတာ’’တိ န ဇာနန္တိ. စောရာပိ ‘‘ပမတ္တာ ရာဇာနော’’တိ ဉတွာ ဂါမနိဂမာဒီနိ ပဟရန္တာ ဇနပဒံ နာသေန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ပရိဟာနိ ဟောတိ. အဘိဏှံ သန္နိပတန္တာ ပန တံ ပဝတ္တိံ သုဏန္တိ၊ တတော ဗလံ ပေသေတွာ အမိတ္တမဒ္ဒနံ ကရောန္တိ. စောရာပိ ‘‘အပ္ပမတ္တာ ရာဇာနော၊ န သက္ကာ အမှေဟိ ဝဂ္ဂဗန္ဓနေန ဝိစရိတု’’န္တိ ဘိဇ္ဇိတွာ ပလာယန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ဝုဒ္ဓိ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ နော ပရိဟာနီ’’တိ.

သမဂ္ဂါတိအာဒီသု သန္နိပါတဘေရိယာ နိဂ္ဂတာယ ‘‘အဇ္ဇ မေ ကိစ္စံ အတ္ထိ မင်္ဂလံ အတ္ထီ’’တိ ဝိက္ခေပံ ကရောန္တာ န သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. ဘေရိသဒ္ဒံ ပန သုတွာဝ ဘုဉ္ဇမာနာပိ အလင်္ကုရုမာနာပိ ဝတ္ထာနိ နိဝါသယမာနာပိ အဒ္ဓဘုတ္တာ အဒ္ဓါလင်္ကတာ ဝတ္ထံ နိဝါသေန္တာဝ သန္နိပတန္တာ သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. သန္နိပတိတာ ပန စိန္တေတွာ မန္တေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကတွာ ဧကတောဝ အဝုဋ္ဌဟန္တာ န သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. ဧဝံ ဝုဋ္ဌိတေသု ဟိ ယေ ပဌမံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အမှေဟိ ဗာဟိရကထာဝ သုတာ၊ ဣဒါနိ ဝိနိစ္ဆယကထာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဧကတော ဝုဋ္ဌဟန္တာ ပန သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. အပိစ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဂါမသီမာ ဝါ နိဂမသီမာ ဝါ အာကုလာ၊ စောရာ ဝါ ပရိယုဋ္ဌိတာ’’တိ သုတွာ ‘‘ကော ဂန္တွာ အမိတ္တမဒ္ဒနံ ကရိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ ပဌမံ အဟံ ပဌမ’’န္တိ ဝတွာ ဂစ္ဆန္တာပိ သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. ဧကဿ ပန ကမ္မန္တေ ဩသီဒမာနေ သေသာ ပုတ္တဘာတရော ပေသေတွာ တဿ ကမ္မန္တံ ဥပတ္ထမ္ဘယမာနာပိ အာဂန္တုကရာဇာနံ ‘‘အသုကဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတု၊ အသုကဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတူ’’တိ အဝတွာ သဗ္ဗေ ဧကတော သင်္ဂဏှန္တာပိ ဧကဿ မင်္ဂလေ ဝါ ရောဂေ ဝါ အညသ္မိံ ဝါ ပန တာဒိသေ သုခဒုက္ခေ ဥပ္ပန္နေ သဗ္ဗေ တတ္ထ သဟာယဘာဝံ ဂစ္ဆန္တာပိ သမဂ္ဂါ ဝဇ္ဇိကရဏီယာနိ ကရောန္တိ နာမ.

အပ္ပညတ္တန္တိအာဒီသု ပုဗ္ဗေ အကတံ သုင်္ကံ ဝါ ဗလိံ ဝါ ဒဏ္ဍံ ဝါ အာဟရာပေန္တာ အပ္ပညတ္တံ ပညာပေန္တိ နာမ. ပေါရာဏပဝေဏိယာ အာဂတမေဝ ပန အနာဟရာပေန္တာ ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ နာမ. စောရောတိ ဂဟေတွာ ဒဿိတေ အဝိစိနိတွာ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇံ အနုသာသန္တာ ပေါရာဏံ ဝဇ္ဇိဓမ္မံ သမာဒါယ န ဝတ္တန္တိ နာမ. တေသံ အပညတ္တံ ပညာပေန္တာနံ အဘိနဝသုင်္ကာဒိပီဠိတာ မနုဿာ ‘‘အတိဥပဒ္ဒုတမှ၊ ကေ ဣမေသံ ဝိဇိတေ ဝသိဿန္တီ’’တိ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တာနံ ပဝေဏိအာဂတာနိ သုင်္ကာဒီနိ အဂဏှန္တာနံ ကောသော ပရိဟာယတိ၊ တတော ဟတ္ထိအဿဗလကာယဩရောဓာဒယော ယထာနိဗဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ အလဘမာနာ ထာမဗလေန ပရိဟာယန္တိ. တေ နေဝ ယုဒ္ဓက္ခမာ ဟောန္တိ န ပါရိစရိယက္ခမာ. ပေါရာဏံ ဝဇ္ဇိဓမ္မံ သမာဒါယ အဝတ္တန္တာနံ ဝိဇိတေ မနုဿာ ‘‘အမှာကံ ပုတ္တံ ပိတရံ ဘာတရံ အစောရံယေဝ စောရောတိ ကတွာ ဆိန္ဒိံသု ဘိန္ဒိံသူ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ပရိဟာနိ ဟောတိ. အပညတ္တံ န ပညာပေန္တာနံ ပန ‘‘ပဝေဏိအာဂတံယေဝ ရာဇာနော ကရောန္တီ’’တိ မနုဿာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိကေ ကမ္မန္တေ သမ္ပာဒေန္တိ. ပညတ္တံ အသမုစ္ဆိန္ဒန္တာနံ ပဝေဏိအာဂတာနိ သုင်္ကာဒီနိ ဂဏှန္တာနံ ကောသော ဝဍ္ဎတိ၊ တတော ဟတ္ထိအဿဗလကာယဩရောဓာဒယော ယထာနိဗဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ လဘမာနာ ထာမဗလသမ္ပန္နာ ယုဒ္ဓက္ခမာ စေဝ ပါရိစရိယက္ခမာ စ ဟောန္တိ. ပေါရာဏေ ဝဇ္ဇိဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တာနံ မနုဿာ န ဥဇ္ဈာယန္တိ. ‘‘ရာဇာနော ပေါရာဏပဝေဏိယာ ကရောန္တိ၊ အဋ္ဋကုလိကသေနာပတိဥပရာဇူဟိ ပရိက္ခိတံ သယမ္ပိ ပရိက္ခိပိတွာ ပဝေဏိပေါတ္ထကံ ဝါစာပေတွာ အနုစ္ဆဝိကမေဝ ဒဏ္ဍံ ပဝတ္တယန္တိ၊ ဧတေသံ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အမှာကံယေဝ ဒေါသော’’တိ အပ္ပမတ္တာ ကမ္မန္တေ ကရောန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ဝုဒ္ဓိ ဟောတိ.

သက္ကရိဿန္တီတိ ယံကိဉ္စိ တေသံ သက္ကာရံ ကရောန္တာ သုန္ဒရမေဝ ကရိဿန္တိ. ဂရုံ ကရိဿန္တီတိ ဂရုဘာဝံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ကရိဿန္တိ. မာနေဿန္တီတိ မနေန ပိယာယိဿန္တိ. ပူဇေဿန္တီတိ ပစ္စယပူဇာယ ပူဇေဿန္တိ. သောတဗ္ဗံ မညိဿန္တီတိ ဒိဝသဿ ဒွေ တယော ဝါရေ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တေသံ ကထံ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ. တတ္ထ ယေ ဧဝံ မဟလ္လကာနံ ရာဇူနံ သက္ကာရာဒီနိ န ကရောန္တိ၊ ဩဝါဒတ္ထာယ ဝါ နေသံ ဥပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ တေ တေဟိ ဝိဿဋ္ဌာ အနောဝဒိယမာနာ ကီဠာပသုတာ ရဇ္ဇတော ပရိဟာယန္တိ. ယေ ပန တထာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ မဟလ္လကရာဇာနော ‘‘ဣဒံ ကာတဗ္ဗံ ဣဒံ န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပေါရာဏပဝေဏိံ အာစိက္ခန္တိ. သင်္ဂါမံ ပတွာပိ ‘‘ဧဝံ ပဝိသိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ ဥပါယံ ဒဿေန္တိ. တေ တေဟိ ဩဝဒိယမာနာ ယထာဩဝါဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ သက္ကောန္တိ ရဇ္ဇပဝေဏိံ သန္ဓာရေတုံ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ.

ကုလိတ္ထိယောတိ ကုလဃရဏိယော. ကုလကုမာရိယောတိ အနိဝိဒ္ဓါ တာသံ ဓီတရော. ဩကဿာတိ ဝါ ပသယှာတိ ဝါ ပသယှာကာရဿေဝေတံ နာမံ. ဩကာသာတိပိ ပဌန္တိ. တတ္ထ ဩကဿာတိ အဝကသိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ. ပသယှာတိ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာတိ အယံ ဝစနတ္ထော. ဧဝဉှိ ကရောန္တာနံ ဝိဇိတေ မနုဿာ ‘‘အမှာကံ ဂေဟေ ပုတ္တဘာတရောပိ၊ ခေဠသိင်္ဃာနိကာဒီနိ မုခေန အပနေတွာ သံဝဍ္ဎိတာ ဓီတရောပိ ဣမေ ဗလက္ကာရေန ဂဟေတွာ အတ္တနော ဃရေ ဝါသေန္တီ’’တိ ကုပိတာ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ဧဝံ အကရောန္တာနံ ပန ဝိဇိတေ မနုဿာ အပ္ပေါဿုက္ကာ သကာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တာ ရာဇကောသံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိစေတိယာနီတိ ဝဇ္ဇိရာဇူနံ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌေ စိတ္တီကတဋ္ဌေန စေတိယာနီတိ လဒ္ဓနာမာနိ ယက္ခဋ္ဌာနာနိ. အဗ္ဘန္တရာနီတိ အန္တောနဂရေ ဌိတာနိ. ဗာဟိရာနီတိ ဗဟိနဂရေ ဌိတာနိ. ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နဉ္စ ကတဉ္စ. နော ပရိဟာပေဿန္တီတိ အဟာပေတွာ ယထာပဝတ္တမေဝ ကရိဿန္တိ. ဓမ္မိကံ ဗလိံ ပရိဟာပေန္တာနဉှိ ဒေဝတာ အာရက္ခံ သုသံဝိဟိတံ န ကရောန္တိ၊ အနုပ္ပန္နံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တိယောပိ ဥပ္ပန္နံ ကာသသီသရောဂါဒိံ ဝဍ္ဎေန္တိ၊ သင်္ဂါမေ ပတ္တေ သဟာယာ န ဟောန္တိ. အပရိဟာပေန္တာနံ ပန အာရက္ခံ သုသံဝိဟိတံ ကရောန္တိ၊ အနုပ္ပန္နံ သုခံ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တိယောပိ ဥပ္ပန္နံ ကာသသီသရောဂါဒိံ ဟရန္တိ၊ သင်္ဂါမသီသေ သဟာယာ ဟောန္တီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တီတိ ဧတ္ထ ရက္ခာ ဧဝ ယထာ အနိစ္ဆိတံ နာဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ အာဝရဏတော အာဝရဏံ. ယထာ ဣစ္ဆိတံ န နဿတိ၊ ဧဝံ ဂေါပါယနတော ဂုတ္တိ. တတ္ထ ဗလကာယေန ပရိဝါရေတွာ ရက္ခနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ နာမ န ဟောတိ. ယထာ ပန ဝိဟာရဿ ဥပဝနေ ရုက္ခေ န ဆိန္ဒန္တိ၊ ဝါဇိကာ ဝါဇံ န ကရောန္တိ၊ ပေါက္ခရဏီသု မစ္ဆေ န ဂဏှန္တိ၊ ဧဝံ ကရဏံ ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ နာမ. ကိန္တီတိ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန.

တတ္ထ ယေ အနာဂတာနံ အရဟန္တာနံ အာဂမနံ န ဣစ္ဆန္တိ၊ တေ အဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ အပ္ပသန္နာ. ပဗ္ဗဇိတေ သမ္ပတ္တေ ပစ္စုဂ္ဂမနံ န ကရောန္တိ၊ ဂန္တွာ န ပဿန္တိ၊ ပဋိသန္ထာရံ န ကရောန္တိ၊ ပဉှံ န ပုစ္ဆန္တိ၊ ဓမ္မံ န သုဏန္တိ၊ ဒါနံ န ဒေန္တိ၊ အနုမောဒနံ န သုဏန္တိ၊ နိဝါသနဋ္ဌာနံ န သံဝိဒဟန္တိ. အထ နေသံ အဝဏ္ဏော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ ‘‘အသုကော နာမ ရာဇာ အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော၊ ပဗ္ဗဇိတေ သမ္ပတ္တေ ပစ္စုဂ္ဂမနံ န ကရောတိ။ပေ။ နိဝါသနဋ္ဌာနံ န သံဝိဒဟတီ’’တိ. တံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတာ တဿ နဂရဒွါရေန ဂစ္ဆန္တာပိ နဂရံ န ပဝိသန္တိ. ဧဝံ အနာဂတာနံ အရဟန္တာနံ အနာဂမနမေဝ ဟောတိ. အာဂတာနံ ပန ဖာသုဝိဟာရေ အသတိ ယေပိ အဇာနိတွာ အာဂတာ၊ တေ ‘‘ဝသိဿာမာတိ တာဝ စိန္တေတွာ အာဂတမှာ၊ ဣမေသံ ပန ရာဇူနံ ဣမိနာ နီဟာရေန ကေ ဝသိဿန္တီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ အနာဂတေသု အနာဂစ္ဆန္တေသု အာဂတေသု ဒုက္ခံ ဝိဟရန္တေသု သော ဒေါသော ပဗ္ဗဇိတာနံ အနာဝါသော ဟောတိ. တတော ဒေဝတာရက္ခာ န ဟောတိ၊ ဒေဝတာရက္ခာယ အသတိ အမနုဿာ ဩကာသံ လဘန္တိ၊ အမနုဿာ ဥဿန္နာ အနုပ္ပန္နံ ဗျာဓိံ ဥပ္ပါဒေန္တိ. သီလဝန္တာနံ ဒဿနပဉှပုစ္ဆနာဒိဝတ္ထုကဿ ပုညဿ အနာဂမော ဟောတိ. ဝိပရိယာယေန ယထာဝုတ္တကဏှပက္ခဝိပရီတဿ သုက္ကပက္ခဿ သမ္ဘဝေါ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.