ပဏ္ဏာသကံ

၁. ဓနဝဂ္ဂေါ

၁-၅. ပဌမပိယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၅. သတ္တကနိပါတဿ ပဌမေ အနဝညတ္တိကာမောတိ အဘိညာတဘာဝကာမော. တတိယေ ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မန္တိ ဥပါယေန စတုသစ္စဓမ္မံ ဝိစိနာတိ. ပညာယတ္ထံ ဝိပဿတီတိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ သစ္စဓမ္မံ ဝိပဿတိ. ပဇ္ဇောတဿေဝါတိ ဒီပဿေဝ. ဝိမောက္ခော ဟောတိ စေတသောတိ တဿ ဣမေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတဿ ခီဏာသဝဿ ဒီပနိဗ္ဗာနံ ဝိယ စရိမကစိတ္တဿ ဝတ္ထာရမ္မဏေဟိ ဝိမောက္ခော ဟောတိ၊ ဂတဋ္ဌာနံ န ပညာယတိ. စတုတ္ထေ သဒ္ဓေါ ဟောတီတိအာဒီနိ ပဉ္စကနိပါတေ ဝဏ္ဏိတာနေဝ. ပဉ္စမေ ဓနာနီတိ အဒါလိဒ္ဒိယကရဏဋ္ဌေန ဓနာနိ.

၇. ဥဂ္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇. သတ္တမေ ဥဂ္ဂေါ ရာဇမဟာမတ္တောတိ ပသေနဒိကောသလဿ မဟာအမစ္စော. ဥပသင်္ကမီတိ ဘုတ္တပါတရာသော ဥပသင်္ကမိ. အဍ္ဎောတိ နိဓာနဂတေန ဓနေန အဍ္ဎော. မိဂါရော ရောဟဏေယျောတိ ရောဟဏသေဋ္ဌိနော နတ္တာရံ မိဂါရသေဋ္ဌိံ သန္ဓာယေဝမာဟ. မဟဒ္ဓနောတိ ဝဠဉ္ဇနဓနေန မဟဒ္ဓနော. မဟာဘောဂေါတိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဘဏ္ဍဿ မဟန္တတာယ မဟာဘောဂေါ. ဟိရညဿာတိ သုဝဏ္ဏဿေဝ. သုဝဏ္ဏာမေဝ ဟိဿ ကောဋိသင်္ချံ အဟောသိ. ရူပိယဿာတိ သေသဿ တဋ္ဋကသရကအတ္ထရဏပါဝုရဏာဒိနော ပရိဘောဂပရိက္ခာရဿ ပမာဏသင်္ခါနေ ဝါဒေါယေဝ နတ္ထိ.

၈. သံယောဇနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈. အဋ္ဌမေ အနုနယသံယောဇနန္တိ ကာမရာဂသံယောဇနံ. သဗ္ဗာနေဝ စေတာနိ ဗန္ဓနဋ္ဌေန သံယောဇနာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋမေဝ ကထိတံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဓနဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

၂. အနုသယဝဂ္ဂေါ

၃. ကုလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃. ဒုတိယဿ တတိယေ နာလန္တိ န ယုတ္တံ နာနုစ္ဆဝိကံ. န မနာပေနာတိ န မနမှိ အပ္ပနကေန အာကာရေန နိသိန္နာသနတော ပစ္စုဋ္ဌေန္တိ၊ အနာဒရမေဝ ဒဿေန္တိ. သန္တမဿ ပရိဂုဟန္တီတိ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဒေယျဓမ္မံ ဧတဿ နိဂုဟန္တိ ပဋိစ္ဆာဒေန္တိ. အသက္ကစ္စံ ဒေန္တိ နော သက္ကစ္စန္တိ လူခံ ဝါ ဟောတု ပဏီတံ ဝါ၊ အသဟတ္ထာ အစိတ္တီကာရေန ဒေန္တိ၊ နော စိတ္တီကာရေန.

၄. ပုဂ္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄. စတုတ္ထေ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ ဝိမုတ္တော၊ အရူပသမာပတ္တိယာ ရူပကာယတော ဝိမုတ္တော၊ မဂ္ဂေန နာမကာယတော. သော စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနံ ဧကေကတော ဝုဋ္ဌာယ သင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တာနံ စတုန္နံ၊ နိရောဓာ ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပတ္တအနာဂါမိနော စ ဝသေန ပဉ္စဝိဓော ဟောတိ. ပါဠိ ပနေတ္ထ ‘‘ကတမော စ ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော? ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တီ’’တိ (ပု. ပ. ၂၀၈) ဧဝံ အဋ္ဌဝိမောက္ခလာဘိနော ဝသေန အာဂတာ.

ပညာယ ဝိမုတ္တောတိ ပညာဝိမုတ္တော. သော သုက္ခဝိပဿကော၊ စတူဟိ ဈာနေဟိ ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပတ္တာ စတ္တာရော စာတိ ဣမေသံ ဝသေန ပဉ္စဝိဓော ဟောတိ. ပါဠိ ပနေတ္ထ အဋ္ဌဝိမောက္ခပဋိက္ခေပဝသေနေဝ အာဂတာ. ယထာဟ – ‘‘န ဟေဝ ခေါ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော’’တိ.

ဖုဋ္ဌန္တံ သစ္ဆိကတောတိ ကာယသက္ခီ. သော ဈာနဖဿံ ပဌမံ ဖုသတိ၊ ပစ္ဆာ နိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ. သော သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာ ဆဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တေနာဟ – ‘‘ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခီ’’တိ (ပု. ပ. ၂၀၈).

ဒိဋ္ဌန္တံ ပတ္တောတိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော. တတြိဒံ သင်္ခေပလက္ခဏံ – ဒုက္ခာ သင်္ခါရာ၊ သုခေါ နိရောဓောတိ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖုသိတံ ပညာယာတိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော. ဝိတ္ထာရတော ပန သောပိ ကာယသက္ခီ ဝိယ ဆဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တေနေဝါဟ – ‘‘ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ ပညာယ။ပေ။ အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော’’တိ.

သဒ္ဓါယ ဝိမုတ္တောတိ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. သောပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဆဗ္ဗိဓော ဟောတိ. တေနာဟ – ‘‘ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ ပညာယ။ပေ။ နော စ ခေါ ယထာဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော’’တိ. ဧတဿ ဟိ သဒ္ဓါဝိမုတ္တဿ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂက္ခဏေ သဒ္ဒဟန္တဿ ဝိယ ဩကပ္ပေန္တဿ ဝိယ အဓိမုစ္စန္တဿ ဝိယ စ ကိလေသက္ခယော ဟောတိ၊ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂက္ခဏေ ကိလေသစ္ဆေဒကဉာဏံ အဒန္ဓံ တိခိဏံ သူရံ ဟုတွာ ဝဟတိ. တသ္မာ ယထာ နာမ နာတိတိခိဏေန အသိနာ ကဒလိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဆိန္နဋ္ဌာနံ မဋ္ဌံ န ဟောတိ၊ အသိ သီဃံ န ဝဟတိ၊ သဒ္ဒေါ သုယျတိ၊ ဗလဝတရော ဝါယာမော ကာတဗ္ဗော ဟောတိ၊ ဧဝရူပါ သဒ္ဓါဝိမုတ္တဿ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂဘာဝနာ. ယထာ ပန သုနိသိတေန အသိနာ ကဒလိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဆိန္နဋ္ဌာနံ မဋ္ဌံ ဟောတိ၊ အသိ သီဃံ ဝဟတိ၊ သဒ္ဒေါ န သုယျတိ၊ ဗလဝဝါယာမကိစ္စံ န ဟောတိ၊ ဧဝရူပါ ပညာဝိမုတ္တဿ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂဘာဝနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဓမ္မံ အနုဿရတီတိ ဓမ္မာနုသာရီ. ဓမ္မောတိ ပညာ၊ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတီတိ အတ္ထော. သဒ္ဓါနုသာရိမှိပိ ဧသေဝ နယော. ဥဘောပေတေ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌာယေဝ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – ‘‘ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတိ၊ ပညာဝါဟိံ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတိ၊ သဒ္ဓါဝါဟိံ သဒ္ဓါပုဗ္ဗင်္ဂမံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ’’တိ (ပု. ပ. ၂၀၈). အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရတော ပနေသာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာဒိကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၇၇၁၊ ၈၈၉) ပညာဘာဝနာဓိကာရေ ဝုတ္တာ. တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

၅. ဥဒကူပမာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅. ပဉ္စမေ ဥဒကူပမာတိ နိမုဇ္ဇနာဒိအာကာရံ ဂဟေတွာ ဥဒကေန ဥပမိတာ. သကိံ နိမုဂ္ဂေါတိ ဧကဝါရမေဝ နိမုဂ္ဂေါ. ဧကန္တကာဠကေဟီတိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥမ္မုဇ္ဇတီတိ ဥဋ္ဌဟတိ. သာဓူတိ သောဘနာ ဘဒ္ဒကာ. ဟာယတိယေဝါတိ စင်္ကဝါရေ အာသိတ္တဥဒကံ ဝိယ ပရိဟာယတေဝ. ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ ဝိပဿတိ ဝိလောကေတီတိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂန္တဗ္ဗဒိသံ ဝိပဿတိ ဝိလောကေတိ. ပတရတီတိ ဂန္တဗ္ဗဒိသာဘိမုခေါ တရတိ နာမ. ပဋိဂါဓပ္ပတ္တော ဟောတီတိ ဥဋ္ဌာယ ဝိလောကေတွာ ပတရိတွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ပတိဋ္ဌာပတ္တော နာမ ဟောတိ၊ တိဋ္ဌတိ န ပုနာဂစ္ဆတိ. တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတီတိ သဗ္ဗကိလေသောဃံ တရိတွာ ပရတီရံ ဂန္တွာ နိဗ္ဗာနထလေ ပတိဋ္ဌိတော နာမ ဟောတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

၆. အနိစ္စာနုပဿီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၆. ဆဋ္ဌေ အနိစ္စာတိ ဧဝံ ပညာယ ဖရန္တော အနုပဿတီတိ အနိစ္စာနုပဿီ. အနိစ္စာတိ ဧဝံ သညာ အဿာတိ အနိစ္စသညီ. အနိစ္စာတိ ဧဝံ ဉာဏေန ပဋိသံဝေဒိတာ အဿာတိ အနိစ္စပဋိသံဝေဒီ. သတတန္တိ သဗ္ဗကာလံ. သမိတန္တိ ယထာ ပုရိမစိတ္တေန ပစ္ဆိမစိတ္တံ သမိတံ သမုပဂတံ ဃဋ္ဋိတံ ဟောတိ၊ ဧဝံ. အဗ္ဗောကိဏ္ဏန္တိ နိရန္တရံ အညေန စေတသာ အသံမိဿံ. စေတသာ အဓိမုစ္စမာနောတိ စိတ္တေန သန္နိဋ္ဌာပယမာနော. ပညာယ ပရိယောဂါဟမာနောတိ ဝိပဿနာဉာဏေန အနုပဝိသမာနော.

အပုဗ္ဗံ အစရိမန္တိ အပုရေ အပစ္ဆာ ဧကက္ခဏေယေဝ. ဣဓ သမသီသီ ကထိတော. သော စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ ရောဂသမသီသီ၊ ဝေဒနာသမသီသီ၊ ဣရိယာပထသမသီသီ၊ ဇီဝိတသမသီသီတိ. တတ္ထ ယဿ အညတရေန ရောဂေန ဖုဋ္ဌဿ သတော ရောဂဝူပသမော စ အာသဝက္ခယော စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဟောတိ၊ အယံ ရောဂသမသီသီ နာမ. ယဿ ပန အညတရံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော ဝေဒနာဝူပသမော စ အာသဝက္ခယော စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဟောတိ၊ အယံ ဝေဒနာသမသီသီ နာမ. ယဿ ပန ဌာနာဒီသု ဣရိယာပထေသု အညတရသမင်္ဂိနော ဝိပဿန္တဿ ဣရိယာပထဿ ပရိယောသာနဉ္စ အာသဝက္ခယော စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဟောတိ၊ အယံ ဣရိယာပထသမသီသီ နာမ. ယဿ ပန ဥပက္ကမတော ဝါ သရသတော ဝါ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စ အာသဝက္ခယော စ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဟောတိ၊ အယံ ဇီဝိတသမသီသီ နာမ. အယမိဓ အဓိပ္ပေတော. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အာသဝပရိယာဒါနံ မဂ္ဂစိတ္တေန၊ ဇီဝိတပရိယာဒါနံ စုတိစိတ္တေန ဟောတီတိ ဥဘိန္နံ ဧကက္ခဏေ သမ္ဘဝေါ နာမ နတ္ထိ. ယသ္မာ ပနဿ အာသဝေသု ခီဏမတ္တေသု ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာနန္တရမေဝ ဇီဝိတပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆတိ၊ အန္တရံ န ပညာယတိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီတိ ယော ပဉ္စသု သုဒ္ဓါဝါသေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥပ္ပန္နော နိဗ္ဗတ္တက္ခဏေ ဝါ ထောကံ အတိက္ကမိတွာ ဝါ ဝေမဇ္ဈေ ဌတွာ ဝါ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တဿေတံ နာမံ. ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီတိ ယော တတ္ထေဝ အာယုဝေမဇ္ဈံ အတိက္ကမိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီတိ ယော တေသံယေဝ ပုဂ္ဂလာနံ အသင်္ခါရေနေဝ အပ္ပယောဂေန ကိလေသေ ခေပေတိ. သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီတိ ယော သသင်္ခါရေန သပ္ပယောဂေန ကိလေသေ ခေပေတိ. ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီတိ ယော ဟေဋ္ဌာ စတူသု သုဒ္ဓါဝါသေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော အနုပုဗ္ဗေန အကနိဋ္ဌေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ.

၇-၉. ဒုက္ခာနုပဿီသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၇-၁၉. သတ္တမေ ဒုက္ခာနုပဿီတိ ပီဠနာကာရံ ဒုက္ခတော အနုပဿန္တော. အဋ္ဌမေ အနတ္တာနုပဿီတိ အဝသဝတ္တနာကာရံ အနတ္တာတိ အနုပဿန္တော. နဝမေ သုခါနုပဿီတိ သုခန္တိ ဧဝံ ဉာဏေန အနုပဿန္တော.

၁၀. နိဒ္ဒသဝတ္ထုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၀. ဒသမေ နိဒ္ဒသဝတ္ထူနီတိ နိဒ္ဒသာဒိဝတ္ထူနိ၊ ‘‘နိဒ္ဒသော ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗီသော၊ နိတ္တိံသော၊ နိစ္စတ္တာလီသော၊ နိပ္ပညာသော’’တိ ဧဝံ ဝစနကာရဏာနိ. အယံ ကိရ ပဉှော တိတ္ထိယသမယေ ဥပ္ပန္နော. တိတ္ထိယာ ဟိ ဒသဝဿကာလေ မတံ နိဂဏ္ဌံ နိဒ္ဒသောတိ ဝဒန္တိ. သော ကိရ ပုန ဒသဝဿော န ဟောတိ. န ကေဝလဉ္စ ဒသဝဿော၊ နဝဝဿောပိ ဧကဝဿောပိ န ဟောတိ. ဧတေနေဝ နယေန ဝီသတိဝဿာဒိကာလေပိ မတံ နိဂဏ္ဌံ ‘‘နိဗ္ဗီသော နိတ္တိံသော နိစ္စတ္တာလီသော နိပ္ပညာသော’’တိ ဝဒန္တိ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဂါမေ ဝိစရန္တော တံ ကထံ သုတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဘဂဝါ အာဟ – ‘‘န ဣဒံ၊ အာနန္ဒ၊ တိတ္ထိယာနံ အဓိဝစနံ၊ မမ သာသနေ ခီဏာသဝဿေတံ အဓိဝစနံ. ခီဏာသဝေါ ဟိ ဒသဝဿကာလေ ပရိနိဗ္ဗုတော ပုန ဒသဝဿော န ဟောတိ. န ကေဝလဉ္စ ဒသဝဿောဝ၊ နဝဝဿောပိ။ပေ။ ဧကဝဿောပိ. န ကေဝလဉ္စ ဧကဝဿောဝ၊ ဧကာဒသမာသိကောပိ။ပေ။ ဧကမာသိကောပိ ဧကမုဟုတ္တိကောပိ န ဟောတိယေဝ’’. ကသ္မာ? ပုန ပဋိသန္ဓိယာ အဘာဝါ. နိဗ္ဗီသာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣတိ ဘဂဝါ ‘‘မမ သာသနေ ခီဏာသဝဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဝတွာ ယေဟိ ကာရဏေဟိ နိဒ္ဒသော ဟောတိ၊ တာနိ ဒဿေတုံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ.

တတ္ထ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. သိက္ခာသမာဒါနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတီတိ သိက္ခာတ္တယပူရဏေ ဗလဝစ္ဆန္ဒော ဟောတိ. အာယတိဉ္စ သိက္ခာသမာဒါနေ အဝိဂတပေမောတိ အနာဂတေ ပုနဒိဝသာဒီသုပိ သိက္ခာပူရဏေ အဝိဂတပေမေနေဝ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဓမ္မနိသန္တိယာတိ ဓမ္မနိသာမနာယ. ဝိပဿနာယေတံ အဓိဝစနံ. ဣစ္ဆာဝိနယေတိ တဏှာဝိနယေ. ပဋိသလ္လာနေတိ ဧကီဘာဝေ. ဝီရိယာရမ္ဘေတိ ကာယိကစေတသိကဿ ဝီရိယဿ ပူရဏေ. သတိနေပက္ကေတိ သတိယဉ္စေဝ နိပကဘာဝေ. ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေတိ မဂ္ဂဒဿနေ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

အနုသယဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

၃. ဝဇ္ဇိသတ္တကဝဂ္ဂေါ

၁. သာရန္ဒဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁. တတိယဿ ပဌမေ သာရန္ဒဒေ စေတိယေတိ ဧဝံနာမကေ ဝိဟာရေ. အနုပ္ပန္နေ ကိရ တထာဂတေ တတ္ထ သာရန္ဒဒဿ ယက္ခဿ နိဝါသနဋ္ဌာနံ စေတိယံ အဟောသိ၊ အထေတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ ကာရေသုံ. သော သာရန္ဒဒစေတိယံတွေဝ သင်္ခံ ဂတော. ယာဝကီဝဉ္စာတိ ယတ္တကံ ကာလံ. အဘိဏှံ သန္နိပါတာတိ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ သန္နိပတန္တာပိ အန္တရန္တရာ သန္နိပတန္တာပိ အဘိဏှံ သန္နိပါတာဝ. သန္နိပါတဗဟုလာတိ ‘‘ဟိယျောပိ ပုရိမဒိဝသမ္ပိ သန္နိပတမှ၊ ပုန အဇ္ဇ ကိမတ္ထံ သန္နိပတာမာ’’တိ ဝေါသာနမနာပဇ္ဇနေန သန္နိပါတဗဟုလာ. ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ နော ပရိဟာနီတိ အဘိဏှံ အသန္နိပတန္တာ ဟိ ဒိသာသု အာဂတံ သာသနံ န သုဏန္တိ၊ တတော ‘‘အသုကဂါမသီမာ ဝါ နိဂမသီမာ ဝါ အာကုလာ၊ အသုကဋ္ဌာနေ စောရာ ပရိယုဋ္ဌိတာ’’တိ န ဇာနန္တိ. စောရာပိ ‘‘ပမတ္တာ ရာဇာနော’’တိ ဉတွာ ဂါမနိဂမာဒီနိ ပဟရန္တာ ဇနပဒံ နာသေန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ပရိဟာနိ ဟောတိ. အဘိဏှံ သန္နိပတန္တာ ပန တံ ပဝတ္တိံ သုဏန္တိ၊ တတော ဗလံ ပေသေတွာ အမိတ္တမဒ္ဒနံ ကရောန္တိ. စောရာပိ ‘‘အပ္ပမတ္တာ ရာဇာနော၊ န သက္ကာ အမှေဟိ ဝဂ္ဂဗန္ဓနေန ဝိစရိတု’’န္တိ ဘိဇ္ဇိတွာ ပလာယန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ဝုဒ္ဓိ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ နော ပရိဟာနီ’’တိ.

သမဂ္ဂါတိအာဒီသု သန္နိပါတဘေရိယာ နိဂ္ဂတာယ ‘‘အဇ္ဇ မေ ကိစ္စံ အတ္ထိ မင်္ဂလံ အတ္ထီ’’တိ ဝိက္ခေပံ ကရောန္တာ န သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. ဘေရိသဒ္ဒံ ပန သုတွာဝ ဘုဉ္ဇမာနာပိ အလင်္ကုရုမာနာပိ ဝတ္ထာနိ နိဝါသယမာနာပိ အဒ္ဓဘုတ္တာ အဒ္ဓါလင်္ကတာ ဝတ္ထံ နိဝါသေန္တာဝ သန္နိပတန္တာ သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. သန္နိပတိတာ ပန စိန္တေတွာ မန္တေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကတွာ ဧကတောဝ အဝုဋ္ဌဟန္တာ န သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. ဧဝံ ဝုဋ္ဌိတေသု ဟိ ယေ ပဌမံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အမှေဟိ ဗာဟိရကထာဝ သုတာ၊ ဣဒါနိ ဝိနိစ္ဆယကထာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဧကတော ဝုဋ္ဌဟန္တာ ပန သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. အပိစ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဂါမသီမာ ဝါ နိဂမသီမာ ဝါ အာကုလာ၊ စောရာ ဝါ ပရိယုဋ္ဌိတာ’’တိ သုတွာ ‘‘ကော ဂန္တွာ အမိတ္တမဒ္ဒနံ ကရိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ ပဌမံ အဟံ ပဌမ’’န္တိ ဝတွာ ဂစ္ဆန္တာပိ သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. ဧကဿ ပန ကမ္မန္တေ ဩသီဒမာနေ သေသာ ပုတ္တဘာတရော ပေသေတွာ တဿ ကမ္မန္တံ ဥပတ္ထမ္ဘယမာနာပိ အာဂန္တုကရာဇာနံ ‘‘အသုကဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတု၊ အသုကဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတူ’’တိ အဝတွာ သဗ္ဗေ ဧကတော သင်္ဂဏှန္တာပိ ဧကဿ မင်္ဂလေ ဝါ ရောဂေ ဝါ အညသ္မိံ ဝါ ပန တာဒိသေ သုခဒုက္ခေ ဥပ္ပန္နေ သဗ္ဗေ တတ္ထ သဟာယဘာဝံ ဂစ္ဆန္တာပိ သမဂ္ဂါ ဝဇ္ဇိကရဏီယာနိ ကရောန္တိ နာမ.

အပ္ပညတ္တန္တိအာဒီသု ပုဗ္ဗေ အကတံ သုင်္ကံ ဝါ ဗလိံ ဝါ ဒဏ္ဍံ ဝါ အာဟရာပေန္တာ အပ္ပညတ္တံ ပညာပေန္တိ နာမ. ပေါရာဏပဝေဏိယာ အာဂတမေဝ ပန အနာဟရာပေန္တာ ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ နာမ. စောရောတိ ဂဟေတွာ ဒဿိတေ အဝိစိနိတွာ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇံ အနုသာသန္တာ ပေါရာဏံ ဝဇ္ဇိဓမ္မံ သမာဒါယ န ဝတ္တန္တိ နာမ. တေသံ အပညတ္တံ ပညာပေန္တာနံ အဘိနဝသုင်္ကာဒိပီဠိတာ မနုဿာ ‘‘အတိဥပဒ္ဒုတမှ၊ ကေ ဣမေသံ ဝိဇိတေ ဝသိဿန္တီ’’တိ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တာနံ ပဝေဏိအာဂတာနိ သုင်္ကာဒီနိ အဂဏှန္တာနံ ကောသော ပရိဟာယတိ၊ တတော ဟတ္ထိအဿဗလကာယဩရောဓာဒယော ယထာနိဗဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ အလဘမာနာ ထာမဗလေန ပရိဟာယန္တိ. တေ နေဝ ယုဒ္ဓက္ခမာ ဟောန္တိ န ပါရိစရိယက္ခမာ. ပေါရာဏံ ဝဇ္ဇိဓမ္မံ သမာဒါယ အဝတ္တန္တာနံ ဝိဇိတေ မနုဿာ ‘‘အမှာကံ ပုတ္တံ ပိတရံ ဘာတရံ အစောရံယေဝ စောရောတိ ကတွာ ဆိန္ဒိံသု ဘိန္ဒိံသူ’’တိ ကုဇ္ဈိတွာ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ပရိဟာနိ ဟောတိ. အပညတ္တံ န ပညာပေန္တာနံ ပန ‘‘ပဝေဏိအာဂတံယေဝ ရာဇာနော ကရောန္တီ’’တိ မနုဿာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိကေ ကမ္မန္တေ သမ္ပာဒေန္တိ. ပညတ္တံ အသမုစ္ဆိန္ဒန္တာနံ ပဝေဏိအာဂတာနိ သုင်္ကာဒီနိ ဂဏှန္တာနံ ကောသော ဝဍ္ဎတိ၊ တတော ဟတ္ထိအဿဗလကာယဩရောဓာဒယော ယထာနိဗဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ လဘမာနာ ထာမဗလသမ္ပန္နာ ယုဒ္ဓက္ခမာ စေဝ ပါရိစရိယက္ခမာ စ ဟောန္တိ. ပေါရာဏေ ဝဇ္ဇိဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တာနံ မနုဿာ န ဥဇ္ဈာယန္တိ. ‘‘ရာဇာနော ပေါရာဏပဝေဏိယာ ကရောန္တိ၊ အဋ္ဋကုလိကသေနာပတိဥပရာဇူဟိ ပရိက္ခိတံ သယမ္ပိ ပရိက္ခိပိတွာ ပဝေဏိပေါတ္ထကံ ဝါစာပေတွာ အနုစ္ဆဝိကမေဝ ဒဏ္ဍံ ပဝတ္တယန္တိ၊ ဧတေသံ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အမှာကံယေဝ ဒေါသော’’တိ အပ္ပမတ္တာ ကမ္မန္တေ ကရောန္တိ. ဧဝံ ရာဇူနံ ဝုဒ္ဓိ ဟောတိ.

သက္ကရိဿန္တီတိ ယံကိဉ္စိ တေသံ သက္ကာရံ ကရောန္တာ သုန္ဒရမေဝ ကရိဿန္တိ. ဂရုံ ကရိဿန္တီတိ ဂရုဘာဝံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ကရိဿန္တိ. မာနေဿန္တီတိ မနေန ပိယာယိဿန္တိ. ပူဇေဿန္တီတိ ပစ္စယပူဇာယ ပူဇေဿန္တိ. သောတဗ္ဗံ မညိဿန္တီတိ ဒိဝသဿ ဒွေ တယော ဝါရေ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တေသံ ကထံ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ. တတ္ထ ယေ ဧဝံ မဟလ္လကာနံ ရာဇူနံ သက္ကာရာဒီနိ န ကရောန္တိ၊ ဩဝါဒတ္ထာယ ဝါ နေသံ ဥပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ တေ တေဟိ ဝိဿဋ္ဌာ အနောဝဒိယမာနာ ကီဠာပသုတာ ရဇ္ဇတော ပရိဟာယန္တိ. ယေ ပန တထာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ မဟလ္လကရာဇာနော ‘‘ဣဒံ ကာတဗ္ဗံ ဣဒံ န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ပေါရာဏပဝေဏိံ အာစိက္ခန္တိ. သင်္ဂါမံ ပတွာပိ ‘‘ဧဝံ ပဝိသိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ ဥပါယံ ဒဿေန္တိ. တေ တေဟိ ဩဝဒိယမာနာ ယထာဩဝါဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ သက္ကောန္တိ ရဇ္ဇပဝေဏိံ သန္ဓာရေတုံ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဝုဒ္ဓိယေဝ လိစ္ဆဝီ ဝဇ္ဇီနံ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ.

ကုလိတ္ထိယောတိ ကုလဃရဏိယော. ကုလကုမာရိယောတိ အနိဝိဒ္ဓါ တာသံ ဓီတရော. ဩကဿာတိ ဝါ ပသယှာတိ ဝါ ပသယှာကာရဿေဝေတံ နာမံ. ဩကာသာတိပိ ပဌန္တိ. တတ္ထ ဩကဿာတိ အဝကသိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ. ပသယှာတိ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာတိ အယံ ဝစနတ္ထော. ဧဝဉှိ ကရောန္တာနံ ဝိဇိတေ မနုဿာ ‘‘အမှာကံ ဂေဟေ ပုတ္တဘာတရောပိ၊ ခေဠသိင်္ဃာနိကာဒီနိ မုခေန အပနေတွာ သံဝဍ္ဎိတာ ဓီတရောပိ ဣမေ ဗလက္ကာရေန ဂဟေတွာ အတ္တနော ဃရေ ဝါသေန္တီ’’တိ ကုပိတာ ပစ္စန္တံ ပဝိသိတွာ စောရာ ဝါ စောရသဟာယာ ဝါ ဟုတွာ ဇနပဒံ ဟနန္တိ. ဧဝံ အကရောန္တာနံ ပန ဝိဇိတေ မနုဿာ အပ္ပေါဿုက္ကာ သကာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တာ ရာဇကောသံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဝဇ္ဇီနံ ဝဇ္ဇိစေတိယာနီတိ ဝဇ္ဇိရာဇူနံ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌေ စိတ္တီကတဋ္ဌေန စေတိယာနီတိ လဒ္ဓနာမာနိ ယက္ခဋ္ဌာနာနိ. အဗ္ဘန္တရာနီတိ အန္တောနဂရေ ဌိတာနိ. ဗာဟိရာနီတိ ဗဟိနဂရေ ဌိတာနိ. ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နဉ္စ ကတဉ္စ. နော ပရိဟာပေဿန္တီတိ အဟာပေတွာ ယထာပဝတ္တမေဝ ကရိဿန္တိ. ဓမ္မိကံ ဗလိံ ပရိဟာပေန္တာနဉှိ ဒေဝတာ အာရက္ခံ သုသံဝိဟိတံ န ကရောန္တိ၊ အနုပ္ပန္နံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တိယောပိ ဥပ္ပန္နံ ကာသသီသရောဂါဒိံ ဝဍ္ဎေန္တိ၊ သင်္ဂါမေ ပတ္တေ သဟာယာ န ဟောန္တိ. အပရိဟာပေန္တာနံ ပန အာရက္ခံ သုသံဝိဟိတံ ကရောန္တိ၊ အနုပ္ပန္နံ သုခံ ဥပ္ပါဒေတုံ အသက္ကောန္တိယောပိ ဥပ္ပန္နံ ကာသသီသရောဂါဒိံ ဟရန္တိ၊ သင်္ဂါမသီသေ သဟာယာ ဟောန္တီတိ. ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တီတိ ဧတ္ထ ရက္ခာ ဧဝ ယထာ အနိစ္ဆိတံ နာဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ အာဝရဏတော အာဝရဏံ. ယထာ ဣစ္ဆိတံ န နဿတိ၊ ဧဝံ ဂေါပါယနတော ဂုတ္တိ. တတ္ထ ဗလကာယေန ပရိဝါရေတွာ ရက္ခနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ နာမ န ဟောတိ. ယထာ ပန ဝိဟာရဿ ဥပဝနေ ရုက္ခေ န ဆိန္ဒန္တိ၊ ဝါဇိကာ ဝါဇံ န ကရောန္တိ၊ ပေါက္ခရဏီသု မစ္ဆေ န ဂဏှန္တိ၊ ဧဝံ ကရဏံ ဓမ္မိကာ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ နာမ. ကိန္တီတိ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန.

တတ္ထ ယေ အနာဂတာနံ အရဟန္တာနံ အာဂမနံ န ဣစ္ဆန္တိ၊ တေ အဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ အပ္ပသန္နာ. ပဗ္ဗဇိတေ သမ္ပတ္တေ ပစ္စုဂ္ဂမနံ န ကရောန္တိ၊ ဂန္တွာ န ပဿန္တိ၊ ပဋိသန္ထာရံ န ကရောန္တိ၊ ပဉှံ န ပုစ္ဆန္တိ၊ ဓမ္မံ န သုဏန္တိ၊ ဒါနံ န ဒေန္တိ၊ အနုမောဒနံ န သုဏန္တိ၊ နိဝါသနဋ္ဌာနံ န သံဝိဒဟန္တိ. အထ နေသံ အဝဏ္ဏော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ ‘‘အသုကော နာမ ရာဇာ အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော၊ ပဗ္ဗဇိတေ သမ္ပတ္တေ ပစ္စုဂ္ဂမနံ န ကရောတိ။ပေ။ နိဝါသနဋ္ဌာနံ န သံဝိဒဟတီ’’တိ. တံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတာ တဿ နဂရဒွါရေန ဂစ္ဆန္တာပိ နဂရံ န ပဝိသန္တိ. ဧဝံ အနာဂတာနံ အရဟန္တာနံ အနာဂမနမေဝ ဟောတိ. အာဂတာနံ ပန ဖာသုဝိဟာရေ အသတိ ယေပိ အဇာနိတွာ အာဂတာ၊ တေ ‘‘ဝသိဿာမာတိ တာဝ စိန္တေတွာ အာဂတမှာ၊ ဣမေသံ ပန ရာဇူနံ ဣမိနာ နီဟာရေန ကေ ဝသိဿန္တီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ အနာဂတေသု အနာဂစ္ဆန္တေသု အာဂတေသု ဒုက္ခံ ဝိဟရန္တေသု သော ဒေါသော ပဗ္ဗဇိတာနံ အနာဝါသော ဟောတိ. တတော ဒေဝတာရက္ခာ န ဟောတိ၊ ဒေဝတာရက္ခာယ အသတိ အမနုဿာ ဩကာသံ လဘန္တိ၊ အမနုဿာ ဥဿန္နာ အနုပ္ပန္နံ ဗျာဓိံ ဥပ္ပါဒေန္တိ. သီလဝန္တာနံ ဒဿနပဉှပုစ္ဆနာဒိဝတ္ထုကဿ ပုညဿ အနာဂမော ဟောတိ. ဝိပရိယာယေန ယထာဝုတ္တကဏှပက္ခဝိပရီတဿ သုက္ကပက္ခဿ သမ္ဘဝေါ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၂. ဝဿကာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂. ဒုတိယေ အဘိယာတုကာမောတိ အဘိဘဝနတ္ထာယ ယာတုကာမော. ဝဇ္ဇီတိ ဝဇ္ဇိရာဇာနော. ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေတိ ဧဝံ မဟတိယာ ရာဇိဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတေ. ဧတေန နေသံ သမဂ္ဂဘာဝံ ကထေတိ. ဧဝံမဟာနုဘာဝေတိ ဧဝံ မဟန္တေန ရာဇာနုဘာဝေန သမန္နာဂတေ. ဧတေန နေသံ ဟတ္ထိသိပ္ပါဒီသု ကတသိက္ခတံ ကထေတိ၊ ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘သိက္ခိတာ ဝတိမေ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ၊ သုသိက္ခိတာ ဝတိမေ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ၊ ယတြ ဟိ နာမ သုခုမေန တာဠစ္ဆိဂ္ဂဠေန အသနံ အတိပါတယိဿန္တိ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ အဝိရာဓိတ’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၁၁၅). ဥစ္ဆေစ္ဆာမီတိ ဥစ္ဆိန္ဒိဿာမိ. ဝိနာသေဿာမီတိ အဒဿနံ နယိဿာမိ. အနယဗျသနန္တိ အဝဍ္ဎိဉ္စေဝ၊ ဉာတိဗျသနဉ္စ. အာပါဒေဿာမီတိ ပါပယိဿာမိ.

ဣတိ ကိရ သော ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ဣမံ ယုဒ္ဓကထမေဝ ကထေတိ၊ ‘‘ဂမနသဇ္ဇာ ဟောထာ’’တိ စ ဗလကာယံ အာဏာပေတိ. ကသ္မာ? ဂင်္ဂါယ ကိရ ဧကံ ပဋ္ဋနဂါမံ နိဿာယ အဒ္ဓယောဇနံ အဇာတသတ္တုနော ဝိဇိတံ၊ အဒ္ဓယောဇနံ လိစ္ဆဝီနံ. တတြ ပဗ္ဗတပါဒတော မဟဂ္ဃဘဏ္ဍံ ဩတရတိ. တံ သုတွာ ‘‘အဇ္ဇ ယာမိ၊ သွေ ယာမီ’’တိ အဇာတသတ္တုနော သံဝိဒဟန္တဿေဝ လိစ္ဆဝိနော သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ ပုရေတရံ အာဂန္တွာ သဗ္ဗံ ဂဏှန္တိ. အဇာတသတ္တု ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ကုဇ္ဈိတွာ ဂစ္ဆတိ. တေ ပုနသံဝစ္ဆရေပိ တထေဝ ကရောန္တိ. အထ သော ဗလဝါဃာတဇာတော၊ တဒါ ဧဝမကာသိ.

တတော စိန္တေသိ – ‘‘ဂဏေန သဒ္ဓိံ ယုဒ္ဓံ နာမ ဘာရိယံ၊ ဧကောပိ မောဃပ္ပဟာရော နာမ နတ္ထိ. ဧကေန ခေါ ပန ပဏ္ဍိတေန သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ကရောန္တော နိရပရာဓော ဟောတိ၊ ပဏ္ဍိတော စ သတ္ထာရာ သဒိသော နတ္ထိ၊ သတ္ထာ စ အဝိဒူရေ ဓုရဝိဟာရေ ဝသတိ၊ ဟန္ဒာဟံ ပေသေတွာ ပုစ္ဆာမိ. သစေ မေ ဂတေန ကောစိ အတ္ထော ဘဝိဿတိ၊ သတ္ထာ တုဏှီ ဘဝိဿတိ. အနတ္ထေ ပန သတိ ‘ကိံ ရညော တတ္ထ ဂတေနာ’တိ ဝက္ခတီ’’တိ. သော ဝဿကာရံ ဗြာဟ္မဏံ ပေသေသိ. ဗြာဟ္မဏော ဂန္တွာ ဘဂဝတော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တေန ဝုတ္တံ – အထ ခေါ ရာဇာ။ပေ။ အာပါဒေဿာမိ ဝဇ္ဇီတိ.

ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနောတိ ထေရော ဝတ္တသီသေ ဌတွာ ဘဂဝန္တံ ဗီဇတိ၊ ဘဂဝတော ပန သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ နတ္ထိ. ဘဂဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝစနံ သုတွာ တေန သဒ္ဓိံ အမန္တေတွာ ထေရေန သဒ္ဓိံ မန္တေတုကာမော ကိန္တိ တေ၊ အာနန္ဒ၊ သုတန္တိအာဒိမာဟ. တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

ဧကမိဒါဟန္တိ ဣဒံ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေ ဝဇ္ဇီနံ ဣမဿ ဝဇ္ဇိသတ္တကဿ ဒေသိတဘာဝပ္ပကာသနတ္ထံ အာဟ. အကရဏီယာတိ အကတ္တဗ္ဗာ၊ အဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ယဒိဒန္တိ နိပါတမတ္တံ. ယုဒ္ဓဿာတိ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ အဘိမုခံ ယုဒ္ဓေန ဂဟေတုံ န သက္ကာတိ အတ္ထော. အညတြ ဥပလာပနာယာတိ ဌပေတွာ ဥပလာပနံ. ဥပလာပနာ နာမ ‘‘အလံ ဝိဝါဒေန၊ ဣဒါနိ သမဂ္ဂါ ဟောမာ’’တိ ဟတ္ထိအဿရထဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီနိ ပေသေတွာ သင်္ဂဟကရဏံ၊ ဧဝဉှိ သင်္ဂဟံ ကတွာ ကေဝလံ ဝိဿာသေန သက္ကာ ဂဏှိတုန္တိ အတ္ထော. အညတြ မိထုဘေဒါတိ ဌပေတွာ မိထုဘေဒံ. ဣမိနာ ‘‘အညမညဘေဒံ ကတွာပိ သက္ကာ ဧတေ ဂဟေတု’’န္တိ ဒဿေတိ. ဣဒံ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကထာယ နယံ လဘိတွာ အာဟ. ကိံ ပန ဘဂဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဣမာယ ကထာယ နယလာဘံ ဇာနာတီတိ? အာမ ဇာနာတိ. ဇာနန္တော ကသ္မာ ကထေသိ? အနုကမ္ပာယ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘မယာ အကထိတေပိ ကတိပါဟေန ဂန္တွာ သဗ္ဗေ ဂဏှိဿတိ၊ ကထိတေ ပန သမဂ္ဂေ ဘိန္ဒန္တော တီဟိ သံဝစ္ဆရေဟိ ဂဏှိဿတိ. ဧတ္တကမ္ပိ ဇီဝိတမေဝ ဝရံ. ဧတ္တကဉှိ ဇီဝန္တာ အတ္တနော ပတိဋ္ဌာဘူတံ ပုညံ ကရိဿန္တီ’’တိ. အဘိနန္ဒိတွာတိ စိတ္တေန နန္ဒိတွာ. အနုမောဒိတွာတိ ‘‘ယာဝ သုဘာသိတမိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေနာ’’တိ ဝါစာယ အနုမောဒိတွာ. ပက္ကာမီတိ ရညော သန္တိကံ ဂတော. ရာဇာပိ တမေဝ ပေသေတွာ သဗ္ဗေ ဘိန္ဒိတွာ ဂန္တွာ အနယဗျသနံ ပါပေသိ.

၃. ပဌမသတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. တတိယေ အဘိဏှံ သန္နိပါတာတိ ဣဒံ ဝဇ္ဇိသတ္တကေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ဣဓာပိ စ အဘိဏှံ အသန္နိပတန္တာ ဒိသာသု အာဂတသာသနံ န သုဏန္တိ၊ တတော ‘‘အသုကဝိဟာရသီမာ အာကုလာ၊ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာ ဌိတာ၊ အသုကသ္မိံ ဌာနေ ဘိက္ခူ ဝေဇ္ဇကမ္မဒူတကမ္မာဒီနိ ကရောန္တိ၊ ဝိညတ္တိဗဟုလာ ဖလပုပ္ဖဒါနာဒီဟိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တီ’’တိအာဒီနိ န ဇာနန္တိ. ပါပဘိက္ခူပိ ‘‘ပမတ္တော သံဃော’’တိ ဉတွာ ရာသိဘူတာ သာသနံ ဩသက္ကာပေန္တိ. အဘိဏှံ သန္နိပတန္တာ ပန တံ ပဝတ္တိံ သုဏန္တိ၊ တတော ဘိက္ခုသံဃံ ပေသေတွာ သီမံ ဥဇုံ ကာရေန္တိ၊ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာယော ပဝတ္တာပေန္တိ၊ မိစ္ဆာဇီဝါနံ ဥဿန္နဋ္ဌာနေ အရိယဝံသိကေ ပေသေတွာ အရိယဝံသံ ကထာပေန္တိ၊ ပါပဘိက္ခူနံ ဝိနယဓရေဟိ နိဂ္ဂဟံ ကာရာပေန္တိ. ပါပဘိက္ခူပိ ‘‘အပ္ပမတ္တော သံဃော၊ န သက္ကာ အမှေဟိ ဝဂ္ဂဗန္ဓနေန ဝိစရိတု’’န္တိ ဘိဇ္ဇိတွာ ပလာယန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သမဂ္ဂါတိအာဒီသု စေတိယပဋိဇဂ္ဂနတ္ထံ ဝါ ဗောဓိဃရဥပေါသထာဂါရစ္ဆာဒနတ္ထံ ဝါ ကတိကဝတ္တံ ဝါ ဌပေတုကာမတာယ ‘‘သံဃော သန္နိပတတူ’’တိ ဘေရိယာ ဝါ ဃဏ္ဋိယာ ဝါ အာကောဋိတမတ္တာယ ‘‘မယှံ စီဝရကမ္မံ အတ္ထိ၊ မယှံ ပတ္တော ပစိတဗ္ဗော၊ မယှံ နဝကမ္မံ အတ္ထီ’’တိ ဝိက္ခေပံ ကရောန္တာ န သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. သဗ္ဗံ ပန တံ ကမ္မံ ဌပေတွာ ‘‘အဟံ ပုရိမတရံ၊ အဟံ ပုရိမတရ’’န္တိ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သန္နိပတန္တာ သမဂ္ဂါ သန္နိပတန္တိ နာမ. သန္နိပတိတာ ပန စိန္တေတွာ မန္တေတွာ ကတ္တဗ္ဗံ ကတွာ ဧကတောဝ အဝုဋ္ဌဟန္တာ န သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. ဧဝံ ဝုဋ္ဌိတေသု ဟိ ယေ ပဌမံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အမှေဟိ ဗာဟိရကထာဝ သုတာ၊ ဣဒါနိ ဝိနိစ္ဆယကထာ ဘဝိဿတီ’’တိ. ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဝုဋ္ဌဟန္တာ သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ. အပိစ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဝိဟာရသီမာ အာကုလာ၊ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာ ဌိတာ၊ အသုကဋ္ဌာနေ ဝေဇ္ဇကမ္မာဒိကာရကာ ပါပဘိက္ခူ ဥဿန္နာ’’တိ သုတွာ ‘‘ကော ဂန္တွာ တေသံ နိဂ္ဂဟံ ကရိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ ပဌမံ၊ အဟံ ပဌမ’’န္တိ ဝတွာ ဂစ္ဆန္တာပိ သမဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟန္တိ နာမ.

အာဂန္တုကံ ပန ဒိသွာ ‘‘ဣမံ ပရိဝေဏံ ယာဟိ၊ ဧတံ ပရိဝေဏံ ယာဟိ၊ အယံ ကော’’တိ အဝတွာ သဗ္ဗေ ဝတ္တံ ကရောန္တာပိ၊ ဇိဏ္ဏပတ္တစီဝရကံ ဒိသွာ တဿ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ပတ္တစီဝရံ ပရိယေသန္တာပိ၊ ဂိလာနဿ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ ပရိယေသမာနာပိ၊ ဂိလာနမေဝ အနာထံ ‘‘အသုကပရိဝေဏံ ယာဟီ’’တိ အဝတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပရိဝေဏေ ပဋိဇဂ္ဂန္တာပိ၊ ဧကော ဩလီယမာနကော ဂန္ထော ဟောတိ၊ ပညဝန္တံ ဘိက္ခုံ သင်္ဂဏှိတွာ တေန တံ ဂန္ထံ ဥက္ခိပါပေန္တာပိ သမဂ္ဂါ သံဃကရဏီယာနိ ကရောန္တိ နာမ.

အပ္ပညတ္တန္တိအာဒီသု နဝံ အဓမ္မိကံ ကတိကဝတ္တံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ဝါ ဂဏှန္တာ အပ္ပညတ္တံ ပညာပေန္တိ နာမ ပုရာဏသန္ထတဝတ္ထုသ္မိံ သာဝတ္ထိယံ ဘိက္ခူ ဝိယ. ဥဒ္ဓမ္မံ ဥဗ္ဗိနယံ သာသနံ ဒီပေန္တာ ပညတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ နာမ၊ ဝဿသတပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဝိယ. ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာ ပန အာပတ္တိယော သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမန္တာ ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ န ဝတ္တန္တိ နာမ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဝိယ. တထာ အကရောန္တာ ပန အပညတ္တံ န ပညာပေန္တိ၊ ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ၊ ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ နာမ အာယသ္မာ ဥပသေနော ဝိယ၊ အာယသ္မာ ယသော ကာကဏ္ဍကပုတ္တော ဝိယ၊ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဝိယ စ. ဝုဒ္ဓိယေဝါတိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝုဒ္ဓိယေဝ၊ နော ပရိဟာနိ.

ထေရာတိ ထိရဘာဝပ္ပတ္တာ ထေရကာရကေဟိ ဂုဏေဟိ သမန္နာဂတာ. ဗဟူ ရတ္တိယော ဇာနန္တီတိ ရတ္တညူ. စိရံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဧတေသန္တိ စိရပဗ္ဗဇိတာ. သံဃဿ ပိတိဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ သံဃပိတရော. ပိတိဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ သံဃံ ပရိဏေန္တိ၊ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟုတွာ တီသု သိက္ခာသု ပဝတ္တေန္တီတိ သံဃပရိဏာယကာ.

ယေ တေသံ သက္ကာရာဒီနိ န ကရောန္တိ၊ ဩဝါဒတ္ထာယ ဒွေ တယော ဝါရေ ဥပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ တေပိ တေသံ ဩဝါဒံ န ဒေန္တိ၊ ပဝေဏိကထံ န ကထေန္တိ၊ သာရဘူတံ ဓမ္မပရိယာယံ န သိက္ခာပေန္တိ. တေ တေဟိ ဝိဿဋ္ဌာ သီလာဒီဟိ ဓမ္မက္ခန္ဓေဟိ သတ္တဟိ စ အရိယဓနေဟီတိ ဧဝမာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပရိဟာယန္တိ. ယေ ပန တေသံ သက္ကာရာဒီနိ ကရောန္တိ၊ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ တေ ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိကံ ဩဝါဒံ ဒေန္တိ၊ ပဝေဏိကထံ ကထေန္တိ၊ သာရဘူတံ ဓမ္မပရိယာယံ သိက္ခာပေန္တိ၊ တေရသဟိ ဓုတင်္ဂေဟိ ဒသဟိ ကထာဝတ္ထူဟိ အနုသာသန္တိ. တေ တေသံ ဩဝါဒေ ဌတွာ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ဝဍ္ဎမာနာ သာမညတ္ထံ အနုပါပုဏန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဟာနိဝုဒ္ဓိယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ပုနဗ္ဘဝေါ သီလမဿာတိ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ၊ ပုနဗ္ဘဝဒါယိကာတိ အတ္ထော၊ တဿာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာယ. န ဝသံ ဂစ္ဆိဿန္တီတိ ဧတ္ထ ယေ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ကာရဏာ ဥပဋ္ဌာကာနံ ပဒါနုပဒိကာ ဟုတွာ ဂါမတော ဂါမံ ဝိစရန္တိ၊ တေ တဿာ ဝသံ ဂစ္ဆန္တိ နာမ. ဣတရေ န ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ဟာနိဝုဒ္ဓိယော ပါကဋာယေဝ.

အာရညကေသူတိ ပဉ္စဓနုသတိကပစ္ဆိမေသု. သာပေက္ခာတိ သာလယာ. ဂါမန္တသေနာသနေသု ဟိ ဈာနံ အပ္ပေတွာပိ တတော ဝုဋ္ဌိတမတ္တောဝ ဣတ္ထိပုရိသဒါရကဒါရိကာဒိသဒ္ဒံ သုဏာတိ၊ ယေနဿ အဓိဂတဝိသေသောပိ ဟာယတိယေဝ. အရညသေနာသနေ နိဒ္ဒါယိတွာပိ ပဗုဒ္ဓမတ္တော သီဟဗျဂ္ဃမောရာဒီနံ သဒ္ဒံ သုဏာတိ၊ ယေန အရညေ ပီတိံ ပဋိလဘိတွာ တမေဝ သမ္မသန္တော အဂ္ဂဖလေ ပတိဋ္ဌာတိ. ဣတိ ဘဂဝါ ဂါမန္တသေနာသနေ ဈာနံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နဘိက္ခုတော အရညေ နိဒ္ဒါယမာနမေဝ ပသံသတိ. တသ္မာ တမေဝ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ‘‘အာရညကေသု သေနာသနေသု သာပေက္ခာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ အာဟ.

ပစ္စတ္တညေဝ သတိံ ဥပဋ္ဌာပေဿန္တီတိ အတ္တနာဝ အတ္တနော အဗ္ဘန္တရေ သတိံ ဥပဋ္ဌပေဿန္တိ. ပေသလာတိ ပိယသီလာ. ဣဓာပိ သဗြဟ္မစာရီနံ အာဂမနံ အနိစ္ဆန္တာ နေဝါသိကာ အဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ အပ္ပသန္နာ၊ ဝိဟာရံ သမ္ပတ္တဘိက္ခူနံ ပစ္စုဂ္ဂမန-ပတ္တစီဝရပဋိဂ္ဂဟဏ-အာသနပညာပနတာလဝဏ္ဋဂ္ဂဟဏာဒီနိ န ကရောန္တိ. အထ နေသံ အဝဏ္ဏော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ ‘‘အသုကဝိဟာရဝါသိနော ဘိက္ခူ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌာနံ ဝတ္တပ္ပဋိဝတ္တမ္ပိ န ကရောန္တီ’’တိ. တံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရဒွါရေန ဂစ္ဆန္တာပိ ဝိဟာရံ န ပဝိသန္တိ. ဧဝံ အနာဂတာနံ အနာဂမနမေဝ ဟောတိ. အာဂတာနံ ပန ဖာသုဝိဟာရေ အသတိ ယေပိ အဇာနိတွာ အာဂတာ၊ တေ ‘‘ဝသိဿာမာတိ တာဝစိန္တေတွာ အာဂတမှာ၊ ဣမေသံ ပန နေဝါသိကာနံ ဣမိနာ နီဟာရေန ကော ဝသိဿတီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ သော ဝိဟာရော အညေသံ ဘိက္ခူနံ အနာဝါသောဝ ဟောတိ. တတော နေဝါသိကာ သီလဝန္တာနံ ဒဿနံ အလဘန္တာ ကင်္ခါဝိနောဒကံ ဝါ အာစာရသိက္ခာပကံ ဝါ မဓုရဓမ္မသဝနံ ဝါ န လဘန္တိ. တေသံ နေဝ အဂ္ဂဟိတဓမ္မဂ္ဂဟဏံ န ဂဟိတသဇ္ဈာယကရဏံ ဟောတိ. ဣတိ နေသံ ဟာနိယေဝ ဟောတိ၊ န ဝုဒ္ဓိ.

ယေ ပန သဗြဟ္မစာရီနံ အာဂမနံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တေ သဒ္ဓါ ဟောန္တိ ပသန္နာ၊ အာဂတာနံ သဗြဟ္မစာရီနံ ပစ္စုဂ္ဂမနာဒီနိ ကတွာ သေနာသနံ ပညပေတွာ ဒေန္တိ၊ တေ ဂဟေတွာ ဘိက္ခာစာရံ ပဝိသန္တိ၊ ကင်္ခံ ဝိနောဒေန္တိ၊ မဓုရဓမ္မဿဝနံ လဘန္တိ. အထ နေသံ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ ‘‘အသုကဝိဟာရေ ဘိက္ခူ ဧဝံ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဝတ္တသမ္ပန္နာ သင်္ဂါဟကာ’’တိ. တံ သုတွာ ဘိက္ခူ ဒူရတောပိ အာဂစ္ဆန္တိ. တေသံ နေဝါသိကာ ဝတ္တံ ကရောန္တိ၊ သမီပံ ဂန္တွာ ဝုဍ္ဎတရံ အာဂန္တုကံ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒန္တိ၊ နဝကတရဿ သန္တိကေ အာသနံ ဂဟေတွာ နိသီဒိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသိဿထ၊ ဂမိဿထာ’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. ‘‘ဂမိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘သပ္ပါယံ သေနာသနံ၊ သုလဘာ ဘိက္ခာ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ ဂန္တုံ န ဒေန္တိ. ဝိနယဓရော စေ ဟောတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဝိနယံ သဇ္ဈာယန္တိ. သုတ္တန္တာဒိဓရော စေ၊ တဿ သန္တိကေ တံ တံ ဓမ္မံ သဇ္ဈာယန္တိ. တေ အာဂန္တုကထေရာနံ ဩဝါဒေ ဌတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တိ. အာဂန္တုကာ ‘‘ဧကံ ဒွေ ဒိဝသာနိ ဝသိဿာမာတိ အာဂတမှာ၊ ဣမေသံ ပန သုခသံဝါသတာယ ဒသ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဝသိမှာ’’တိ ဝတ္တာရော ဟောန္တိ. ဧဝမေတ္ထ ဟာနိဝုဒ္ဓိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၄. ဒုတိယသတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄. စတုတ္ထေ န ကမ္မာရာမာတိ ယေ ဒိဝသံ စီဝရကမ္မ-ကာယဗန္ဓနပရိဿာဝန-ဓမ္မကရဏ-သမ္မဇ္ဇနိ-ပါဒကဌလိကာဒီနေဝ ကရောန္တိ၊ တေ သန္ဓာယေသ ပဋိက္ခေပေါ. ယော ပန တေသံ ကရဏဝေလာယ ဧဝံ ဧတာနိ ကရောတိ၊ ဥဒ္ဒေသဝေလာယ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှာတိ၊ သဇ္ဈာယဝေလာယ သဇ္ဈာယတိ၊ စေတိယင်္ဂဏဝတ္တဝေလာယ စေတိယင်္ဂဏဝတ္တံ ကရောတိ၊ မနသိကာရဝေလာယ မနသိကာရံ ကရောတိ၊ န သော ကမ္မာရာမော နာမ.

ယော ဣတ္ထိဝဏ္ဏပုရိသဝဏ္ဏာဒိဝသေန အာလာပသလ္လာပံ ကရောန္တောယေဝ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဝီတိနာမေတိ၊ ဧဝရူပေ ဘဿေ ပရိယန္တကာရီ န ဟောတိ၊ အယံ ဘဿာရာမော နာမ. ယော ပန ရတ္တိန္ဒိဝံ ဓမ္မံ ကထေတိ၊ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ အယံ အပ္ပဘဿောဝ ဘဿေ ပရိယန္တကာရီယေဝ. ကသ္မာ? ‘‘သန္နိပတိတာနံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွယံ ကရဏီယံ ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၇၃) ဝုတ္တတ္တာ.

ယော ဌိတောပိ ဂစ္ဆန္တောပိ နိသိန္နောပိ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူတော နိဒ္ဒါယတိယေဝ၊ အယံ နိဒ္ဒါရာမော နာမ. ယဿ ပန ကရဇကာယဂေလညေန စိတ္တံ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတိ၊ နာယံ နိဒ္ဒါရာမော. တေနေဝါဟ – ‘‘အဘိဇာနာမဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သတော သမ္ပဇာနော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၈၇).

ယော ‘‘ဧကဿ ဒုတိယော၊ ဒွိန္နံ တတိယော၊ တိဏ္ဏံ စတုတ္ထော’’တိ ဧဝံ သံသဋ္ဌောဝ ဝိဟရတိ၊ ဧကကော အဿာဒံ န လဘတိ၊ အယံ သင်္ဂဏိကာရာမော. ယော ပန စတူသု ဣရိယာပထေသု ဧကကောဝ အဿာဒံ လဘတိ၊ နာယံ သင်္ဂဏိကာရာမော.

အသန္တသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ သမန္နာဂတာ ဒုဿီလာ ပါပိစ္ဆာ နာမ. ယေသံ ပါပကာ မိတ္တာ စတူသု ဣရိယာပထေသု သဟ အယနတော ပါပသဟာယာ၊ ယေ စ တန္နိန္နတပ္ပေါဏတပ္ပဗ္ဘာရတာယ ပါပေသု သမ္ပဝင်္ကာ၊ တေ ပါပမိတ္တာ ပါပသဟာယာ ပါပသမ္ပဝင်္ကာ နာမ.

ဩရမတ္တကေနာတိ အဝရမတ္တကေန အပ္ပမတ္တကေန. အန္တရာတိ အရဟတ္တံ အပ္ပတွာဝ ဧတ္ထန္တရေ. ဝေါသာနန္တိ ပရိနိဋ္ဌိတဘာဝံ ‘‘အလမေတ္တာဝတာ’’တိ ဩသက္ကနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယာဝ သီလပါရိသုဒ္ဓိဇ္ဈာနဝိပဿနာ သောတာပန္နဘာဝါဒီနံ အညတရမတ္တကေန ဝေါသာနံ နာပဇ္ဇိဿန္တိ၊ တာဝ ဝုဒ္ဓိယေဝ ဘိက္ခူနံ ပါဋိကင်္ခါ၊ နော ပရိဟာနီတိ.

၇. သညာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၇. သတ္တမေ အနိစ္စသညာဒယော အနိစ္စာနုပဿနာဒီဟိ သဟဂတသညာ.

၈. ပဌမပရိဟာနိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၈. အဋ္ဌမေ ဥပ္ပန္နာနံ သံဃကိစ္စာနံ နိတ္ထရဏေန ဘာရံ ဝဟန္တီတိ ဘာရဝါဟိနော. တေ တေန ပညာယိဿန္တီတိ တေ ထေရာ တေန အတ္တနော ထေရဘာဝါနုရူပေန ကိစ္စေန ပညာယိဿန္တိ. တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတီတိ ပယောဂံ အာပဇ္ဇတိ၊ သယံ တာနိ ကိစ္စာနိ ကာတုံ အာရဘတီတိ.

၉. ဒုတိယပရိဟာနိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၉. နဝမေ ဘိက္ခုဒဿနံ ဟာပေတီတိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒဿနတ္ထာယ ဂမနံ ဟာပေတိ. အဓိသီလေတိ ပဉ္စသီလဒသသီလသင်္ခါတေ ဥတ္တမသီလေ. ဣတော ဗဟိဒ္ဓါတိ ဣမမှာ သာသနာ ဗဟိဒ္ဓါ. ဒက္ခိဏေယျံ ဂဝေသတီတိ ဒေယျဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကေ ပရိယေသတိ. တတ္ထ စ ပုဗ္ဗကာရံ ကရောတီတိ တေသံ ဗာဟိရာနံ တိတ္ထိယာနံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ဘိက္ခူနံ ဒေတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ဝဇ္ဇိသတ္တကဝဂ္ဂေါ တတိယော.

၄. ဒေဝတာဝဂ္ဂေါ

၅. ပဌမမိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၆. စတုတ္ထဿ ပဉ္စမေ ဒုဒ္ဒဒန္တိ ဒုပ္ပရိစ္စဇံ မဟာရဟံ ဘဏ္ဍကံ. ဒုက္ကရံ ကရောတီတိ ကာတုံ အသုကရံ ကမ္မံ ကရောတိ. ဒုက္ခမံ ခမတီတိ သဟာယဿ အတ္ထာယ ဒုရဓိဝါသံ အဓိဝါသေတိ. ဂုယှမဿ အာဝိကရောတီတိ အတ္တနော ဂုယှံ တဿ အာဝိကရောတိ. ဂုယှမဿ ပရိဂုဟတီတိ တဿ ဂုယှံ အညေသံ နာစိက္ခတိ. ခီဏေန နာတိမညတီတိ တဿ ဘောဂေ ခီဏေ တေန ခယေန တံ နာတိမညတိ၊ တသ္မိံ ဩမာနံ အတ္တနိ စ အတိမာနံ န ကရောတိ.

၆. ဒုတိယမိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၇. ဆဋ္ဌေ ဝတ္တာတိ ဝစနကုသလော. ဝစနက္ခမောတိ ဝစနံ ခမတိ၊ ဒိန္နံ ဩဝါဒံ ကရောတိ. ဂမ္ဘီရန္တိ ဂုယှံ ရဟဿံ ဈာနနိဿိတံ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနနိဿိတံ.

၇. ပဌမပဋိသမ္ဘိဒါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၈. သတ္တမေ ဣဒံ မေ စေတသော လီနတ္တန္တိ ဥပ္ပန္နေ စေတသော လီနတ္တေ ‘‘ဣဒံ မေ စေတသော လီနတ္တ’’န္တိ ယထာသဘာဝတော ဇာနာတိ. အဇ္ဈတ္တံ သံခိတ္တံ နာမ ထိနမိဒ္ဓါနုဂတံ. ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခိတ္တံ နာမ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဝိက္ခိတ္တံ. ဝေဒနာတိအာဒီနိ ပပဉ္စမူလဝသေန ဂဟိတာနိ. ဝေဒနာ ဟိ တဏှာယ မူလံ သုခဝသေန တဏှုပ္ပတ္တိတော၊ သညာ ဒိဋ္ဌိယာ မူလံ အဝိဘူတာရမ္မဏေ ဒိဋ္ဌိဥပ္ပတ္တိတော၊ ဝိတက္ကော မာနဿ မူလံ ဝိတက္ကဝသေန အသ္မီတိ မာနုပ္ပတ္တိတော. သပ္ပါယာသပ္ပါယေသူတိ ဥပကာရာနုပကာရေသု. နိမိတ္တန္တိ ကာရဏံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဒေဝတာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

၅. မဟာယညဝဂ္ဂေါ

၁-၂. သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၄-၄၅. ပဉ္စမဿ ပဌမေ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယောတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ဌာနာနိ. သေယျထာပီတိ နိဒဿနတ္ထေ နိပါတော၊ ယထာ မနုဿာတိ အတ္ထော. အပရိမာဏေသု ဟိ စက္ကဝါဠေသု အပရိမာဏာနံ မနုဿာနံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိဝသေန ဒွေပိ ဧကသဒိသာ နတ္ထိ. ယေပိ ဟိ ကတ္ထစိ ယမကဘာတရော ဝဏ္ဏေန ဝါ သဏ္ဌာနေန ဝါ သဒိသာ ဟောန္တိ၊ တေသမ္ပိ အာလောကိတဝိလောကိတကထိတဟသိတဂမနဋ္ဌာနာဒီဟိ ဝိသေသော ဟောတိယေဝ. တသ္မာ နာနတ္တကာယာတိ ဝုတ္တာ. ပဋိသန္ဓိသညာ ပန နေသံ တိဟေတုကာပိ ဒွိဟေတုကာပိ အဟေတုကာပိ ဟောတိ. တသ္မာ နာနတ္တသညိနောတိ ဝုတ္တာ. ဧကစ္စေ စ ဒေဝါတိ ဆ ကာမာဝစရဒေဝါ. တေသု ဟိ ကေသဉ္စိ ကာယော နီလော ဟောတိ၊ ကေသဉ္စိ ပီတကာဒိဝဏ္ဏော. သညာ ပန တေသံ ဒွိဟေတုကာပိ တိဟေတုကာပိ ဟောတိ၊ အဟေတုကာ နတ္ထိ. ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာတိ စတုအပါယဝိနိမုတ္တာ ဥတ္တရမာတာ ယက္ခိနီ၊ ပိယင်္ကရမာတာ၊ ဖုဿမိတ္တာ၊ ဓမ္မဂုတ္တာတိ ဧဝမာဒိကာ အညေ စ ဝေမာနိကာ ပေတာ. ဧတေသဉှိ ပီတဩဒါတကာဠမင်္ဂုရစ္ဆဝိသာမဝဏ္ဏာဒိဝသေန စေဝ ကိသ ထူလရဿဒီဃဝသေန စ ကာယော နာနာ ဟောတိ၊ မနုဿာနံ ဝိယ ဒွိဟေတုကတိဟေတုကအဟေတုကဝသေန သညာပိ. တေ ပန ဒေဝါ ဝိယ န မဟေသက္ခာ၊ ကပဏမနုဿာ ဝိယ အပ္ပေသက္ခာ ဒုလ္လဘဃာသစ္ဆာဒနာ ဒုက္ခပီဠိတာ ဝိဟရန္တိ. ဧကစ္စေ ကာဠပက္ခေ ဒုက္ခိတာ ဇုဏှပက္ခေ သုခိတာ ဟောန္တိ. တသ္မာ သုခသမုဿယတော ဝိနိပတိတတ္တာ ဝိနိပါတိကာတိ ဝုတ္တာ. ယေ ပနေတ္ထ တိဟေတုကာ၊ တေသံ ဓမ္မာဘိသမယောပိ ဟောတိ ပိယင်္ကရမာတာဒီနံ ဝိယ.

ဗြဟ္မကာယိကာတိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇဗြဟ္မပုရောဟိတမဟာဗြဟ္မာနော. ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာတိ တေ သဗ္ဗေပိ ပဌမဇ္ဈာနေန အဘိနိဗ္ဗတ္တာ. ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ ပန ပရိတ္တေန အဘိနိဗ္ဗတ္တာ၊ တေသံ ကပ္ပဿ တတိယော ဘာဂေါ အာယုပ္ပမာဏံ. ဗြဟ္မပုရောဟိတာ မဇ္ဈိမေန၊ တေသံ ဥပဍ္ဎကပ္ပေါ အာယုပ္ပမာဏံ၊ ကာယော စ တေသံ ဝိပ္ဖါရိကတရော ဟောတိ. မဟာဗြဟ္မာနော ပဏီတေန၊ တေသံ ကပ္ပေါ အာယုပ္ပမာဏံ၊ ကာယော စ ပန တေသံ အတိဝိပ္ဖါရိကောဝ ဟောတိ. ဣတိ တေ ကာယဿ နာနတ္တာ ပဌမဇ္ဈာနဝသေန သညာယ ဧကတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ယထာ စ တေ၊ ဧဝံ စတူသု အပါယေသု သတ္တာ. နိရယေသု ဟိ ကေသဉ္စိ ဂါဝုတံ၊ ကေသဉ္စိ အဍ္ဎယောဇနံ၊ ကေသဉ္စိ ယောဇနံ အတ္တဘာဝေါ ဟောတိ၊ ဒေဝဒတ္တဿ ပန ယောဇနသတိကော ဇာတော. တိရစ္ဆာနေသုပိ ကေစိ ခုဒ္ဒကာ၊ ကေစိ မဟန္တာ. ပေတ္တိဝိသယေသုပိ ကေစိ သဋ္ဌိဟတ္ထာ၊ ကေစိ အသီတိဟတ္ထာ ဟောန္တိ၊ ကေစိ သုဝဏ္ဏာ၊ ကေစိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ. တထာ ကာလကဉ္စိကာ အသုရာ. အပိစေတ္ထ ဒီဃပိဋ္ဌိကပေတာ နာမ သဋ္ဌိယောဇနိကာပိ ဟောန္တိ. သညာ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ အကုသလဝိပါကာဟေတုကာဝ ဟောတိ. ဣတိ အာပါယိကာပိ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ.

အာဘဿရာတိ ဒဏ္ဍဥက္ကာယ အစ္စိ ဝိယ ဧတေသံ သရီရတော အာဘာ ဆိဇ္ဇိတွာ ဆိဇ္ဇိတွာ ပတန္တီ ဝိယ သရတိ ဝိဿရတီတိ အာဘဿရာ. တေသု ပဉ္စကနယေ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနဒွယံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ဥပပန္နာ ပရိတ္တာဘာ နာမ ဟောန္တိ၊ တေသံ ဒွေ ကပ္ပါ အာယုပ္ပမာဏံ. မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ဥပပန္နာ အပ္ပမာဏာဘာ နာမ ဟောန္တိ၊ တေသံ စတ္တာရော ကပ္ပါ အာယုပ္ပမာဏံ. ပဏီတံ ဘာဝေတွာ ဥပပန္နာ အာဘဿရာ နာမ ဟောန္တိ၊ တေသံ အဋ္ဌ ကပ္ပါ အာယုပ္ပမာဏံ. ဣဓ ပန ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန သဗ္ဗေဝ တေ ဂဟိတာ. သဗ္ဗေသဉှိ တေသံ ကာယော ဧကဝိပ္ဖါရောဝ ဟောတိ၊ သညာ ပန အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ ဝါ အဝိတက္ကအဝိစာရာ ဝါတိ နာနာ.

သုဘကိဏှာတိ သုဘေန ဝေါကိဏ္ဏာ ဝိကိဏ္ဏာ၊ သုဘေန သရီရပ္ပဘာဝဏ္ဏေန ဧကဂ္ဃနာတိ အတ္ထော. ဧတေသဉှိ န အာဘဿရာနံ ဝိယ ဆိဇ္ဇိတွာ ဆိဇ္ဇိတွာ ပဘာ ဂစ္ဆတိ. ပဉ္စကနယေ ပန ပရိတ္တမဇ္ဈိမပဏီတဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနဿ ဝသေန သောဠသဗာတ္တိံသစတုဿဋ္ဌိကပ္ပါယုကာ ပရိတ္တအပ္ပမာဏသုဘကိဏှာ နာမ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. ဣတိ သဗ္ဗေပိ တေ ဧကတ္တကာယာ စေဝ စတုတ္ထဇ္ဈာနသညာယ ဧကတ္တသညိနော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝေဟပ္ဖလာပိ စတုတ္ထဝိညာဏဋ္ဌိတိမေဝ ဘဇန္တိ. အသညသတ္တာ ဝိညာဏာဘာဝါ ဧတ္ထ သင်္ဂဟံ န ဂစ္ဆန္တိ၊ သတ္တာဝါသေသု ဂစ္ဆန္တိ.

သုဒ္ဓါဝါသာ ဝိဝဋ္ဋပက္ခေ ဌိတာ န သဗ္ဗကာလိကာ၊ ကပ္ပသတသဟဿမ္ပိ အသင်္ခေယျမ္ပိ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သောဠသကပ္ပသဟဿအဗ္ဘန္တရေ ဗုဒ္ဓေသု ဥပ္ပန္နေသုယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တိဿ ဘဂဝတော ခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနသဒိသာ ဟောန္တိ. တသ္မာ နေဝ ဝိညာဏဋ္ဌိတိံ န သတ္တာဝါသံ ဘဇန္တိ. မဟာသီဝတ္ထေရော ပန ‘‘န ခေါ ပန သော၊ သာရိပုတ္တ၊ အာဝါသော သုလဘရူပေါ၊ ယော မယာ အနာဝုတ္ထပုဗ္ဗော ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ အညတြ သုဒ္ဓါဝါသေဟိ ဒေဝေဟီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၆၀) ဣမိနာ သုတ္တေန သုဒ္ဓါဝါသာပိ စတုတ္ထဝိညာဏဋ္ဌိတိံ စတုတ္ထသတ္တာဝါသဉ္စ ဘဇန္တီတိ ဝဒတိ၊ တံ အပ္ပတိဗာဟိယတ္တာ သုတ္တဿ အနုညာတံ.

နေဝသညာနာသညာယတနံ ယထေဝ သညာယ၊ ဧဝံ ဝိညာဏဿာပိ သုခုမတ္တာ နေဝ ဝိညာဏံ နာဝိညာဏံ. တသ္မာ ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု န ဝုတ္တံ. ဒုတိယေ သမာဓိပရိက္ခာရာတိ မဂ္ဂသမာဓိဿ သမ္ဘာရာ.

၃. ပဌမအဂ္ဂိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၆. တတိယေ သဗ္ဗေပိ ရာဂါဒယော အနုဍဟနဋ္ဌေန အဂ္ဂီ. အာဟုနေယျဂ္ဂီတိအာဒီသု ပနေတ္ထ အာဟုနံ ဝုစ္စတိ သက္ကာရော၊ အာဟုနံ အရဟန္တီတိ အာဟုနေယျာ. မာတာပိတရော ဟိ ပုတ္တာနံ ဗဟုပကာရတ္တာ အာဟုနံ အရဟန္တိ၊ တေသု ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇမာနာ ပုတ္တာ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ. တသ္မာ ကိဉ္စာပိ မာတာပိတရော န အနုဍဟန္တိ၊ အနုဍဟနဿ ပန ပစ္စယာ ဟောန္တိ. ဣတိ အနုဍဟနဋ္ဌေနေဝ အာဟုနေယျဂ္ဂီတိ ဝုစ္စန္တိ. ဂဟပတီတိ ပန ဂေဟသာမိကော ဝုစ္စတိ၊ သော မာတုဂါမဿ သယနဝတ္ထာလင်္ကာရာဒိအနုပ္ပဒါနေန ဗဟုပကာရော. တံ အတိစရန္တော မာတုဂါမော နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တတိ. တသ္မာ သောပိ ပုရိမနယေနေဝ အနုဍဟနဋ္ဌေန ဂဟပတဂ္ဂီတိ ဝုတ္တော. ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂီတိ ဧတ္ထ ပန ဒက္ခိဏာတိ စတ္တာရော ပစ္စယာ၊ ဘိက္ခုသံဃော ဒက္ခိဏေယျော. သော ဟိ ဂိဟီနံ တီသု သရဏေသု ပဉ္စသု သီလေသု ဒသသု သီလေသု မာတာပိတုပဋ္ဌာနေ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏုပဋ္ဌာနေတိ ဧဝမာဒီသု ကလျာဏဓမ္မေသု နိယောဇနေန ဗဟုပကာရော. တသ္မိံ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ ဂိဟီ ဘိက္ခုသံဃံ အက္ကောသိတွာ ပရိဘာသိတွာ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ. တသ္မာ သောပိ ပုရိမနယေနေဝ အနုဍဟနဋ္ဌေန ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂီတိ ဝုတ္တော. ကဋ္ဌတော နိဗ္ဗတ္တော ပါကတိကောဝ အဂ္ဂိ ကဋ္ဌဂ္ဂိ နာမ.

၄. ဒုတိယအဂ္ဂိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇. စတုတ္ထေ ဥဂ္ဂတသရီရဿာတိ သော ကိရ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော အတ္တဘာဝေနပိ ဘောဂေဟိပိ ဥဂ္ဂတော သာရပ္ပတ္တော အဟောသိ၊ တသ္မာ ဥဂ္ဂတသရီရောတွေဝ ပညာယိတ္ထ. ဥပက္ခဋောတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတော. ထူဏူပနီတာနီတိ ယူပသင်္ခါတံ ထူဏံ ဥပနီတာနိ. ယညတ္ထာယာတိ ဝဓိတွာ ယဇနတ္ထာယ. ဥပသင်္ကမီတိ သော ကိရ သဗ္ဗံ တံ ယညသမ္ဘာရံ သဇ္ဇေတွာ စိန္တေသိ – ‘‘သမဏော ကိရ ဂေါတမော မဟာပညော၊ ကိံ နု ခေါ မေ ယညဿ ဝဏ္ဏံ ကထေဿတိ ဥဒါဟု အဝဏ္ဏံ၊ ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အဂ္ဂိဿ အာဒါနန္တိ ယညယဇနတ္ထာယ နဝဿ မင်္ဂလဂ္ဂိနော အာဒိယနံ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗေန သုတေန သဗ္ဗံ သုတံ သမေတိ သံသန္ဒတိ၊ ဧကသဒိသံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သတ္ထာနီတိ ဝိဟိံသနဋ္ဌေန သတ္ထာနိ ဝိယာတိ သတ္ထာနိ. သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတီတိ အတ္တနာဝ ပဌမတရံ အာရဘတိ. ဟန္တုန္တိ ဟနိတုံ.

ပဟာတဗ္ဗာတိ ပရိဟရိတဗ္ဗာ. အတောဟယန္တိ အတော ဟိ မာတာပိတိတော အယံ. အာဟုတောတိ အာဂတော. သမ္ဘူတောတိ ဥပ္ပန္နော. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဂဟပတဂ္ဂီတိ အယံ ပုတ္တဒါရာဒိဂဏော ယသ္မာ၊ ဂဟပတိ၊ ဝိယ ဂေဟသာမိကော ဝိယ ဟုတွာ အဂ္ဂတိ ဝိစရတိ၊ တသ္မာ ဂဟပတဂ္ဂီတိ ဝုစ္စတိ. အတ္တာနန္တိ စိတ္တံ. ဒမေန္တီတိ ဣန္ဒြိယဒမနေန ဒမေန္တိ. သမေန္တီတိ ရာဂါဒိသမနေန သမေန္တိ. တေသညေဝ ပရိနိဗ္ဗာပနေန ပရိနိဗ္ဗာပေန္တိ. နိက္ခိပိတဗ္ဗောတိ ယထာ န ဝိနဿတိ၊ ဧဝံ ဌပေတဗ္ဗော. ဥပဝါယတန္တိ ဥပဝါယတု. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ဗြာဟ္မဏော သဗ္ဗေသမ္ပိ တေသံ ပါဏာနံ ဇီဝိတံ ဒတွာ ယညသာလံ ဝိဒ္ဓံသေတွာ သတ္ထု သာသနေ ဩပါနဘူတော အဟောသီတိ.

၅-၆. သညာသုတ္တဒွယဝဏ္ဏနာ

၄၈-၄၉. ပဉ္စမေ အမတောဂဓာတိ နိဗ္ဗာနပတိဋ္ဌာ. အမတပရိယောသာနာတိ နိဗ္ဗာနာဝသာနာ. ဆဋ္ဌေ မေထုနဓမ္မသမာပတ္တိယာတိ မေထုနဓမ္မေန သမင်္ဂိဘာဝတော. နှာရုဒဒ္ဒုလန္တိ နှာရုခဏ္ဍံ နှာရုဝိလေခနံ ဝါ. အနုသန္ဒတီတိ ပဝတ္တတိ. နတ္ထိ မေ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသောတိ နတ္ထိ မယှံ ပုဗ္ဗေန အဘာဝိတကာလေန သဒ္ဓိံ အပရံ ဘာဝိတကာလေ ဝိသေသော. လောကစိတြေသူတိ တိဓာတုကလောကသန္နိဝါသသင်္ခါတေသု လောကစိတြေသု. အာလသျေတိ အာလသိယဘာဝေ. ဝိဿဋ္ဌိယေတိ ဝိဿဋ္ဌဘာဝေ. အနနုယောဂေတိ ယောဂဿ အနနုယုဉ္ဇနေ. အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတန္တိ အဟင်္ကာရဒိဋ္ဌိတော စ မမင်္ကာရတဏှာတော စ နဝဝိဓမာနတော စ အပဂတံ. ဝိဓာသမတိက္ကန္တန္တိ တိဿော ဝိဓာ အတိက္ကန္တံ. သန္တန္တိ တပ္ပစ္စနီကကိလေသေဟိ သန္တံ. သုဝိမုတ္တန္တိ ပဉ္စဟိ ဝိမုတ္တီဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တံ.

၇. မေထုနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၀. သတ္တမေ ဥပသင်္ကမီတိ ဘုတ္တပါတရာသော ဒါသကမ္မကရပရိဝုတော ဥပသင်္ကမိ. ဘဝမ္ပိနောတိ ဘဝမ္ပိ နု. ဗြဟ္မစာရီ ပဋိဇာနာတီတိ ‘‘အဟံ ဗြဟ္မစာရီ’’တိ ဧဝံ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ပဋိဇာနာတီတိ ပုစ္ဆတိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ဗြာဟ္မဏသမယေ ဝေဒံ ဥဂ္ဂဏှန္တာ အဋ္ဌစတ္တာလီသ ဝဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. သမဏော ပန ဂေါတမော အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တော တီသု ပါသာဒေသု တိဝိဓနာဋကရတိယာ အဘိရမိ၊ ဣဒါနိ ကိံ နု ခေါ ဝက္ခတီ’’တိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယေဝံ ပုစ္ဆတိ. တတော ဘဂဝါ မန္တေန ကဏှသပ္ပံ ဂဏှန္တော ဝိယ အမိတ္တံ ဂီဝါယ ပါဒေန အက္ကမန္တော ဝိယ အတ္တနော သံကိလေသကာလေ ဆဗ္ဗဿာနိ ပဓာနစရိယာယ ရဇ္ဇသုခံ ဝါ ပါသာဒေသု နာဋကသမ္ပတ္တိံ ဝါ အာရဗ္ဘ ဝိတက္ကမတ္တဿာပိ အနုပ္ပန္နဘာဝံ သန္ဓာယ သီဟနာဒံ နဒန္တော ယဉှိ တံ ဗြာဟ္မဏာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိန္တိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝံ. ဒုက္ခသ္မာတိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခတော. သဉ္ဇဂ္ဃတီတိ ဟသိတကထံ ကထေတိ. သံကီဠတီတိ ကေဠိံ ကရောတိ. သံကေဠာယတီတိ မဟာဟသိတံ ဟသတိ. စက္ခုနာ စက္ခုန္တိ အတ္တနော စက္ခုနာ တဿာ စက္ခုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဥပနိဇ္ဈာယတိ. တိရောကုဋ္ဋံ ဝါ တိရောပါကာရံ ဝါတိ ပရကုဋ္ဋေ ဝါ ပရပါကာရေ ဝါ. ဒေဝေါတိ ဧကော ဒေဝရာဇာ. ဒေဝညတရောတိ အညတရော ဒေဝပုတ္တော. အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိန္တိ အရဟတ္တဉ္စေဝ သဗ္ဗညုတညာဏဉ္စ.

၈. သံယောဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁. အဋ္ဌမေ သံယောဂဝိသံယောဂန္တိ သံယောဂဝိသံယောဂသာဓကံ. ဓမ္မပရိယာယန္တိ ဓမ္မကာရဏံ. အဇ္ဈတ္တံ ဣတ္ထိန္ဒြိယန္တိ နိယကဇ္ဈတ္တေ ဣတ္ထိဘာဝံ. ဣတ္ထိကုတ္တန္တိ ဣတ္ထိကိရိယံ. ဣတ္ထာကပ္ပန္တိ နိဝါသနပါရုပနာဒိဣတ္ထိအာကပ္ပံ. ဣတ္ထိဝိဓန္တိ ဣတ္ထိယာ မာနဝိဓံ. ဣတ္ထိဆန္ဒန္တိ ဣတ္ထိယာ အဇ္ဈာသယစ္ဆန္ဒံ. ဣတ္ထိဿရန္တိ ဣတ္ထိသဒ္ဒံ. ဣတ္ထာလင်္ကာရန္တိ ဣတ္ထိယာ ပသာဓနဘဏ္ဍံ. ပုရိသိန္ဒြိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဗဟိဒ္ဓါ သံယောဂန္တိ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သမာဂမံ. အတိဝတ္တတီတိ အနဘိရတာတိ ဧဝံ ဝုတ္တာယ ဗလဝဝိပဿနာယ အရိယမဂ္ဂံ ပတွာ အတိဝတ္တတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတံ.

၉. ဒါနမဟပ္ဖလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၂. နဝမေ သာပေခေါတိ သတဏှော. ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တောတိ ဝိပါကေ ဗဒ္ဓစိတ္တော. သန္နိဓိပေခေါတိ နိဓာနပေခေါ ဟုတွာ. ပေစ္စာတိ ပရလောကံ ဂန္တွာ. တံ ကမ္မံ ခေပေတွာတိ တံ ကမ္မဝိပါကံ ခေပေတွာ. ဣဒ္ဓိန္တိ ဝိပါကိဒ္ဓိံ. ယသန္တိ ပရိဝါရသမ္ပဒံ. အာဓိပစ္စန္တိ ဇေဋ္ဌဘာဝကာရဏံ. အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထဘာဝံ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပုန အာဂန္တာ၊ န တတြူပပတ္တိကော န ဥပရူပပတ္တိကော၊ ဟေဋ္ဌာဂါမီယေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. သာဟု ဒါနန္တိ ဒါနံ နာမေတံ သာဓု ဘဒ္ဒကံ သုန္ဒရံ. တာနိ မဟာယညာနီတိ တာနိ သပ္ပိနဝနီတဒဓိမဓုဖာဏိတာဒီဟိ နိဋ္ဌာနံ ဂတာနိ မဟာဒါနာနိ. စိတ္တာလင်္ကာရစိတ္တပရိက္ခာရန္တိ သမထဝိပဿနာစိတ္တဿ အလင်္ကာရဘူတဉ္စေဝ ပရိဝါရဘူတဉ္စ. ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတန္တိ န သက္ကာ တတ္ထ ဒါနေန ဥပပဇ္ဇိတုံ. ယသ္မာ ပန တံ သမထဝိပဿနာစိတ္တဿ အလင်္ကာရဘူတံ၊ တသ္မာ တေန ဒါနာလင်္ကတေန စိတ္တေန ဈာနဉ္စေဝ အရိယမဂ္ဂဉ္စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနေန တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတိ. အနာဂါမီ ဟောတီတိ ဈာနာနာဂါမီ နာမ ဟောတိ. အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တန္တိ ပုန ဣတ္ထဘာဝံ န အာဂန္တာ၊ ဥပရူပပတ္တိကော ဝါ တတြူပပတ္တိကော ဝါ ဟုတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣတိ ဣမေသု ဒါနေသု ပဌမံ တဏှုတ္တရိယဒါနံ၊ ဒုတိယံ စိတ္တီကာရဒါနံ၊ တတိယံ ဟိရောတ္တပ္ပဒါနံ၊ စတုတ္ထံ နိရဝသေသဒါနံ၊ ပဉ္စမံ ဒက္ခိဏေယျဒါနံ၊ ဆဋ္ဌံ သောမနဿုပဝိစာရဒါနံ၊ သတ္တမံ အလင်္ကာရပရိဝါရဒါနံ နာမာတိ.

၁၀. နန္ဒမာတာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၃. ဒသမံ အတ္ထုပ္ပတ္တိဝသေန ဒေသိတံ. သတ္ထာ ကိရ ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကေ ဩဟာယ ‘‘ဒက္ခိဏာဂိရိံ စာရိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိ၊ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော၊ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ၊ ဝိသာခါ မဟာဥပါသိကာ၊ အညေ စ ဗဟုဇနာ ဒသဗလံ နိဝတ္တေတုံ နာသက္ခိံသု. အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ‘‘သတ္ထာရံ နိဝတ္တေတုံ နာသက္ခိ’’န္တိ ရဟော စိန္တယမာနော နိသီဒိ. အထ နံ ပုဏ္ဏာ နာမ ဒါသီ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ တေ၊ သာမိ၊ န ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဣန္ဒြိယာနိ ဝိပ္ပသန္နာနီ’’တိ ပုစ္ဆိ. အာမ၊ ပုဏ္ဏေ၊ သတ္ထာ စာရိကံ ပက္ကန္တော၊ တမဟံ နိဝတ္တေတုံ နာသက္ခိံ. န ခေါ ပန သက္ကာ ဇာနိတုံ ပုန သီဃံ အာဂစ္ဆေယျ ဝါ န ဝါ၊ တေနာဟံ စိန္တယမာနော နိသိန္နောတိ. သစာဟံ ဒသဗလံ နိဝတ္တေယျံ၊ ကိံ မေ ကရေယျာသီတိ? ဘုဇိဿံ တံ ကရိဿာမီတိ. သာ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘နိဝတ္တထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. မမ နိဝတ္တနပစ္စယာ တွံ ကိံ ကရိဿသီတိ? တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ မမ ပရာဓီနဘာဝံ ဇာနာထ၊ အညံ ကိဉ္စိ ကာတုံ န သက္ကောမိ၊ သရဏေသု ပန ပတိဋ္ဌာယ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိဿာမီတိ. သာဓု သာဓု ပုဏ္ဏေတိ၊ သတ္ထာ ဓမ္မဂါရဝေန ဧကပဒသ္မိညေဝ နိဝတ္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဓမ္မဂရု၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော ဓမ္မဂါရဝေါ’’တိ (အ. နိ. ၅.၉၉).

သတ္ထာ နိဝတ္တိတွာ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရံ ပါဝိသိ. မဟာဇနော ပုဏ္ဏာယ သာဓုကာရသဟဿာနိ အဒါသိ. သတ္ထာ တသ္မိံ သမာဂမေ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ အမတပါနံ ပိဝိံသု. ပုဏ္ဏာပိ သေဋ္ဌိနာ အနုညာတာ ဘိက္ခုနိဥပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ အာမန္တေတွာ ‘‘အဟံ ယံ ဒိသံ စာရိကာယ နိက္ခန္တော၊ တတ္ထ န ဂစ္ဆာမိ. တုမှေ တုမှာကံ ပရိသာယ သဒ္ဓိံ တံ ဒိသံ စာရိကံ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ ဥယျောဇေသိ. ဣမိဿံ အတ္ထုပ္ပတ္တိယံ ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တောတိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ဝေဠုကဏ္ဍကီတိ ဝေဠုကဏ္ဋကနဂရဝါသိနီ. တဿ ကိရ နဂရဿ ပါကာရဂုတ္တတ္ထာယ ပါကာရပရိယန္တေန ဝေဠူ ရောပိတာ၊ တေနဿ ဝေဠုကဏ္ဋကန္တေဝ နာမံ ဇာတံ. ပါရာယနန္တိ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတပါရံ အယနတော ပါရာယနန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဓမ္မံ. သရေန ဘာသတီတိ သတ္တဘူမိကဿ ပါသာဒဿ ဥပရိမတလေ သုသံဝိဟိတာရက္ခဋ္ဌာနေ နိသိန္နာ သမာပတ္တိဗလေန ရတ္တိဘာဂံ ဝီတိနာမေတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ဣမံ ရတ္တာဝသေသံ ကတရာယ ရတိယာ ဝီတိနာမေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဓမ္မရတိယာ’’တိ ကတသန္နိဋ္ဌာနာ တီဏိ ဖလာနိ ပတ္တာ အရိယသာဝိကာ အဍ္ဎတေယျဂါထာသတပရိမာဏံ ပါရာယနသုတ္တံ မဓုရေန သရဘညေန ဘာသတိ. အဿောသိ ခေါတိ အာကာသဋ္ဌကဝိမာနာနိ ပရိဟရိတွာ တဿ ပါသာဒဿ ဥပရိဘာဂံ ဂတေန မဂ္ဂေန နရဝါဟနယာနံ အာရုယှ ဂစ္ဆမာနော အဿောသိ. ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနော အဋ္ဌာသီတိ ‘‘ကိံ သဒ္ဒေါ ဧသ ဘဏေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘နန္ဒမာတာယ ဥပါသိကာယ သရဘညသဒ္ဒေါ’’တိ ဝုတ္တေ ဩတရိတွာ ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိ ဣဒံ ဒေသနာပရိယောသာနံ ဩလောကေန္တော အဝိဒူရဋ္ဌာနေ အာကာသေ အဋ္ဌာသိ.

သာဓု ဘဂိနိ၊ သာဓု ဘဂိနီတိ ‘‘သုဂ္ဂဟိတာ တေ ဘဂိနိ ဓမ္မဒေသနာ သုကထိတာ၊ ပါသာဏကစေတိယေ နိသီဒိတွာ သောဠသန္နံ ပါရာယနိကဗြာဟ္မဏာနံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကထိတဒိဝသေ စ အဇ္ဇ စ န ကိဉ္စိ အန္တရံ ပဿာမိ၊ မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏံ ဝိယ တေ သတ္ထု ကထိတေန သဒ္ဓိံ သဒိသမေဝ ကထိတ’’န္တိ ဝတွာ သာဓုကာရံ ဒဒန္တော ဧဝမာဟ. ကော ပနေသော ဘဒြမုခါတိ ဣမသ္မိံ သုသံဝိဟိတာရက္ခဋ္ဌာနေ ဧဝံ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ကော နာမေသ၊ ဘဒြမုခ၊ လဒ္ဓမုခ၊ ကိံ နာဂေါ သုပဏ္ဏော ဒေဝေါ မာရော ဗြဟ္မာတိ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋဝဏ္ဏံ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ ဝိဂတသာရဇ္ဇာ တီဏိ ဖလာနိ ပတ္တာ အရိယသာဝိကာ ဝေဿဝဏေန သဒ္ဓိံ ကထယမာနာ ဧဝမာဟ. အဟံ တေ ဘဂိနိ ဘာတာတိ သယံ သောတာပန္နတ္တာ အနာဂါမိအရိယသာဝိကံ ဇေဋ္ဌိကံ မညမာနော ‘‘ဘဂိနီ’’တိ ဝတွာ ပုန တံ ပဌမဝယေ ဌိတတ္တာ အတ္တနော ကနိဋ္ဌံ၊ အတ္တာနံ ပန နဝုတိဝဿသတသဟဿာယုကတ္တာ မဟလ္လကတရံ မညမာနော ‘‘ဘာတာ’’တိ အာဟ. သာဓု ဘဒြမုခါတိ၊ ဘဒြမုခ၊ သာဓု သုန္ဒရံ၊ သွာဂမနံ တေ အာဂမနံ၊ အာဂန္တုံ ယုတ္တဋ္ဌာနမေဝသိ အာဂတောတိ အတ္ထော. ဣဒံ တေ ဟောတု အာတိထေယျန္တိ ဣဒမေဝ ဓမ္မဘဏနံ တဝ အတိထိပဏ္ဏာကာရော ဟောတု၊ န ဟိ တေ အညံ ဣတော ဥတ္တရိတရံ ဒါတဗ္ဗံ ပဿာမီတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝဉ္စေဝ မေ ဘဝိဿတိ အာတိထေယျန္တိ ဧဝံ အတ္တနော ပတ္တိဒါနံ ယာစိတွာ ‘‘အယံ တေ ဓမ္မကထိကသက္ကာရော’’တိ အဍ္ဎတေဠသာနိ ကောဋ္ဌသတာနိ ရတ္တသာလီနံ ပူရေတွာ ‘‘ယာဝါယံ ဥပါသိကာ စရတိ၊ တာဝ မာ ခယံ ဂမိံသူ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပက္ကာမိ. ယာဝ ဥပါသိကာ အဋ္ဌာသိ၊ တာဝ ကောဋ္ဌာနံ ဟေဋ္ဌိမတလံ နာမ ဒဋ္ဌုံ နာသက္ခိံသု. တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘နန္ဒမာတာယ ကောဋ္ဌာဂါရံ ဝိယာ’’တိ ဝေါဟာရော ဥဒပါဒိ.

အကတပါတရာသောတိ အဘုတ္တပါတရာသော. ပုညန္တိ ပုဗ္ဗစေတနာ စ မုဉ္စနစေတနာ စ. ပုညမဟီတိ အပရစေတနာ. သုခါယ ဟောတူတိ သုခတ္ထာယ ဟိတတ္ထာယ ဟောတု. ဧဝံ အတ္တနော ဒါနေ ဝေဿဝဏဿ ပတ္တိံ အဒါသိ.

ပကရဏေတိ ကာရဏေ. ဩက္ကဿ ပသယှာတိ အာကဍ္ဎိတွာ အဘိဘဝိတွာ. ယက္ခယောနိန္တိ ဘုမ္မဒေဝတာဘာဝံ. တေနေဝ ပုရိမေန အတ္တဘာဝေန ဥဒ္ဒဿေတီတိ ပုရိမသရီရသဒိသမေဝ သရီရံ မာပေတွာ အလင်္ကတပဋိယတ္တော သိရိဂဗ္ဘသယနတလေ အတ္တာနံ ဒဿေတိ. ဥပါသိကာ ပဋိဒေသိတာတိ ဥပါသိကာ အဟန္တိ ဧဝံ ဥပါသိကာဘာဝံ ဒေသေသိံ. ယာဝဒေတိ ယာဝဒေဝ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

မဟာယညဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

ပဏ္ဏာသကံ နိဋ္ဌိတံ.