၁. သောဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၅. ဆဋ္ဌဿ ပဌမေ သောဏောတိ သုခုမာလသောဏတ္ထေရော. သီတဝနေတိ ဧဝံနာမကေ သုသာနေ. တသ္မိံ ကိရ ပဋိပါဋိယာ ပဉ္စ စင်္ကမနပဏ္ဏသာလာသတာနိ မာပိတာနိ၊ တေသု ထေရော အတ္တနော သပ္ပါယစင်္ကမနံ ဂဟေတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောတိ. တဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဟုတွာ စင်္ကမတော ပါဒတလာနိ ဘိဇ္ဇိံသု၊ ဇာဏူဟိ စင်္ကမတော ဇာဏုကာနိပိ ဟတ္ထတလာနိပိ ဘိဇ္ဇိံသု၊ ဆိဒ္ဒါနိ အဟေသုံ. ဧဝံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရန္တော ဩဘာသနိမိတ္တမတ္တကမ္ပိ ဒဿေတုံ နာသက္ခိ. တဿ ဝီရိယေန ကိလမိတကာယဿ ကောဋိယံ ပါသာဏဖလကေ နိသိန္နဿ ယော ဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ၊ တံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ အာယသ္မတောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အာရဒ္ဓဝီရိယာတိ ပရိပုဏ္ဏပဂ္ဂဟိတဝီရိယာ. န အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ သစေ ဟိ အဟံ ဥဂ္ဃဋိတညူ ဝါ အဿံ ဝိပဉ္စိတညူ ဝါ နေယျော ဝါ၊ နူန မေ စိတ္တံ ဝိမုစ္စေယျ. အဒ္ဓါ ပနသ္မိ ပဒပရမော၊ ယေန မေ စိတ္တံ န ဝိမုစ္စတီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပနာတိအာဒီနိ စိန္တေသိ. တတ္ထ ဘောဂါတိ ဥပယောဂတ္ထေ ပစ္စတ္တံ.

ပါတုရဟောသီတိ ထေရဿ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ‘‘အယံ သောဏော အဇ္ဇ သီတဝနေ ပဓာနဘူမိယံ နိသိန္နော ဣမံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ၊ ဂန္တွာဿ ဝိတက္ကံ သဟောတ္ထံ ဂဏှိတွာ ဝီဏောပမံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေဿာမီ’’တိ ပမုခေ ပါကဋော အဟောသိ. ပညတ္တေ အာသနေတိ ပဓာနိကဘိက္ခူ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဩဝဒိတုံ အာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နိသီဒနတ္ထံ ယထာလာဘေန အာသနံ ပညာပေတွာဝ ပဓာနံ ကရောန္တိ၊ အညံ အလဘမာနာ ပုရာဏပဏ္ဏာနိပိ သန္ထရိတွာ ဥပရိ သင်္ဃာဋိံ ပညပေန္တိ. ထေရောပိ အာသနံ ပညာပေတွာ ပဓာနံ အကာသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘ပညတ္တေ အာသနေ’’တိ.

တံ ကိံ မညသီတိ သတ္ထာ ‘‘ဣမဿ ဘိက္ခုနော အဝသေသကမ္မဋ္ဌာနေဟိ အတ္ထော နတ္ထိ၊ အယံ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပေ ဆေကော စိဏ္ဏဝသီ၊ အတ္တနော ဝိသယေ ကထိယမာနံ ခိပ္ပမေဝ သလ္လက္ခေဿတီ’’တိ ဝီဏောပမံ ကထေတုံ ‘‘တံ ကိံ မညသီ’’တိအာဒိမာဟ. ဝီဏာယ တန္တိဿရေ ကုသလတာ နာမ ဝီဏာယ ဝါဒနကုသလတာ၊ သော စ တတ္ထ ကုသလော. မာတာပိတရော ဟိဿ ‘‘အမှာကံ ပုတ္တော အညံ သိပ္ပံ သိက္ခန္တော ကာယေန ကိလမိဿတိ၊ ဣဒံ ပန သယနေ နိသိန္နေနေဝ သက္ကာ ဥဂ္ဂဏှိတု’’န္တိ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပမေဝ ဥဂ္ဂဏှာပေသုံ. တဿ –

‘‘သတ္တ သရာ တယော ဂါမာ၊ မုစ္ဆနာ ဧကဝီသတိ၊

ဌာနာ ဧကူနပညာသ၊ ဣစ္စေတေ သရမဏ္ဍလာ’’တိ. –

အာဒိကံ ဂန္ဓဗ္ဗသိပ္ပံ သဗ္ဗမေဝ ပဂုဏံ အဟောသိ. အစ္စာယတာတိ အတိအာယတာ ခရမုစ္ဆနာ. သရဝတီတိ သရသမ္ပန္နာ. ကမ္မညာတိ ကမ္မက္ခမာ ကမ္မယောဂ္ဂါ. အတိသိထိလာတိ မန္ဒမုစ္ဆနာ. သမေ ဂုဏေ ပတိဋ္ဌိတာတိ မဇ္ဈိမေ သရေ ဌပေတွာ မုစ္ဆိတာ.

အစ္စာရဒ္ဓန္တိ အတိဂါဠှံ. ဥဒ္ဓစ္စာယ သံဝတ္တတီတိ ဥဒ္ဓတဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. အတိလီနန္တိ အတိသိထိလံ. ကောသဇ္ဇာယာတိ ကုသီတဘာဝတ္ထာယ. ဝီရိယသမထံ အဓိဋ္ဌဟာတိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တံ သမထံ အဓိဋ္ဌဟ၊ ဝီရိယံ သမထေန ယောဇေဟီတိ အတ္ထော. ဣန္ဒြိယာနဉ္စ သမတံ ပဋိဝိဇ္ဈာတိ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ သမတံ သမဘာဝံ အဓိဋ္ဌာဟိ. တတ္ထ သဒ္ဓံ ပညာယ၊ ပညဉ္စ သဒ္ဓါယ၊ ဝီရိယံ သမာဓိနာ၊ သမာဓိဉ္စ ဝီရိယေန ယောဇယတာ ဣန္ဒြိယာနံ သမတာ အဓိဋ္ဌိတာ နာမ ဟောတိ. သတိ ပန သဗ္ဗတ္ထိကာ၊ သာ သဒါ ဗလဝတီယေဝ ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စ ပန တေသံ ယောဇနာဝိဓာနံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၆၀-၆၂) ပကာသိတမေဝ. တတ္ထ စ နိမိတ္တံ ဂဏှာဟီတိ တသ္မိဉ္စ သမဘာဝေ သတိ ယေန အာဒါသေ မုခဗိမ္ဗေနေဝ နိမိတ္တေန ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တံ သမထနိမိတ္တံ ဝိပဿနာနိမိတ္တံ မဂ္ဂနိမိတ္တံ ဖလနိမိတ္တဉ္စ ဂဏှာဟိ နိဗ္ဗတ္တေဟီတိ ဧဝမဿ သတ္ထာ အရဟတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေသိ.

တတ္ထ စ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသီတိ သမထနိမိတ္တဉ္စ ဝိပဿနာနိမိတ္တဉ္စ အဂ္ဂဟေသိ. ဆ ဌာနာနီတိ ဆ ကာရဏာနိ. အဓိမုတ္တော ဟောတီတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဌိတော ဟောတိ. နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အရဟတ္တဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. အရဟတ္တဉှိ သဗ္ဗကိလေသေဟိ နိက္ခန္တတ္တာ နေက္ခမ္မံ၊ တေဟေဝ ပဝိဝိတ္တတ္တာ ပဝိဝေကော၊ ဗျာပဇ္ဈာဘာဝတော အဗျာပဇ္ဈံ၊ တဏှာက္ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ တဏှာက္ခယော၊ ဥပါဒါနက္ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဥပါဒါနက္ခယော၊ သမ္မောဟာဘာဝတော အသမ္မောဟောတိ ဝုစ္စတိ.

ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကန္တိ ပဋိဝေဓရဟိတံ ကေဝလံ ပဋိဝေဓပညာယ အသမ္မိဿကံ သဒ္ဓါမတ္တကံ. ပဋိစယန္တိ ပုနပ္ပုနံ ကရဏေန ဝဍ္ဎိံ. ဝီတရာဂတ္တာတိ မဂ္ဂပဋိဝေဓေန ရာဂဿ ဝိဂတတ္တာယေဝ နေက္ခမ္မသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သစ္ဆိကတွာ ဌိတော ဟောတိ၊ ဖလသမာပတ္တိဝိဟာရေန ဝိဟရတိ၊ တန္နိန္နမာနသောယေဝ စ ဟောတီတိ အတ္ထော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.

လာဘသက္ကာရသိလောကန္တိ စတုပစ္စယလာဘဉ္စ တေသညေဝ သုကတဘာဝဉ္စ ဝဏ္ဏဘဏနဉ္စ. နိကာမယမာနောတိ ဣစ္ဆမာနော ပတ္ထယမာနော. ပဝိဝေကာဓိမုတ္တောတိ ပဝိဝေကေ အဓိမုတ္တော အရဟန္တိ ဧဝံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတီတိ အတ္ထော.

သီလဗ္ဗတပရာမာသန္တိ သီလဉ္စ ဝတဉ္စ ပရာမသိတွာ ဂဟိတံ ဂဟဏမတ္တံ. သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တောတိ သာရဘာဝေန ဇာနန္တော. အဗျာပဇ္ဈာဓိမုတ္တောတိ အဗျာပဇ္ဈံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတိ. ဣမိနာဝ နယေန သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အပိစေတ္ထ ‘‘နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တောတိ ဣမသ္မိံယေဝ အရဟတ္တံ ကထိတံ၊ သေသေသု ပဉ္စသု နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဧကေ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘အသမ္မောဟာဓိမုတ္တောတိ ဧတ္ထေဝ နိဗ္ဗာနံ ကထိတံ၊ သေသေသု အရဟတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ သာရော – သဗ္ဗေသွေဝ တေသု အရဟတ္တမ္ပိ နိဗ္ဗာနမ္ပိ ကထိတမေဝါတိ.

ဘုသာတိ ဗလဝန္တော ဒိဗ္ဗရူပသဒိသာ. နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တီတိ ဧတဿ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ ဂဟေတွာ ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ. ကိလေသာ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ စိတ္တံ ဂဏှန္တိ နာမ. အမိဿီကတန္တိ ကိလေသာ ဟိ အာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ စိတ္တံ မိဿံ ကရောန္တိ၊ တေသံ အဘာဝါ အမိဿီကတံ. ဌိတန္တိ ပတိဋ္ဌိတံ. အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တန္တိ အစလပ္ပတ္တံ. ဝယဉ္စဿာနုပဿတီတိ တဿ စေသ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒမ္ပိ ဝယမ္ပိ ပဿတိ. ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌီတိ ဗလဝါ ဝါတက္ခန္ဓော. နေဝ သမ္ပကမ္ပေယျာတိ ဧကဘာဂေန စာလေတုံ န သက္ကုဏေယျ. န သမ္ပကမ္ပေယျာတိ ထူဏံ ဝိယ သဗ္ဗဘာဂတော ကမ္ပေတုံ န သက္ကုဏေယျ. န သမ္ပဝေဓေယျာတိ ဝေဓေတွာ ပဝေဓေတွာ ပါတေတုံ န သက္ကုဏေယျ.

နေက္ခမ္မံ အဓိမုတ္တဿာတိ အရဟတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတဿ ခီဏာသဝဿ. သေသပဒေသုပိ အရဟတ္တမေဝ ကထိတံ. ဥပါဒါနက္ခယဿ စာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. အသမ္မောဟဉ္စ စေတသောတိ စိတ္တဿ စ အသမ္မောဟံ အဓိမုတ္တဿ. ဒိသွာ အာယတနုပ္ပါဒန္တိ အာယတနာနံ ဥပ္ပါဒဉ္စ ဝယဉ္စ ဒိသွာ. သမ္မာ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ သမ္မာ ဟေတုနာ နယေန ဣမာယ ဝိပဿနာပဋိပတ္တိယာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ၊ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေ အဓိမုစ္စတိ. အထ ဝါ ဣမိနာ ခီဏာသဝဿ ပဋိပဒါ ကထိတာ. တဿ ဟိ အာယတနုပ္ပါဒံ ဒိသွာ ဣမာယ ဝိပဿနာယ အဓိဂတဿ အရိယမဂ္ဂဿာနုဘာဝေန သဗ္ဗကိလေသေဟိ သမ္မာ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ တဿ သမ္မာ ဝိမုတ္တဿ။ပေ။ န ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ သန္တစိတ္တဿာတိ နိဗ္ဗုတစိတ္တဿ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.