၄. ကာဠကာရာမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄. စတုတ္ထံ အတ္ထုပ္ပတ္တိယံ နိက္ခိတ္တံ. ကတရာယ အတ္ထုပ္ပတ္တိယန္တိ? ဒသဗလဂုဏကထာယ. အနာထပိဏ္ဍိကဿ ကိရ ဓီတာ စူဠသုဘဒ္ဒါ ‘‘သာကေတနဂရေ ကာဠကသေဋ္ဌိပုတ္တဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကကုလံ ဂစ္ဆာမိ. သစေ တတ္ထ သက္ကာရံ လဘိဿာမိ၊ ဧကသ္မိံ ပုရိသေ ပေသိယမာနေ ပပဉ္စော ဘဝိဿတိ၊ မံ အာဝဇ္ဇေယျာထ ဘဂဝါ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ. သေဋ္ဌိ ‘‘သုဏိသာ မေ အာဂတာ’’တိ မင်္ဂလံ ကရောန္တောဝ ဗဟုံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ပဋိယာဒေတွာ ပဉ္စ အစေလကသတာနိ နိမန္တေသိ. သော တေသု နိသိန္နေသု ‘‘ဓီတာ မေ အာဂန္တွာ အရဟန္တေ ဝန္ဒတူ’’တိ စူဠသုဘဒ္ဒါယ ပေသေသိ. အာဂတဖလာ အရိယသာဝိကာ အရဟန္တေတိ ဝုတ္တမတ္တေယေဝ ‘‘လာဘာ ဝတ မေ’’တိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂတာ တေ နိဿိရိကဒဿနေ အစေလကေ ဒိသွာဝ ‘‘သမဏာ နာမ န ဧဝရူပါ ဟောန္တိ၊ တာတ၊ ယေသံ နေဝ အဇ္ဈတ္တံ ဟိရီ၊ န ဗဟိဒ္ဓါ ဩတ္တပ္ပံ အတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ‘‘န ဣမေ သမဏာ၊ ဓီဓီ’’တိ ခေဠံ ပါတေတွာ နိဝတ္တိတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂတာ.

တတော အစေလကာ ‘‘မဟာသေဋ္ဌိ ကုတော တေ ဧဝရူပါ ကာလကဏ္ဏီ လဒ္ဓါ၊ ကိံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ အညာ ဒါရိကာ နတ္ထီ’’တိ သေဋ္ဌိံ ပရိဘာသိံသု. သော ‘‘အာစရိယာ ဇာနိတွာ ဝါ ကတံ ဟောတု အဇာနိတွာ ဝါ၊ အဟမေတ္ထ ဇာနိဿာမီ’’တိ အစေလကေ ဥယျောဇေတွာ သုဘဒ္ဒါယ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘အမ္မ၊ ကသ္မာ ဧဝရူပံ အကာသိ၊ ကသ္မာ အရဟန္တေ လဇ္ဇာပေသီ’’တိ အာဟ. တာတ၊ အရဟန္တာ နာမ ဧဝရူပါ န ဟောန္တီတိ. အထ နံ သော အာဟ –

‘‘ကီဒိသာ သမဏာ တုယှံ၊ ဗာဠှံ ခေါ နေ ပသံသသိ၊

ကိံသီလာ ကိံသမာစာရာ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတာ’’တိ.

သာ အာဟ –

‘‘သန္တိန္ဒြိယာ သန္တမနာ၊ သန္တတေဇာ ဂုဏမဂ္ဂသဏ္ဌိတာ၊

ဩက္ခိတ္တစက္ခူ မိတဘာဏီ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမ.

‘‘ဝသန္တိ ဝနမောဂယှ၊ နာဂေါ ဆေတွာဝ ဗန္ဓနံ၊

ဧကကိယာ အဒုတိယာ၊ တာဒိသာ သမဏာ မမာ’’တိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သေဋ္ဌိဿ ပုရေ ဌတွာ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဂုဏံ ကထေသိ. သေဋ္ဌိ တဿာ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ယဒိ ဧဝံ၊ တဝ သမဏေ အာနေတွာ မင်္ဂလံ ကရောမာ’’တိ. သာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကဒါ ကရိဿထ၊ တာတာ’’တိ. သေဋ္ဌိ စိန္တေသိ – ‘‘ကတိပါဟစ္စယေနာတိ ဝုတ္တေ ပေသေတွာ ပက္ကောသာပေယျာ’’တိ. အထ နံ ‘‘သွေ အမ္မာ’’တိ အာဟ. သာ သာယနှသမယေ ဥပရိပါသာဒံ အာရုယှ မဟန္တံ ပုပ္ဖသမုဂ္ဂံ ဂဟေတွာ သတ္ထု ဂုဏေ အနုဿရိတွာ အဋ္ဌ ပုပ္ဖမုဋ္ဌိယော ဒသဗလဿ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နမဿမာနာ အဋ္ဌာသိ. ဧဝဉ္စ အဝစ – ‘‘ဘဂဝါ သွေ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ မယှံ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ. တာနိ ပုပ္ဖါနိ ဂန္တွာ ဒသဗလဿ မတ္ထကေ ဝိတာနံ ဟုတွာ အဋ္ဌံသု. သတ္ထာ အာဝဇ္ဇေန္တော တံ ကာရဏံ အဒ္ဒသ. ဓမ္မဒေသနာပရိယောသာနေ အနာထပိဏ္ဍိကမဟာသေဋ္ဌိ ဒသဗလံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘သွေ၊ ဘန္တေ၊ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ မမ ဂေဟေ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟ. စူဠသုဘဒ္ဒါယ နိမန္တိတမှ သေဋ္ဌီတိ. န၊ ဘန္တေ၊ ကဉ္စိ အာဂတံ ပဿာမာတိ. အာမ၊ သေဋ္ဌိ၊ သဒ္ဓါ ပန ဥပါသိကာ ဒူရေ ယောဇနသတမတ္ထကေပိ ယောဇနသဟဿမတ္ထကေပိ ဌိတာ ဟိမဝန္တော ဝိယ ပညာယတီတိ ဝတွာ –

‘‘ဒူရေ သန္တော ပကာသေန္တိ၊ ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော၊

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ၊ ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၀၄) –

ဣမံ ဂါထမာဟ. အနာထပိဏ္ဍိကော ‘‘ဘန္တေ၊ မမ၊ ဓီတု သင်္ဂဟံ ကရောထာ’’တိ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကာမိ.

သတ္ထာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘အဟံ၊ အာနန္ဒ၊ သာကေတံ ဂမိဿာမိ၊ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ သလာကံ ဒေဟိ. ဒဒန္တော စ ဆဠဘိညာနံယေဝ ဒဒေယျာသီ’’တိ. ထေရော တထာ အကာသိ. စူဠသုဘဒ္ဒါ ရတ္တိဘာဂသမနန္တရေ စိန္တေသိ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ ဗဟုကိစ္စာ ဗဟုကရဏီယာ၊ မံ သလ္လက္ခေယျ ဝါ န ဝါ၊ ကိံ နု ခေါ ကရိဿာမီ’’တိ. တသ္မိံ ခဏေ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ စူဠသုဘဒ္ဒါယ ကထေသိ – ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မာ ခေါ တွံ ဝိမနာ အဟောသိ၊ မာ ဒုမ္မနာ. အဓိဝုတ္ထံ တေ ဘဂဝတာ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. သာ တုဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ဒါနမေဝ သံဝိဒဟိ. သက္ကောပိ ခေါ ဒေဝရာဇာ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေသိ – ‘‘တာတ၊ ဒသဗလော စူဠသုဘဒ္ဒါယ သန္တိကံ သာကေတနဂရံ ဂစ္ဆိဿတိ၊ ပဉ္စ ကူဋာဂါရသတာနိ မာပေဟီ’’တိ. သော တထာ အကာသိ. သတ္ထာ ပဉ္စဟိ ဆဠဘိညသတေဟိ ပရိဝုတော ကူဋာဂါရယာနေန မဏိဝဏ္ဏံ အာကာသံ ဝိလိခန္တော ဝိယ သာကေတနဂရံ အဂမာသိ.

သုဘဒ္ဒါ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ သသုရပက္ခော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော၊ သာဓု တေသံ အနုစ္ဆဝိကဓမ္မံ ကထေထာ’’တိ. သတ္ထာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ကာဠကသေဋ္ဌိ သောတာပန္နော ဟုတွာ အတ္တနော ဥယျာနံ ဒသဗလဿ အဒါသိ. အစေလကာ ‘‘အမှာကံ ပဌမံ ဒိန္န’’န္တိ နိက္ခမိတုံ န ဣစ္ဆန္တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ နီဟရိတဗ္ဗနိယာမေန တေ နီဟရထာ’’တိ သဗ္ဗေ နီဟရာပေတွာ တတ္ထေဝ သတ္ထု ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဗြဟ္မဒေယျံ ကတွာ ဥဒကံ ပါတေသိ. သော ကာဠကေန ကာရိတတာယ ကာဠကာရာမော နာမ ဇာတော. ဘဂဝါ တသ္မိံ သမယေ တတ္ထ ဝိဟရတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သာကေတေ ဝိဟရတိ ကာဠကာရာမေ’’တိ.

ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ ပဉ္စသတေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ. တေ ကိရ သာကေတနဂရဝါသိနော ကုလပုတ္တာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပဋ္ဌာနသာလာယ နိသိန္နာ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓဂုဏာ နာမ မဟန္တာ၊ ဧဝရူပံ နာမ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကံ ကာဠကသေဋ္ဌိံ ဒိဋ္ဌိတော မောစေတွာ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပေတွာ သကလနဂရံ သတ္ထာရာ ဒေဝလောကသဒိသံ ကတ’’န္တိ ဒသဗလဿ ဂုဏံ ကထေန္တိ. သတ္ထာ တေသံ ဂုဏံ ကထေန္တာနံ စိတ္တံ ဥပပရိက္ခိတွာ – ‘‘မယိ ဂတေ မဟတီ ဒေသနာ သမုဋ္ဌိဿတိ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ စ ဣမေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိဿန္တိ၊ မဟာပထဝီ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ ကမ္ပိဿတီ’’တိ ဓမ္မသဘံ ဂန္တွာ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော တေ ဘိက္ခူ အာဒိံ ကတွာ ယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒေဝကဿ လောကဿာတိ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. ဧဝမိဒံ သုတ္တံ ဂုဏကထာယ နိက္ခိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ ‘‘တမဟံ ဇာနာမီ’’တိ ပဒပရိယောသာနေ မဟာပထဝီ ဥဒကပရိယန္တံ ကတွာ အကမ္ပိတ္ထ. အဗ္ဘညာသိန္တိ အဘိအညာသိံ၊ ဇာနိန္တိ အတ္ထော. ဝိဒိတန္တိ ပါကဋံ ကတွာ ဉာတံ. ဣမိနာ ဧတံ ဒဿေတိ – အညေ ဇာနန္တိယေဝ၊ မယာ ပန ပါကဋံ ကတွာ ဝိဒိတန္တိ. ဣမေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ သဗ္ဗညုတဘူမိ နာမ ကထိတာ. တံ တထာဂတော န ဥပဋ္ဌာသီတိ တံ ဆဒွါရိကံ အာရမ္မဏံ တထာဂတော တဏှာယ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ န ဥပဋ္ဌာသိ န ဥပဂဉ္ဆိ. အယဉှိ ပဿတိ ဘဂဝါ စက္ခုနာ ရူပံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော သော ဘဂဝါ. သုဏာတိ ဘဂဝါ သောတေန သဒ္ဒံ. ဃာယတိ ဘဂဝါ ဃာနေန ဂန္ဓံ. သာယတိ ဘဂဝါ ဇိဝှါယ ရသံ. ဖုသတိ ဘဂဝါ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝိဇာနာတိ ဘဂဝါ မနသာ ဓမ္မံ၊ ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ၊ သုဝိမုတ္တစိတ္တော သော ဘဂဝါ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တံ တထာဂတော န ဥပဋ္ဌာသီ’’တိ. ဣမိနာ ပဒေန ခီဏာသဝဘူမိ ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တံ မမဿ မုသာတိ တံ မေ ဝစနံ မုသာဝါဒေါ နာမ ဘဝေယျ. တံ ပဿ တာဒိသမေဝါတိ တမ္ပိ မုသာဝါဒေါ ဘဝေယျ. တံ မမဿ ကလီတိ တံ ဝစနံ မယှံ ဒေါသော ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. ဧတ္တာဝတာ သစ္စဘူမိ နာမ ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဒဋ္ဌာ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ဒိသွာ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒိဋ္ဌံ န မညတီတိ တံ ဒိဋ္ဌံ ရူပါယတနံ ‘‘အဟံ မဟာဇနေန ဒိဋ္ဌမေဝ ပဿာမီ’’တိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီဟိ န မညတိ. အဒိဋ္ဌံ န မညတီတိ ‘‘အဟံ မဟာဇနေန အဒိဋ္ဌမေဝ ဧတံ ပဿာမီ’’တိ ဧဝမ္ပိ တဏှာဒီဟိ မညနာဟိ န မညတိ. ဒဋ္ဌဗ္ဗံ န မညတီတိ ‘‘မဟာဇနေန ဒိဋ္ဌံ ပဿာမီ’’တိ ဧဝမ္ပိ တာဟိ မညနာဟိ န မညတိ. ဒဋ္ဌဗ္ဗဉှိ အဒိဋ္ဌမ္ပိ ဟောတိယေဝ. ဧဝရူပါနိ ဟိ ဝစနာနိ တီသုပိ ကာလေသု လဗ္ဘန္တိ၊ တေနဿ အတ္ထော ဝုတ္တော. ဒဋ္ဌာရံ န မညတီတိ ပဿိတာရံ ဧကသတ္တံ နာမ တာဟိ မညနာဟိ န မညတီတိ အတ္ထော. သေသဋ္ဌာနေသုပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာ ဧတ္တကေန ဌာနေန သုညတာဘူမိ နာမ ကထိတာ.

ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ. တာဒီယေဝ တာဒီတိ တာဒိတာ နာမ ဧကသဒိသတာ. တထာဂတော စ ယာဒိသော လာဘာဒီသု၊ တာဒိသောဝ အလာဘာဒီသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘လာဘေပိ တာဒီ၊ အလာဘေပိ တာဒီ. ယသေပိ တာဒီ၊ အယသေပိ တာဒီ. နိန္ဒာယပိ တာဒီ၊ ပသံသာယပိ တာဒီ. သုခေပိ တာဒီ၊ ဒုက္ခေပိ တာဒီ’’တိ (မဟာနိ. ၃၈၊ ၁၉၂). ဣမာယ တာဒိတာယ တာဒီ. တမှာ စ ပန တာဒိမှာတိ တတော တထာဂတတာဒိတော အညော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ တာဒီ နတ္ထီတိ ဧတ္တာဝတာ တာဒိဘူမိ နာမ ကထိတာ. ဣမာဟိ ပဉ္စဘူမီဟိ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေန္တဿ ပဉ္စသုပိ ဌာနေသု မဟာပထဝီ သက္ခိဘာဝေန အကမ္ပိတ္ထ. ဒေသနာပရိယောသာနေ တေ ပဉ္စသတေ အဓုနာပဗ္ဗဇိတေ ကုလပုတ္တေ အာဒိံ ကတွာ တံ ဌာနံ ပတ္တာနံ ဒေဝမနုဿာနံ စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ အမတပါနံ ပိဝိံသု.

ဘဂဝါပိ သုတ္တံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဂါထာဟိ ကူဋံ ဂဏှန္တော ယံကိဉ္စီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဇ္ဈောသိတံ သစ္စမုတံ ပရေသန္တိ ပရေသံ သဒ္ဓါယ ပရပတ္တိယာယနာယ သစ္စမုတန္တိ မညိတွာ အဇ္ဈောသိတံ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌာပေတွာ ဂဟိတံ. သယသံဝုတေသူတိ သယမေဝ သံဝရိတွာ ပိယာယိတွာ ဂဟိတဂဟဏေသု၊ ဒိဋ္ဌိဂတိကေသူတိ အတ္ထော. ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ဟိ သယံ သံဝုတာတိ ဝုစ္စန္တိ. သစ္စံ မုသာ ဝါပိ ပရံ ဒဟေယျာတိ တေသု သယံ သံဝုတသင်္ခါတေသု ဒိဋ္ဌိဂတိကေသု တထာဂတော တာဒီ တေသံ ဧကမ္ပိ ဝစနံ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဧဝံ သစ္စံ မုသာ ဝါပိ ပရံ ဥတ္တမံ ကတွာ န ဩဒဟေယျ၊ န သဒ္ဒဟေယျ၊ န ပတ္တိယာယေယျ. ဧတဉ္စ သလ္လန္တိ ဧတံ ဒိဋ္ဌိသလ္လံ. ပဋိကစ္စ ဒိသွာတိ ပုရေတရံ ဗောဓိမူလေယေဝ ဒိသွာ. ဝိသတ္တာတိ လဂ္ဂါ လဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ. ဇာနာမိ ပဿာမိ တထေဝ ဧတန္တိ ယထာယံ ပဇာ အဇ္ဈောသိတာ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌာပေတွာ ဝိသတ္တာ လဂ္ဂါ လဂိတာ၊ ဧဝံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ ပဿာမိ. တထာ ဧဝံ ယထာ ဧတာယ ပဇာယ ဂဟိတန္တိ ဧဝံ အဇ္ဈောသိတံ နတ္ထိ တထာဂတာနန္တိ အတ္ထော.