၃. တတိယပဏ္ဏာသကံ

(၁၁) ၁. သမ္ဗောဓဝဂ္ဂေါ

၁. ပုဗ္ဗေဝသမ္ဗောဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၄. တတိယဿ ပဌမေ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာတိ သမ္ဗောဓိတော ပုဗ္ဗေဝ၊ အရိယမဂ္ဂပ္ပတ္တိတော အပရဘာဂေယေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿာတိ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓစတုသစ္စဿ. ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတောတိ ဗုဇ္ဈနကသတ္တဿေဝ သတော၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂန္တုံ အာရဘန္တဿေဝ သတော၊ သမ္ဗောဓိယာ ဝါ သတ္တဿေဝ လဂ္ဂဿေဝ သတော. ဒီပင်္ကရဿ ဟိ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနေန အဘိနီဟာရသမိဒ္ဓိတော ပဘုတိ တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗောဓိံ သတ္တော လဂ္ဂေါ ‘‘ပတ္တဗ္ဗာ မယာ ဧသာ’’တိ တဒဓိဂမာယ ပရက္ကမံ အမုဉ္စန္တောယေဝ အာဂတော၊ တသ္မာ ဗောဓိသတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ကော နု ခေါတိ ကတမော နု ခေါ. လောကောတိ သင်္ခါရလောကော. အဿာဒေါတိ မဓုရာကာရော. အာဒီနဝေါတိ အနဘိနန္ဒိတဗ္ဗာကာရော. တဿ မယှန္တိ တဿ ဧဝံ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော မယှံ. ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနန္တိ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ အာရဗ္ဘ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ ဝိနယံ ဂစ္ဆတိ ပဟီယတိ၊ တသ္မာ နိဗ္ဗာနံ ‘‘ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဣဒံ လောကနိဿရဏန္တိ ဣဒံ နိဗ္ဗာနံ လောကတော နိဿဋတ္တာ လောကနိဿရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. ယာဝကီဝန္တိ ယတ္တကံ ပမာဏံ ကာလံ. အဗ္ဘညာသိန္တိ အဘိဝိသိဋ္ဌေန အရိယမဂ္ဂဉာဏေန အညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနန္တိ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၂. ပဌမအဿာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၅. ဒုတိယေ အဿာဒပရိယေသနံ အစရိန္တိ အဿာဒပရိယေသနတ္ထာယ အစရိံ. ကုတော ပဋ္ဌာယာတိ? သုမေဓကာလတော ပဋ္ဌာယ. ပညာယာတိ သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ. သုဒိဋ္ဌောတိ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ. ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတိယံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

၄. သမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၇. စတုတ္ထေ သာမညတ္ထန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ အရိယဖလံ. ဣတရံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သာမညတ္ထေန ဝါ စတ္တာရော မဂ္ဂါ၊ ဗြဟ္မညတ္ထေန စတ္တာရိ ဖလာနိ. ဣမေသု ပန စတူသုပိ သုတ္တေသု ခန္ဓလောကောဝ ကထိတော.

၅. ရုဏ္ဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၈. ပဉ္စမံ အတ္ထုပ္ပတ္တိယာ နိက္ခိတ္တံ. ကတရာယ အတ္ထုပ္ပတ္တိယာ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ အနာစာရေ. တေ ကိရ ဂါယန္တာ နစ္စန္တာ ဟသန္တာ ဝိစရိံသု. ဘိက္ခူ ဒသဗလဿ အာရောစယိံသု. သတ္ထာ တေ ပက္ကောသာပေတွာ တေသံ ဩဝါဒတ္ထာယ ဣဒံ သုတ္တံ အာရဘိ. တတ္ထ ရုဏ္ဏန္တိ ရောဒိတံ. ဥမ္မတ္တကန္တိ ဥမ္မတ္တကကိရိယာ. ကောမာရကန္တိ ကုမာရကေဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ. ဒန္တဝိဒံသကဟသိတန္တိ ဒန္တေ ဒဿေတွာ ပါဏိံ ပဟရန္တာနံ မဟာသဒ္ဒေန ဟသိတံ. သေတုဃာတော ဂီတေတိ ဂီတေ ဝေါ ပစ္စယဃာတော ဟောတု၊ သဟေတုကံ ဂီတံ ပဇဟထာတိ ဒီပေတိ. နစ္စေပိ ဧသေဝ နယော. အလန္တိ ယုတ္တံ. ဓမ္မပ္ပမောဒိတာနံ သတန္တိ ဧတ္ထ ဓမ္မော ဝုစ္စတိ ကာရဏံ၊ ကေနစိဒေဝ ကာရဏေန ပမုဒိတာနံ သန္တာနံ. သိတံ သိတမတ္တာယာတိ တသ္မိံ သိတကာရဏေ သတိ ယံ သိတံ ကရောထ၊ တံ ဝေါ သိတမတ္တာယ အဂ္ဂဒန္တေ ဒဿေတွာ ပဟဋ္ဌာကာရမတ္တဒဿနာယယေဝ ယုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၆. အတိတ္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၉. ဆဋ္ဌေ သောပ္ပဿာတိ နိဒ္ဒါယ. ပဋိသေဝနာယ နတ္ထိ တိတ္တီတိ ယထာ ယထာ ပဋိသေဝတိ၊ တထာ တထာ ရုစ္စတိယေဝါတိ တိတ္တိ နာမ နတ္ထိ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. သစေ ဟိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သုရာ ဘဝေယျ၊ သုရာသောဏ္ဍော စ မစ္ဆော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ တဿ တတ္ထ စရန္တဿပိ သယန္တဿပိ တိတ္တိ နာမ န ဘဝေယျ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋမေဝ ကထိတံ.

၇. အရက္ခိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၀. သတ္တမေ အဝဿုတံ ဟောတီတိ တိန္တံ ဟောတိ. န ဘဒ္ဒကံ မရဏံ ဟောတီတိ အပါယေ ပဋိသန္ဓိပစ္စယတာယ န လဒ္ဓကံ ဟောတိ. ကာလကိရိယာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သုက္ကပက္ခေ သဂ္ဂေ ပဋိသန္ဓိပစ္စယတာယ ဘဒ္ဒကံ ဟောတိ လဒ္ဓကံ. တံ ပန ဧကန္တေန သောတာပန္နာဒီနံ တိဏ္ဏံ အရိယသာဝကာနံယေဝ ဝဋ္ဋတိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၈. ဗျာပန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၁. အဋ္ဌမေ ဗျာပန္နန္တိ ပကတိဘာဝံ ဇဟိတွာ ဌိတံ. သေသံ ပုရိမသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ.

၉. ပဌမနိဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၂. နဝမေ နိဒါနာနီတိ ကာရဏာနိ. ကမ္မာနံ သမုဒယာယာတိ ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ ပိဏ္ဍကရဏတ္ထာယ. လောဘပကတန္တိ လောဘေန ပကတံ. သာဝဇ္ဇန္တိ သဒေါသံ. တံ ကမ္မံ ကမ္မသမုဒယာယ သံဝတ္တတီတိ တံ ကမ္မံ အညေသမ္ပိ ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ သမုဒယာယ ပိဏ္ဍကရဏတ္ထာယ သံဝတ္တတိ. န တံ ကမ္မံ ကမ္မနိရောဓာယာတိ တံ ပန ကမ္မံ ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ နိရောဓတ္ထာယ န သံဝတ္တတိ. သုက္ကပက္ခေ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာတိ ဝိဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ သမုဒယတ္ထာယ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗံ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၀. ဒုတိယနိဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၃. ဒသမေ ကမ္မာနန္တိ ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနမေဝ. ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယေတိ ဆန္ဒရာဂဿ ကာရဏဘူတေ. အာရဗ္ဘာတိ အာဂမ္မ သန္ဓာယ ပဋိစ္စ. ဆန္ဒောတိ တဏှာဆန္ဒော. ယော စေတသော သာရာဂေါတိ ယော စိတ္တဿ ရာဂေါ ရဇ္ဇနာ ရဇ္ဇိတတ္တံ၊ ဧတမဟံ သံယောဇနံ ဝဒါမိ၊ ဗန္ဓနံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော. သုက္ကပက္ခေ ကမ္မာနန္တိ ဝိဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ. တဒဘိနိဝတ္တေတီတိ တံ အဘိနိဝတ္တေတိ. ယဒါ ဝါ တေန ဝိပါကော ဉာတော ဟောတိ ဝိဒိတော၊ တဒါ တေ စေဝ ဓမ္မေ တဉ္စ ဝိပါကံ အဘိနိဝတ္တေတိ. ဣမိနာ စ ပဒေန ဝိပဿနာ ကထိတာ၊ တဒဘိနိဝတ္တေတွာတိ ဣမိနာ မဂ္ဂေါ. စေတသာ အဘိနိဝိဇ္ဈိတွာတိ ဣမိနာ စ မဂ္ဂေါဝ. ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတီတိ သဟ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ နိဗ္ဗိဇ္ဈိတွာ ပဿတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတန္တိ.

သမ္ဗောဓဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

(၁၂) ၂. အာပါယိကဝဂ္ဂေါ

၁. အာပါယိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၄. ဒုတိယဿ ပဌမေ အပါယံ ဂစ္ဆိဿန္တီတိ အာပါယိကာ. နိရယံ ဂစ္ဆိဿန္တီတိ နေရယိကာ. ဣဒမပ္ပဟာယာတိ ဣဒံ ဗြဟ္မစာရိပဋိညတာဒိံ ပါပဓမ္မတ္တယံ အဝိဇဟိတွာ. ဗြဟ္မစာရိပဋိညောတိ ဗြဟ္မစာရိပဋိရူပကော၊ တေသံ ဝါ အာကပ္ပံ အဝိဇဟနေန ‘‘အဟမ္ပိ ဗြဟ္မစာရီ’’တိ ဧဝံပဋိညော. အနုဒ္ဓံသေတီတိ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ စောဒေတိ. နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသောတိ ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေ သေဝန္တဿ နတ္ထိ ဒေါသော. ပါတဗျတန္တိ ပိဝိတဗ္ဗတံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတံ နိရာသင်္ကေန စိတ္တေန ပိပါသိတဿ ပါနီယပိဝနသဒိသံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋမေဝ ကထိတံ.

၂. ဒုလ္လဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၅. ဒုတိယေ ကတညူ ကတဝေဒီတိ ‘‘ဣမိနာ မယှံ ကတ’’န္တိ တေန ကတကမ္မံ ဉတွာ ဝိဒိတံ ပါကဋံ ကတွာ ပဋိကရဏကပုဂ္ဂလော.

၃. အပ္ပမေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၆. တတိယေ သုခေန မေတဗ္ဗောတိ သုပ္ပမေယျော. ဒုက္ခေန မေတဗ္ဗောတိ ဒုပ္ပမေယျော. ပမေတုံ န သက္ကောတီတိ အပ္ပမေယျော. ဥန္နဠောတိ ဥဂ္ဂတနဠော၊ တုစ္ဆမာနံ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. စပလောတိ ပတ္တမဏ္ဍနာဒိနာ စာပလ္လေန သမန္နာဂတော. မုခရောတိ မုခခရော. ဝိကိဏ္ဏဝါစောတိ အသညတဝစနော. အသမာဟိတောတိ စိတ္တေကဂ္ဂတာရဟိတော. ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တောတိ ဘန္တစိတ္တော ဘန္တဂါဝိဘန္တမိဂသပ္ပဋိဘာဂေါ. ပါကတိန္ဒြိယောတိ ဝိဝဋိန္ဒြိယော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

၄. အာနေဉ္ဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၇. စတုတ္ထေ တဒဿာဒေတီတိ တံ ဈာနံ အဿာဒေတိ. တံ နိကာမေတီတိ တဒေဝ ပတ္ထေတိ. တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ တေန ဈာနေန တုဋ္ဌိံ အာပဇ္ဇတိ. တတြ ဌိတောတိ တသ္မိံ ဈာနေ ဌိတော. တဒဓိမုတ္တောတိ တတ္ထေဝ အဓိမုတ္တော. တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ တေန ဗဟုလံ ဝိဟရန္တော. သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီတိ သဟဘာဝံ ဥပပဇ္ဇတိ၊ တသ္မိံ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော. နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတီတိအာဒိ နိရယာဒီဟိ အဝိပ္ပမုတ္တတ္တာ အပရပရိယာယဝသေန တတ္ထ ဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ တဿ ဥပစာရဇ္ဈာနတော ဗလဝတရံ အကုသလံ အတ္ထိ၊ ယေန အနန္တရံ အပါယေ နိဗ္ဗတ္တေယျ. ဘဂဝတော ပန သာဝကောတိ သောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမီနံ အညတရော. တသ္မိံယေဝ ဘဝေတိ တတ္ထေဝ အရူပဘဝေ. ပရိနိဗ္ဗာယတီတိ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အဓိပ္ပယာသောတိ အဓိကပ္ပယောဂေါ. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပပတ္တိဇ္ဈာနံ ကထိတံ၊ အရိယသာဝကဿ တဒေဝ ဥပပတ္တိဇ္ဈာနဉ္စ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနဉ္စ ကထိတံ.

၅. ဝိပတ္တိသမ္ပဒါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၈. ပဉ္စမေ သီလဝိပတ္တီတိ သီလဿ ဝိပန္နာကာရော. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. နတ္ထိ ဒိန္နန္တိ ဒိန္နဿ ဖလာဘာဝံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယိဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ မဟာယောဂေါ. ဟုတန္တိ ပဟေဏကသက္ကာရော အဓိပ္ပေတော. တမ္ပိ ဥဘယံ ဖလာဘာဝမေဝ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ. သုကတဒုက္ကဋာနန္တိ သုကတဒုက္ကတာနံ၊ ကုသလာကုသလာနန္တိ အတ္ထော. ဖလံ ဝိပါကောတိ ယံ ဖလန္တိ ဝါ ဝိပါကောတိ ဝါ ဝုစ္စတိ၊ တံ နတ္ထီတိ ဝဒတိ. နတ္ထိ အယံ လောကောတိ ပရလောကေ ဌိတဿ အယံ လောကော နတ္ထိ၊ နတ္ထိ ပရော လောကောတိ ဣဓ လောကေ ဌိတဿာပိ ပရလောကော နတ္ထိ၊ သဗ္ဗေ တတ္ထ တတ္ထေဝ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဒဿေတိ. နတ္ထိ မာတာ နတ္ထိ ပိတာတိ တေသု သမ္မာပဋိပတ္တိမိစ္ဆာပဋိပတ္တီနံ ဖလာဘာဝဝသေန ဝဒတိ. နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာတိ စဝိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇနကသတ္တာ နာမ နတ္ထီတိ ဝဒတိ. သမ္ပဒါတိ ပါရိပူရိယော. သီလသမ္ပဒါတိ သီလဿ ပရိပုဏ္ဏအဝေကလ္လဘာဝေါ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. အတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိ ဝုတ္တပဋိပက္ခနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ.

၆. အပဏ္ဏကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၉. ဆဋ္ဌေ အပဏ္ဏကော မဏီတိ ဆဟိ တလေဟိ သမန္နာဂတော ပါသကော. သုဂတိံ သဂ္ဂန္တိ စာတုမဟာရာဇိကာဒီသု အညတရံ သဂ္ဂံ လောကံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သီလဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ စာတိ ဥဘယမ္ပိ မိဿကံ ကထိတံ. သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

၈. ပဌမသောစေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၁. အဋ္ဌမေ သောစေယျာနီတိ သုစိဘာဝါ. ကာယသောစေယျန္တိ ကာယဒွါရေ သုစိဘာဝေါ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဣမေသု ပန ပဋိပါဋိယာ စတူသု သုတ္တေသု အဂါရိကပဋိပဒါ ကထိတာ. သောတာပန္နသကဒါဂါမီနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ.

၉. ဒုတိယသောစေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၂. နဝမေ အဇ္ဈတ္တန္တိ နိယကဇ္ဈတ္တံ. ကာမစ္ဆန္ဒန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ. ဗျာပါဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ဂါထာယ ပန ကာယသုစိန္တိ ကာယဒွါရေ သုစိံ၊ ကာယေန ဝါ သုစိံ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. နိနှာတပါပကန္တိ သဗ္ဗေ ပါပေ နိနှာပေတွာ ဓောဝိတွာ ဌိတံ. ဣမိနာ သုတ္တေနပိ ဂါထာယပိ ခီဏာသဝေါဝ ကထိတောတိ.

၁၀. မောနေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၃. ဒသမေ မောနေယျာနီတိ မုနိဘာဝါ. ကာယမောနေယျန္တိ ကာယဒွါရေ မုနိဘာဝေါ သာဓုဘာဝေါ ပဏ္ဍိတဘာဝေါ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယမောနေယျန္တိ ဣဒံ တိဝိဓကာယဒုစ္စရိတပ္ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ နာမ. အပိစ တိဝိဓံ ကာယသုစရိတမ္ပိ ကာယမောနေယျံ၊ တထာ ကာယာရမ္မဏံ ဉာဏံ ကာယမောနေယျံ၊ ကာယပရိညာ ကာယမောနေယျံ၊ ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ကာယမောနေယျံ၊ ကာယေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ၊ ကာယသင်္ခါရနိရောဓော စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ကာယမောနေယျံ. ဝစီမောနေယျေပိ ဧသေဝ နယော.

အယံ ပနေတ္ထ ဝိသေသော – ယထာ ဣဓ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ၊ ဧဝံ တတ္ထ ဝစီသင်္ခါရနိရောဓော ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ဝစီမောနေယျန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. မနောမောနေယျမ္ပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထံ ဉတွာ စိတ္တသင်္ခါရနိရောဓော သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ မနောမောနေယျန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကာယမုနိန္တိ ကာယဒွါရေ မုနိံ ဥတ္တမံ ပရိသုဒ္ဓံ၊ ကာယေန ဝါ မုနိံ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. သဗ္ဗပ္ပဟာယိနန္တိ ခီဏာသဝံ. ခီဏာသဝေါ ဟိ သဗ္ဗပ္ပဟာယီ နာမာတိ.

အာပါယိကဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

(၁၃) ၃. ကုသိနာရဝဂ္ဂေါ

၁. ကုသိနာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၄. တတိယဿ ပဌမေ ကုသိနာရာယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. ဗလိဟရဏေ ဝနသဏ္ဍေတိ ဧဝံနာမကေ ဝနသဏ္ဍေ. တတ္ထ ကိရ ဘူတဗလိကရဏတ္ထံ ဗလိံ ဟရန္တိ၊ တသ္မာ ဗလိဟရဏန္တိ ဝုစ္စတိ. အာကင်္ခမာနောတိ ဣစ္ဆမာနော. သဟတ္ထာတိ သဟတ္ထေန. သမ္ပဝါရေတီတိ အလံ အလန္တိ ဝါစာယ စေဝ ဟတ္ထဝိကာရေန စ ပဋိက္ခိပါပေတိ. သာဓု ဝတ မာယန္တိ သာဓု ဝတ မံ အယံ. ဂထိတောတိ တဏှာဂေဓေန ဂထိတော. မုစ္ဆိတောတိ တဏှာမုစ္ဆနာယယေဝ မုစ္ဆိတော. အဇ္ဈောပန္နောတိ တဏှာယ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ ပဝတ္တော. အနိဿရဏပညောတိ ဆန္ဒရာဂံ ပဟာယ သံကဍ္ဎိတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တော နိဿရဏပညော နာမ ဟောတိ၊ အယံ န တာဒိသော၊ သစ္ဆန္ဒရာဂေါ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ အနိဿရဏပညော. သုက္ကပက္ခော ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. နေက္ခမ္မဝိတက္ကာဒယော ပနေတ္ထ မိဿကာ ကထိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၂. ဘဏ္ဍနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၅. ဒုတိယေ ပဇဟိံသူတိ ပဇဟန္တိ. ဗဟုလမကံသူတိ ပုနပ္ပုနံ ကရောန္တိ. ဣဓာပိ တယော ဝိတက္ကာ မိဿကာဝ ကထိတာ.

၃. ဂေါတမကစေတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၆. တတိယေ ဂေါတမကေ စေတိယေတိ ဂေါတမကယက္ခဿ ဘဝနေ. တထာဂတော ဟိ ပဌမဗောဓိယံ ဝီသတိ ဝဿာနိ ကဒါစိ စာပါလေ စေတိယေ၊ ကဒါစိ သာရန္ဒဒေ၊ ကဒါစိ ဗဟုပုတ္တေ၊ ကဒါစိ ဂေါတမကေတိ ဧဝံ ယေဘုယျေန ဒေဝကုလေသုယေဝ ဝိဟာသိ. ဣမသ္မိံ ပန ကာလေ ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယ ဂေါတမကဿ ယက္ခဿ ဘဝနဋ္ဌာနေ ဝိဟာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဂေါတမကေ စေတိယေ’’တိ. ဧတဒဝေါစာတိ ဧတံ ‘‘အဘိညာယာဟ’’န္တိအာဒိကံ သုတ္တံ အဝေါစ.

ဣဒဉ္စ ဘဂဝတာ သုတ္တံ အတ္ထုပ္ပတ္တိယံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကတရအတ္ထုပ္ပတ္တိယန္တိ? မူလပရိယာယအတ္ထုပ္ပတ္တိယံ (မ. နိ. ၁.၁ အာဒယော). သမ္ဗဟုလာ ကိရ ဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတာ အတ္တနာ ဥဂ္ဂဟိတဗုဒ္ဓဝစနံ နိဿာယ ဇာနနမဒံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂံ န ဂစ္ဆန္တိ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကထေန္တော အမှေဟိ ဉာတမေဝ ကထေဿတိ၊ နော အညာတ’’န္တိ. ဘိက္ခူ တထာဂတဿ အာရောစေသုံ. သတ္ထာ တေ ဘိက္ခူ ပက္ကောသာပေတွာ မုခပဋိညံ ဂဟေတွာ မူလပရိယာယံ ဒေသေသိ. တေ ဘိက္ခူ ဒေသနာယ နေဝ အာဂတဋ္ဌာနံ၊ န ဂတဋ္ဌာနံ အဒ္ဒသံသု. အပဿန္တာ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ‘မယှံ ကထာ နိယျာတီ’တိ မုခသမ္ပတ္တမေဝ ကထေတီ’’တိ စိန္တယိံသု. သတ္ထာ တေသံ မနံ ဇာနိတွာ ဣမံ သုတ္တန္တံ အာရဘိ.

တတ္ထ အဘိညာယာတိ ‘‘ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ဒွါဒသာယတနာနိ၊ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော၊ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ၊ စတ္တာရိ သစ္စာနိ၊ နဝ ဟေတူ၊ သတ္တ ဖဿာ၊ သတ္တ ဝေဒနာ၊ သတ္တ စေတနာ၊ သတ္တ သညာ၊ သတ္တ စိတ္တာနီ’’တိ ဇာနိတွာ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ၊ တထာ – ‘‘ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ နယေန တေ တေ ဓမ္မေ ဇာနိတွာ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပစ္စက္ခမေဝ ကတွာတိ အတ္ထော. သနိဒါနန္တိ သပ္ပစ္စယမေဝ ကတွာ ကထေမိ၊ နော အပ္ပစ္စယံ. သပ္ပါဋိဟာရိယန္တိ ပစ္စနီကပဋိဟရဏေန သပ္ပါဋိဟာရိယမေဝ ကတွာ ကထေမိ၊ နော အပ္ပါဋိဟာရိယံ. အလဉ္စ ပန ဝေါတိ ယုတ္တဉ္စ ပန တုမှာကံ. တုဋ္ဌိယာတိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’တိ တီဏိ ရတနာနိ ဂုဏတော အနုဿရန္တာနံ တုမှာကံ ယုတ္တမေဝ တုဋ္ဌိံ ကာတုန္တိ အတ္ထော. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော.

အကမ္ပိတ္ထာတိ ဆဟိ အာကာရေဟိ အကမ္ပိတ္ထ. ဧဝရူပေါ ဟိ ပထဝိကမ္ပော ဗောဓိမဏ္ဍေပိ အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တေ ကိရ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေန ဗောဓိမဏ္ဍံ အဘိရုဠှေ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေါ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ပါပုဏန္တော ဝိယ အဟောသိ၊ ဥတ္တရဘာဂေါ ဥဂ္ဂန္တွာ ဘဝဂ္ဂံ အဘိဟနန္တော ဝိယ. ပစ္ဆိမဒိသံ ဂတေ ပစ္ဆိမဘာဂေါ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ပါပုဏန္တော ဝိယ အဟောသိ၊ ပါစီနဘာဂေါ ဥဂ္ဂန္တွာ ဘဝဂ္ဂံ အဘိဟနန္တော ဝိယ. ဥတ္တရဒိသံ ဂတေ ဥတ္တရဒိသာဘာဂေါ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ပါပုဏန္တော ဝိယ၊ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေါ ဥဂ္ဂန္တွာ ဘဝဂ္ဂံ အဘိဟနန္တော ဝိယ. ပါစီနဒိသံ ဂတေ ပါစီနဒိသာဘာဂေါ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ပါပုဏန္တော ဝိယ၊ ပစ္ဆိမဘာဂေါ ဥဂ္ဂန္တွာ ဘဝဂ္ဂံ အဘိဟနန္တော ဝိယ. ဗောဓိရုက္ခောပိ သကိံ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိံ ပါပုဏန္တော ဝိယ၊ သကိံ ဥဂ္ဂန္တွာ ဘဝဂ္ဂံ အဘိဟနန္တော ဝိယ. တသ္မိမ္ပိ ဒိဝသေ ဧဝံ ဆဟိ အာကာရေဟိ စက္ကဝါဠသဟဿီ မဟာပထဝီ အကမ္ပိတ္ထ.

၄. ဘရဏ္ဍုကာလာမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၇. စတုတ္ထေ ကေဝလကပ္ပန္တိ သကလကပ္ပံ. အနွာဟိဏ္ဍန္တောတိ ဝိစရန္တော. နာဒ္ဒသာတိ ကိံ ကာရဏာ န အဒ္ဒသ? အယံ ကိရ ဘရဏ္ဍု ကာလာမော သကျာနံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ ခါဒန္တော ဝိစရတိ. တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တကာလေ ဧကာ ဓမ္မဒေသနာ သမုဋ္ဌဟိဿတီတိ ဉတွာ ဘဂဝါ ဧဝံ အဓိဋ္ဌာသိ၊ ယထာ အညော အာဝသထော န ပညာယိတ္ထ. တသ္မာ န အဒ္ဒသ. ပုရာဏသဗြဟ္မစာရီတိ ပေါရာဏကော သဗြဟ္မစာရီ. သော ကိရ အာဠာရကာလာမကာလေ တသ္မိံယေဝ အဿမေ အဟောသိ၊ တံ သန္ဓာယေဝမာဟ. သန္ထရံ ပညာပေဟီတိ သန္ထရိတဗ္ဗံ သန္ထရာဟီတိ အတ္ထော. သန္ထရံ ပညာပေတွာတိ ကပ္ပိယမဉ္စကေ ပစ္စတ္ထရဏံ ပညာပေတွာ. ကာမာနံ ပရိညံ ပညာပေတီတိ ဧတ္ထ ပရိညာ နာမ သမတိက္ကမော၊ တသ္မာ ကာမာနံ သမတိက္ကမံ ပဌမဇ္ဈာနံ ပညာပေတိ. န ရူပါနံ ပရိညန္တိ ရူပါနံ သမတိက္ကမဘူတံ အရူပါဝစရသမာပတ္တိံ န ပညာပေတိ. န ဝေဒနာနံ ပရိညန္တိ ဝေဒနာနံ သမတိက္ကမံ နိဗ္ဗာနံ န ပညာပေတိ. နိဋ္ဌာတိ ဂတိ နိပ္ဖတ္တိ. ဥဒါဟု ပုထူတိ ဥဒါဟု နာနာ.

၅. ဟတ္ထကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၈. ပဉ္စမေ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ ခယသုန္ဒရာဘိရူပအဗ္ဘနုမောဒနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘အဘိက္ကန္တာ၊ ဘန္တေ၊ ရတ္တိ၊ နိက္ခန္တော ပဌမော ယာမော၊ စိရနိသိန္နော ဘိက္ခုသံဃော၊ ဥဒ္ဒိသတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု ခယေ ဒိဿတိ. ‘‘အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၀၀) သုန္ဒရေ.

‘‘ကော မေ ဝန္ဒတိ ပါဒါနိ၊ ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ၊

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန၊ သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာ’’တိ. (ဝိ. ဝ. ၈၅၇) –

ဧဝမာဒီသု အဘိရူပေ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါရာ. ၁၅) အဗ္ဘနုမောဒနေ. ဣဓ ပန သုန္ဒရေ. တေန အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာတိ ဣဋ္ဌာယ ကန္တာယ မနာပါယ ရတ္တိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ ဣဓ အဘိက္ကန္တသဒ္ဒေါ အဘိရူပေ၊ ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပန ဆဝိထုတိကုလဝဂ္ဂကာရဏသဏ္ဌာနပမာဏရူပါယတနာဒီသု ဒိဿတိ. တတ္ထ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၃၉၉၊ သု. နိ. ၅၅၃) ဆဝိယံ. ‘‘ကဒါ သညူဠှာ ပန တေ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၂.၇၇) ထုတိယံ. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၁၁၅) ကုလဝဂ္ဂေ. ‘‘အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန၊ ဂန္ဓတ္ထေနောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၃၄) ကာရဏေ. ‘‘မဟန္တံ ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၃၈) သဏ္ဌာနေ. ‘‘တယော ပတ္တဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ပါရာ. ၆၀၂) ပမာဏေ. ‘‘ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာ’’တိ ဧဝမာဒီသု ရူပါယတနေ. သော ဣဓ ဆဝိယာ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာတိ အဘိရူပစ္ဆဝိ၊ ဣဋ္ဌဝဏ္ဏာ မနာပဝဏ္ဏာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ကေဝလကပ္ပန္တိ ဧတ္ထ ကေဝလသဒ္ဒေါ အနဝသေသယေဘုယျာဗျာမိဿာနတိရေကဒဠှတ္ထဝိသံယောဂါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (ပါရာ. ၁) အနဝသေသတာ အတ္ထော. ‘‘ကေဝလကပ္ပါ စ အင်္ဂမဂဓာ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အာဒါယ ဥပသင်္ကမိဿန္တီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၄၃) ယေဘုယျတာ. ‘‘ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဝိဘ. ၂၂၅) အဗျာမိဿတာ. ‘‘ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကံ နူန အယမာယသ္မာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မဟာဝ. ၂၄၄) အနတိရေကတာ. ‘‘အာယသ္မတော၊ ဘန္တေ၊ အနုရုဒ္ဓဿ ဗာဟိယော နာမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော ကေဝလကပ္ပံ သံဃဘေဒါယ ဌိတော’’တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၄.၂၄၃) ဒဠှတ္ထတာ. ‘‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၅၇) ဝိသံယောဂေါ. ဣဓ ပန အနဝသေသတာ အတ္ထောတိ အဓိပ္ပေတာ.

ကပ္ပသဒ္ဒေါ ပနာယံ အဘိသဒ္ဒဟနဝေါဟာရကာလပညတ္တိဆေဒနဝိကပ္ပလေသသမန္တဘာဝါဒိအနေကတ္ထော. တထာ ဟိဿ ‘‘ဩကပ္ပနိယမေတံ ဘောတော ဂေါတမဿ၊ ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) အဘိသဒ္ဒဟနမတ္ထော. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၂၅၀) ဝေါဟာရော. ‘‘ယေန သုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’တိ ဧဝမာဒီသု (မ. နိ. ၁.၃၈၇) ကာလော. ‘‘ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သု. နိ. ၁၀၉၈၊ စူဠနိ. ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာ ၁၁၇၊ ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ၆၁) ပညတ္တိ. ‘‘အလင်္ကတော ကပ္ပိတကေသမဿူ’’တိ ဧဝမာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၃၆၈၊ ဝိ. ဝ. ၁၀၉၄) ဆေဒနံ. ‘‘ကပ္ပတိ ဒွင်္ဂုလကပ္ပေါ’’တိ ဧဝမာဒီသု (စူဠဝ. ၄၄၆) ဝိကပ္ပေါ. ‘‘အတ္ထိ ကပ္ပေါ နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု (အ. နိ. ၈.၈၀) လေသော. ‘‘ကေဝလကပ္ပံ ဝေဠုဝနံ ဩဘာသေတွာ’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၉၄) သမန္တဘာဝေါ. ဣဓ ပနဿ သမန္တဘာဝေါ အတ္ထော အဓိပ္ပေတော. တသ္မာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနန္တိ ဧတ္ထ အနဝသေသံ သမန္တတော ဇေတဝနန္တိ အတ္ထော.

ဩဘာသေတွာတိ အာဘာယ ဖရိတွာ. ဝါလုကာယာတိ သဏှာယ ဝါလုကာယ. န သဏ္ဌာတီတိ န ပတိဋ္ဌာတိ. ဩဠာရိကန္တိ ဗြဟ္မဒေဝတာယ ဟိ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာနကာလေ အတ္တဘာဝေါ ဩဠာရိကော မာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ ပထဝီ ဝါ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဓမ္မာတိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗေ ဥဂ္ဂဟိတဗုဒ္ဓဝစနံ ဒဿေတိ. နပ္ပဝတ္တိနော အဟေသုန္တိ သဇ္ဈာယမူဠှကာ ဝါစာ ပရိဟီနာယေဝ အဟေသုံ. အပ္ပဋိဝါနောတိ အနိဝတ္တော အနုက္ကဏ္ဌိတော.

ဒဿနဿာတိ စက္ခုဝိညာဏေန ဒဿနဿ. ဥပဋ္ဌာနဿာတိ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာနဿ. အဓိသီလန္တိ ဒသဝိဓံ သီလံ. တဉှိ ပဉ္စသီလံ ဥပါဒါယ အဓိသီလန္တိ ဝုစ္စတိ. အဝိဟံ ဂတောတိ အဝိဟဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တောသ္မီတိ ဒဿေတိ.

၆. ကဋုဝိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၉. ဆဋ္ဌေ ဂေါယောဂပိလက္ခသ္မိန္တိ ဂါဝီနံ ဝိက္ကယဋ္ဌာနေ ဥဋ္ဌိတပိလက္ခဿ သန္တိကေ. ရိတ္တဿာဒန္တိ ဈာနသုခါဘာဝေန ရိတ္တဿာဒံ. ဗာဟိရဿာဒန္တိ ကာမဂုဏသုခဝသေန ဗာဟိရဿာဒံ. ကဋုဝိယန္တိ ဥစ္ဆိဋ္ဌံ. အာမဂန္ဓေနာတိ ကောဓသင်္ခါတေန ဝိဿဂန္ဓေန. အဝဿုတန္တိ တိန္တံ. မက္ခိကာတိ ကိလေသမက္ခိကာ. နာနုပတိဿန္တီတိ ဥဋ္ဌာယ န အနုဗန္ဓိဿန္တိ. နာနွာဿဝိဿန္တီတိ အနုဗန္ဓိတွာ န ခါဒိဿန္တိ. သံဝေဂမာပါဒီတိ သောတာပန္နော ဇာတော.

ကဋုဝိယကတောတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌကတော. အာရကာ ဟောတီတိ ဒူရေ ဟောတိ. ဝိဃာတဿေဝ ဘာဂဝါတိ ဒုက္ခဿေဝ ဘာဂီ. စရေတီတိ စရတိ ဂစ္ဆတိ. ဒုမ္မေဓောတိ ဒုပ္ပညော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝဋ္ဋမေဝ ကထိတံ၊ ဂါထာသု ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတန္တိ. သတ္တမေ ဝဋ္ဋမေဝ ဘာသိတံ.

၈. ဒုတိယအနုရုဒ္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၁. အဋ္ဌမေ ဣဒံ တေ မာနသ္မိန္တိ အယံ တေ နဝဝိဓေန ဝဍ္ဎိတမာနောတိ အတ္ထော. ဣဒံ တေ ဥဒ္ဓစ္စသ္မိန္တိ ဣဒံ တဝ ဥဒ္ဓစ္စံ စိတ္တဿ ဥဒ္ဓတဘာဝေါ. ဣဒံ တေ ကုက္ကုစ္စသ္မိန္တိ ဣဒံ တဝ ကုက္ကုစ္စံ.

၉. ပဋိစ္ဆန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၂. နဝမေ အာဝဟန္တီတိ နိယျန္တိ. ပဋိစ္ဆန္နော အာဝဟတီတိ ပဋိစ္ဆန္နောဝ ဟုတွာ နိယျာတိ. ဝိဝဋော ဝိရောစတီတိ ဧတ္ထ ဧကတော ဥဘတော အတ္တတော သဗ္ဗတ္ထကတောတိ စတုဗ္ဗိဓာ ဝိဝဋတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ ဧကတော ဝိဝဋံ နာမ အသာဓာရဏသိက္ခာပဒံ. ဥဘတော ဝိဝဋံ နာမ သာဓာရဏသိက္ခာပဒံ. အတ္တတော ဝိဝဋံ နာမ ပဋိလဒ္ဓဓမ္မဂုဏော. သဗ္ဗတ္ထကဝိဝဋံ နာမ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ.

၁၀. လေခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၃. ဒသမေ အဘိဏှန္တိ အဘိက္ခဏံ နိရန္တရံ. အာဂါဠှေနာတိ ဂါဠှေန ကက္ခဠေန. ဖရုသေနာတိ ဖရုသဝစနေန. ဂါဠှံ ကတွာ ဖရုသံ ကတွာ ဝုစ္စမာနောပီတိ အတ္ထော. အမနာပေနာတိ မနံ အနလ္လီယန္တေန အဝဍ္ဎန္တေန. သန္ဓိယတိမေဝါတိ ဃဋိယတိယေဝ. သံသန္ဒတိမေဝါတိ နိရန္တရောဝ ဟောတိ. သမ္မောဒတိမေဝါတိ ဧကီဘာဝမေဝ ဂစ္ဆတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ကုသိနာရဝဂ္ဂေါ တတိယော.

(၁၄) ၄. ယောဓာဇီဝဝဂ္ဂေါ

၁. ယောဓာဇီဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၄. စတုတ္ထဿ ပဌမေ ယုဒ္ဓံ ဥပဇီဝတီတိ ယောဓာဇီဝေါ. ရာဇာရဟောတိ ရညော အနုစ္ဆဝိကော. ရာဇဘောဂ္ဂေါတိ ရညော ဥပဘောဂပရိဘောဂေါ. အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီတိ ဟတ္ထော ဝိယ ပါဒေါ ဝိယ စ အဝဿံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ အင်္ဂန္တိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဒူရေ ပါတီ ဟောတီတိ ဥဒကေ ဥသဘမတ္တံ၊ ထလေ အဋ္ဌုသဘမတ္တံ၊ တတော ဝါ ဥတ္တရိန္တိ ဒူရေ ကဏ္ဍံ ပါတေတိ. ဒုဋ္ဌဂါမဏိအဘယဿ ဟိ ယောဓာဇီဝေါ နဝဥသဘမတ္တံ ကဏ္ဍံ ပါတေသိ၊ ပစ္ဆိမဘဝေ ဗောဓိသတ္တော ယောဇနပ္ပမာဏံ. အက္ခဏဝေဓီတိ အဝိရာဓိတဝေဓီ၊ အက္ခဏံ ဝါ ဝိဇ္ဇု ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထောတိ အတ္ထော. မဟတော ကာယဿ ပဒါလေတာတိ ဧကတောဗဒ္ဓံ ဖလကသတမ္ပိ မဟိံသစမ္မသတမ္ပိ အင်္ဂုဋ္ဌပမာဏဗဟလံ လောဟပဋ္ဋမ္ပိ စတုရင်္ဂုလဗဟလံ အသနပဒရမ္ပိ ဝိဒတ္ထိဗဟလံ ဥဒုမ္ဗရပဒရမ္ပိ ဒီဃန္တေန ဝါလိကသကဋမ္ပိ ဝိနိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထောတိ အတ္ထော. ယံကိဉ္စိ ရူပန္တိအာဒိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတမေဝ. နေတံ မမာတိအာဒိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိပဋိက္ခေပဝသေန ဝုတ္တံ. သမ္မပ္ပညာယ ပဿတီတိ သမ္မာ ဟေတုနာ ကာရဏေန သဟဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ ပဿတိ. ပဒါလေတီတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ပဒါလေတိ.

၂. ပရိသာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၅. ဒုတိယေ ဥက္ကာစိတဝိနီတာတိ အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဝိနီတာ ဒုဗ္ဗိနီတပရိသာ. ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာတိ ပုစ္ဆိတွာ ဝိနီတာ သုဝိနီတပရိသာ. ယာဝတာဝိနီတာတိ ပမာဏဝသေန ဝိနီတာ၊ ပမာဏံ ဉတွာ ဝိနီတပရိသာတိ အတ္ထော. ‘‘ယာဝတဇ္ဈာ’’တိ ပါဠိယာ ပန ယာဝ အဇ္ဈာသယာတိ အတ္ထော၊ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ ဝိနီတပရိသာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတိယံ ဥတ္တာနမေဝ.

၄. ဥပ္ပါဒါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၇. စတုတ္ထေ ဓမ္မဋ္ဌိတတာတိ သဘာဝဋ္ဌိတတာ. ဓမ္မနိယာမတာတိ သဘာဝနိယာမတာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာတိ စတုဘူမကသင်္ခါရာ. အနိစ္စာတိ ဟုတွာ အဘာဝဋ္ဌေန အနိစ္စာ. ဒုက္ခာတိ သမ္ပဋိပီဠနဋ္ဌေန ဒုက္ခာ. အနတ္တာတိ အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန အနတ္တာ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ တီဏိ လက္ခဏာနိ မိဿကာနိ ကထိတာနိ.

၅. ကေသကမ္ဗလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၈. ပဉ္စမေ တန္တာဝုတာနံ ဝတ္ထာနန္တိ ပစ္စတ္တေ သာမိဝစနံ၊ တန္တေဟိ ဝါယိတဝတ္ထာနီတိ အတ္ထော. ကေသကမ္ဗလောတိ မနုဿကေသေဟိ ဝါယိတကမ္ဗလော. ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏဝါဒါနန္တိ ဣဒမ္ပိ ပစ္စတ္တေ သာမိဝစနံ. ပဋိကိဋ္ဌောတိ ပစ္ဆိမကော လာမကော. မောဃပုရိသောတိ တုစ္ဆပုရိသော. ပဋိဗာဟတီတိ ပဋိသေဓေတိ. ခိပ္ပံ ဥဍ္ဍေယျာတိ ကုမိနံ ဩဍ္ဍေယျ. ဆဋ္ဌသတ္တမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

၈. အဿခဠုင်္ကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၁. အဋ္ဌမေ အဿခဠုင်္ကောတိ အဿပေါတော. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမီတိ အယမဿ ဉာဏဇဝေါတိ ဝဒါမိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမီတိ အယမဿ ဂုဏဝဏ္ဏောတိ ဝဒါမိ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိန္တိ အယမဿ ဥစ္စဘာဝေါ ပရိမဏ္ဍလဘာဝေါတိ ဝဒါမီတိ.

၉. အဿပရဿသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၂. နဝမေ အဿပရဿေတိ အဿေသု ပရဿေ. ပုရိသပရဿေတိ ပုရိသေသု ပရဿေ၊ ပုရိသပုရိသေတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ တီဏိ မဂ္ဂဖလာနိ ကထိတာနိ. တတ္ထ အယံ တီဟိ မဂ္ဂေဟိ ဉာဏဇဝသမ္ပန္နောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၀. အဿာဇာနီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၃. ဒသမေ ဘဒြေတိ ဘဒ္ဒကေ. အဿာဇာနီယေတိ ကာရဏာကာရဏံ ဇာနနကေ အဿေ. ပုရိသာဇာနီယေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အရဟတ္တဖလံ ကထိတံ. တတြာယံ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဉာဏဇဝသမ္ပန္နောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၁. ပဌမမောရနိဝါပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၄. ဧကာဒသမေ အစ္စန္တနိဋ္ဌောတိ အန္တံ အတိက္ကန္တနိဋ္ဌော၊ အကုပ္ပနိဋ္ဌော ဓုဝနိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. သေသံ သဒိသမေဝ.

၁၂. ဒုတိယမောရနိဝါပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၅. ဒွါဒသမေ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေနာတိ ဣဇ္ဈနကပါဋိဟာရိယေန. အာဒေသနာပါဋိဟာရိယေနာတိ အာဒိသိတွာ အပဒိသိတွာ ကထနအနုကထနကထာပါဋိဟာရိယေန.

၁၃. တတိယမောရနိဝါပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၆. တေရသမေ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာတိ ဖလသမာပတ္တတ္ထာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ. သမ္မာဉာဏေနာတိ ဖလဉာဏေန. သမ္မာဝိမုတ္တိယာတိ သေသေဟိ ဖလသမာပတ္တိဓမ္မေဟိ. ဣမေသု တီသုပိ သုတ္တေသု ခီဏာသဝေါဝ ကထိတောတိ.

ယောဓာဇီဝဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

(၁၅) ၅. မင်္ဂလဝဂ္ဂေါ

၁-၉. အကုသလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၄၇-၁၅၅. ပဉ္စမဿ ပဌမေ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တောတိ ယထာ အာနေတွာ ဌပိတော. ဒုတိယေ သာဝဇ္ဇေနာတိ သဒေါသေန. တတိယေ ဝိသမေနာတိ သပက္ခလနေန. သမေနာတိ အပက္ခလနေန. စတုတ္ထေ အသုစိနာတိ ဂူထသဒိသေန အပရိသုဒ္ဓေန အမေဇ္ဈေန. သုစိနာတိ ပရိသုဒ္ဓေန မေဇ္ဈေန. ပဉ္စမာဒီနိ ဥတ္တာနာနေဝ.

၁၀. ပုဗ္ဗဏှသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၆. ဒသမေ သုနက္ခတ္တန္တိအာဒီသု ယသ္မိံ ဒိဝသေ တယော သုစရိတဓမ္မာ ပူရိတာ ဟောန္တိ၊ သော ဒိဝသော လဒ္ဓနက္ခတ္တယောဂေါ နာမ၊ တေနဿ သဒါ သုနက္ခတ္တံ နာမ ဟောတီတိ ဝုစ္စတိ. သွေဝ ဒိဝသော ကတမင်္ဂလော နာမ ဟောတိ၊ တေနဿ သဒါ သုမင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတိ. ပဘာတမ္ပိဿ သဒါ သုပ္ပဘာတမေဝ၊ သယနတော ဥဋ္ဌာနမ္ပိ သုဟုဋ္ဌိတမေဝ၊ ခဏောပိ သုက္ခဏောဝ၊ မုဟုတ္တောပိ သုမုဟုတ္တောဝ. ဧတ္ထ စ ဒသစ္ဆရပမာဏော ကာလော ခဏော နာမ၊ တေန ခဏေန ဒသက္ခဏော ကာလော လယော နာမ၊ တေန လယေန စ ဒသလယော ကာလော ခဏလယော နာမ၊ တေန ဒသဂုဏော မုဟုတ္တော နာမ၊ တေန ဒသဂုဏော ခဏမုဟုတ္တော နာမာတိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသူတိ ယသ္မိံ ဒိဝသေ တီဏိ သုစရိတာနိ ပူရိတာနိ၊ တဒါဿ သေဋ္ဌစာရီသု ဒိန္နဒါနံ သုယိဋ္ဌံ နာမ ဟောတိ. ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မန္တိ တံ ဒိဝသံ တေန ကတံ ကာယကမ္မံ ဝဍ္ဎိကာယကမ္မံ နာမ ဟောတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာနာတိ ဝဍ္ဎိယုတ္တာနိ ကာယကမ္မာဒီနိ ကတွာ. လဘန္တတ္ထေ ပဒက္ခိဏေတိ ပဒက္ခိဏေ ဝဍ္ဎိအတ္ထေယေဝ လဘတိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

မင်္ဂလဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

တတိယပဏ္ဏာသကံ နိဋ္ဌိတံ.