၄. သရဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၅. စတုတ္ထေ ရာဇဂဟေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေတိ ဂိဇ္ဈသဒိသာနိဿ ကူဋာနိ၊ ဂိဇ္ဈာ ဝါ တဿ ကူဋေသု ဝသန္တီတိ ဂိဇ္ဈကူဋော၊ တသ္မိံ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. ဧတေနဿ ရာဇဂဟံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ ဝိဟရန္တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဒဿိတံ. ဂိဇ္ဈကူဋသ္မိဉှိ တထာဂတံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရော ကာရိတော၊ ဂိဇ္ဈကူဋဝိဟာရောတွေဝဿ နာမံ. တတ္ထာယံ တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရတီတိ. သရဘော နာမ ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဟောတီတိ သရဘောတိ ဧဝံနာမကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ ပက္ကန္တော ဟောတိ၊ အဓုနာ ဝိဗ္ဘန္တောတိ အတ္ထော. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဟိ လောကေ ဥပ္ပန္နေ တိတ္ထိယာ နဋ္ဌလာဘသက္ကာရာ အဟေသုံ၊ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇိ. ယထာဟ –

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. အညတိတ္ထိယာ ပန ပရိဗ္ဗာဇကာ အသက္ကတာ ဟောန္တိ အဂရုကတာ အမာနိတာ အပူဇိတာ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ (ဥဒါ.၁၄၊ သံ.နိ.၁.၂.၇၀).

တေ ဧဝံ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရာ ပဉ္စသတမတ္တာ ဧကသ္မိံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ သန္နိပတိတွာ သမ္မန္တယိံသု – ‘‘ဘော၊ မယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥပ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဟတလာဘသက္ကာရာ ဇာတာ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနဉ္စဿ ဧကံ အဝဏ္ဏံ ဥပဓာရေထ၊ အဝဏ္ဏံ ပတ္ထရိတွာ ဧတဿ သာသနံ ဂရဟိတွာ အမှာကံ လာဘသက္ကာရံ ဥပ္ပါဒေဿာမာ’’တိ. တေ ဝဇ္ဇံ ဩလောကေန္တာ – ‘‘တီသု ဒွါရေသု အာဇီဝေ စာတိ စတူသုပိ ဌာနေသု သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဇ္ဇံ ပဿိတုံ န သက္ကာ၊ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဌာနာနိ မုဉ္စိတွာ အညတ္ထ ဩလောကေထာ’’တိ အာဟံသု. အထ နေသံ အန္တရေ ဧကော ဧဝမာဟ – ‘‘အဟံ အညံ န ပဿာမိ၊ ဣမေ အနွဍ္ဎမာသံ သန္နိပတိတွာ ဒွါရဝါတပါနာနိ ပိဓာယ သာမဏေရာနမ္ပိ ပဝေသနံ န ဒေန္တိ. ဇီဝိတသဒိသာပိ ဥပဋ္ဌာကာ ဒဋ္ဌုံ န လဘန္တိ၊ အာဝဋ္ဋနိမာယံ ဩသာရေတွာ ဩသာရေတွာ ဇနံ အာဝဋ္ဋေတွာ အာဝဋ္ဋေတွာ ခါဒန္တိ. သစေ တံ မယံ အာဟရိတုံ သက္ခိဿာမ၊ ဧဝံ နော လာဘသက္ကာရဥဠာရော ဘဝိဿတီ’’တိ. အပရောပိ ဧဝမေဝ ဝဒန္တော ဥဋ္ဌာသိ. သဗ္ဗေ ဧကဝါဒါ အဟေသုံ. တတော အာဟံသု – ‘‘ယော တံ အာဟရိတုံ သက္ခိဿတိ၊ တံ မယံ အမှာကံ သမယေ ဇေဋ္ဌကံ ကရိဿာမာ’’တိ.

တတော ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ‘‘တွံ သက္ခိဿသိ၊ တွံ သက္ခိဿသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အဟံ န သက္ခိဿာမိ၊ အဟံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ ဗဟူဟိ ဝုတ္တေ သရဘံ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘တွံ သက္ခိဿသိ အာစရိယာ’’တိ. သော အာဟ – ‘‘အဂရု ဧတံ အာဟရိတုံ၊ သစေ တုမှေ အတ္တနော ကထာယ ဌတွာ မံ ဇေဋ္ဌကံ ကရိဿထာ’’တိ. အဂရု ဧတမာစရိယ အာဟရ၊ တွံ ကတောယေဝါသိ အမှေဟိ ဇေဋ္ဌကောတိ. သော အာဟ – ‘‘တံ အာဟရန္တေန ထေနေတွာ ဝါ ဝိလုမ္ပိတွာ ဝါ အာဟရိတုံ န သက္ကာ၊ သမဏဿ ပန ဂေါတမဿ သာဝကသဒိသေန ဟုတွာ တဿ သာဝကေ ဝန္ဒိတွာ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကတွာ တေသံ ပတ္တေ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ အာဟရိတုံ သက္ကာ. ရုစ္စတိ ဝေါ ဧတဿ ဧတ္တကဿ ကိရိယာ’’တိ. ယံကိဉ္စိ ကတွာ အာဟရိတွာ စ နော ဒေဟီတိ. တေန ဟိ မံ ဒိသွာ အပဿန္တာ ဝိယ ဘဝေယျာထာတိ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သညံ ဒတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ ဂိဇ္ဈကူဋမဟာဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ပါဒေ ဝန္ဒိ. ဘိက္ခူ အာဟံသု – ‘‘အညေ ပရိဗ္ဗာဇကာ စဏ္ဍာ ဖရုသာ၊ အယံ ပန သဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ ပသန္နော’’တိ. ဘန္တေ၊ တုမှေ ဉတွာ ယုတ္တဋ္ဌာနသ္မိံယေဝ ပဗ္ဗဇိတာ၊ မယံ ပန အနုပဓာရေတွာ အတိတ္ထေနေဝ ပက္ခန္တာ အနိယျာနိကမဂ္ဂေ ဝိစရာမာတိ. သော ဧဝံ ဝတွာ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌေ ဘိက္ခူ ပုနပ္ပုနံ ဝန္ဒတိ၊ နှာနောဒကာဒီနိ ပဋိယာဒေတိ၊ ဒန္တကဋ္ဌံ ကပ္ပိယံ ကရောတိ၊ ပါဒေ ဓောဝတိ မက္ခေတိ၊ အတိရေကဘတ္တံ လဘိတွာ ဘုဉ္ဇတိ.

တံ ဣမိနာ နီဟာရေန ဝသန္တံ ဧကော မဟာထေရော ဒိသွာ၊ ‘‘ပရိဗ္ဗာဇက၊ တွံ သဒ္ဓေါ ပသန္နော၊ ကိံ န ပဗ္ဗဇသီ’’တိ. ကော မံ၊ ဘန္တေ၊ ပဗ္ဗာဇေဿတိ. မယဉှိ စိရကာလံ ဘဒန္တာနံ ပစ္စတ္ထိကာ ဟုတွာ ဝိစရိမှာတိ. ထေရော ‘‘သစေ တွံ ပဗ္ဗဇိတုကာမော၊ အဟံ တံ ပဗ္ဗာဇေဿာမီ’’တိ ဝတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ နိရန္တရံ ဝတ္တပဋိဝတ္တမကာသိ. အထ နံ ထေရော ဝတ္တေ ပသီဒိတွာ နစိရဿေဝ ဥပသမ္ပာဒေသိ. သော ဥပေါသထဒိဝသေ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထဂ္ဂံ ပဝိသိတွာ ဘိက္ခူ မဟန္တေန ဥဿာဟေန ပါတိမောက္ခံ ပဂ္ဂဏှန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန ဩသာရေတွာ ဩသာရေတွာ လောကံ ခါဒန္တိ၊ ကတိပါဟေန ဟရိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. သော ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ ဥပဇ္ဈာယံ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကော နာမော အယံ ဓမ္မော’’တိ ပုစ္ဆိ. ပါတိမောက္ခော နာမ၊ အာဝုသောတိ. ဥတ္တမဓမ္မော ဧသ၊ ဘန္တေ၊ ဘဝိဿတီတိ. အာမ၊ အာဝုသော၊ သကလသာသနဓာရဏီ အယံ သိက္ခာတိ. ဘန္တေ၊ သစေ ဧသ သိက္ခာဓမ္မော ဥတ္တမော၊ ဣမမေဝ ပဌမံ ဂဏှာမီတိ. ဂဏှာဝုသောတိ ထေရော သမ္ပဋိစ္ဆိ. သော ဂဏှန္တော ပရိဗ္ဗာဇကေ ပဿိတွာ ‘‘ကီဒိသံ အာစရိယာ’’တိ ပုစ္ဆိတော၊ ‘‘အာဝုသော၊ မာ စိန္တယိတ္ထ၊ ကတိပါဟေန အာဟရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နစိရဿေဝ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဥပဇ္ဈာယံ အာဟ – ‘‘ဧတ္တကမေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဥဒါဟု အညမ္ပိ အတ္ထီ’’တိ. ဧတ္တကမေဝ၊ အာဝုသောတိ.

သော ပုနဒိဝသေ ယထာနိဝတ္ထပါရုတောဝ ဂဟိတနီဟာရေနေဝ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂိဇ္ဈကူဋာ နိက္ခမ္မ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ အဂမာသိ. ပရိဗ္ဗာဇကာ ဒိသွာ ‘‘ကီဒိသံ၊ အာစရိယ၊ နာသက္ခိတ္ထ မညေ အာဝဋ္ဋနိမာယံ အာဟရိတု’’န္တိ တံ ပရိဝါရယိံသု. မာ စိန္တယိတ္ထ၊ အာဝုသော၊ အာဟဋာ မေ အာဝဋ္ဋနိမာယာ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ အမှာကံ လာဘသက္ကာရော မဟာ ဘဝိဿတိ. တုမှေ အညမညံ သမဂ္ဂါ ဟောထ၊ မာ ဝိဝါဒံ အကတ္ထာတိ. သစေ တေ၊ အာစရိယ၊ သုဂ္ဂဟိတာ၊ အမှေပိ နံ ဝါစေဟီတိ. သော အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပါတိမောက္ခံ ဩသာရေသိ. အထ တေ သဗ္ဗေပိ – ‘‘ဧထ၊ ဘော၊ နဂရေ ဝိစရန္တာ သမဏဿ ဂေါတမဿ အဝဏ္ဏံ ကထေဿာမာ’’တိ အနုဂ္ဃါဋိတေသုယေဝ နဂရဒွါရေသု ဒွါရသမီပံ ဂန္တွာ ဝိဝဋေန ဒွါရေန သဗ္ဗပဌမံ ပဝိသိံသု. ဧဝံ သလိင်္ဂေနေဝ အပက္ကန္တံ တံ ပရိဗ္ဗာဇကံ သန္ဓာယ – ‘‘သရဘော နာမ ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

တံ ဒိဝသံ ပန ဘဂဝါ ပစ္စူသသမယေ လောကံ ဩလောကေန္တော ဣဒံ အဒ္ဒသ – ‘‘အဇ္ဇ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော နဂရေ ဝိစရိတွာ ပကာသနီယကမ္မံ ကရိဿတိ၊ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ အဝဏ္ဏံ ကထေန္တော ဝိသံ သိဉ္စိတွာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ ဂမိဿတိ၊ အဟမ္ပိ တတ္ထေဝ ဂမိဿာမိ၊ စတဿောပိ ပရိသာ တတ္ထေဝ ဩသရိဿန္တိ. တသ္မိံ သမာဂမေ စတုရာသီတိ ပါဏသဟဿာနိ အမတပါနံ ပိဝိဿန္တီ’’တိ. တတော ‘‘တဿ ဩကာသော ဟောတု၊ ယထာရုစိယာ အဝဏ္ဏံ ပတ္ထရတူ’’တိ စိန္တေတွာ အာနန္ဒတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာနန္ဒ၊ အဋ္ဌာရသသု မဟာဝိဟာရေသု ဘိက္ခုသံဃဿ မယာ သဒ္ဓိံယေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ အာရောစေဟီ’’တိ. ထေရော တထာ အကာသိ. ဘိက္ခူ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သတ္ထာရမေဝ ပရိဝါရယိံသု. သတ္ထာ ဘိက္ခုသံဃံ အာဒါယ ဒွါရဂါမသမီပေယေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိ. သရဘောပိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ နဂရံ ပဝိဋ္ဌော တတ္ထ တတ္ထ ပရိသမဇ္ဈေ ရာဇဒွါရဝီထိစတုက္ကာဒီသု စ ဂန္တွာ ‘‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဓမ္မော’’တိအာဒီနိ အဘာသိ. တံ သန္ဓာယ သော ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတီတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အညာတောတိ ဉာတော အဝဗုဒ္ဓေါ၊ ပါကဋံ ကတွာ ဥဂ္ဂဟိတောတိ ဒီပေတိ. အညာယာတိ ဇာနိတွာ. အပက္ကန္တောတိ သလိင်္ဂေနေဝ အပက္ကန္တော. သစေ ဟိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာသနေ ကောစိ သာရော အဘဝိဿ၊ နာဟံ အပက္ကမိဿံ. တဿ ပန သာသနံ အသာရံ နိဿာရံ၊ အာဝဋ္ဋနိမာယံ ဩသာရေတွာ သမဏာ လောကံ ခါဒန္တီတိ ဧဝမတ္ထံ ဒီပေန္တော ဧဝမာဟ.

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူတိ အထ ဧဝံ တသ္မိံ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဘာသမာနေ အရညဝါသိနော ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ ‘‘အသုကဋ္ဌာနံ နာမ သတ္ထာ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ ဂတော’’တိ အဇာနန္တာ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. တေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. အဿောသုန္တိ သုဏိံသု. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ ‘‘ဣမံ ကာရဏံ ဒသဗလဿ အာရောစေဿာမာ’’တိ ဥပသင်္ကမိံသု.

သိပ္ပိနိကာတီရန္တိ သိပ္ပိနိကာတိ ဧဝံနာမိကာယ နဒိယာ တီရံ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေနာတိ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂါနိ အစောပေတွာ အဗ္ဘန္တရေ ခန္တိံ ဓာရေတွာ စိတ္တေနေဝ အဓိဝါသေသီတိ အတ္ထော. ဧဝံ အဓိဝါသေတွာ ပုန စိန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ အဇ္ဇ မယာ သရဘဿ ဝါဒံ မဒ္ဒိတုံ ဂစ္ဆန္တေန ဧကကေန ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဥဒါဟု ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတေနာ’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – သစာဟံ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဂမိဿာမိ၊ မဟာဇနော ဧဝံ စိန္တေဿတိ – ‘‘သမဏော ဂေါတမော ဝါဒုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တော ပက္ခံ ဥက္ခိပိတွာ ဂန္တွာ ပရိသဗလေန ဥပ္ပန္နံ ဝါဒံ မဒ္ဒတိ၊ ပရဝါဒီနံ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ န ဒေတီ’’တိ. န ခေါ ပန မယှံ ဥပ္ပန္နေ ဝါဒေ ပရံ ဂဟေတွာ မဒ္ဒနကိစ္စံ အတ္ထိ၊ အဟမေဝ ဂန္တွာ မဒ္ဒိဿာမိ. အနစ္ဆရိယံ စေတံ ယွာဟံ ဣဒါနိ ဗုဒ္ဓဘူတော အတ္တနော ဥပ္ပန္နံ ဝါဒံ မဒ္ဒေယျံ၊ စရိယံ စရဏကာလေ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယံ နိဗ္ဗတ္တေနာပိ ဟိ မယာ ဝဟိတဗ္ဗံ ဓုရံ အညော ဝဟိတုံ သမတ္ထော နာမ နာဟောသိ. ဣမဿ ပနတ္ထဿ သာဓနတ္ထံ –

‘‘ယတော ယတော ဂရု ဓုရံ၊ ယတော ဂမ္ဘီရဝတ္တနီ၊

တဒါဿု ကဏှံ ယုဉ္ဇေန္တိ၊ သွာဿု တံ ဝဟတေ ဓုရ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁.၂၉) –

ဣဒံ ကဏှဇာတကံ အာဟရိတဗ္ဗံ. အတီတေ ကိရ ဧကော သတ္ထဝါဟော ဧကိဿာ မဟလ္လိကာယ ဂေဟေ နိဝါသံ ဂဏှိ. အထဿ ဧကိဿာ ဓေနုယာ ရတ္တိဘာဂသမနန္တရေ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သာ ဧကံ ဝစ္ဆကံ ဝိဇာယိ. မဟလ္လိကာယ ဝစ္ဆကံ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ပုတ္တသိနေဟော ဥဒပါဒိ. ပုနဒိဝသေ သတ္ထဝါဟပုတ္တော – ‘‘တဝ ဂေဟဝေတနံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. မဟလ္လိကာ ‘‘မယှံ အညေန ကိစ္စံ န အတ္ထိ၊ ဣမမေဝ ဝစ္ဆကံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ. ဂဏှ၊ အမ္မာတိ. သာ တံ ဂဏှိတွာ ခီရံ ပါယေတွာ ယာဂုဘတ္တတိဏာဒီနိ ဒဒမာနာ ပေါသေသိ. သော ဝုဒ္ဓိမနွာယ ပရိပုဏ္ဏရူပေါ ဗလဝီရိယသမ္ပန္နော အဟောသိ သမ္ပန္နာစာရော၊ ကာဠကော နာမ နာမေန. အထေကဿ သတ္ထဝါဟဿ ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ အာဂစ္ဆန္တဿ ဥဒကဘိန္နဋ္ဌာနေ သကဋစက္ကံ လဂ္ဂိ. သော ဒသပိ ဝီသမ္ပိ တိံသမ္ပိ ယောဇေတွာ နီဟရာပေတုံ အသက္ကောန္တော ကာဠကံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘တာတ၊ တဝ ဝေတနံ ဒဿာမိ၊ သကဋံ မေ ဥက္ခိပိတွာ ဒေဟီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တံ အာဒါယ – ‘‘အညော ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဓုရံ ဝဟိတုံ သမတ္ထော နတ္ထီ’’တိ ဓုရသကဋေ ယောတ္တံ ဗန္ဓိတွာ တံ ဧကကံယေဝ ယောဇေသိ. သော တံ သကဋံ ဥက္ခိပိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဧတေနေဝ နိဟာရေန ပဉ္စ သကဋသတာနိ နီဟရိ. သော သဗ္ဗပစ္ဆိမသကဋံ နီဟရိတွာ မောစိယမာနော ‘‘သု’’န္တိ ကတွာ သီသံ ဥက္ခိပိ.

သတ္ထဝါဟော ‘‘အယံ ဧတ္တကာနိ သကဋာနိ ဥက္ခိပန္တော ဧဝံ န အကာသိ၊ ဝေတနတ္ထံ မညေ ကရောတီ’’တိ သကဋဂဏနာယ ကဟာပဏေ ဂဟေတွာ ပဉ္စသတဘဏ္ဍိကံ တဿ ဂီဝါယ ဗန္ဓာပေသိ. သော အညေသံ အတ္တနော သန္တိကံ အလ္လီယိတုံ အဒေန္တော ဥဇုကံ ဂေဟမေဝ အဂမာသိ. မဟလ္လိကာ ဒိသွာ မောစေတွာ ကဟာပဏဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ကသ္မာ၊ ပုတ္တ၊ ဧဝမကာသိ၊ မာ တွံ ‘မယာ ကမ္မံ ကတွာ အာဘတေန အယံ ဇီဝိဿတီ’တိ သညမကာသီ’’တိ ဝတွာ ဂေါဏံ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ တေလေန အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ပုန မာ ဧဝမကာသီ’’တိ ဩဝဒိ. ဧဝံ သတ္ထာ ‘‘စရိယံ စရဏကာလေ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယံ နိဗ္ဗတ္တေနာပိ ဟိ မယာ ဝဟိတဗ္ဗဓုရံ အညော ဝဟိတုံ သမတ္ထော နာမ နာဟောသီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကကောဝ အဂမာသိ. တံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတောတိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ပဋိသလ္လာနာတိ ပုထုတ္တာရမ္မဏေဟိ စိတ္တံ ပဋိသံဟရိတွာ သလ္လာနတော၊ ဖလသမာပတ္တိတောတိ အတ္ထော. တေနုပသင်္ကမီတိ ပရိဗ္ဗာဇကေသု သကလနဂရေ ပကာသနီယကမ္မံ ကတွာ နဂရာ နိက္ခမ္မ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ သန္နိပတိတွာ ‘‘သစေ၊ အာဝုသော သရဘ၊ သမဏော ဂေါတမော အာဂမိဿတိ၊ ကိံ ကရိဿသီ’’တိ. သမဏေ ဂေါတမေ ဧကံ ကရောန္တေ အဟံ ဒွေ ကရိဿာမိ၊ ဒွေ ကရောန္တေ စတ္တာရိ၊ စတ္တာရိ ကရောန္တေ ပဉ္စ၊ ပဉ္စ ကရောန္တေ ဒသ၊ ဒသ ကရောန္တေ ဝီသတိ၊ ဝီသတိ ကရောန္တေ တိံသံ၊ တိံသံ ကရောန္တေ စတ္တာလီသံ၊ စတ္တာလီသံ ကရောန္တေ ပညာသံ၊ ပညာသံ ကရောန္တေ သတံ၊ သတံ ကရောန္တေ သဟဿံ ကရိဿာမီတိ ဧဝံ အညမညံ သီဟနာဒကထံ သမုဋ္ဌာပေတွာ နိသိန္နေသု ဥပသင်္ကမိ.

ဥပသင်္ကမန္တော ပန ယသ္မာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမဿ နဂရမဇ္ဈေနေဝ မဂ္ဂေါ၊ တသ္မာ သုရတ္တဒုပဋ္ဋံ နိဝါသေတွာ သုဂတမဟာစီဝရံ ပါရုပိတွာ ဝိဿဋ္ဌဗလော ရာဇာ ဝိယ ဧကကောဝ နဂရမဇ္ဈေန အဂမာသိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဒိသွာ ‘‘ပရိဗ္ဗာဇကာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပကာသနီယကမ္မံ ကရောန္တာ အဝဏ္ဏံ ပတ္ထရိံသု၊ သော ဧတေ အနုဝတ္တိတွာ သညာပေတုံ ဂစ္ဆတိ မညေ’’တိ အနုဗန္ဓိံသု. သမ္မာဒိဋ္ဌိကာပိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ဧကကောဝ နိက္ခန္တော၊ အဇ္ဇ သရဘေန သဒ္ဓိံ မဟာဓမ္မသင်္ဂါမော ဘဝိဿတိ. မယမ္ပိ တသ္မိံ သမာဂမေ ကာယသက္ခိနော ဘဝိဿာမာ’’တိ အနုဗန္ဓိံသု. သတ္ထာ ပဿန္တဿေဝ မဟာဇနဿ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ ဥပသင်္ကမိ.

ပရိဗ္ဗာဇကာ ရုက္ခာနံ ခန္ဓဝိဋပသာခန္တရေဟိ သမုဂ္ဂစ္ဆန္တာ ဆဗ္ဗဏ္ဏဃနဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဒိသွာ ‘‘အညဒါ ဧဝရူပေါ ဩဘာသော နာမ နတ္ထိ၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ ဥလ္လောကေတွာ ‘‘သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတီ’’တိ အာဟံသု. တံ သုတွာဝ သရဘော ဇာဏုကန္တရေ သီသံ ဌပေတွာ အဓောမုခေါ နိသီဒိ. ဧဝံ တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ တံ အာရာမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. တထာဂတော ဟိ ဇမ္ဗုဒီပတလေ အဂ္ဂကုလေ ဇာတတ္တာ အဂ္ဂါသနာရဟောတိဿ သဗ္ဗတ္ထ အာသနံ ပညတ္တမေဝ ဟောတိ. ဧဝံ ပညတ္တေ မဟာရဟေ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ.

တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစုန္တိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ကိရ သရဘေန သဒ္ဓိံ ဧတ္တကံ ကထေန္တေယေဝ ဘိက္ခုသံဃော သတ္ထု ပဒါနုပဒိကော ဟုတွာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ သမ္ပာပုဏိ၊ စတဿောပိ ပရိသာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေယေဝ ဩသရိံသု. တတော တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ ‘‘အစ္ဆရိယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ကမ္မံ၊ သကလနဂရံ ဝိစရိတွာ အဝဏ္ဏံ ပတ္ထရိတွာ ပကာသနီယကမ္မံ ကတွာ အာဂတာနံ ဝေရီနံ ပဋိသတ္တူနံ ပစ္စာမိတ္တာနံ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ထောကမ္ပိ ဝိဂ္ဂါဟိကကထံ န ကထေသိ၊ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ သတပါကတေလေန မက္ခေန္တော ဝိယ အမတပါနံ ပါယေန္တော ဝိယ မဓုရကထံ ကထေတီ’’တိ သဗ္ဗေပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အနုဝတ္တန္တာ ဧတဒဝေါစုံ.

ယာစေယျာသီတိ အာယာစေယျာသိ ပတ္ထေယျာသိ ပိဟေယျာသိ. တုဏှီဘူတောတိ တုဏှီဘာဝံ ဥပဂတော. မင်္ကုဘူတောတိ နိတ္တေဇတံ အာပန္နော. ပတ္တက္ခန္ဓောတိ ဩနတဂီဝေါ. အဓောမုခေါတိ ဟေဋ္ဌာမုခေါ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတောတိ ‘‘အဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မယာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဧဝံ ပဋိဇာနတော တဝ. အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ ဣမေ နာမ ဓမ္မာ တယာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ. တတ္ထာတိ တေသု အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါတိ ဧဝံ ဒဿိတဓမ္မေသု. အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတီတိ အညေန ဝါ ဝစနေန အညံ ဝစနံ ပဋိစ္ဆာဒေဿတိ၊ အညံ ပုစ္ဆိတော အညံ ကထေဿတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ အညံ အာဂန္တုကကထံ အာဟရန္တော ပုရိမကထံ အပနာမေဿတိ. အပ္ပစ္စယန္တိ အနဘိရဒ္ဓိံ အတုဋ္ဌာကာရံ ပါတုကရိဿတီတိ ပါကဋံ ကရိဿတိ. ဧတ္ထ စ အပ္ပစ္စယေန ဒေါမနဿံ ဝုတ္တံ၊ ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ မန္ဒဗလဝဘေဒေါ ကောဓောယေဝ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ပဌမဝေသာရဇ္ဇေန သီဟနာဒံ နဒိတွာ ပုန ဒုတိယာဒီဟိ နဒန္တော ယော ခေါ မံ ပရိဗ္ဗာဇကာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယဿ ခေါ ပန တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတောတိ ယဿ မဂ္ဂဿ ဝါ ဖလဿ ဝါ အတ္ထာယ တယာ စတုသစ္စဓမ္မော ဒေသိတော. သော န နိယျာတီတိ သော ဓမ္မော န နိယျာတိ န နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ န တံ အတ္ထံ သာဓေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တက္ကရဿာတိ ယော နံ ကရောတိ၊ တဿ ပဋိပတ္တိပူရကဿ ပုဂ္ဂလဿာတိ အတ္ထော. သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ ဟေတုနာ နယေန ကာရဏေန သကလဿ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ခယာယ. အထ ဝါ ယဿ ခေါ ပန တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတောတိ ယဿ တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော. သေယျထိဒံ – ရာဂပဋိဃာတတ္ထာယ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ဒေါသပဋိဃာတတ္ထာယ မေတ္တာဘာဝနာ၊ မောဟပဋိဃာတတ္ထာယ ပဉ္စ ဓမ္မာ၊ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ အာနာပါနဿတိ. သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ သော ဓမ္မော ယော နံ ယထာဒေသိတံ ကရောတိ၊ တဿ တက္ကရဿ သမ္မာ ဟေတုနာ နယေန ကာရဏေန ဝဋ္ဋဒုက္ခက္ခယာယ န နိယျာတိ န နိဂ္ဂစ္ဆတိ၊ တံ အတ္ထံ န သာဓေတီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကောတိ ယထာ အယံ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသိန္နော၊ ဧဝံ နိသီဒိဿတီတိ.

ဧဝံ တီဟိ ပဒေဟိ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဒေသနံ နိဝတ္တေန္တဿေဝ တထာဂတဿ တသ္မိံ ဌာနေ သန္နိပတိတာ စတုရာသီတိပါဏသဟဿပရိမာဏာ ပရိသာ အမတပါနံ ပိဝိ၊ သတ္ထာ ပရိသာယ အမတပါနဿ ပီတဘာဝံ ဉတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ပက္ကာမိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ ဘဂဝါတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သီဟနာဒန္တိ သေဋ္ဌနာဒံ အဘီတနာဒံ အပ္ပဋိနာဒံ. ဝေဟာသံ ပက္ကာမီတိ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ အဓိဋ္ဌာယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ. ဧဝံ ပက္ခန္ဒော စ ပန တံခဏညေဝ ဂိဇ္ဈကူဋမဟာဝိဟာရေ ပတိဋ္ဌာသိ.

ဝါစာယ သန္နိတောဒကေနာတိ ဝစနပတောဒေန. သဉ္ဇမ္ဘရိမကံသူတိ သမ္ဘရိတံ နိရန္တရဖုဋံ အကံသု၊ ဥပရိ ဝိဇ္ဈိံသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဗြဟာရညေတိ မဟာရညေ. သီဟနာဒံ နဒိဿာမီတိ သီဟဿ နဒတော အာကာရံ ဒိသွာ ‘‘အယမ္ပိ တိရစ္ဆာနဂတော၊ အဟမ္ပိ၊ ဣမဿ စတ္တာရော ပါဒါ၊ မယှမ္ပိ၊ အဟမ္ပိ ဧဝမေဝ သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. သော သီဟဿ သမ္မုခါ နဒိတုံ အသက္ကောန္တော တသ္မိံ ဂေါစရာယ ပက္ကန္တေ ဧကကော နဒိတုံ အာရဘိ. အထဿ သိင်္ဂါလသဒ္ဒေါယေဝ နိစ္ဆရိ. တေန ဝုတ္တံ – သိင်္ဂါလကံယေဝ နဒတီတိ. ဘေရဏ္ဍကန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အပိစ ဘိန္နဿရံ အမနာပသဒ္ဒံ နဒတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ တွန္တိ ဣမိနာ ဩပမ္မေန ပရိဗ္ဗာဇကာ တထာဂတံ သီဟသဒိသံ ကတွာ သရဘံ သိင်္ဂါလသဒိသံ အကံသု. အမ္ဗုကသဉ္စရီတိ ခုဒ္ဒကကုက္ကုဋိကာ. ပုရိသကရဝိတံ ရဝိဿာမီတိ မဟာကုက္ကုဋံ ရဝန္တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမဿပိ ဒွေ ပါဒါ ဒွေ ပက္ခာ၊ မယှမ္ပိ တထေဝ၊ အဟမ္ပိ ဧဝရူပံ ရဝိတံ ရဝိဿာမီ’’တိ သာ တဿ သမ္မုခါ ရဝိတုံ အသက္ကောန္တီ တသ္မိံ ပက္ကန္တေ ရဝမာနာ ကုက္ကုဋိကာရဝံယေဝ ရဝိ. တေန ဝုတ္တံ – အမ္ဗုကသဉ္စရိရဝိတံယေဝ ရဝတီတိ. ဥသဘောတိ ဂေါဏော. သုညာယာတိ တုစ္ဆာယ ဇေဋ္ဌကဝသဘေဟိ ဝိရဟိတာယ. ဂမ္ဘီရံ နဒိတဗ္ဗံ မညတီတိ ဇေဋ္ဌကဝသဘဿ နာဒသဒိသံ ဂမ္ဘီရနာဒံ နဒိတဗ္ဗံ မညတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.