၆. ဒေဝဒူတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၆. ဆဋ္ဌေ ဒေဝဒူတာနီတိ ဒေဝဒူတာ. အယံ ပနေတ္ထ ဝစနတ္ထော – ဒေဝေါတိ မစ္စု၊ တဿ ဒူတာတိ ဒေဝဒူတာ. ဇိဏ္ဏဗျာဓိမတာ ဟိ သံဝေဂဇနနဋ္ဌေန ‘‘ဣဒါနိ တေ မစ္စုသမီပံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေန္တိ ဝိယ၊ တသ္မာ ဒေဝဒူတာတိ ဝုစ္စန္တိ. ဒေဝါ ဝိယ ဒူတာတိပိ ဒေဝဒူတာ. ယထာ ဟိ အလင်္ကတပဋိယတ္တာယ ဒေဝတာယ အာကာသေ ဌတွာ ‘‘တွံ အသုကဒိဝသေ မရိဿသီ’’တိ ဝုတ္တေ တဿာ ဝစနံ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ ဇိဏ္ဏဗျာဓိမတာပိ ဒိဿမာနာ ‘‘တွမ္ပိ ဧဝံဓမ္မော’’တိ စောဒေန္တိ ဝိယ၊ တေသဉ္စ တံ ဝစနံ အနညထာဘာဝိတာယ ဒေဝတာယ ဗျာကရဏသဒိသမေဝ ဟောတီတိ ဒေဝါ ဝိယ ဒူတာတိ ဒေဝဒူတာ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနံ ဒူတာတိပိ ဒေဝဒူတာ. သဗ္ဗဗောဓိသတ္တာ ဟိ ဇိဏ္ဏဗျာဓိမတပဗ္ဗဇိတေ ဒိသွာဝ သံဝေဂံ အာပဇ္ဇိတွာ နိက္ခမ္မ ပဗ္ဗဇိံသု. ဧဝံ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနံ ဒူတာတိပိ ဒေဝဒူတာ. ဣဓ ပန လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ‘‘ဒေဝဒူတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကာယေန ဒုစ္စရိတန္တိအာဒိ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? ဒေဝဒူတာနုယုဉ္ဇနဋ္ဌာနုပက္ကမကမ္မဒဿနတ္ထံ. ဣမိနာ ဟိ ကမ္မေန အယံ သတ္တော နိရယေ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ အထ နံ တတ္ထ ယမော ရာဇာ ဒေဝဒူတေ သမနုယုဉ္ဇတိ. တတ္ထ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတီတိ ကာယဒွါရေန တိဝိဓံ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. ဝါစာယာတိ ဝစီဒွါရေန စတုဗ္ဗိဓံ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. မနသာတိ မနောဒွါရေန တိဝိဓံ ဒုစ္စရိတံ စရတိ.

တမေနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိရယပါလာတိ ဧတ္ထ ဧကစ္စေ ထေရာ ‘‘နိရယပါလာ နာမ နတ္ထိ၊ ယန္တရူပံ ဝိယ ကမ္မမေဝ ကာရဏံ ကာရေတီ’’တိ ဝဒန္တိ. တံ ‘‘အတ္ထိ နိရယေ နိရယပါလာတိ၊ အာမန္တာ. အတ္ထိ စ ကာရဏိကာ’’တိအာဒိနာ နယေန အဘိဓမ္မေ (ကထာ. ၈၆၆) ပဋိသေဓိတမေဝ. ယထာ ဟိ မနုဿလောကေ ကမ္မကာရဏကာရကာ အတ္ထိ၊ ဧဝမေဝ နိရယေ နိရယပါလာ အတ္ထီတိ. ယမဿ ရညောတိ ယမရာဇာ နာမ ဝေမာနိကပေတရာဇာ. ဧကသ္မိံ ကာလေ ဒိဗ္ဗဝိမာနေ ဒိဗ္ဗကပ္ပရုက္ခဒိဗ္ဗဥယျာနဒိဗ္ဗနာဋကာဒိသဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝတိ၊ ဧကသ္မိံ ကာလေ ကမ္မဝိပါကံ၊ ဓမ္မိကော ရာဇာ၊ န စေသ ဧကောဝ ဟောတိ၊ စတူသု ပန ဒွါရေသု စတ္တာရော ဇနာ ဟောန္တိ. အမတ္တေယျောတိ မာတု ဟိတော မတ္တေယျော၊ မာတရိ သမ္မာ ပဋိပန္နောတိ အတ္ထော. န မတ္တေယျောတိ အမတ္တေယျော၊ မာတရိ မိစ္ဆာ ပဋိပန္နောတိ အတ္ထော. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. အဗြဟ္မညောတိ ဧတ္ထ စ ခီဏာသဝါ ဗြာဟ္မဏာ နာမ၊ တေသု မိစ္ဆာ ပဋိပန္နော အဗြဟ္မညော နာမ.

သမနုယုဉ္ဇတီတိ အနုယောဂဝတ္တံ အာရောပေန္တော ပုစ္ဆတိ၊ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌာပေန္တော ပန သမနုဂ္ဂါဟတိ နာမ၊ ကာရဏံ ပုစ္ဆန္တော သမနုဘာသတိ နာမ. နာဒ္ဒသန္တိ အတ္တနော သန္တိကေ ပဟိတဿ ကဿစိ ဒေဝဒူတဿ အဘာဝံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝဒတိ.

အထ နံ ယမော ‘‘နာယံ ဘာသိတဿ အတ္ထံ သလ္လက္ခေတီ’’တိ ဉတွာ အတ္ထံ သလ္လက္ခာပေတုကာမော အမ္ဘောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဇိဏ္ဏန္တိ ဇရာဇိဏ္ဏံ. ဂေါပါနသိဝင်္ကန္တိ ဂေါပါနသီ ဝိယ ဝင်္ကံ. ဘောဂ္ဂန္တိ ဘဂ္ဂံ. ဣမိနာပိဿ ဝင်္ကဘာဝမေဝ ဒီပေတိ. ဒဏ္ဍပရာယဏန္တိ ဒဏ္ဍပဋိသရဏံ ဒဏ္ဍဒုတိယံ. ပဝေဓမာနန္တိ ကမ္ပမာနံ. အာတုရန္တိ ဇရာတုရံ. ခဏ္ဍဒန္တန္တိ ဇရာနုဘာဝေန ခဏ္ဍိတဒန္တံ. ပလိတကေသန္တိ ပဏ္ဍရကေသံ. ဝိလူနန္တိ လုဉ္စိတွာ ဂဟိတကေသံ ဝိယ ခလ္လာဋံ. ခလိတသိရန္တိ မဟာခလ္လာဋသီသံ. ဝလိတန္တိ သဉ္ဇာတဝလိံ. တိလကာဟတဂတ္တန္တိ သေတတိလကကာဠတိလကေဟိ ဝိကိဏ္ဏသရီရံ. ဇရာဓမ္မောတိ ဇရာသဘာဝေါ၊ အပရိမုတ္တော ဇရာယ၊ ဇရာ နာမ မယှံ အဗ္ဘန္တရေယေဝ ပဝတ္တတီတိ. ပရတော ဗျာဓိဓမ္မော မရဏဓမ္မောတိ ပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော.

ပဌမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာတိ ဧတ္ထ ဇရာဇိဏ္ဏသတ္တော အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ – ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ အဟမ္ပိ တုမှေ ဝိယ တရုဏော အဟောသိံ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ ဇဝသမ္ပန္နော၊ တဿ မေ တာ ဗလဇဝသမ္ပတ္တိယော အန္တရဟိတာ၊ ဝိဇ္ဇမာနာပိ မေ ဟတ္ထပါဒါ ဟတ္ထပါဒကိစ္စံ န ကရောန္တိ၊ ဇရာယမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော. န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ ဇရာယ အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ ဇရာ အာဂမိဿတိ. ဣတိ တဿာ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေဝေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော. အာဗာဓိကန္တိ ဗာဓိကံ. ဒုက္ခိတန္တိ ဒုက္ခပ္ပတ္တံ. ဗာဠှဂိလာနန္တိ အဓိမတ္တဂိလာနံ.

ဒုတိယံ ဒေဝဒူတန္တိ ဧတ္ထပိ ဂိလာနသတ္တော အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ – ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ အဟမ္ပိ တုမှေ ဝိယ နိရောဂေါ အဟောသိံ၊ သောမှိ ဧတရဟိ ဗျာဓိနာ အဘိဟတော၊ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နော၊ ဥဋ္ဌာတုမ္ပိ န သက္ကောမိ. ဝိဇ္ဇမာနာပိ မေ ဟတ္ထပါဒါ ဟတ္ထပါဒကိစ္စံ န ကရောန္တိ၊ ဗျာဓိတောမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော. န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ ဗျာဓိတော အပရိမုတ္တာဝ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ ဗျာဓိ အာဂမိဿတိ. ဣတိ တဿ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေဝေသ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော.

ဧကာဟမတန္တိအာဒီသု ဧကာဟံ မတဿ အဿာတိ ဧကာဟမတော၊ တံ ဧကာဟမတံ. ပရတော ပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဘသ္တာ ဝိယ ဝါယုနာ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ယထာက္ကမံ သမုဂ္ဂတေန သူနဘာဝေန ဥဒ္ဓုမာတတ္တာ ဥဒ္ဓုမာတကံ. ဝိနီလော ဝုစ္စတိ ဝိပရိဘိန္နဝဏ္ဏော၊ ဝိနီလောဝ ဝိနီလကော၊ တံ ဝိနီလကံ. ပဋိကူလတ္တာ ဝါ ကုစ္ဆိတံ ဝိနီလန္တိ ဝိနီလကံ. ဝိပုဗ္ဗကန္တိ ဝိဿန္ဒမာနပုဗ္ဗကံ၊ ပရိဘိန္နဋ္ဌာနေ ဟိ ပဂ္ဃရိတေန ပုဗ္ဗေန ပလိမက္ခိတန္တိ အတ္ထော.

တတိယံ ဒေဝဒူတန္တိ ဧတ္ထ မတကသတ္တော အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမ – ‘‘ပဿထ၊ ဘော၊ မံ အာမကသုသာနေ ဆဍ္ဍိတံ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဘာဝပ္ပတ္တံ၊ မရဏတောမှိ အပရိမုတ္တတာယ ဧဒိသော ဇာတော. န ခေါ ပနာဟမေဝ၊ တုမှေပိ မရဏတော အပရိမုတ္တာ. ယထေဝ ဟိ မယှံ၊ ဧဝံ တုမှာကမ္ပိ မရဏံ အာဂမိဿတိ. ဣတိ တဿ ပုရေ အာဂမနာဝ ကလျာဏံ ကရောထာ’’တိ. တေနေဝဿ ဒေဝဒူတော နာမ ဇာတော.

ဣမံ ပန ဒေဝဒူတာနုယောဂံ ကော လဘတိ၊ ကော န လဘတိ? ယေန တာဝ ဗဟုံ ပါပံ ကတံ၊ သော ဂန္တွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တတိယေဝ. ယေန ပန ပရိတ္တံ ပါပံ ကတံ၊ သော လဘတိ. ယထာ ဟိ သဘဏ္ဍံ စောရံ ဂဟေတွာ ကတ္တဗ္ဗမေဝ ကရောန္တိ န ဝိနိစ္ဆိနန္တိ. အနုဝိဇ္ဇိတွာ ဂဟိတံ ပန ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနံ နယန္တိ၊ သော ဝိနိစ္ဆယံ လဘတိ. ဧဝံသမ္ပဒမေတံ. ပရိတ္တပါပကမ္မာ ဟိ အတ္တနော ဓမ္မတာယပိ သရန္တိ၊ သာရီယမာနာပိ သရန္တိ.

တတ္ထ ဒီဃဇယန္တဒမိဠော နာမ အတ္တနော ဓမ္မတာယ သရိ. သော ကိရ ဒမိဠော သုမနဂိရိမဟာဝိဟာရေ အာကာသစေတိယံ ရတ္တပဋေန ပူဇေသိ၊ အထ နိရယေ ဥဿဒသာမန္တေ နိဗ္ဗတ္တော အဂ္ဂိဇာလသဒ္ဒံ သုတွာဝ အတ္တနာ ပူဇိတပဋံ အနုဿရိ၊ သော ဂန္တွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော. အပရောပိ ပုတ္တဿ ဒဟရဘိက္ခုနော ခလိသာဋကံ ဒေန္တော ပါဒမူလေ ဌပေသိ၊ မရဏကာလမှိ ပဋပဋာတိ သဒ္ဒေ နိမိတ္တံ ဂဏှိ၊ သောပိ ဥဿဒသာမန္တေ နိဗ္ဗတ္တော ဇာလသဒ္ဒေန တံ သာဋကံ အနုဿရိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တော. ဧဝံ တာဝ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ကုသလံ ကမ္မံ သရိတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တတီတိ.

အတ္တနော ဓမ္မတာယ အသရန္တေ ပန တယော ဒေဝဒူတေ ပုစ္ဆတိ. တတ္ထ ကောစိ ပဌမေန ဒေဝဒူတေန သရတိ၊ ကောစိ ဒုတိယတတိယေဟိ၊ ကောစိ တီဟိပိ နဿရတိ. တံ ယမော ရာဇာ ဒိသွာ သယံ သာရေတိ. ဧကော ကိရ အမစ္စော သုမနပုပ္ဖကုမ္ဘေန မဟာစေတိယံ ပူဇေတွာ ယမဿ ပတ္တိံ အဒါသိ၊ တံ အကုသလကမ္မေန နိရယေ နိဗ္ဗတ္တံ ယမဿ သန္တိကံ နယိံသု. တသ္မိံ တီဟိပိ ဒေဝဒူတေဟိ ကုသလံ အသရန္တေ ယမော သယံ ဩလောကေန္တော ဒိသွာ – ‘‘နနု တွံ မဟာစေတိယံ သုမနပုပ္ဖကုမ္ဘေန ပူဇေတွာ မယှံ ပတ္တိံ အဒါသီ’’တိ သာရေသိ၊ သော တသ္မိံ ကာလေ သရိတွာ ဒေဝလောကံ ဂတော. ယမော ပန သယံ ဩလောကေတွာပိ အပဿန္တော – ‘‘မဟာဒုက္ခံ နာမ အနုဘဝိဿတိ အယံ သတ္တော’’တိ တုဏှီ အဟောသိ.

တတ္တံ အယောခိလန္တိ တိဂါဝုတံ အတ္တဘာဝံ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ လောဟပထဝိယာ ဥတ္တာနကံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထေ တာလပ္ပမာဏံ အယသူလံ ပဝေသေန္တိ၊ တထာ ဝါမဟတ္ထာဒီသု. ယထာ စ တံ ဥတ္တာနကံ နိပဇ္ဇာပေတွာ၊ ဧဝံ ဥရေနပိ ဝါမပဿေနပိ ဒက္ခိဏပဿေနပိ နိပဇ္ဇာပေတွာ တေ တံ ကမ္မကာရဏံ ကရောန္တိယေဝ. သံဝေသေတွာတိ ဇလိတာယ လောဟပထဝိယာ တိဂါဝုတံ အတ္တဘာဝံ နိပဇ္ဇာပေတွာ. ကုဌာရီဟီတိ မဟတီဟိ ဂေဟဿ ဧကပက္ခစ္ဆဒနမတ္တာဟိ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆန္တိ၊ လောဟိတံ နဒီ ဟုတွာ သန္ဒတိ၊ လောဟပထဝိတော ဇာလာ ဥဋ္ဌဟိတွာ တစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဂဏှာတိ၊ မဟာဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တစ္ဆန္တာ ပန သုတ္တာဟတံ ကရိတွာ ဒါရုံ ဝိယ အဋ္ဌံသမ္ပိ ဆဠံသမ္ပိ ကရောန္တိ. ဝါသီဟီတိ မဟာသုပ္ပပ္ပမာဏာဟိ ဝါသီဟိ. ရထေ ယောဇေတွာတိ သဒ္ဓိံ ယုဂယောတ္တပက္ခရထစက္ကကုဗ္ဗရပါဇနေဟိ သဗ္ဗတော ပဇ္ဇလိတေ ရထေ ယောဇေတွာ. မဟန္တန္တိ မဟာကူဋာဂါရပ္ပမာဏံ. အာရောပေန္တီတိ သမ္ပဇ္ဇလိတေဟိ အယမုဂ္ဂရေဟိ ပေါထေန္တာ အာရောပေန္တိ. သကိမ္ပိ ဥဒ္ဓန္တိ သုပက္ကုထိတာယ ဥက္ခလိယာ ပက္ခိတ္တတဏ္ဍုလာ ဝိယ ဥဒ္ဓမဓောတိရိယဉ္စ ဂစ္ဆတိ. မဟာနိရယေတိ အဝီစိမဟာနိရယမှိ.

ဘာဂသော မိတောတိ ဘာဂေ ဌပေတွာ ဝိဘတ္တော. ပရိယန္တောတိ ပရိက္ခိတ္တော. အယသာတိ ဥပရိ အယပဋ္ဋေန ဆာဒိတော. သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဧဝံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ ယထာ တံ သမန္တာ ယောဇနသတေ ဌတွာ ဩလောကေန္တဿ အက္ခီနိ ယမကဂေါဠကာ ဝိယ နိက္ခမန္တိ.

ဟီနကာယူပဂါတိ ဟီနံ ကာယံ ဥပဂတာ ဟုတွာ. ဥပါဒါနေတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဂ္ဂဟဏေ. ဇာတိမရဏသမ္ဘဝေတိ ဇာတိယာ စ မရဏဿ စ ကာရဏဘူတေ. အနုပါဒါတိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒိယိတွာ. ဇာတိမရဏသင်္ခယေတိ ဇာတိမရဏသင်္ခယသင်္ခါတေ နိဗ္ဗာနေ ဝိမုစ္စန္တိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ သဗ္ဗကိလေသနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတာ. သဗ္ဗဒုက္ခံ ဥပစ္စဂုန္တိ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခံ အတိက္ကန္တာ.