၄. နိဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၄. စတုတ္ထေ နိဒါနာနီတိ ကာရဏာနိ. ကမ္မာနန္တိ ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ. လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာတိ လုဗ္ဘနပလုဗ္ဘနသဘာဝေါ လောဘော ဝဋ္ဋဂါမိကမ္မာနံ သမုဒယာယ ပိဏ္ဍကရဏတ္ထာယ နိဒါနံ ကာရဏံ ပစ္စယောတိ အတ္ထော. ဒေါသောတိ ဒုဿနပဒုဿနသဘာဝေါ ဒေါသော. မောဟောတိ မုယှနပမုယှနသဘာဝေါ မောဟော.

လောဘပကတန္တိ လောဘေန ပကတံ၊ လောဘာဘိဘူတေန လုဒ္ဓေန ဟုတွာ ကတကမ္မန္တိ အတ္ထော. လောဘတော ဇာတန္တိ လောဘဇံ. လောဘော နိဒါနမဿာတိ လောဘနိဒါနံ. လောဘော သမုဒယော အဿာတိ လောဘသမုဒယံ. သမုဒယောတိ ပစ္စယော၊ လောဘပစ္စယန္တိ အတ္ထော. ယတ္ထဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတီတိ ယသ္မိံ ဌာနေ အဿ လောဘဇကမ္မဝတော ပုဂ္ဂလဿ အတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ. တတ္ထ တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတီတိ တေသု ခန္ဓေသု တံ ကမ္မံ ဝိပစ္စတိ. ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေတိအာဒိ ယသ္မာ တံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဝါ ဟောတိ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ ဝါ အပရပရိယာယဝေဒနီယံ ဝါ၊ တသ္မာ တံ ပဘေဒံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော.

အခဏ္ဍာနီတိ အဘိန္နာနိ. အပူတီနီတိ ပူတိဘာဝေန အဗီဇတ္တံ အပ္ပတ္တာနိ. အဝါတာတပဟတာနီတိ န ဝါတေန န စ အာတပေန ဟတာနိ. သာရာဒါနီတိ ဂဟိတသာရာနိ သာရဝန္တာနိ န နိဿာရာနိ. သုခသယိတာနီတိ သန္နိစယဘာဝေန သုခံ သယိတာနိ. သုခေတ္တေတိ မဏ္ဍခေတ္တေ. သုပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာတိ နင်္ဂလကသနေန စေဝ အဋ္ဌဒန္တကေန စ သုဋ္ဌု ပရိကမ္မကတာယ ခေတ္တဘူမိယာ. နိက္ခိတ္တာနီတိ ဌပိတာနိ ရောပိတာနိ. အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျာတိ အနုပ္ပဝေသေယျ. ဝုဒ္ဓိန္တိအာဒီသု ဥဒ္ဓဂ္ဂမနေန ဝုဒ္ဓိံ၊ ဟေဋ္ဌာ မူလပ္ပတိဋ္ဌာနေန ဝိရူဠှိံ၊ သမန္တာ ဝိတ္ထာရိကဘာဝေန ဝေပုလ္လံ.

ယံ ပနေတ္ထ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေတိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ အသမ္မောဟတ္ထံ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ကမ္မဝိဘတ္တိ နာမ ကထေတဗ္ဗာ. သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဟိ ဧကာဒသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ. သေယျထိဒံ – ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ အပရပရိယာယဝေဒနီယံ၊ ယဂ္ဂရုကံ ယဗ္ဗဟုလံ ယဒါသန္နံ ကဋတ္တာ ဝါ ပန ကမ္မံ၊ ဇနကံ ဥပတ္ထမ္ဘကံ ဥပပီဠကံ ဥပဃာတကန္တိ. တတ္ထ ဧကဇဝနဝီထိယံ သတ္တသု စိတ္တေသု ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ ပဌမဇဝနစေတနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကမ္မံ နာမ. တံ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကံ ဒေတိ ကာကဝဠိယပုဏ္ဏသေဋ္ဌီနံ ဝိယ ကုသလံ၊ နန္ဒယက္ခနန္ဒမာဏဝကနန္ဒဂေါဃာတကကောကာလိယသုပ္ပဗုဒ္ဓဒေဝဒတ္တစိဉ္စမာဏဝိကာနံ ဝိယ စ အကုသလံ. တထာ အသက္ကောန္တံ ပန အဟောသိကမ္မံ နာမ ဟောတိ၊ အဝိပါကံ သမ္ပဇ္ဇတိ. တံ မိဂလုဒ္ဒကောပမာယ သာဓေတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ မိဂလုဒ္ဒကေန မိဂံ ဒိသွာ ဓနုံ အာကဍ္ဎိတွာ ခိတ္တော သရော သစေ န ဝိရဇ္ဈတိ၊ တံ မိဂံ တတ္ထေဝ ပါတေတိ၊ အထ နံ မိဂလုဒ္ဒကော နိစ္စမ္မံ ကတွာ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေတွာ မံသံ အာဒါယ ပုတ္တဒါရံ တောသေန္တော ဂစ္ဆတိ. သစေ ပန ဝိရဇ္ဈတိ၊ မိဂေါ ပလာယိတွာ ပုန တံ ဒိသံ န ဩလောကေတိ. ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သရဿ အဝိရဇ္ဈိတွာ မိဂဝိဇ္ဈနံ ဝိယ ဟိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဝိပါကဝါရပဋိလာဘော၊ အဝိဇ္ဈနံ ဝိယ အဝိပါကဘာဝါယ သမ္ပဇ္ဇနန္တိ.

အတ္ထသာဓိကာ ပန သတ္တမဇဝနစေတနာ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကမ္မံ နာမ. တံ အနန္တရေ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကံ ဒေတိ. တံ ပနေတံ ကုသလပက္ခေ အဋ္ဌသမာပတ္တိဝသေန၊ အကုသလပက္ခေ ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီ ဧကာယ သမာပတ္တိယာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ. ပဉ္စန္နမ္ပိ အာနန္တရိယာနံ ကတ္တာ ဧကေန ကမ္မေန နိရယေ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ သေသသမာပတ္တိယော စ ကမ္မာနိ စ အဟောသိကမ္မဘာဝံယေဝ အာပဇ္ဇန္တိ၊ အဝိပါကာနိ ဟောန္တိ. အယမ္ပိ အတ္ထော ပုရိမဥပမာယယေဝ ဒီပေတဗ္ဗော.

ဥဘိန္နံ အန္တရေ ပန ပဉ္စဇဝနစေတနာ အပရပရိယာယဝေဒနီယကမ္မံ နာမ. တံ အနာဂတေ ယဒါ ဩကာသံ လဘတိ၊ တဒါ ဝိပါကံ ဒေတိ. သတိ သံသာရပ္ပဝတ္တိယာ အဟောသိကမ္မံ နာမ န ဟောတိ. တံ သဗ္ဗံ သုနခလုဒ္ဒကေန ဒီပေတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ သုနခလုဒ္ဒကေန မိဂံ ဒိသွာ သုနခေါ ဝိဿဇ္ဇိတော မိဂံ အနုဗန္ဓိတွာ ယသ္မိံ ဌာနေ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မိံ ယေဝ ဍံသတိ၊ ဧဝမေဝံ ဣဒံ ကမ္မံ ယသ္မိံ ဌာနေ ဩကာသံ လဘတိ၊ တသ္မိံယေဝ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ တေန မုတ္တော သတ္တော နာမ နတ္ထိ.

ကုသလာကုသလေသု ပန ဂရုကာဂရုကေသု ယံ ဂရုကံ ဟောတိ၊ တံ ယဂ္ဂရုကံ နာမ. တဒေတံ ကုသလပက္ခေ မဟဂ္ဂတကမ္မံ၊ အကုသလပက္ခေ ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မိံ သတိ သေသာနိ ကုသလာနိ ဝါ အကုသလာနိ ဝါ ဝိပစ္စိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ တဒေဝ ဒုဝိဓမ္ပိ ပဋိသန္ဓိံ ဒေတိ. ယထာ ဟိ သာသပပ္ပမာဏာပိ သက္ခရာ ဝါ အယဂုဠိကာ ဝါ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိတ္တာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဥပ္လဝိတုံ န သက္ကောတိ၊ ဟေဋ္ဌာဝ ပဝိသတိ၊ ဧဝမေဝ ကုသလေပိ အကုသလေပိ ယံ ဂရုကံ၊ တဒေဝ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆတိ.

ကုသလာကုသလေသု ပန ယံ ဗဟုလံ ဟောတိ၊ တံ ယဗ္ဗဟုလံ နာမ. တံ ဒီဃရတ္တံ လဒ္ဓါသေဝနဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ဝါ ဗလဝကုသလကမ္မေသု သောမနဿကရံ၊ အကုသလကမ္မေသု သန္တာပကရံ၊ ဧတံ ယဗ္ဗဟုလံ နာမ. တဒေတံ ယထာ နာမ ဒွီသု မလ္လေသု ယုဒ္ဓဘူမိံ ဩတိဏ္ဏေသု ယော ဗလဝါ၊ သော ဣတရံ ပါတေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ ဣတရံ ဒုဗ္ဗလကမ္မံ အဝတ္ထရိတွာ ယံ အာသေဝနဝသေန ဝါ ဗဟုလံ၊ အာသန္နဝသေန ဝါ ဗလဝံ၊ တံ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ ဒုဋ္ဌဂါမဏိအဘယရညော ကမ္မံ ဝိယ.

သော ကိရ စူဠင်္ဂဏိယယုဒ္ဓေ ပရာဇိတော ဝဠဝံ အာရုယှ ပလာယိ. တဿ စူဠုပဋ္ဌာကော တိဿာမစ္စော နာမ ဧကကောဝ ပစ္ဆတော အဟောသိ. သော ဧကံ အဋဝိံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နော ဇိဃစ္ဆာယ ဗာဓယမာနာယ – ‘‘ဘာတိက တိဿ၊ အတိဝိယ နော ဇိဃစ္ဆာ ဗာဓတိ၊ ကိံ ကရိဿာမာ’’တိ အာဟ. အတ္ထိ၊ ဒေဝ၊ မယာ သာဋကန္တရေ ဌပေတွာ ဧကံ သုဝဏ္ဏသရကဘတ္တံ အာဘတန္တိ. တေန ဟိ အာဟရာတိ. သော နီဟရိတွာ ရညော ပုရတော ဌပေသိ. ရာဇာ ဒိသွာ၊ ‘‘တာတ၊ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. မယံ တယော ဇနာ၊ ကသ္မာ ဒေဝေါ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကာရယတီတိ? ဘာတိက တိဿ၊ ယတော ပဋ္ဌာယ အဟံ အတ္တာနံ သရာမိ၊ န မေ အယျာနံ အဒတွာ အာဟာရော ပရိဘုတ္တပုဗ္ဗော အတ္ထိ၊ သွာဟံ အဇ္ဇပိ အဒတွာ န ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီတိ. သော စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ အကာသိ. ရာဇာ ‘‘ကာလံ ဃောသေဟီ’’တိ အာဟ. ဆဍ္ဍိတာရညေ ကုတော၊ အယျေ၊ လဘိဿာမ ဒေဝါတိ. ‘‘နာယံ တဝ ဘာရော. သစေ မမ သဒ္ဓါ အတ္ထိ၊ အယျေ၊ လဘိဿာမ၊ ဝိဿတ္ထော ကာလံ ဃောသေဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ ကာလော၊ ဘန္တေ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ဃောသေသိ.

အထဿ ဗောဓိမာတုမဟာတိဿတ္ထေရော တံ သဒ္ဒံ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ သုတွာ ‘ကတ္ထာယံ သဒ္ဒေါ’တိ တံ အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘အဇ္ဇ ဒုဋ္ဌဂါမဏိအဘယမဟာရာဇာ ယုဒ္ဓပရာဇိတော အဋဝိံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နော ဧကံ သရကဘတ္တံ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကာရေတွာ ‘ဧကကောဝ န ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီ’တိ ကာလံ ဃောသာပေသီ’’တိ ဉတွာ ‘‘အဇ္ဇ မယာ ရညော သင်္ဂဟံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ မနောဂတိယာ အာဂန္တွာ ရညော ပုရတော အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ‘‘ပဿ၊ ဘာတိက၊ တိဿာ’’တိ ဝတွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ပတ္တံ၊ ဘန္တေ၊ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ထေရော ပတ္တံ နီဟရိ. ရာဇာ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသေန သဒ္ဓိံ ထေရဿ ကောဋ္ဌာသံ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အာဟာရပရိဿယော နာမ မာ ကဒါစိ ဟောတူ’’တိ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. တိဿာမစ္စောပိ ‘‘မမ အယျပုတ္တေ ပဿန္တေ ဘုဉ္ဇိတုံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ထေရဿေဝ ပတ္တေ အာကိရိ. ဝဠဝါပိ စိန္တေသိ – ‘‘မယှမ္ပိ ကောဋ္ဌာသံ ထေရဿေဝ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ရာဇာ ဝဠဝံ ဩလောကေတွာ ‘‘အယမ္ပိ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ ထေရဿေဝ ပတ္တေ ပက္ခိပနံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ ဉတွာ တမ္ပိ တတ္ထေဝ ပက္ခိပိတွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဥယျောဇေသိ. ထေရော တံ ဘတ္တံ အာဒါယ ဂန္တွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခုသံဃဿ အာလောပသင်္ခေပေန အဒါသိ.

ရာဇာပိ စိန္တေသိ – ‘‘အတိဝိယမှာ ဇိဃစ္ဆိတာ၊ သာဓု ဝတဿ သစေ အတိရေကဘတ္တသိတ္ထာနိ ပဟိဏေယျာ’’တိ. ထေရော ရညော စိတ္တံ ဉတွာ အတိရေကဘတ္တံ ဧတေသံ ယာပနမတ္တံ ကတွာ ပတ္တံ အာကာသေ ခိပိ၊ ပတ္တော အာဂန္တွာ ရညော ဟတ္ထေ ပတိဋ္ဌာသိ. ဘတ္တံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဇနာနံ ယာဝဒတ္ထံ အဟောသိ. အထ ရာဇာ ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ‘‘တုစ္ဆပတ္တံ န ပေသိဿာမီ’’တိ ဥတ္တရိသာဋကံ မောစေတွာ ဥဒကံ ပုဉ္ဆိတွာ သာဋကံ ပတ္တေ ဌပေတွာ ‘‘ပတ္တော ဂန္တွာ မမ အယျဿ ဟတ္ထေ ပတိဋ္ဌာတူ’’တိ အာကာသေ ခိပိ. ပတ္တော ဂန္တွာ ထေရဿ ဟတ္ထေ ပတိဋ္ဌာသိ.

အပရဘာဂေ ရညော တထာဂတဿ သရီရဓာတူနံ အဋ္ဌမဘာဂံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဝီသရတနသတိကံ မဟာစေတိယံ ကာရေန္တဿ အပရိနိဋ္ဌိတေယေဝ စေတိယေ ကာလကိရိယာသမယော အနုပ္ပတ္တော. အထဿ မဟာစေတိယဿ ဒက္ခိဏပဿေ နိပန္နဿ ပဉ္စနိကာယဝသေန ဘိက္ခုသံဃေ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တေ ဆဟိ ဒေဝလောကေဟိ ဆ ရထာ အာဂန္တွာ ပုရတော အာကာသေ အဋ္ဌံသု. ရာဇာ ‘‘ပုညပေါတ္ထကံ အာဟရထာ’’တိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပုညပေါတ္ထကံ ဝါစာပေသိ. အထ နံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ န ပရိတောသေသိ. သော ‘‘ပရတော ဝါစေထာ’’တိ အာဟ. ပေါတ္ထကဝါစကော ‘‘စူဠင်္ဂဏိယယုဒ္ဓေ ပရာဇိတေန တေ ဒေဝ အဋဝိံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နေန ဧကံ သရကဘတ္တံ စတ္တာရော ကောဋ္ဌာသေ ကာရေတွာ ဗောဓိမာတုမဟာတိဿတ္ထေရဿ ဘိက္ခာ ဒိန္နာ’’တိ အာဟ. ရာဇာ ‘‘ဌပေဟီ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ပုစ္ဆိ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကတရော ဒေဝလောကော ရမဏီယော’’တိ? သဗ္ဗဗောဓိသတ္တာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ တုသိတဘဝနံ မဟာရာဇာတိ. ရာဇာ ကာလံ ကတွာ တုသိတဘဝနတော အာဂတရထေဝ ပတိဋ္ဌာယ တုသိတဘဝနံ အဂမာသိ. ဣဒံ ဗလဝကမ္မဿ ဝိပါကဒါနေ ဝတ္ထု.

ယံ ပန ကုသလာကုသလေသု အာသန္နမရဏေ အနုဿရိတုံ သက္ကောတိ၊ တံ ယဒါသန္နံ နာမ. တဒေတံ ယထာ နာမ ဂေါဂဏပရိပုဏ္ဏဿ ဝဇဿ ဒွါရေ ဝိဝဋေ ပရဘာဂေ ဒမ္မဂဝဗလဝဂဝေသု သန္တေသုပိ ယော ဝဇဒွါရဿ အာသန္နော ဟောတိ အန္တမသော ဒုဗ္ဗလဇရဂ္ဂဝေါပိ၊ သော ဧဝ ပဌမတရံ နိက္ခမတိ၊ ဧဝမေဝ အညေသု ကုသလာကုသလေသု သန္တေသုပိ မရဏကာလဿ အာသန္နတ္တာ ဝိပါကံ ဒေတိ.

တတြိမာနိ ဝတ္ထူနိ – မဓုအင်္ဂဏဂါမေ ကိရ ဧကော ဒမိဠဒေါဝါရိကော ပါတောဝ ဗဠိသံ အာဒါယ ဂန္တွာ မစ္ဆေ ဝဓိတွာ တယော ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကေန တဏ္ဍုလံ ဂဏှာတိ၊ ဧကေန ဒဓိံ၊ ဧကံ ပစတိ. ဣမိနာ နီဟာရေန ပညာသ ဝဿာနိ ပါဏာတိပါတကမ္မံ ကတွာ အပရဘာဂေ မဟလ္လကော အနုဋ္ဌာနသေယျံ ဥပဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ ခဏေ ဂိရိဝိဟာရဝါသီ စူဠပိဏ္ဍပါတိကတိဿတ္ထေရော ‘‘မာ အယံ သတ္တော မယိ ပဿန္တေ နဿတူ’’တိ ဂန္တွာ တဿ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. အထဿ ဘရိယာ၊ ‘‘သာမိ၊ ထေရော အာဂတော’’တိ အာရောစေသိ. အဟံ ပညာသ ဝဿာနိ ထေရဿ သန္တိကံ န ဂတပုဗ္ဗော၊ ကတရေန မေ ဂုဏေန ထေရော အာဂမိဿတိ၊ ဂစ္ဆာတိ နံ ဝဒထာတိ. သာ ‘‘အတိစ္ဆထ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘ဥပါသကဿ ကာ သရီရပ္ပဝတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဒုဗ္ဗလော၊ ဘန္တေတိ. ထေရော ဃရံ ပဝိသိတွာ သတိံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘သီလံ ဂဏှိဿသီ’’တိ အာဟ. အာမ၊ ဘန္တေ၊ ဒေထာတိ. ထေရော တီဏိ သရဏာနိ ဒတွာ ပဉ္စ သီလာနိ ဒါတုံ အာရဘိ. တဿ ပဉ္စ သီလာနီတိ ဝစနကာလေယေဝ ဇိဝှါ ပပတိ. ထေရော ‘‘ဝဋ္ဋိဿတိ ဧတ္တက’’န္တိ နိက္ခမိတွာ ဂတော. သောပိ ကာလံ ကတွာ စာတုမဟာရာဇိကဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. နိဗ္ဗတ္တက္ခဏေယေဝ စ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကမ္မံ ကတွာ မယာ ဣဒံ လဒ္ဓ’’န္တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ထေရံ နိဿာယ လဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ‘‘ကော ဧသော’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဒမိဠဒေါဝါရိကော’’တိ အာဟ. ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တောသီတိ? စာတုမဟာရာဇိကေသု၊ ဘန္တေ၊ သစေ မေ အယျော ပဉ္စ သီလာနိ အဒဿ၊ ဥပရိ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အဿံ. အဟံ ကိံ ကရိဿာမိ၊ တွံ ဂဏှိတုံ နာသက္ခိ၊ ပုတ္တကာတိ. သော ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော. ဣဒံ တာဝ ကုသလကမ္မေ ဝတ္ထု.

အန္တရဂင်္ဂါယ ပန မဟာဝါစကာလဥပါသကော နာမ အဟောသိ. သော တိံသ ဝဿာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂတ္ထာယ ဒွတ္တိံသာကာရံ သဇ္ဈာယိတွာ ‘‘အဟံ ဧဝံ ဒွတ္တိံသာကာရံ သဇ္ဈာယန္တော ဩဘာသမတ္တမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိံ၊ ဗုဒ္ဓသာသနံ အနိယျာနိကံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသံ ပတွာ ကာလကိရိယံ ကတွာ မဟာဂင်္ဂါယ နဝဥသဘိကော သုသုမာရပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဧကံ သမယံ ကစ္ဆကတိတ္ထေန သဋ္ဌိ ပါသာဏတ္ထမ္ဘသကဋာနိ အဂမံသု. သော သဗ္ဗေပိ တေ ဂေါဏေ စ ပါသာဏေ စ ခါဒိ. ဣဒံ အကုသလကမ္မေ ဝတ္ထု.

ဧတေဟိ ပန တီဟိ မုတ္တံ အညာဏဝသေန ကတံ ကဋတ္တာ ဝါ ပန ကမ္မံ နာမ. တံ ယထာ နာမ ဥမ္မတ္တကေန ခိတ္တဒဏ္ဍံ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ တေသံ အဘာဝေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိပါကံ ဒေတိ.

ဇနကံ နာမ ဧကံ ပဋိသန္ဓိံ ဇနေတွာ ပဝတ္တိံ န ဇနေတိ၊ ပဝတ္တေ အညံ ကမ္မံ ဝိပါကံ နိဗ္ဗတ္တေတိ. ယထာ ဟိ မာတာ ဇနေတိယေဝ၊ ဓာတိယေဝ ပန ဇဂ္ဂတိ၊ ဧဝမေဝံ မာတာ ဝိယ ပဋိသန္ဓိနိဗ္ဗတ္တကံ ဇနကကမ္မံ၊ ဓာတိ ဝိယ ပဝတ္တေ သမ္ပတ္တကမ္မံ. ဥပတ္ထမ္ဘကံ နာမ ကုသလေပိ လဗ္ဘတိ အကုသလေပိ. ဧကစ္စော ဟိ ကုသလံ ကတွာ သုဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တတိ. သော တတ္ထ ဌိတော ပုနပ္ပုနံ ကုသလံ ကတွာ တံ ကမ္မံ ဥပတ္ထမ္ဘေတွာ အနေကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ သုဂတိဘဝသ္မိံယေဝ ဝိစရတိ. ဧကစ္စော အကုသလံ ကတွာ ဒုဂ္ဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တတိ. သော တတ္ထ ဌိတော ပုနပ္ပုနံ အကုသလံ ကတွာ တံ ကမ္မံ ဥပတ္ထမ္ဘေတွာ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဒုဂ္ဂတိဘဝသ္မိံယေဝ ဝိစရတိ.

အပရော နယော – ဇနကံ နာမ ကုသလမ္ပိ ဟောတိ အကုသလမ္ပိ. တံ ပဋိသန္ဓိယမ္ပိ ပဝတ္တေပိ ရူပါရူပဝိပါကက္ခန္ဓေ ဇနေတိ. ဥပတ္ထမ္ဘကံ ပန ဝိပါကံ ဇနေတုံ န သက္ကောတိ၊ အညေန ကမ္မေန ဒိန္နာယ ပဋိသန္ဓိယာ ဇနိတေ ဝိပါကေ ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခဒုက္ခံ ဥပတ္ထမ္ဘေတိ၊ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တေတိ. ဥပပီဠကံ နာမ အညေန ကမ္မေန ဒိန္နာယ ပဋိသန္ဓိယာ ဇနိတေ ဝိပါကေ ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခဒုက္ခံ ပီဠေတိ ဗာဓေတိ၊ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တိတုံ န ဒေတိ. တတြာယံ နယော – ကုသလကမ္မေ ဝိပစ္စမာနေ အကုသလကမ္မံ ဥပပီဠကံ ဟုတွာ တဿ ဝိပစ္စိတုံ န ဒေတိ. အကုသလကမ္မေ ဝိပစ္စမာနေ ကုသလကမ္မံ ဥပပီဠကံ ဟုတွာ တဿ ဝိပစ္စိတုံ န ဒေတိ. ယထာ ဝဍ္ဎမာနကံ ရုက္ခံ ဝါ ဂစ္ဆံ ဝါ လတံ ဝါ ကောစိဒေဝ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ ဘိန္ဒေယျ ဝါ ဆိန္ဒေယျ ဝါ၊ အထ သော ရုက္ခော ဝါ ဂစ္ဆော ဝါ လတာ ဝါ ဝဍ္ဎိတုံ န သက္ကုဏေယျ၊ ဧဝမေဝံ ကုသလံ ဝိပစ္စမာနံ အကုသလေန ဥပပီဠိတံ၊ အကုသလံ ဝါ ပန ဝိပစ္စမာနံ ကုသလေန ဥပပီဠိတံ ဝိပစ္စိတုံ န သက္ကောတိ. တတ္ထ သုနက္ခတ္တဿ အကုသလကမ္မံ ကုသလံ ဥပပီဠေသိ၊ စောရဃာတကဿ ကုသလကမ္မံ အကုသလံ ဥပပီဠေသိ.

ရာဇဂဟေ ကိရ ဝါတကာဠကော ပညာသ ဝဿာနိ စောရဃာတကမ္မံ အကာသိ. အထ နံ ရညော အာရောစေသုံ – ‘‘ဒေဝ၊ ဝါတကာဠကော မဟလ္လကော စောရေ ဃာတေတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. ‘‘အပနေထ နံ တသ္မာ ဌာနန္တရာတိ. အမစ္စာ နံ အပနေတွာ အညံ တသ္မိံ ဌာနေ ဌပယိံသု. ဝါတကာဠကောပိ ယာဝ တံ ကမ္မံ အကာသိ၊ တာဝ အဟတဝတ္ထာနိ ဝါ အစ္ဆာဒိတုံ သုရဘိပုပ္ဖါနိ ဝါ ပိဠန္ဓိတုံ ပါယာသံ ဝါ ဘုဉ္ဇိတုံ ဥစ္ဆာဒနနှာပနံ ဝါ ပစ္စနုဘောတုံ နာလတ္ထ. သော ‘‘ဒီဃရတ္တံ မေ ကိလိဋ္ဌဝေသေန စရိတ’’န္တိ ‘‘ပါယာသံ မေ ပစာဟီ’’တိ ဘရိယံ အာဏာပေတွာ နှာနီယသမ္ဘာရာနိ ဂါဟာပေတွာ နှာနတိတ္ထံ ဂန္တွာ သီသံ နှတွာ အဟတဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ဂန္ဓေ ဝိလိမ္ပိတွာ ပုပ္ဖါနိ ပိဠန္ဓိတွာ ဃရံ အာဂစ္ဆန္တော သာရိပုတ္တတ္ထေရံ ဒိသွာ ‘‘သံကိလိဋ္ဌကမ္မတော စမှိ အပဂတော၊ အယျော စ မေ ဒိဋ္ဌော’’တိ တုဋ္ဌမာနသော ထေရံ ဃရံ နေတွာ နဝသပ္ပိသက္ကရစုဏ္ဏာဘိသင်္ခတေန ပါယာသေန ပရိဝိသိ. ထေရော တဿ အနုမောဒနမကာသိ. သော အနုမောဒနံ သုတွာ အနုလောမိကခန္တိံ ပဋိလဘိတွာ ထေရံ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တမာနော အန္တရာမဂ္ဂေ တရုဏဝစ္ဆာယ ဂါဝိယာ မဒ္ဒိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပိတော ဂန္တွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဘိက္ခူ တထာဂတံ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ဘန္တေ၊ စောရဃာတကော အဇ္ဇေဝ ကိလိဋ္ဌကမ္မတော အပနီတော၊ အဇ္ဇေဝ ကာလင်္ကတော၊ ကဟံ နု ခေါ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ? တာဝတိံသဘဝနေ၊ ဘိက္ခဝေတိ. ဘန္တေ၊ စောရဃာတကော ဒီဃရတ္တံ ပုရိသေ ဃာတေသိ၊ တုမှေ စ ဧဝံ ဝဒေထ၊ နတ္ထိ နု ခေါ ပါပကမ္မဿ ဖလန္တိ. မာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ အဝစုတ္ထ၊ ဗလဝကလျာဏမိတ္တူပနိဿယံ လဘိတွာ ဓမ္မသေနာပတိဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ အနုမောဒနံ သုတွာ အနုလောမိကခန္တိံ ပဋိလဘိတွာ သော တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တောတိ.

‘‘သုဘာသိတံ သုဏိတွာန၊ နာဂရိယော စောရဃာတကော၊

အနုလောမခန္တိံ လဒ္ဓါန၊ မောဒတီ တိဒိဝံ ဂတော’’တိ.

ဥပဃာတကံ ပန သယံ ကုသလမ္ပိ အကုသလမ္ပိ သမာနံ အညံ ဒုဗ္ဗလကမ္မံ ဃာတေတွာ တဿ ဝိပါကံ ပဋိဗာဟိတွာ အတ္တနော ဝိပါကဿ ဩကာသံ ကရောတိ. ဧဝံ ပန ကမ္မေန ကတေ ဩကာသေ တံ ဝိပါကံ ဥပ္ပန္နံ နာမ ဝုစ္စတိ. ဥပစ္ဆေဒကန္တိပိ ဧတဿေဝ နာမံ. တတြာယံ နယော – ကုသလကမ္မဿ ဝိပစ္စနကာလေ ဧကံ အကုသလကမ္မံ ဥဋ္ဌာယ တံ ကမ္မံ ဆိန္ဒိတွာ ပါတေတိ. အကုသလကမ္မဿပိ ဝိပစ္စနကာလေ ဧကံ ကုသလကမ္မံ ဥဋ္ဌာယ တံ ကမ္မံ ဆိန္ဒိတွာ ပါတေတိ. ဣဒံ ဥပစ္ဆေဒကံ နာမ. တတ္ထ အဇာတသတ္တုနော ကမ္မံ ကုသလစ္ဆေဒကံ အဟောသိ၊ အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရဿ အကုသလစ္ဆေဒကန္တိ. ဧဝံ သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဧကာဒသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ.

အဘိဓမ္မပရိယာယေန ပန သောဠသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ၊ သေယျထိဒံ – ‘‘အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ၊ အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဥပဓိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ၊ အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ကာလသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ၊ အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ပါပကာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ၊ ဥပဓိဝိပတ္တိံ၊ ကာလဝိပတ္တိံ၊ ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ၊ ဥပဓိဝိပတ္တိ၊ ကာလဝိပတ္တိ၊ ပယောဂဝိပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တိ. အတ္ထေကစ္စာနိ ကလျာဏာနိ ကမ္မသမာဒါနာနိ ဂတိသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တိ၊ ဥပဓိသမ္ပတ္တိံ၊ ကာလသမ္ပတ္တိံ၊ ပယောဂသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တီ’’တိ (ဝိဘ. ၈၁၀).

တတ္ထ ပါပကာနီတိ လာမကာနိ. ကမ္မသမာဒါနာနီတိ ကမ္မဂ္ဂဟဏာနိ. ဂဟိတသမာဒိန္နာနံ ကမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ. ဂတိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှာနိ န ဝိပစ္စန္တီတိအာဒီသု အနိဋ္ဌာရမ္မဏာနုဘဝနာရဟေ ကမ္မေ ဝိဇ္ဇမာနေယေဝ သုဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တဿ တံ ကမ္မံ ဂတိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ဂတိသမ္ပတ္တိယာ ပတိဗာဟိတံ ဟုတွာ န ဝိပစ္စတီတိ အတ္ထော. ယော ပန ပါပကမ္မေန ဒါသိယာ ဝါ ကမ္မကာရိယာ ဝါ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥပဓိသမ္ပန္နော ဟောတိ၊ အတ္တဘာဝသမိဒ္ဓိယံ တိဋ္ဌတိ. အထဿ သာမိကာ တဿ ရူပသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘နာယံ ကိလိဋ္ဌကမ္မဿာနုစ္ဆဝိကော’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ အတ္တနော ဇာတပုတ္တံ ဝိယ ဘဏ္ဍာဂါရိကာဒိဋ္ဌာနေသု ဌပေတွာ သမ္ပတ္တိံ ယောဇေတွာ ပရိဟရန္တိ. ဧဝရူပဿ ကမ္မံ ဥပဓိသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ပဌမကပ္ပိကကာလသဒိသေ သုလဘသမ္ပန္နရသဘောဇနေ သုဘိက္ခကာလေ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဿ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ပါပကမ္မံ ကာလသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန သမ္မာပယောဂံ နိဿာယ ဇီဝတိ၊ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗယုတ္တကာလေ ဥပသင်္ကမတိ၊ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗယုတ္တကာလေ ပဋိက္ကမတိ၊ ပလာယိတဗ္ဗယုတ္တကာလေ ပလာယတိ. လဉ္ဇဒါနယုတ္တကာလေ လဉ္ဇံ ဒေတိ၊ စောရိကယုတ္တကာလေ စောရိကံ ကရောတိ၊ ဧဝရူပဿ ပါပကမ္မံ ပယောဂသမ္ပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ.

ဒုဂ္ဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တဿ ပန ပါပကမ္မံ ဂတိဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ဒါသိယာ ဝါ ကမ္မကာရိယာ ဝါ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဟောတိ ဒုဿဏ္ဌာနော၊ ‘‘ယက္ခော နု ခေါ မနုဿော နု ခေါ’’တိ ဝိမတိံ ဥပ္ပါဒေတိ. သော သစေ ပုရိသော ဟောတိ၊ အထ နံ ‘‘နာယံ အညဿ ကမ္မဿ အနုစ္ဆဝိကော’’တိ ဟတ္ထိံ ဝါ ရက္ခာပေန္တိ အဿံ ဝါ ဂေါဏေ ဝါ၊ တိဏကဋ္ဌာဒီနိ ဝါ အာဟရာပေန္တိ၊ ခေဠသရကံ ဝါ ဂဏှာပေန္တိ. သစေ ဣတ္ထီ ဟောတိ၊ အထ နံ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ဘတ္တမာသာဒီနိ ဝါ ပစာပေန္တိ၊ ကစဝရံ ဝါ ဆဍ္ဍာပေန္တိ၊ အညံ ဝါ ပန ဇိဂုစ္ဆနီယကမ္မံ ကာရေန္တိ. ဧဝရူပဿ ပါပကမ္မံ ဥပဓိဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ ဝါ ပရိဟီနသမ္ပတ္တိကာလေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဿ ပါပကမ္မံ ကာလဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ပယောဂံ သမ္ပာဒေတုံ န ဇာနာတိ၊ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗယုတ္တကာလေ ဥပသင်္ကမိတုံ န ဇာနာတိ။ပေ။ စောရိကယုတ္တကာလေ စောရိကံ ကာတုံ န ဇာနာတိ၊ တဿ ပါပကမ္မံ ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ.

ယော ပန ဣဋ္ဌာရမ္မဏာနုဘဝနာရဟေ ကမ္မေ ဝိဇ္ဇမာနေယေဝ ဂန္တွာ ဒုဂ္ဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဿ တံ ကမ္မံ ဂတိဝိပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ပုညာနုဘာဝေန ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ကာဏော ဝါ ဟောတိ ကုဏီ ဝါ ခဉ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ၊ တဿ ဩပရဇ္ဇသေနာပတိဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနာဒီနိ န အနုစ္ဆဝိကာနီတိ န ဒေန္တိ. ဣစ္စဿ တံ ပုညံ ဥပဓိဝိပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပန ဒုဗ္ဘိက္ခကာလေ ဝါ ပရိဟီနသမ္ပတ္တိကာလေ ဝါ အန္တရကပ္ပေ ဝါ မနုဿေသု နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဿ တံ ကလျာဏကမ္မံ ကာလဝိပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ပယောဂံ သမ္ပာဒေတုံ န ဇာနာတိ၊ တဿ ကလျာဏကမ္မံ ပယောဂဝိပတ္တိပဋိဗာဠှံ န ဝိပစ္စတိ နာမ.

ကလျာဏကမ္မေန ပန သုဂတိဘဝေ နိဗ္ဗတ္တဿ တံ ကမ္မံ ဂတိသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီနံ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥပဓိသမ္ပတ္တိံ ပတ္တဿ အတ္တဘာဝသမိဒ္ဓိယံ ဌိတဿ ဒေဝနဂရေ သမုဿိတရတနတောရဏသဒိသံ အတ္တဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘ဣမဿ ဩပရဇ္ဇသေနာပတိဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနာဒီနိ အနုစ္ဆဝိကာနီ’’တိ ဒဟရဿေဝ သတော တာနိ ဌာနန္တရာနိ ဒေန္တိ၊ ဧဝရူပဿ ကလျာဏကမ္မံ ဥပဓိသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ပဌမကပ္ပိကေသု ဝါ သုလဘန္နပါနကာလေ ဝါ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တဿ ကလျာဏကမ္မံ ကာလသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ယော ဝုတ္တနယေနေဝ ပယောဂံ သမ္ပာဒေတုံ ဇာနာတိ၊ တဿ ကမ္မံ ပယောဂသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စတိ နာမ. ဧဝံ အဘိဓမ္မပရိယာယေန သောဠသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ.

အပရာနိပိ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပရိယာယေန ဒွါဒသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ. သေယျထိဒံ – ‘‘အဟောသိ ကမ္မံ အဟောသိ ကမ္မဝိပါကော၊ အဟောသိ ကမ္မံ နာဟောသိ ကမ္မဝိပါကော၊ အဟောသိ ကမ္မံ အတ္ထိ ကမ္မဝိပါကော၊ အဟောသိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကမ္မဝိပါကော၊ အဟောသိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော၊ အဟောသိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော၊ အတ္ထိ ကမ္မံ အတ္ထိ ကမ္မဝိပါကော၊ အတ္ထိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကမ္မဝိပါကော၊ အတ္ထိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော၊ အတ္ထိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော၊ ဘဝိဿတိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော၊ ဘဝိဿတိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကော’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၂၃၄).

တတ္ထ ယံ ကမ္မံ အတီတေ အာယူဟိတံ အတီတေယေဝ ဝိပါကဝါရံ လဘိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ဇနေသိ၊ ရူပဇနကံ ရူပံ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ အဟောသိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဝိပါကဝါရံ န လဘိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေတုံ နာသက္ခိ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ နာဟောသိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန အတီတေ အာယူဟိတံ ဧတရဟိ လဒ္ဓဝိပါကဝါရံ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ဇနေတွာ ရူပဇနကံ ရူပံ ဇနေတွာ ဌိတံ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ အတ္ထိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ အလဒ္ဓဝိပါကဝါရံ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ဝါ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေတုံ နာသက္ခိ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန အတီတေ အာယူဟိတံ အနာဂတေ ဝိပါကဝါရံ လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ရူပံ ဇနေတုံ သက္ခိဿတိ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ အနာဂတေ ဝိပါကဝါရံ န လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေတုံ န သက္ခိဿတိ၊ တံ အဟောသိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ.

ယံ ပန ဧတရဟိ အာယူဟိတံ ဧတရဟိယေဝ ဝိပါကဝါရံ လဘတိ၊ တံ အတ္ထိ ကမ္မံ အတ္ထိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဧတရဟိ ဝိပါကဝါရံ န လဘတိ၊ တံ အတ္ထိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဧတရဟိ အာယူဟိတံ အနာဂတေ ဝိပါကဝါရံ လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ရူပံ ဇနေတုံ သက္ခိဿတိ၊ တံ အတ္ထိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဝိပါကဝါရံ န လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေတုံ သက္ခိဿတိ၊ တံ အတ္ထိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ.

ယံ ပနာနာဂတေ အာယူဟိဿတိ၊ အနာဂတေယေဝ ဝိပါကဝါရံ လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေဿတိ၊ တံ ဘဝိဿတိ ကမ္မံ ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဝိပါကဝါရံ န လဘိဿတိ၊ ပဋိသန္ဓိဇနကံ ပဋိသန္ဓိံ ရူပဇနကံ ဝါ ရူပံ ဇနေတုံ န သက္ခိဿတိ၊ တံ ဘဝိဿတိ ကမ္မံ န ဘဝိဿတိ ကမ္မဝိပါကောတိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပရိယာယေန ဒွါဒသ ကမ္မာနိ ဝိဘတ္တာနိ.

ဣတိ ဣမာနိ စေဝ ဒွါဒသ အဘိဓမ္မပရိယာယေန ဝိဘတ္တာနိ စ သောဠသ ကမ္မာနိ အတ္တနော ဌာနာ ဩသက္ကိတွာ သုတ္တန္တိကပရိယာယေန ဝုတ္တာနိ ဧကာဒသ ကမ္မာနိယေဝ ဘဝန္တိ. တာနိပိ တတော ဩသက္ကိတွာ တီဏိယေဝ ကမ္မာနိ ဟောန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ၊ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ၊ အပရပရိယာယဝေဒနီယန္တိ. တေသံ သင်္ကမနံ နတ္ထိ၊ ယထာဌာနေယေဝ တိဋ္ဌန္တိ. ယဒိ ဟိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ကမ္မံ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ ဝါ အပရပရိယာယဝေဒနီယံ ဝါ ဘဝေယျ၊ ‘‘ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ’’တိ သတ္ထာ န ဝဒေယျ. သစေပိ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဝါ အပရပရိယာယဝေဒနီယံ ဝါ ဘဝေယျ၊ ‘‘ဥပပဇ္ဇ ဝါ’’တိ သတ္ထာ န ဝဒေယျ. အထာပိ အပရပရိယာယဝေဒနီယံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ ဝါ ဘဝေယျ၊ ‘‘အပရေ ဝါ ပရိယာယေ’’တိ သတ္ထာ န ဝဒေယျ.

သုက္ကပက္ခေပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ ပန လောဘေ ဝိဂတေတိ လောဘေ အပဂတေ နိရုဒ္ဓေ. တာလဝတ္ထုကတန္တိ တာလဝတ္ထု ဝိယ ကတံ၊ မတ္ထကစ္ဆိန္နတာလော ဝိယ ပုန အဝိရုဠှိသဘာဝံ ကတန္တိ အတ္ထော. အနဘာဝံ ကတန္တိ အနုအဘာဝံ ကတံ၊ ယထာ ပုန နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ကတန္တိ အတ္ထော. ဧဝဿူတိ ဧဝံ ဘဝေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဗီဇာနိ ဝိယ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တာနိ အဂ္ဂိနာ ဍဟနပုရိသော ဝိယ ယောဂါဝစရော၊ အဂ္ဂိ ဝိယ မဂ္ဂဉာဏံ၊ အဂ္ဂိံ ဒတွာ ဗီဇာနံ ဍဟနကာလော ဝိယ မဂ္ဂဉာဏေန ကိလေသာနံ ဒဍ္ဎကာလော၊ မသိကတကာလော ဝိယ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဆိန္နမူလကေ ကတွာ ဌပိတကာလော၊ မဟာဝါတေ ဩပုနိတွာ နဒိယာ ဝါ ပဝါဟေတွာ အပ္ပဝတ္တိကတကာလော ဝိယ ဥပါဒိန္နကသန္တာနဿ နိရောဓေန ဆိန္နမူလကာနံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝေန နိရုဇ္ဈိတွာ ပုန ဘဝသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ အဂ္ဂဟိတကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

မောဟဇဉ္စာပဝိဒ္ဒသူတိ မောဟဇဉ္စာပိ အဝိဒ္ဒသု. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ သော အဝိဒူ အန္ဓဗာလော လောဘဇဉ္စ ဒေါသဇဉ္စ မောဟဇဉ္စာတိ ကမ္မံ ကရောတိ၊ ဧဝံ ကရောန္တေန ယံ တေန ပကတံ ကမ္မံ အပ္ပံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဗဟုံ. ဣဓေဝ တံ ဝေဒနိယန္တိ တံ ကမ္မံ တေန ဗာလေန ဣဓ သကေ အတ္တဘာဝေယေဝ ဝေဒနီယံ၊ တဿေဝ တံ အတ္တဘာဝေ ဝိပစ္စတီတိ အတ္ထော. ဝတ္ထုံ အညံ န ဝိဇ္ဇတီတိ တဿ ကမ္မဿ ဝိပစ္စနတ္ထာယ အညံ ဝတ္ထု နတ္ထိ. န ဟိ အညေန ကတံ ကမ္မံ အညဿ အတ္တဘာဝေ ဝိပစ္စတိ. တသ္မာ လောဘဉ္စ ဒေါသဉ္စ၊ မောဟဇဉ္စာပိ ဝိဒ္ဒသူတိ တသ္မာ ယော ဝိဒူ မေဓာဝီ ပဏ္ဍိတော တံ လောဘဇာဒိဘေဒံ ကမ္မံ န ကရောတိ၊ သော ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒယံ ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာ တံ ဝါ ပန ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေန္တော သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟတိ. ဒေသနာသီသမေဝေတံ၊ သုဂတိယောပိ ပန သော ခီဏာသဝေါ ဇဟတိယေဝ. ယမ္ပိ စေတံ ‘‘တသ္မာ လောဘဉ္စ ဒေါသဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧတ္ထာပိ လောဘဒေါသသီသေန လောဘဇဉ္စ ဒေါသဇဉ္စ ကမ္မမေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သုတ္တန္တေသုပိ ဂါထာယပိ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမေဝ ကထိတန္တိ.