(၁၆) ၂. ဧကဓမ္မပါဠိ-ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၂၉၈. ဒုတိယေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ ဒွါသဋ္ဌိဝိဓာယပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿာတိ တာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတဿ.

၂၉၉. သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ပဉ္စဝိဓာယပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿာတိ တာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတဿ.

၃၀၂. အယောနိသော မနသိကာရောတိ အနုပါယမနသိကာရော.

၃၀၃. ယောနိသော မနသိကာရောတိ ဥပါယမနသိကာရော. တတ္ထ အယောနိသော မနသိကရောတော ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ပန ယာဝ နိယာမောက္ကမနာ ပဝဍ္ဎတိ. နိယာမေ ဩက္ကန္တေ ဝဍ္ဎိတာ နာမ ဟောတိ. ယောနိသော မနသိကရောတော ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ပန ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂါ ပဝဍ္ဎတိ. အရဟတ္တဖလေ ပတ္တေ ဝဍ္ဎိတာ နာမ ဟောတိ.

၃၀၄. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမန္နာဂတာ သတ္တာတိ ဧတ္ထ ဧကစ္စာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သဂ္ဂါဝရဏာ စေဝ ဟောတိ မဂ္ဂါဝရဏာ စ၊ ဧကစ္စာ မဂ္ဂါဝရဏာဝ၊ န သဂ္ဂါဝရဏာ၊ ဧကစ္စာ နေဝ သဂ္ဂါဝရဏာ န မဂ္ဂါဝရဏာ. တတ္ထ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ အကိရိယဒိဋ္ဌိ၊ နတ္ထိကဒိဋ္ဌီတိ အယံ တိဝိဓာ သဂ္ဂါဝရဏာ စေဝ ဟောတိ မဂ္ဂါဝရဏာ စ. ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂါဝရဏာဝ ဟောတိ န သဂ္ဂါဝရဏာ. ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ နေဝ သဂ္ဂါဝရဏာ န မဂ္ဂါဝရဏာ. ဣဒံ ပန ဝိဓာနံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမန္နာဂတာ’’တိ ဝစနတော အန္တမသော ဝီသတိဝတ္ထုကံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒါယ ဒိဋ္ဌိ နာမ သဂ္ဂံ ဥပနေတုံ သမတ္ထာ နာမ နတ္ထိ၊ ဧကန္တံ နိရယသ္မိံယေဝ နိမုဇ္ဇာပေတီတိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ မုဂ္ဂမာသပ္ပမာဏာပိ ပါသာဏသက္ခရာ ဥဒကေ ပက္ခိတ္တာ ဥပ္ပိလဝမာနာ နာမ နတ္ထိ၊ ဧကန္တံ ဟေဋ္ဌာဝ ပဝိသတိ၊ ဧဝမေဝံ အန္တမသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပိ သဂ္ဂံ ဥပနေတုံ သမတ္ထာ နာမ နတ္ထိ၊ ဧကန္တံ အပါယေသုယေဝ နိမုဇ္ဇာပေတီတိ.

၃၀၅. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတာတိ ဧတ္ထ ကမ္မဿကတသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ပဉ္စဝိဓာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. တတ္ထ ကမ္မဿကတသမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္ပတ္တိဘဝံ အာကဍ္ဎတိ၊ ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ ရူပါရူပဘဝေ ပဋိသန္ဓိံ ဒေတိ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝဋ္ဋံ ဝိဒ္ဓံသေတိ၊ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ပဋိဗာဟတိ. ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ကိံ ကရောတီတိ? သာပိ ပဋိသန္ဓိံ နာကဍ္ဎတိ. တိပိဋကစူဠာဘယတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘သစေ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဘာဝိတာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရဟတ္တံ ပါပေတုံ သက္ကောတိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. သစေ န သက္ကောတိ၊ သတ္တ ဘဝေ ဒေတိ၊ အာဝုသော’’တိ. ဧဝမယံ လောကိယလောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကထိတာ. ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ လောကိကာ ဘဝနိပ္ဖါဒိကာဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၃၀၆. ယဉ္စေဝ ကာယကမ္မံ ယထာဒိဋ္ဌိ သမတ္တံ သမာဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ ယထာဒိဋ္ဌီတိ ယာ ယာ ဒိဋ္ဌိ၊ တဿာ တဿာ အနုရူပံ. သမတ္တန္တိ ပရိပုဏ္ဏံ. သမာဒိန္နန္တိ ဂဟိတံ. တဒေတံ ယထာဒိဋ္ဌိယံ ဌိတကာယကမ္မံ၊ ဒိဋ္ဌိသဟဇာတံ ကာယကမ္မံ၊ ဒိဋ္ဌာနုလောမိကံ ကာယကမ္မန္တိ တိဝိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ‘‘ပါဏံ ဟနတော အဒိန္နံ အာဒိယတော မိစ္ဆာစာရံ စရတော နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ၊ နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော’’တိ ယံ ဧဝံလဒ္ဓိကဿ သတော ပါဏာတိပါတ-အဒိန္နာဒါန-မိစ္ဆာစာရသင်္ခါတံ ကာယကမ္မံ၊ ဣဒံ ယထာဒိဋ္ဌိယံ ဌိတကာယကမ္မံ နာမ. ‘‘ပါဏံ ဟနတော အဒိန္နံ အာဒိယတော မိစ္ဆာစာရံ စရတော နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ၊ နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော’’တိ ဣမာယ ပန လဒ္ဓိယာ ဣမိနာ ဒဿနေန သဟဇာတံ ကာယကမ္မံ ဒိဋ္ဌိသဟဇာတံ ကာယကမ္မံ နာမ. တဒေဝ ပန သမတ္တံ သမာဒိန္နံ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ ဒိဋ္ဌာနုလောမိကံ ကာယကမ္မံ နာမ. ဝစီကမ္မာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယထာ ပနေတ္ထ ‘‘ပါဏံ ဟနတော အဒိန္နံ အာဒိယတော မိစ္ဆာစာရံ စရတော နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပ’’န္တိ ယောဇနာ ကတာ၊ ဧဝံ ဝစီကမ္မမနောကမ္မေသု ‘‘မုသာ ဘဏတော၊ ပိသုဏံ ကထေန္တဿ၊ ဖရုသံ ကထေန္တဿ၊ သမ္ဖံ ပလပန္တဿ၊ အဘိဇ္ဈာလုနော၊ ဗျာပန္နစိတ္တဿ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ စ သတော နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပ’’န္တိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ယာ စ စေတနာတိအာဒီသု ဒိဋ္ဌိသဟဇာတာဝ စေတနာ စေတနာ နာမ၊ ဒိဋ္ဌိသဟဇာတာဝ ပတ္ထနာ ပတ္ထနာ နာမ၊ စေတနာပတ္ထနာနံ ဝသေန စိတ္တဋ္ဌပနာ ပဏိဓိ နာမ၊ တေဟိ ပန စေတနာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တာ ဖဿာဒယော သင်္ခါရာ နာမ. ဒိဋ္ဌိ ဟိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါပိကာတိ ယသ္မာ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒိဋ္ဌိ ပါပိကာ လာမိကာ. နိက္ခိတ္တန္တိ ရောပိတံ. ဥပါဒိယတီတိ ဂဏှာတိ. ကဋုကတ္တာယာတိ ဣဒံ ပုရိမဿေဝ ဝေဝစနံ.

‘‘ဝဏ္ဏဂန္ဓရသူပေတော၊ အမ္ဗောယံ အဟုဝါ ပုရေ၊

တမေဝ ပူဇံ လဘမာနော၊ ကေနမ္ဗော ကဋုကပ္ဖလော.

‘‘ပုစိမန္ဒပရိဝါရော၊ အမ္ဗော တေ ဒဓိဝါဟန၊

မူလံ မူလေန သံသဋ္ဌံ၊ သာခါ သာခါ နိသေဝရေ၊

အသာတသန္နိဝါသေန၊ တေနမ္ဗော ကဋုကပ္ဖလော’’တိ. (ဇာ. ၁.၂.၇၁-၇၂) –

အာဂတဋ္ဌာနေ ဝိယ ဟိ ဣဓာပိ ကဋုကန္တိ တိတ္တကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အသာတတ္တာယာတိ အမဓုရတ္တာယ.

ဣမသ္မိ ပန ဗီဇူပမသုတ္တေ ‘‘ဒိဋ္ဌီတိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဂဟိတာ’’တိ ပေါရာဏကတ္ထေရာ အာဟံသု. တံ ပန ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘သဗ္ဗာနိပိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဂဟိတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. အနန္တရသုတ္တေ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ၊ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမန္တဿ၊ မိစ္ဆာစာရာ ဝိရမန္တဿ နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုည’’န္တိအာဒိနာ နယေန ယထာဒိဋ္ဌိယံ ဌိတကာယကမ္မာဒီနိ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဣဓ ပန သမ္မာဒိဋ္ဌိသဟဇာတာ စိတ္တဋ္ဌပနာဝ ပတ္ထနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပနေတ္ထ လောကိယလောကုတ္တရာ ကထိတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ.