သောဏာထေရီဝတ္ထု

၂၄၁. သတ္တမေ အာရဒ္ဓဝီရိယာနန္တိ ပဂ္ဂဟိတပရိပုဏ္ဏဝီရိယာနံ သောဏာ အဂ္ဂါတိ ဒဿေတိ. အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အပရဘာဂေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ကုလဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အပရဘာဂေ ဃရာဝါသေ ဝုတ္ထာ ဗဟူ ပုတ္တဓီတရော လဘိတွာ သဗ္ဗေပိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌာပေသိ. တေ တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘အယံ အမှာကံ ကိံ ကရိဿတီ’’တိ တံ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတံ ‘‘မာတာ’’တိ သညမ္ပိ န ကရိံသု. ဗဟုပုတ္တိကသောဏာ တေသံ အတ္တနိ အဂါရဝဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဃရာဝါသေန ကိံ ကရိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိ. အထ နံ ဘိက္ခုနိယော ‘‘အယံ ဝတ္တံ န ဇာနာတိ၊ အယုတ္တံ ကရောတီ’’တိ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကရောန္တိ. ပုတ္တဓီတရော တံ ဒဏ္ဍကမ္မံ အာဟရန္တိံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ယာဝဇ္ဇဒိဝသာ သိက္ခာမတ္တမ္ပိ န ဇာနာတီ’’တိ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဥပ္ပဏ္ဍေသုံ. သာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ ဥပ္ပန္နသံဝေဂါ ‘‘အတ္တနော ဂတိဝိသောဓနံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ နိသိန္နဋ္ဌာနေပိ ဌိတဋ္ဌာနေပိ ဒွတ္တိံသာကာရံ သဇ္ဈာယတိ. သာ ယထေဝ ပုဗ္ဗေ ဗဟုပုတ္တိကသောဏတ္ထေရီတိ ပညာယိတ္ထ၊ ဧဝံ ပစ္ဆာ အာရဒ္ဓဝီရိယသောဏတ္ထေရီတိ ပါကဋာ ဇာတာ.

အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခုနိယော ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိယော ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃဿ ဥဒကံ တာပေယျာသိ၊ သောဏေ’’တိ ဝတွာ အဂမံသု. သာပိ ဥဒကတာပနတော ပုရေတရမေဝ အဂ္ဂိသာလာယ စင်္ကမိတွာ စင်္ကမိတွာ ဒွတ္တိံသာကာရံ သဇ္ဈာယန္တီ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေသိ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဣမံ ဩဘာသဂါထံ အဘာသိ –

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ အပဿံ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ပဿတော ဓမ္မမုတ္တမ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၅)၊

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ အရဟတ္တံ ပတ္တာ၊ အာဂန္တုကဇနော စ အနုပဓာရေတွာဝ မယိ အဝညာယ ကိဉ္စိ ဝတွာ ဗဟုံ အပုညမ္ပိ ပသဝေယျ၊ တသ္မာ သံလက္ခဏကာရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သာ ဥဒကဘာဇနံ ဥဒ္ဓနံ အာရောပေတွာ ဟေဋ္ဌာ အဂ္ဂိံ န အကာသိ. ဘိက္ခုနိယော အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓနံ ဩလောကေန္တိယော အဂ္ဂိံ အဒိသွာ ‘‘ဣမံ မဟလ္လိကံ ‘ဘိက္ခုနိသံဃဿ ဥဒကံ တာပေဟီ’တိ အဝေါစုမှ၊ အဇ္ဇာပိ ဥဒ္ဓနေ အဂ္ဂိမ္ပိ န ကရောတီ’’တိ အာဟံသု. အယျေ၊ ကိံ တုမှာကံ အဂ္ဂိနာ၊ ဥဏှောဒကေန နှာယိတုကာမာ ဘာဇနတော ဥဒကံ ဂဟေတွာ နှာယထာတိ? တာပိ ‘‘ဘဝိဿတိ ဧတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ ဂန္တွာ ဥဒကေ ဟတ္ထံ ဩတာရေတွာ ဥဏှဘာဝံ ဉတွာ ဧကကုဋံ အာဟရိတွာ ဥဒကံ ဂဏှန္တိ၊ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပရိပူရတိ. တဒါ သဗ္ဗာဝ တဿာ အရဟတ္တေ ဌိတဘာဝံ ဉတွာ ဒဟရတရာ တာဝ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ပါဒေသု ပတိတွာ ‘‘မယံ၊ အယျေ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ တုမှေ အနုပဓာရေတွာ ဝိဟေဌေတွာ ဝိဟေဌေတွာ ကထယိမှ၊ ခမထ နော’’တိ ခမာပေသုံ. ဝုဒ္ဓတရာပိ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ ‘‘ခမ၊ အယျေ’’တိ ခမာပေသုံ. တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘မဟလ္လကကာလေ ပဗ္ဗဇိတွာပိ အာရဒ္ဓဝီရိယဘာဝေန နစိရဿေဝ အဂ္ဂဖလေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ ထေရိယာ ဂုဏော ပါကဋော အဟောသိ. အပရဘာဂေ သတ္ထာ ဇေတဝနေ နိသီဒိတွာ ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော သောဏတ္ထေရိံ အာရဒ္ဓဝီရိယာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.