ကိသာဂေါတမီထေရီဝတ္ထု

၂၄၆. ဒွါဒသမေ လူခစီဝရဓရာနန္တိ တီဟိ လူခေဟိ သမန္နာဂတံ ပံသုကူလံ ဓာရေန္တီနံ၊ ကိသာဂေါတမီ၊ အဂ္ဂါတိ ဒဿေတိ. ဂေါတမီတိ တဿာ နာမံ၊ ထောကံ ကိသဓာတုကတ္တာ ပန ကိသာဂေါတမီတိ ဝုစ္စတိ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ လူခစီဝရဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တကာလေ ဧကံ ကုလံ အဂမာသိ. တတ္ထ နံ ‘‘ဒုဂ္ဂတကုလဿ ဓီတာ’’တိ ပရိဘဝိံသု.

သာ အပရဘာဂေ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ၊ အထဿာ သမ္မာနမကံသု. သော ပနဿာ ဒါရကော အာဓာဝိတွာ ပရိဓာဝိတွာ ကီဠနဝယေ ဌိတော ကာလမကာသိ၊ တဿာ သောကော ဥဒပါဒိ. သာ ‘‘အဟံ ဣမသ္မိံယေဝ ဂေဟေ ဟတလာဘသက္ကာရာ ဟုတွာ ပုတ္တဿ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ သက္ကာရံ ပါပုဏိံ၊ ဣမေ မယှံ ပုတ္တံ ဗဟိ ဆဍ္ဍေတုမ္ပိ ဝါယမေယျု’’န္တိ ပုတ္တံ အင်္ကေနာဒါယ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဘေသဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ ဂေဟဒွါရပဋိပါဋိယာ ဝိစရတိ. ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ မနုဿာ ‘‘ကတ္ထ တေ မတကဿ ဘေသဇ္ဇံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’’န္တိ ပါဏိံ ပဟရိတွာ ပရိဟာသံ ကရောန္တိ. သာ တေသံ ကထာယ နေဝ သညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. အထ နံ ဧကော ပဏ္ဍိတပုရိသော ဒိသွာ၊ ‘‘အယံ ပုတ္တသောကေန စိတ္တဝိက္ခေပံ ပတ္တာ ဘဝိဿတိ၊ ဧတိဿာ ပန ဘေသဇ္ဇံ န အညော ဇာနိဿတိ၊ ဒသဗလောဝ ဇာနိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္မ၊ တဝ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ အညော ဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ၊ သဒေဝကေ ပန လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော ဒသဗလော ဓုရဝိဟာရေ ဝသတိ၊ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆာဟီ’’တိ. သာ ‘‘သစ္စံ ပုရိသော ကထေတီ’’တိ ပုတ္တမာဒါယ တထာဂတဿ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နဝေလာယ ပရိသပရိယန္တေ ဌတွာ ‘‘ပုတ္တဿ မေ ဘေသဇ္ဇံ ဒေထ ဘဂဝါ’’တိ အာဟ.

သတ္ထာ တဿာ ဥပနိဿယံ ဒိသွာ ‘‘ဘဒ္ဒကံ တေ ဂေါတမိ ကတံ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ဣဓာဂစ္ဆန္တိယာ၊ ဂစ္ဆ နဂရံ ပဝိသိတွာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ သကလနဂရံ စရိတွာ ယသ္မိံ ဂေဟေ ကောစိ မတပုဗ္ဗော နတ္ထိ၊ တတော သိဒ္ဓတ္ထကံ အာဟရာ’’တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ တုဋ္ဌမာနသာ အန္တောနဂရံ ပဝိသိတွာ ပဌမဂေဟေယေဝ ‘‘ဒသဗလော မမ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ သိဒ္ဓတ္ထကံ အာဟရာပေတိ၊ သိဒ္ဓတ္ထကံ မေ ဒေထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဟန္ဒ ဂေါတမီ’’တိ နီဟရိတွာ အဒံသု. အဟံ ဧဝံ ဂဟေတုံ န သက္ကောမိ၊ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ကောစိ မတပုဗ္ဗော နာမ နတ္ထီတိ? ကိံ ဝဒေသိ ဂေါတမိ၊ ကော ဣဓ မတကေ ဂဏေတုံ သက္ကောတီတိ? ‘‘တေန ဟိ အလံ နာဟံ ဂဏှိဿာမိ၊ ဒသဗလော မံ ယတ္ထ မတပုဗ္ဗော နတ္ထိ၊ တတော နံ ဂဏှာပေတီ’’တိ အာဟ. သာ ဣမိနာဝ နိယာမေန တတိယဃရံ ဂန္တွာ စိန္တေသိ – ‘‘သကလနဂရေ အယမေဝ နိယာမော ဘဝိဿတိ၊ ဣဒံ ဟိတာနုကမ္ပကေန ဗုဒ္ဓေန ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတီ’’တိ သံဝေဂံ လဘိတွာ တတောဝ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ အာမကသုသာနံ ဂန္တွာ ပုတ္တံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ၊ ‘‘ပုတ္တက၊ အဟံ ဣမံ မရဏံ တဝေဝ ဥပ္ပန္နန္တိ စိန္တေသိံ၊ န ပနေတံ တဝေဝ၊ မဟာဇနသာဓာရဏော ဧသ ဓမ္မော’’တိ ဝတွာ ပုတ္တံ အာမကသုသာနေ ဆဍ္ဍေတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘န ဂါမဓမ္မော နော နိဂမဿ ဓမ္မော၊

န စာပိယံ ဧကကုလဿ ဓမ္မော၊

သဗ္ဗဿ လောကဿ သဒေဝကဿ၊

ဧသေဝ ဓမ္မော ယဒိဒံ အနိစ္စတာ’’တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၃.၈၂)၊

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သတ္ထု သန္တိကံ အဂမာသိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘လဒ္ဓေါ တေ၊ ဂေါတမိ၊ သိဒ္ဓတ္ထကော’’တိ အာဟ. နိဋ္ဌိတံ၊ ဘန္တေ၊ သိဒ္ဓတ္ထကေန ကမ္မံ၊ ပတိဋ္ဌံ ပန မေ ဒေထာတိ အာဟ. အထဿာ သတ္ထာ ဓမ္မပဒေ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘တံ ပုတ္တပသုသမ္မတ္တံ၊ ဗျာသတ္တမနသံ နရံ၊

သုတ္တံ ဂါမံ မဟောဃောဝ၊ မစ္စု အာဒါယ ဂစ္ဆတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၇)၊

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ ယထာဌိတာဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ၊ သတ္ထာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိ. သာ တိက္ခတ္တုံ သတ္ထာရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခုနိဥပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ နစိရဿေဝ ယောနိသောမနသိကာရေ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေသိ. အထဿာ သတ္ထာ ဣမံ ဩဘာသဂါထမာဟ –

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ အပဿံ အမတံ ပဒံ၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ပဿတော အမတံ ပဒ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၄)၊

သာ ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ပရိက္ခာရဝလဉ္ဇေ ပရမုက္ကဋ္ဌာ ဟုတွာ တီဟိ လူခေဟိ သမန္နာဂတံ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ဝိစရိ. အပရဘာဂေ သတ္ထာ ဇေတဝနေ နိသိန္နော ဘိက္ခုနိယော ပဋိပါဋိယာ ဌာနန္တရေ ဌပေန္တော ဣမံ ထေရိံ လူခစီဝရဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.