၁. ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ

၄၃၂. ကထဉ္စ ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ? ဆန္ဒံ စေ ဘိက္ခု အဓိပတိံ ကရိတွာ လဘတိ သမာဓိံ၊ လဘတိ စိတ္တဿေကဂ္ဂတံ [စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ (သီ. သျာ.)] – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဆန္ဒသမာဓိ’’. သော အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ပဓာနသင်္ခါရာ’’. ဣတိ အယဉ္စ ဆန္ဒသမာဓိ၊ ဣမေ စ ပဓာနသင်္ခါရာ. တဒေကဇ္ဈံ အဘိသညဟိတွာ အဘိသင်္ခိပိတွာ ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရောတွေဝ သင်္ချံ [သင်္ခံ (သီ.)] ဂစ္ဆတိ.

၄၃၃. တတ္ထ ကတမော ဆန္ဒော? ယော ဆန္ဒော ဆန္ဒိကတာ ကတ္တုကမျတာ ကုသလော ဓမ္မစ္ဆန္ဒော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဆန္ဒော’’.

တတ္ထ ကတမော သမာဓိ? ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သမာဓိ’’.

တတ္ထ ကတမော ပဓာနသင်္ခါရော? ယော စေတသိကော ဝီရိယာရမ္ဘော နိက္ကမော ပရက္ကမော ဥယျာမော ဝါယာမော ဥဿာဟော ဥဿောဠှီ ထာမော ဌိတိ အသိထိလပရက္ကမတာ အနိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ အနိက္ခိတ္တဓုရတာ ဓုရသမ္ပဂ္ဂါဟော ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဝီရိယဗလံ သမ္မာဝါယာမော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပဓာနသင်္ခါရော’’. ဣတိ ဣမိနာ စ ဆန္ဒေန၊ ဣမိနာ စ သမာဓိနာ၊ ဣမိနာ စ ပဓာနသင်္ခါရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော’’တိ.

၄၃၄. ဣဒ္ဓီတိ. ယာ တေသံ ဓမ္မာနံ ဣဒ္ဓိ သမိဒ္ဓိ ဣဇ္ဈနာ သမိဇ္ဈနာ လာဘော ပဋိလာဘော ပတ္တိ သမ္ပတ္တိ ဖုသနာ သစ္ဆိကိရိယာ ဥပသမ္ပဒါ.

‘‘ဣဒ္ဓိပါဒေါ’’တိ. တထာဘူတဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓော.

‘‘ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတီ’’တိ. တေ ဓမ္မေ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတီ’’တိ.