၁. သုတ္တန္တဘာဇနီယံ

၂၂၅. အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

၂၂၆. တတ္ထ ကတမာ အဝိဇ္ဇာ? ဒုက္ခေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာ’’.

တတ္ထ ကတမေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ? ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော၊ ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသင်္ခါရော၊ စိတ္တသင်္ခါရော.

တတ္ထ ကတမော ပုညာဘိသင်္ခါရော? ကုသလာ စေတနာ ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ ဒါနမယာ သီလမယာ ဘာဝနာမယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ပုညာဘိသင်္ခါရော’’.

တတ္ထ ကတမော အပုညာဘိသင်္ခါရော? အကုသလာ စေတနာ ကာမာဝစရာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အပုညာဘိသင်္ခါရော’’.

တတ္ထ ကတမော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော? ကုသလာ စေတနာ အရူပါဝစရာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော’’.

တတ္ထ ကတမော ကာယသင်္ခါရော? ကာယသဉ္စေတနာ ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသဉ္စေတနာ ဝစီသင်္ခါရော၊ မနောသဉ္စေတနာ စိတ္တသင်္ခါရော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’.

၂၂၇. တတ္ထ ကတမံ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ? စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ၊ မနောဝိညာဏံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ’’.

၂၂၈. တတ္ထ ကတမံ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ? အတ္ထိ နာမံ၊ အတ္ထိ ရူပံ. တတ္ထ ကတမံ နာမံ? ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘နာမံ’’. တတ္ထ ကတမံ ရူပံ? စတ္တာရော မဟာဘူတာ၊ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ရူပံ’’. ဣတိ ဣဒဉ္စ နာမံ၊ ဣဒဉ္စ ရူပံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ’’.

၂၂၉. တတ္ထ ကတမံ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ? စက္ခာယတနံ၊ သောတာယတနံ၊ ဃာနာယတနံ၊ ဇိဝှါယတနံ၊ ကာယာယတနံ၊ မနာယတနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ’’.

၂၃၀. တတ္ထ ကတမော သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော? စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော ဃာနသမ္ဖဿော ဇိဝှါသမ္ဖဿော ကာယသမ္ဖဿော မနောသမ္ဖဿော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော’’.

၂၃၁. တတ္ထ ကတမာ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’.

၂၃၂. တတ္ထ ကတမာ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ? ရူပတဏှာ၊ သဒ္ဒတဏှာ၊ ဂန္ဓတဏှာ၊ ရသတဏှာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ၊ ဓမ္မတဏှာ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’’.

၂၃၃. တတ္ထ ကတမံ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ? ကာမုပါဒါနံ၊ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ၊ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ၊ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ’’.

၂၃၄. တတ္ထ ကတမော ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ? ဘဝေါ ဒုဝိဓေန – အတ္ထိ ကမ္မဘဝေါ၊ အတ္ထိ ဥပပတ္တိဘဝေါ. တတ္ထ ကတမော ကမ္မဘဝေါ? ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကမ္မဘဝေါ’’. သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မံ ကမ္မဘဝေါ.

တတ္ထ ကတမော ဥပပတ္တိဘဝေါ? ကာမဘဝေါ၊ ရူပဘဝေါ၊ အရူပဘဝေါ၊ သညာဘဝေါ၊ အသညာဘဝေါ၊ နေဝသညာနာသညာဘဝေါ၊ ဧကဝေါကာရဘဝေါ၊ စတုဝေါကာရဘဝေါ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပပတ္တိဘဝေါ’’. ဣတိ အယဉ္စ ကမ္မဘဝေါ၊ အယဉ္စ ဥပပတ္တိဘဝေါ. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’.

၂၃၅. တတ္ထ ကတမာ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ၊ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ’’.

၂၃၆. တတ္ထ ကတမံ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ? အတ္ထိ ဇရာ၊ အတ္ထိ မရဏံ. တတ္ထ ကတမာ ဇရာ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဇရာ’’.

တတ္ထ ကတမံ မရဏံ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ [ကာလံကိရိယာ (က.)] ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘မရဏံ’’. ဣတိ အယဉ္စ ဇရာ၊ ဣဒဉ္စ မရဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ’’.

၂၃၇. တတ္ထ ကတမော သောကော? ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ၊ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော စေတသော ပရိဇ္ဈာယနာ ဒေါမနဿံ သောကသလ္လံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သောကော’’.

၂၃၈. တတ္ထ ကတမော ပရိဒေဝေါ? ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ၊ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပနာ လာလပ္ပိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပရိဒေဝေါ’’.

၂၃၉. တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခံ? ယံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ ကာယသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒုက္ခံ’’.

၂၄၀. တတ္ထ ကတမံ ဒေါမနဿံ? ယံ စေတသိကံ အသာတံ၊ စေတသိကံ ဒုက္ခံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဒေါမနဿံ’’.

၂၄၁. တတ္ထ ကတမော ဥပါယာသော? ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ၊ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ၊ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဥပါယာသော’’.

၂၄၂. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီတိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သင်္ဂတိ ဟောတိ၊ သမာဂမော ဟောတိ၊ သမောဓာနံ ဟောတိ၊ ပါတုဘာဝေါ ဟောတိ. တေန ဝုစ္စတိ ‘‘ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ.

သုတ္တန္တဘာဇနီယံ.