၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယံ
၁၅၅. ဒွါဒသာယတနာနိ – စက္ခာယတနံ၊ သောတာယတနံ၊ ဃာနာယတနံ၊ ဇိဝှါယတနံ၊ ကာယာယတနံ၊ မနာယတနံ၊ ရူပါယတနံ၊ သဒ္ဒါယတနံ၊ ဂန္ဓာယတနံ၊ ရသာယတနံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဓမ္မာယတနံ.
၁၅၆. တတ္ထ ကတမံ စက္ခာယတနံ? ယံ စက္ခု [စက္ခုံ (သီ. သျာ. က.) ဓ. သ. ၅၉၆-၅၉၉] စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နော အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယေန စက္ခုနာ အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ရူပံ သနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ပဿိ ဝါ ပဿတိ ဝါ ပဿိဿတိ ဝါ ပဿေ ဝါ၊ စက္ခုမ္ပေတံ စက္ခာယတနမ္ပေတံ စက္ခုဓာတုပေသာ စက္ခုန္ဒြိယမ္ပေတံ လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ သမုဒ္ဒေါပေသော ပဏ္ဍရမ္ပေတံ ခေတ္တမ္ပေတံ ဝတ္ထုမ္ပေတံ နေတ္တမ္ပေတံ နယနမ္ပေတံ ဩရိမံ တီရမ္ပေတံ သုညော ဂါမောပေသော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘စက္ခာယတနံ’’.
၁၅၇. တတ္ထ ကတမံ သောတာယတနံ? ယံ သောတံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နော အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယေန သောတေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန သဒ္ဒံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ သုဏိ ဝါ သုဏာတိ ဝါ သုဏိဿတိ ဝါ သုဏေ ဝါ၊ သောတမ္ပေတံ သောတာယတနမ္ပေတံ သောတဓာတုပေသာ သောတိန္ဒြိယမ္ပေတံ လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ သမုဒ္ဒေါပေသော ပဏ္ဍရမ္ပေတံ ခေတ္တမ္ပေတံ ဝတ္ထုမ္ပေတံ ဩရိမံ တီရမ္ပေတံ သုညော ဂါမောပေသော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သောတာယတနံ’’.
၁၅၈. တတ္ထ ကတမံ ဃာနာယတနံ? ယံ ဃာနံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နော အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယေန ဃာနေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ဂန္ဓံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ဃာယိ ဝါ ဃာယတိ ဝါ ဃာယိဿတိ ဝါ ဃာယေ ဝါ၊ ဃာနမ္ပေတံ ဃာနာယတနမ္ပေတံ ဃာနဓာတုပေသာ ဃာနိန္ဒြိယမ္ပေတံ လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ သမုဒ္ဒေါပေသော ပဏ္ဍရမ္ပေတံ ခေတ္တမ္ပေတံ ဝတ္ထုမ္ပေတံ ဩရိမံ တီရမ္ပေတံ သုညော ဂါမောပေသော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဃာနာယတနံ’’.
၁၅၉. တတ္ထ ကတမံ ဇိဝှါယတနံ? ယာ ဇိဝှါ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နော အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယာယ ဇိဝှါယ အနိဒဿနာယ သပ္ပဋိဃာယ ရသံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ သာယိ ဝါ သာယတိ ဝါ သာယိဿတိ ဝါ သာယေ ဝါ၊ ဇိဝှါပေသာ ဇိဝှါယတနမ္ပေတံ ဇိဝှါဓာတုပေသာ ဇီဝှိန္ဒြိယမ္ပေတံ လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ သမုဒ္ဒေါပေသော ပဏ္ဍရမ္ပေတံ ခေတ္တမ္ပေတံ ဝတ္ထုမ္ပေတံ ဩရိမံ တီရမ္ပေတံ သုညော ဂါမောပေသော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဇိဝှါယတနံ’’.
၁၆၀. တတ္ထ ကတမံ ကာယာယတနံ? ယော ကာယော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နော အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယေန ကာယေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ဖုသိ ဝါ ဖုသတိ ဝါ ဖုသိဿတိ ဝါ ဖုသေ ဝါ၊ ကာယောပေသော ကာယာယတနမ္ပေတံ ကာယဓာတုပေသာ ကာယိန္ဒြိယမ္ပေတံ လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ သမုဒ္ဒေါပေသော ပဏ္ဍရမ္ပေတံ ခေတ္တမ္ပေတံ ဝတ္ထုမ္ပေတံ ဩရိမံ တီရမ္ပေတံ သုညော ဂါမောပေသော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ကာယာယတနံ’’.
၁၆၁. တတ္ထ ကတမံ မနာယတနံ? ဧကဝိဓေန မနာယတနံ – ဖဿသမ္ပယုတ္တံ.
ဒုဝိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ သဟေတုကံ၊ အတ္ထိ အဟေတုကံ.
တိဝိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ ကုသလံ၊ အတ္ထိ အကုသလံ၊ အတ္ထိ အဗျာကတံ.
စတုဗ္ဗိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ ကာမာဝစရံ၊ အတ္ထိ ရူပါဝစရံ၊ အတ္ထိ အရူပါဝစရံ၊ အတ္ထိ အပရိယာပန္နံ.
ပဉ္စဝိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ သုခိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ ဒုက္ခိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ သောမနဿိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ ဒေါမနဿိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ ဥပေက္ခိန္ဒြိယသမ္ပယုတ္တံ.
ဆဗ္ဗိဓေန မနာယတနံ – စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ၊ မနောဝိညာဏံ. ဧဝံ ဆဗ္ဗိဓေန မနာယတနံ.
သတ္တဝိဓေန မနာယတနံ – စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ၊ မနောဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတု. ဧဝံ သတ္တဝိဓေန မနာယတနံ.
အဋ္ဌဝိဓေန မနာယတနံ – စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ အတ္ထိ သုခသဟဂတံ၊ အတ္ထိ ဒုက္ခသဟဂတံ၊ မနောဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတု. ဧဝံ အဋ္ဌဝိဓေန မနာယတနံ.
နဝဝိဓေန မနာယတနံ – စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ၊ မနောဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတု အတ္ထိ ကုသလံ၊ အတ္ထိ အကုသလံ၊ အတ္ထိ အဗျာကတံ. ဧဝံ နဝဝိဓေန မနာယတနံ.
ဒသဝိဓေန မနာယတနံ – စက္ခုဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏံ အတ္ထိ သုခသဟဂတံ၊ အတ္ထိ ဒုက္ခသဟဂတံ၊ မနောဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတု အတ္ထိ ကုသလံ၊ အတ္ထိ အကုသလံ၊ အတ္ထိ အဗျာကတံ. ဧဝံ ဒသဝိဓေန မနာယတနံ.
ဧကဝိဓေန မနာယတနံ – ဖဿသမ္ပယုတ္တံ.
ဒုဝိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ သဟေတုကံ၊ အတ္ထိ အဟေတုကံ.
တိဝိဓေန မနာယတနံ – အတ္ထိ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ၊ အတ္ထိ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ။ပေ။. ဧဝံ ဗဟုဝိဓေန မနာယတနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘မနာယတနံ’’.
၁၆၂. တတ္ထ ကတမံ ရူပါယတနံ? ယံ ရူပံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ဝဏ္ဏနိဘာ သနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ နီလံ ပီတကံ လောဟိတကံ [ပီတံ လောဟိတံ (သီ.)] ဩဒါတံ ကာဠကံ မဉ္ဇိဋ္ဌကံ [မဉ္ဇေဋ္ဌကံ (သီ. သျာ.)] ဟရိ ဟရိဝဏ္ဏံ အမ္ဗင်္ကုရဝဏ္ဏံ ဒီဃံ ရဿံ အဏုံ ထူလံ ဝဋ္ဋံ ပရိမဏ္ဍလံ စတုရဿံ ဆဠံသံ အဋ္ဌံသံ သောဠသံသံ နိန္နံ ထလံ ဆာယာ အာတပေါ အာလောကော အန္ဓကာရော အဗ္ဘာ မဟိကာ ဓူမော ရဇော စန္ဒမဏ္ဍလဿ ဝဏ္ဏနိဘာ သူရိယမဏ္ဍလဿ [သုရိယမဏ္ဍလဿ (သီ. သျာ. ကံ.)] ဝဏ္ဏနိဘာ တာရကရူပါနံ ဝဏ္ဏနိဘာ အာဒါသမဏ္ဍလဿ ဝဏ္ဏနိဘာ မဏိသင်္ခမုတ္တဝေဠုရိယဿ ဝဏ္ဏနိဘာ ဇာတရူပရဇတဿ ဝဏ္ဏနိဘာ၊ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ အတ္ထိ ရူပံ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ဝဏ္ဏနိဘာ သနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ၊ ယံ ရူပံ သနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ စက္ခုနာ အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ပဿိ ဝါ ပဿတိ ဝါ ပဿိဿတိ ဝါ ပဿေ ဝါ၊ ရူပမ္ပေတံ ရူပါယတနမ္ပေတံ ရူပဓာတုပေသာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ရူပါယတနံ’’.
၁၆၃. တတ္ထ ကတမံ သဒ္ဒါယတနံ? ယော သဒ္ဒေါ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော ဘေရိသဒ္ဒေါ မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေါ [မုတိင်္ဂသဒ္ဓေါ (သီ.)] သင်္ခသဒ္ဒေါ ပဏဝသဒ္ဒေါ ဂီတသဒ္ဒေါ ဝါဒိတသဒ္ဒေါ သမ္မသဒ္ဒေါ ပါဏိသဒ္ဒေါ သတ္တာနံ နိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေါ ဓာတူနံ သန္နိဃာတသဒ္ဒေါ ဝါတသဒ္ဒေါ ဥဒကသဒ္ဒေါ မနုဿသဒ္ဒေါ အမနုဿသဒ္ဒေါ၊ ယော ဝါ ပနညောပိ အတ္ထိ သဒ္ဒေါ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယံ သဒ္ဒံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ သောတေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန သုဏိ ဝါ သုဏာတိ ဝါ သုဏိဿတိ ဝါ သုဏေ ဝါ၊ သဒ္ဒေါပေသော သဒ္ဒါယတနမ္ပေတံ သဒ္ဒဓာတုပေသာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘သဒ္ဒါယတနံ’’.
၁၆၄. တတ္ထ ကတမံ ဂန္ဓာယတနံ? ယော ဂန္ဓော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော မူလဂန္ဓော သာရဂန္ဓော တစဂန္ဓော ပတ္တဂန္ဓော ပုပ္ဖဂန္ဓော ဖလဂန္ဓော အာမဂန္ဓော ဝိဿဂန္ဓော သုဂန္ဓော ဒုဂ္ဂန္ဓော၊ ယော ဝါ ပနညောပိ အတ္ထိ ဂန္ဓော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယံ ဂန္ဓံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ဃာနေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ဃာယိ ဝါ ဃာယတိ ဝါ ဃာယိဿတိ ဝါ ဃာယေ ဝါ၊ ဂန္ဓောပေသော ဂန္ဓာယတနမ္ပေတံ ဂန္ဓဓာတုပေသာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဂန္ဓာယတနံ’’.
၁၆၅. တတ္ထ ကတမံ ရသာယတနံ? ယော ရသော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော မူလရသော ခန္ဓရသော တစရသော ပတ္တရသော ပုပ္ဖရသော ဖလရသော အမ္ဗိလံ မဓုရံ တိတ္တကံ ကဋုကံ လောဏိကံ [လပိလကံ (သီ.)၊ လမ္ပိကံ (က. သီ.)] ခါရိကံ လမ္ဗိကံ ကသာဝေါ သာဒု အသာဒု၊ ယော ဝါ ပနညောပိ အတ္ထိ ရသော စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ အနိဒဿနော သပ္ပဋိဃော၊ ယံ ရသံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ဇိဝှါယ အနိဒဿနာယ သပ္ပဋိဃာယ သာယိ ဝါ သာယတိ ဝါ သာယိဿတိ ဝါ သာယေ ဝါ၊ ရသောပေသော ရသာယတနမ္ပေတံ ရသဓာတုပေသာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ရသာယတနံ’’.
၁၆၆. တတ္ထ ကတမံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ? ပထဝီဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတု ကက္ခဠံ မုဒုကံ သဏှံ ဖရုသံ သုခသမ္ဖဿံ ဒုက္ခသမ္ဖဿံ ဂရုကံ လဟုကံ၊ ယံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနိဒဿနံ သပ္ပဋိဃံ ကာယေန အနိဒဿနေန သပ္ပဋိဃေန ဖုသိ ဝါ ဖုသတိ ဝါ ဖုသိဿတိ ဝါ ဖုသေ ဝါ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗောပေသော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနမ္ပေတံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတုပေသာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ’’.
၁၆၇. တတ္ထ ကတမံ ဓမ္မာယတနံ? ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ယဉ္စ ရူပံ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နံ၊ အသင်္ခတာ စ ဓာတု.
တတ္ထ ကတမော ဝေဒနာက္ခန္ဓော? ဧကဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓော – ဖဿသမ္ပယုတ္တော. ဒုဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓော – အတ္ထိ သဟေတုကော၊ အတ္ထိ အဟေတုကော. တိဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓော – အတ္ထိ ကုသလော၊ အတ္ထိ အကုသလော၊ အတ္ထိ အဗျာကတော။ပေ။ ဧဝံ ဒသဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓော။ပေ။ ဧဝံ ဗဟုဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓော’’.
တတ္ထ ကတမော သညာက္ခန္ဓော? ဧကဝိဓေန သညာက္ခန္ဓော – ဖဿသမ္ပယုတ္တော. ဒုဝိဓေန သညာက္ခန္ဓော – အတ္ထိ သဟေတုကော၊ အတ္ထိ အဟေတုကော. တိဝိဓေန သညာက္ခန္ဓော – အတ္ထိ ကုသလော၊ အတ္ထိ အကုသလော၊ အတ္ထိ အဗျာကတော။ပေ။ ဧဝံ ဒသဝိဓေန သညာက္ခန္ဓော။ပေ။ ဧဝံ ဗဟုဝိဓေန သညာက္ခန္ဓော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သညာက္ခန္ဓော’’.
တတ္ထ ကတမော သင်္ခါရက္ခန္ဓော? ဧကဝိဓေန သင်္ခါရက္ခန္ဓော – စိတ္တသမ္ပယုတ္တော. ဒုဝိဓေန သင်္ခါရက္ခန္ဓော – အတ္ထိ ဟေတု၊ အတ္ထိ န ဟေတု. တိဝိဓေန သင်္ခါရက္ခန္ဓော – အတ္ထိ ကုသလော၊ အတ္ထိ အကုသလော၊ အတ္ထိ အဗျာကတော။ပေ။ ဧဝံ ဒသဝိဓေန သင်္ခါရက္ခန္ဓော။ပေ။ ဧဝံ ဗဟုဝိဓေန သင်္ခါရက္ခန္ဓော. အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘သင်္ခါရက္ခန္ဓော’’.
တတ္ထ ကတမံ ရူပံ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နံ? ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ပုရိသိန္ဒြိယံ။ပေ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ရူပံ ‘‘အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ ဓမ္မာယတနပရိယာပန္နံ’’.
တတ္ထ ကတမာ အသင်္ခတာ ဓာတု? ရာဂက္ခယော၊ ဒေါသက္ခယော၊ မောဟက္ခယော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အသင်္ခတာ ဓာတု’’.
ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဓမ္မာယတနံ.
အဘိဓမ္မဘာဇနီယံ.