တိဝိဓကလျာဏဝဏ္ဏနာ

၇၅. အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေနာတိ ဈာနဿ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဝသေန. လက္ခဏဝသေနာတိ တေသံယေဝ အပ္ပနာယံ လက္ခိတဗ္ဗဘာဝဝသေန.

တတြာတိ တသ္မိံ ကလျာဏတာလက္ခဏာနံ ဝိဘာဝနေ. ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီတိ ပဋိပဇ္ဇတိ ဈာနံ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ၊ ဂေါတြဘုပရိယောသာနော ပုဗ္ဗဘာဂိယော ဘာဝနာနယော. ပရိပန္ထတော ဝိသုဇ္ဈနံ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ပဋိပဒါယ ဝိသုဒ္ဓိ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ. သာ ပနာယံ ယသ္မာ ဈာနဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒီ’’တိ. ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ ဝိသောဓေတဗ္ဗတာဒီနံ အဘာဝတော ဈာနပရိယာပန္နာယ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ အနုဗြူဟနာ. သာ ပနာယံ ဝိသေသတော ဈာနဿ ဌိတိက္ခဏေ လဗ္ဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ’’တိ. သမ္ပဟံသနာတိ တတ္ထ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနာဒိသာဓကဿ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေန ပရိယောဒပနာ. သာ ပန ယသ္မာ ဈာနဿ ဩသာနက္ခဏေ ပါကဋာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနီတိ ပရိပန္ထတော စိတ္တဿ ဝိသုဇ္ဈနာကာရော၊ မဇ္ဈိမဿ သမထနိမိတ္တဿ ပဋိပဇ္ဇနာကာရော၊ တတ္ထ ပက္ခန္ဒနာကာရောတိ ဣမာနိ တီဏိ ဈာနဿ အာဒိတော ဥပ္ပါဒက္ခဏေ အပ္ပနာပတ္တိလက္ခဏာနိ တေဟိ အာကာရေဟိ ဝိနာ အပ္ပနာပတ္တိယာ အဘာဝတော၊ အသတိ စ အပ္ပနာယ တဒဘာဝတော. အာဒိကလျာဏဉ္စေဝ ဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒတ္တာ. ယထာဝုတ္တေဟိ လက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ၊ သမ္ပန္နလက္ခဏတ္တာ စ တိလက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ. ဣမိနာ နယေန မဇ္ဈပရိယောသာနလက္ခဏာနဉ္စ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သမ္ဘရီယတိ ဈာနံ ဧတေနာတိ သမ္ဘာရော၊ နာနာဝဇ္ဇနပရိကမ္မံ. သဟ သမ္ဘာရေနာတိ သသမ္ဘာရော၊ သော ဧဝ သသမ္ဘာရိကော. ဥပစာရောတိ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရမာဟ. ပဂ္ဂဟာဒိကိစ္စဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဘာဝနာယ ဧဝ သာဓိတတ္တာ ယာ တတ္ထ ဧကာဝဇ္ဇနူပစာရေ သိဒ္ဓါ အဇ္ဈုပေက္ခနာ၊ သာ ဈာနက္ခဏေ ပရိဗြူဟိတာ နာမ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ နာမ အပ္ပနာ’’တိ. ယထာဓိဂတံ ဈာနံ နိဿာယ ယော ပဟဋ္ဌာကာရော စိတ္တဿ ပရိတောသော၊ တံ ပစ္စဝေက္ခဏာဝသေန ပဝတ္တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သမ္ပဟံသနာ နာမ ပစ္စဝေက္ခဏာ’’တိ. ဧကေတိ အဘယဂိရိဝါသိနော. တေ ဟိ ဧဝံ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိကေ ဝဏ္ဏယန္တိ၊ တဒယုတ္တံ. တထာ ဟိ သတိ အဇ္ဈာနဓမ္မေဟိ ဈာနဿ ဂုဏသံကိတ္တနံ နာမ ကတံ ဟောတိ. န ဟိ ဘူမန္တရံ ဘူမန္တရပရိယာပန္နံ ဟောတိ. ပါဠိယာ စေတံ ဝိရုဒ္ဓန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကတ္တဂတံ စိတ္တန္တိ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဘာဝေန၊ ဧကဂ္ဂတာယ စ သိခါပ္ပတ္တိယာ တဒနုဂုဏံ ဧကတ္တံ ဂတန္တိ ဧကတ္တဂတံ၊ သသမ္ပယုတ္တံ အပ္ပနာပတ္တစိတ္တံ. တဿေဝ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိပက္ခန္ဒတာဒိ အနန္တရမေဝ ဝုစ္စတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကသ္မိံယေဝ အပ္ပနာစိတ္တက္ခဏေ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိအာဒိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အာဂမနဝသေနာတိ ပရိကမ္မာဂမနဝသေန. အနတိဝတ္တနာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣန္ဒြိယေကရသတာတဒုပဂဝီရိယဝါဟနာသေဝနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိယောဒါပကဿာတိ ပရိသောဓကဿ ပဘဿရဘာဝကရဿ. အနတိဝတ္တနာဒိဘာဝသာဓနမေဝ စေတ္ထ ဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ဝါရေ၊ စတုပဉ္စစိတ္တပရိမာဏာယ အပ္ပနာဝီထိယန္တိ အတ္ထော. တတော ပရိပန္ထတော. စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတီတိ ယဒိပိ အာဂမနံ ဂဟေတုံ အဝိသေသေန ဝိယ ဝုတ္တံ၊ ပရိကမ္မဝိသုဒ္ဓိတော ပန အပ္ပနာဝိသုဒ္ဓိ သာတိသယာဝ. တေနာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓတ္တာ’’တိအာဒိ. အာဝရဏဝိရဟိတံ ဟုတွာတိ ယေနာဝရဏေန အာဝဋတ္တာ စိတ္တံ တတော ပုဗ္ဗေ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ န သက္ကောတိ၊ တေန ဝိဝိတ္တံ ဟုတွာ၊ တံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ အတ္ထော. လီနုဒ္ဓစ္စသင်္ခါတာနံ ဥဘိန္နံ အန္တာနံ အနုပဂမနေန မဇ္ဈိမော၊ သဝိသေသံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဝူပသမနတော သမထော၊ ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော နိမိတ္တဉ္စာတိ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ. တေနာဟ ‘‘သမပ္ပဝတ္တော အပ္ပနာသမာဓိယေဝါ’’တိ. တဒနန္တရံ ပန ပုရိမစိတ္တန္တိ တဿ အပ္ပနာစိတ္တဿ အနန္တရပစ္စယဘူတံ ပုရိမံ စိတ္တံ၊ ဂေါတြဘုစိတ္တန္တိ အတ္ထော. ဧကသန္တတိပရိဏာမနယေနာတိ ယထာ ‘‘တဒေဝ ခီရံ ဒဓိသမ္ပန္န’’န္တိ၊ ဧဝံ သတိပိ ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘာဝဘေဒေ၊ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဘေဒေ စ ဧကိဿာ ဧဝ သန္တတိယာ ပရိဏာမူပဂမနနယေန ဧကတ္တနယဝသေန. တထတ္တန္တိ တထဘာဝံ အပ္ပနာသမာဓိဝသေန သမာဟိတဘာဝံ. ဧဝံ ပဋိပန္နတ္တာတိ ဝုတ္တာကာရေန ပဋိပဇ္ဇမာနတ္တာ. ယသ္မိဉှိ ခဏေ တထတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ တသ္မိံယေဝ ခဏေ တထတ္တုပဂမနေန အပ္ပနာသမာဓိနာ သမာဟိတဘာဝူပဂမနေန တတ္ထ ပက္ခန္ဒတိ နာမ. ပုရိမစိတ္တေတိ အပ္ပနာစိတ္တဿ ပုရိမသ္မိံ စိတ္တေ ဂေါတြဘုစိတ္တေ. ဝိဇ္ဇမာနာကာရနိပ္ဖါဒိကာတိ တသ္မိံ စိတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနာနံ ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနာကာရာနံ နိပ္ဖါဒိကာ၊ တေနာကာရေန နိပ္ဖဇ္ဇမာနာတိ အတ္ထော. တေယေဝ ဟိ အာကာရာ ပစ္စယဝိသေသတော ဈာနက္ခဏေ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ‘‘ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓီ’’တိ လဒ္ဓသမညာ ဈာနဿ တံ ဝိသေသံ နိပ္ဖါဒေန္တာ ဝိယ ဝုတ္တာ. ဥပ္ပါဒက္ခဏေယေဝါတိ အတ္တလာဘဝေလာယမေဝ. ယဒိ ဧဝံ၊ ကထံ တေ အာကာရာ နိပ္ဖဇ္ဇန္တီတိ အာဟ ‘‘အာဂမနဝသေနာ’’တိ.

တဿာတိ စိတ္တဿ. ‘‘ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ ပါဠိယံ (ပဋိ. မ. ၁.၁၅၈) ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန အာဂတာတိ ‘‘ဗျာပါရံ အကရောန္တော’’တိ အာဟ. သမထပဋိပတ္တိတထတ္တုပဂမနဉ္စ ဣဓ သမထဘာဝါပတ္တိယေဝါတိ အာဟ ‘‘သမထဘာဝူပဂမနေနာ’’တိ. ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဟာယ ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿာတိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ကထံ နု ခေါ ကိလေသသံသဂ္ဂံ ပဇဟေယျ’’န္တိ ပဋိပန္နဿ ဣဒါနိ သမထပဋိပတ္တိယာ တဿ ပဟီနတ္တာ ကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဧကတ္တေန ဥပဋ္ဌိတဿ ဈာနစိတ္တဿ. ပရိပန္ထဝိသုဒ္ဓိမဇ္ဈိမသမထပဋိပတ္တိပက္ခန္ဒနေဟိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တိယာ အနုဗြူဟိတေ ဈာနစိတ္တေ လဒ္ဓေါကာသာ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ သမ္ပယုတ္တေသု သမဝါဟိတဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ တေ အနုဗြူဟေန္တီ ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ ကိစ္စဝသေန ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ.

ယေ ပနေတေ ယုဂနဒ္ဓဓမ္မာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဈာနစိတ္တေ. အညမညာနတိဝတ္တနဝသေန ကိစ္စကရဏတော ယုဂေ နဒ္ဓါ ဗဒ္ဓါ ဝိယ ယုဂနဒ္ဓါ. ဝိမုတ္တိရသေနာတိ ဝိမုစ္စနကိစ္စေန၊ ဝိမုစ္စနသမ္ပတ္တိယာ ဝါ. ဧသ ယောဂီ. ဝါဟယတီတိ ပဝတ္တေတိ. အဿာတိ ဈာနစိတ္တဿ. တသ္မိံ ခဏေတိ ဘင်္ဂက္ခဏေ. ဥပ္ပါဒက္ခဏေ အတီတေ ဟိ ဌိတိက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အာသေဝနာ ပဝတ္တတိ နာမ. တေ အာကာရာတိ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော တတ္ထ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရာ. အာသေဝနာပိ ဟိ အာသေဝနပစ္စယဘာဝီနံ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိအာကာရောယေဝ. သံကိလေသဝေါဒါနေသူတိ သမာဓိပညာနံ သမရသတာယ အကရဏံ ဘာဝနာယ သံကိလေသော၊ ကရဏံ ဝေါဒါနံ. တထာ သေသေသုပိ. ဧဝမေတေသု သံကိလေသဝေါဒါနေသု တံ တံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ အာနိသံသံ ဂုဏံ ပုရေတရံ ပါဋိဟာရိယဉာဏေန ဒိသွာ ယထာ အညမညာနတိဝတ္တနာဒယော ဟောန္တိ၊ တထာ ဘာဝနာယ သမ္ပဟံသိတတ္တာ တေနေဝ ဉာဏေန ဝိသောဓိတတ္တာ. ဝိသောဓနံ ဟေတ္ထ သမ္ပဟံသနံ. တေ အာကာရာ ယသ္မာ နိပ္ဖန္နာ၊ တသ္မာ ‘‘ဓမ္မာနံ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ လက္ခဏသံဝဏ္ဏနာယ အာဒိမှိ ဝုတ္တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတိ.

‘‘ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ကော သမ္ဗန္ဓော. ကသ္မာ သမ္ပဟံသနာဝ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာ၊ န ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာတိ စောဒနံ သန္ဓာယ ‘‘တတ္ထ ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဘာဝနာစိတ္တေ. ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတီတိ အပ္ပနာကာလေ ဘာဝနာယ သမပ္ပဝတ္တိယာ၊ ပဋိပက္ခဿ စ ပဟာနတော ပဂ္ဂဟာဒီသု ဗျာပါရဿ အကာတဗ္ဗတော အဇ္ဈုပေက္ခနာဝ ဟောတိ. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမယေ စိတ္တဿ အဇ္ဈုပေက္ခနာ၊ ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတီ’’တိ စ အာဒိ. သာ ပနာယံ အဇ္ဈုပေက္ခနာ ဉာဏဿ ကိစ္စသိဒ္ဓိယာ ဟောတိ၊ ဝိသေသတော ဉာဏသာဓနတ္တာ အပ္ပနာဗျာပါရဿာတိ ဖလေန ကာရဏာနုမာနဉာယေန. ယသ္မာ ဥပေက္ခာဝသေန ဉာဏံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနန္တိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိယာ သမတ္ထေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာပဂ္ဂဟိတံ စိတ္တန္တိ ယထာ ဘာဝနာစိတ္တံ ကောသဇ္ဇပက္ခေ န ပတတိ၊ တထာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌာနိယာနံ ဓမ္မာနံ ဗဟုလီကာရဝသေန ပဂ္ဂဟိတံ. သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခတီတိ ပဂ္ဂဏှန္တေနာပိ သမာဓိဿ ဝီရိယသမတာယောဇနဝသေန ပဂ္ဂဟိတတ္တာ သက္ကစ္စံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ ဩကာသံ လဘတိ. တံ ပန အဇ္ဈုပေက္ခနံ ဥပေက္ခာဝသေန ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန အပ္ပနာပညာယ ကိစ္စာဓိကတာတိ အာဟ ‘‘ပညာဝသေန ပညိန္ဒြိယံ အဓိမတ္တံ ဟောတီ’’တိ. တဿ အဓိမတ္တတ္တာ ဧဝ အဇ္ဈုပေက္ခန္တဿေဝ နာနာသဘာဝေဟိ နီဝရဏပမုခေဟိ ကိလေသေဟိ အပ္ပနာစိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမောက္ခဝသေန ဝိမုစ္စနဝသေန. ပညာဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တပါရိဟာရိယပညာဝသေန. ဝိမုတ္တတ္တာတိ နာနာကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ ဧဝ. တေ ဓမ္မာ သဒ္ဓါဒယော၊ ဝိသေသတော သဒ္ဓါပညာဝီရိယသမာဓယော စ ဧကရသာ သမာနကိစ္စာ ဟောန္တိ. ဧဝမယံ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ နိပ္ဖဇ္ဇမာနာ ဉာဏဗျာပါရောတိ အာဟ ‘‘ဉာဏကိစ္စဘူတာ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဧဝံ တိဝိဓာယ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိယာ လဒ္ဓဝိသေသာယ တိဝိဓာယ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာယ သာတိသယံ ပညိန္ဒြိယဿ အဓိမုတ္တဘာဝေန စတုဗ္ဗိဓာပိ သမ္ပဟံသနာ သိဇ္ဈတီတိ အာဂမနုပေက္ခာ ဉာဏကိစ္စဝသေန ဒသပိ အာကာရာ ဈာနေ ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာတိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာယ၊ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတာမတ္တံ ဝါ ပဌမန္တိ ဣဒန္တိ အတ္ထော. တေန ဒေသနာက္ကမံ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣမိနာ ပဋိပတ္တိက္ကမံ၊ ဥပ္ပန္နန္တိ ဟိ အဓိဂတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပဌမံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ပဌမ’’န္တိ ဣဒံ ပန န ဧကန္တလက္ခဏန္တိ အဋ္ဌကထာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၆၀) ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ ဣဓ န ဂဟိတံ. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနန္တိ ဒုဝိဓေ ဈာနေ ဣဓာဓိပ္ပေတဇ္ဈာနမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနတော’’တိ ဝုတ္တံ. ပထဝီကသိဏသင်္ခါတဿ အတ္တနော အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ရူပံ ဝိယ စက္ခုနာ ဥပနိဇ္ဈာယနတော. ပစ္စနီကဈာပနတောတိ နီဝရဏာဒီနံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဒဟနတော ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဇဟနတော. သကလဋ္ဌေနာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ကတေ ဝါ အကတေ ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဟိတေ ပထဝီဘာဂေ ပထဝီမဏ္ဍလေ သကလာရမ္မဏကရဏဋ္ဌေန. န ဟိ တဿ ဧကဒေသမာရမ္မဏံ ကရီယတိ. ပထဝီကသိဏသန္နိဿယတာယ နိမိတ္တံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီ’’တိ. တံသဟစရဏတော ဈာနံ ပထဝီကသိဏံ ယထာ ‘‘ကုန္တာ ပစရန္တီ’’တိ.