ပစ္စယသန္နိဿိတသီလဝဏ္ဏနာ

၁၈. ပဋိသင်္ခါတိ အယံ ‘‘သယံ အဘိညာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၁) ဝိယ ယ-ကာရလောပေန နိဒ္ဒေသော. ယောနိသောတိ စေတ္ထ ဥပါယတ္ထော ယောနိသော-သဒ္ဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပါယေန ပထေနာ’’တိ. ‘‘ပဋိသင်္ခါယ ဉတွာ’’တိ ဝတွာ တယိဒံ ပဋိသင်္ခါနံ ပစ္စဝေက္ခဏန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ သီတပဋိဃာတာဒိကံ တံ တံ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ အဝေက္ခိတွာ၊ ဉာဏေန ပဿိတွာတိ အတ္ထော၊ ဧဝံ ပဋိသင်္ခါယာတိ တဒေဝ ပယောဇနံ ပတိ ပတိ သင်္ခါယ၊ ဇာနိတွာတိ အတ္ထော. ဉာဏပရိယာယော ဟိ ဣဓ သင်္ခါ-သဒ္ဒေါတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော’’တိအာဒိ ကာမံ ပစ္စယပရိဘောဂကာလေန ဝုစ္စတိ၊ ဓာတုဝသေန ပန ပဋိကူလဝသေန ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ သုဇ္ဈတီတိ အပရေ. ဘိဇ္ဇတီတိ ကေစိ. ဧကေ ပန ပဌမံ ဧဝ ပရိယတ္တန္တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘စီဝရ’’န္တိ ဧကဝစနံ ဧကတ္တမတ္တံ ဝါစကန္တိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘အန္တရဝါသကာဒီသု ယံ ကိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဇာတိသဒ္ဒတာယ ပန တဿ ပါဠိယံ ဧကဝစနန္တိ ယတ္တကာနိ စီဝရာနိ ယောဂိနာ ပရိဟရိတဗ္ဗာနိ၊ တေသံ သဗ္ဗေသံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏန္တိ သက္ကာ ဝိညာတုံ၊ ယံ ကိဉ္စီတိ ဝါ အနဝသေသပရိယာဒါနမေတံ၊ န အနိယမဝစနံ. ‘‘နိဝါသေတိ ဝါ ပါရုပတိ ဝါ’’တိ ဝိကပ္ပနံ ပန ပဋိသေဝနပရိယာယဿ ပရိဘောဂဿ ဝိဘာဂဒဿနန္တိ တံ ပညပေတွာ သယနနိသီဒန-စီဝရကုဋိကရဏာဒိဝသေနာပိ ပရိဘောဂဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ပယောဇနာနံ မရိယာဒါ ပယောဇနာဝဓိ၊ တဿ ပရိစ္ဆိန္ဒနဝသေန ယော နိယမော၊ တဿ ဝစနံ ပယောဇနာ။ပေ။ ဝစနံ. ဣဒါနိ တံ နိယမံ ဝိဝရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္တကမေဝ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝဓာရဏေန လီဠာဝိဘူသာဝိလမ္ဗနာနဋမ္ဗရာဒိဝသေန ဝတ္ထပရိဘောဂံ နိသေဓေတိ. တေနာဟ ‘‘န ဣတော ဘိယျော’’တိ. လီဠာဝသေန ဟိ ဧကစ္စေ သတ္တာ ဝတ္ထာနိ ပရိဒဟန္တိ စေဝ ဥပသံဝိယန္တိ စ. ယထာ တံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ နာဂရိကမနုဿာ. ဧကစ္စေ ဝိဘူသနဝသေန၊ ယထာ တံ ရူပူပဇီဝိနိအာဒယော. ဝိလမ္ဗနဝသေန ဝိလမ္ဗကာ. နဋမ္ဗရဝသေန ဘောဇာဒယော. အဇ္ဈတ္တဓာတုက္ခောဘော သီတရောဂါဒိဥပ္ပါဒကော. ဥတုပရိဏာမနဝသေနာတိ ဥတုနော ပရိဝတ္တနဝသေန ဝိသဘာဂသီတဥတုသမုဋ္ဌာနေန. ဝါ-သဒ္ဒေန ဟေမန္တာဒီသု ဟိမပါတာဒိဝသေန ပဝတ္တဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ န ဥပ္ပါဒေတိ သီတန္တိ အဓိပ္ပါယော. ယဒတ္ထံ ပန တံ ဝိနောဒနံ၊ တံ မတ္ထကပ္ပတ္တံ ဒဿေတုံ ‘‘သီတဗ္ဘာဟတေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗေသု သေသပယောဇနေသု. ယဒိပိ သူရိယသန္တာပေါပိ ဥဏှောဝ၊ တဿ ပန အာတပဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ ‘‘အဂ္ဂိသန္တာပဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကစ္စော ဒါဝဂ္ဂိသန္တာပေါ ကာယံ စီဝရေန ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သက္ကာ ဝိနောဒေတုန္တိ အာဟ ‘‘တဿ ဝနဒါဟာဒီသု သမ္ဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဍံသာတိ ပိင်္ဂလမက္ခိကာ. တေ ပန ယသ္မာ ဍံသနသီလာ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဍံသနမက္ခိကာ’’တိ. သပ္ပါဒယောတိ သပ္ပသတပဒိဥဏ္ဏနာဘိသရဗူဝိစ္ဆိကာဒယော. ဖုဋ္ဌသမ္ဖဿောတိ ဖုဋ္ဌဝိသမာဟ. တိဝိဓာ ဟိ သပ္ပါ – ဒဋ္ဌဝိသာ ဖုဋ္ဌဝိသာ ဒိဋ္ဌဝိသာ. တေသု ပုရိမကာ ဒွေ ဧဝ ဂဟိတာ. သတပဒိအာဒီနမ္ပိ တာဒိသာနံ သင်္ဂဏှနတ္ထံ. နိယတပယောဇနံ ဧကန္တိကံ၊ သဗ္ဗကာလိကဉ္စ ပယောဇနံ. ဟိရီ ကုပ္ပတိ နိလ္လဇ္ဇတာ သဏ္ဌာတိ. တေနာဟ ‘‘ဝိနဿတီ’’တိ. ကူပါဝတရဏံ ဝါ ပဋိစ္ဆာဒနံ အရဟတီတိ ကောပိနံ. ဟိရိယိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဟိရီ စ တံ ကောပိနဉ္စာတိ ဟိရိကောပိနန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿ စာတိ စ-သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပယောဇနာနံ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော.

ယံ ကိဉ္စိ အာဟာရန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒိဘေဒံ ယံ ကိဉ္စိ အာဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုံ. ပိဏ္ဍာယ ဘိက္ခာယ ဥလတီတိ ပိဏ္ဍောလော၊ တဿ ကမ္မံ ပိဏ္ဍောလျံ. တေန ပိဏ္ဍောလျေန ဘိက္ခာစရိယာယ. ပတိတတ္တာတိ ပက္ခိပိတတ္တာ. ပိဏ္ဍပါတော ပတ္တေ ပက္ခိတ္တဘိက္ခာဟာရော. ပိဏ္ဍာနံ ဝါ ပါတောတိ ဃရေ ဃရေ လဒ္ဓဘိက္ခာနံ သန္နိပါတော. ‘‘နတ္ထိ ဒဝါ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၃၀၅) သဟသာ ကိရိယာပိ ‘‘ဒဝါ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ဒဝတ္ထံ၊ ကီဠာနိမိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. မုဋ္ဌိကမလ္လာ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန နိဗုဒ္ဓယုဇ္ဈနကာဒီနံ ဂဟဏံ. ဗလမဒနိမိတ္တန္တိ ဗလံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကမဒေါ ဗလမဒေါ. တံ နိမိတ္တံ၊ ဗလဿ ဥပ္ပါဒနတ္ထန္တိ အတ္ထော. ပေါရိသမဒနိမိတ္တန္တိ ပေါရိသမဒေါ ဝုစ္စတိ ပုရိသမာနော ‘‘အဟံ ပုရိသော’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇနကမာနော. အသဒ္ဓမ္မသေဝနာသမတ္ထတံ နိဿာယ ပဝတ္တော မာနော၊ ရာဂေါ ဧဝ ဝါ ပေါရိသမဒေါတိ ကေစိ. တံ နိမိတ္တံ. အန္တေပုရိကာ ရာဇောရောဓာ. သဗ္ဗေသံ သန္နိဝေသယောဂျတာယ ဝေသိယော ရူပူပဇီဝိနိယော. မဏ္ဍနံ နာမ ဣဓာဝယဝပါရိပူရီတိ အာဟ ‘‘အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ပီဏဘာဝနိမိတ္တ’’န္တိ၊ ပရိဗြူဟနဟေတူတိ အတ္ထော. နဋာ နာမ ရင်္ဂနဋာ. နစ္စကာ လင်္ဃကာဒယော. ဝိဘူသနံ သောဘာသမုပ္ပါဒနန္တိ အာဟ ‘‘ပသန္နစ္ဆဝိဝဏ္ဏတာနိမိတ္တ’’န္တိ.

ဧတံ ပဒံ. မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ မောဟဿ ဥပနိဿယတာပဟာနာယ. ဒဝါ ဟိ မောဟေန ဟောတိ၊ မောဟဉ္စ ဝဍ္ဎေတီတိ တဿာ ဝဇ္ဇနေန မောဟဿ အနုပနိဿယတာ. ဒေါသူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထန္တိ ဣဒံ ဗလမဒဿ၊ ပုရိသမဒဿ စ ဒေါသဟေတုနော ဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဣတရဿ ပန ဝသေန ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မဏ္ဍနဝိဘူသနပဋိက္ခေပေါ သိယာ မောဟူပနိဿယပ္ပဟာနာယပိ၊ ရာဂူပနိဿယတာယ ပန ဥဇုပဋိပက္ခောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂူပနိဿယပ္ပဟာနတ္ထ’’န္တိ. ယဒိပိ ဧကစ္စဿ ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ပရဿ ပဋိဃသံယောဇနာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိ ဟောတိယေဝ မနောပဒေါသိကဒေဝါဒီနံ ဝိယ၊ အတ္တနော ပန ဒဝမဒေ အာရဗ္ဘ ယေသံ သဝိသေသံ ရာဂမောဟမာနာဒယော ပါပဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တေ သန္ဓာယ ‘‘အတ္တနော သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝတွာ မဏ္ဍနဝိဘူသနာနိ ပဋိစ္စ သဝိသေသံ ပရဿပိ ရာဂမောဟာဒယော ပဝတ္တန္တီတိ ‘‘ပရဿပိ သံယောဇနုပ္ပတ္တိပဋိသေဓနတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာတိ ဧတ္ထ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂံ မုဉ္စိတွာ သဗ္ဗာပိ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိ. ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အယောနိသော ပဋိပတ္တိယာ၊ ပစ္ဆိမေဟိ ဒွီဟိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘စတူဟိပိ စေတေဟီ’’တိ ပန ဝစနတော သဗ္ဗေဟိ ဥဘိန္နမ္ပိ ပဟာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကာမကီဠာပိ ဒဝန္တောဂဓာ ဟောတိယေဝ၊ ပုရိသမဒေါပိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂဿ ဟေတုယေဝါတိ.

စာတုမဟာဘူတိကဿာတိ စတုမဟာဘူတေ သန္နိဿိတဿ. ရူပကာယဿာတိ စတုသန္တတိရူပသမူဟဿ. ဌိတိယာတိ ဌိတတ္ထံ. သာ ပနဿ ဌိတိ ပဗန္ဓဝသေန ဣစ္ဆိတာတိ အာဟ ‘‘ပဗန္ဓဋ္ဌိတတ္ထ’’န္တိ. ပဝတ္တိယာတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယပ္ပဝတ္တိယာ. တထာ ဟိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ယာပနာ ဝတ္တနာ’’တိ (ဓ. သ. ၁၉၊ ၆၃၄) စ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တဿာ စ အဝိစ္ဆေဒေါ အာဟာရူပယောဂေန ဟောတိ. ကာယဿ စိရတရံ ယာဝ အာယုကပ္ပေါ၊ တာဝ အဝတ္ထာနံ ယာပနာတိ ဒဿေန္တော ‘‘စိရကာလဋ္ဌိတတ္ထံ ဝါ’’တိ အာဟ. ဣဒါနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ဃရူပတ္ထမ္ဘမိဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာယံ ယောဇနာ – ယထာ ဇိဏ္ဏဃရသာမိကော ဃရဿ ဥပတ္ထမ္ဘနံ ကရောတိ တဿ အပတနတ္ထံ၊ ယထာ စ သာကဋိကော အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနံ ကရောတိ တဿ သမ္ပဝတ္တနတ္ထံ၊ ဧဝမေသ ယောဂီ ကာယဿ ဌိတတ္ထံ၊ ယာပနတ္ထဉ္စ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ. ဧတေန ဌိတိ နာမ အပတနံ ယာပနာ ပဝတ္တီတိ ဒဿေတိ. န ဒဝမဒမဏ္ဍနဝိဘူသနတ္ထန္တိ ဣဒံ ‘‘ယာဝဒေဝါ’’တိ အဝဓာရဏေန နိဝတ္တိတတ္ထဒဿနံ. တိဋ္ဌန္တိ ဥပါဒိန္နဓမ္မာ ဧတာယာတိ ဌိတိ၊ အာယူတိ အာဟ ‘‘ဌိတီတိ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. တထာ ဟိ တံ အာယု ‘‘ဌိတီ’’တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ဌိတိယာ ယာပနာယာတိ ကာယဿ ဌိတိဟေတုတာယ ‘‘ဌိတီ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ပဝတ္တနတ္ထန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယပဝတ္တာပနတ္ထ’’န္တိ. အာဗာဓဋ္ဌေနာတိ ဝိဗာဓနဋ္ဌေန၊ ရောဂဋ္ဌေန ဝါ. ဇိဃစ္ဆာပရမာ ဟိ ရောဂါ. ဥပရမတ္ထန္တိ ဝူပသမတ္ထံ. ဝဏာလေပနမိဝ ဝဏိကော. ဥဏှသီတာဒီသု အဘိဘဝန္တေသု တပ္ပဋိကာရံ သီတုဏှံ ဝိယ ပဋိသေဝတီတိ သမ္ဗန္ဓော. မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ ဌပေတွာ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟာ သာသနာဝစရိတဗ္ဗာ အနုသာသနီ သာသနဗြဟ္မစရိယန္တိ အာဟ ‘‘သကလသာသနဗြဟ္မစရိယဿ စ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ စာ’’တိ. အနုဂ္ဂဟဏတ္ထန္တိ အနု အနု ဂဏှနတ္ထံ သမ္ပာဒနတ္ထံ. ကာယဗလံ နိဿာယာတိ ယထာသမာရဒ္ဓံ ဂုဏဝိသေသပါရိပူရိဟေတုဘူတံ ကာယဗလမတ္တံ နိဿာယ. တေနာဟ ‘‘သိက္ခတ္တယာနုယောဂဝသေနာ’’တိအာဒိ. ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကာ ဇာယမ္ပတိကာ၊ နဒီသမုဒ္ဒနိတ္ထရဏတ္ထိကာ စ ပုတ္တမံသာဒီနိ ယထာ အဂိဒ္ဓါ အမုစ္ဆိတာ ကေဝလံ တံ တံ အတ္ထသိဒ္ဓိမေဝ အဝေက္ခန္တာ ပဋိသေဝန္တိ တေဟိ ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော၊ ဧဝမယမ္ပိ ကေဝလံ ဘဝကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထိကော အဂိဒ္ဓေါ အမုစ္ဆိတော တေန ဝိနာ အသိဇ္ဈနတော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတီတိ ဥပမာသံသန္ဒနံ.

ဣတီတိ ပကာရတ္ထေ နိပါတပဒံ. တေန ပဋိသေဝိယမာနဿ ပိဏ္ဍပါတဿ ပဋိသေဝနာကာရော ဂယှတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဣမိနာ ပိဏ္ဍပါတပဋိသေဝနေနာ’’တိ. ပုရာဏန္တိ ဘောဇနတော ပုရိမကာလိကတ္တာ ပုရာတနံ. ပဋိဟင်္ခါမီတိ ပဋိဟနိဿာမိ. နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ ပဋိသေဝတီတိ ယောဇနာ. ကီဒိသံ၊ ကထဉ္စာတိ အာဟ ‘‘အပရိမိတ။ပေ။ အညတရော ဝိယာ’’တိ. အပရိမိတံ အပရိမာဏံ ဘောဇနံ ပစ္စယော ဧတိဿာတိ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယာ၊ တံ အပရိမိတဘောဇနပစ္စယံ အတ္တနော ဂဟဏီတေဇပမာဏတော အတိက္ကန္တပမာဏဘောဇနဟေတုကန္တိ အတ္ထော. ယော ဗဟုံ ဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘အာဟရ ဟတ္ထ’’န္တိ ဝဒတိ၊ အယံ အာဟရဟတ္ထကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ အစ္စုဒ္ဓုမာတကုစ္ဆိတာယ ဥဋ္ဌိတောပိ သာဋကံ နိဝါသေတုံ န သက္ကောတိ၊ အယံ အလံသာဋကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ပရိဝတ္တတိ၊ အယံ တတြဝဋ္ဋကော. ယော ယထာ ကာကေဟိ အာမသိတုံ သက္ကာ၊ ဧဝံ ယာဝ မုခဒွါရံ အာဟာရေတိ၊ အယံ ကာကမာသကော. ယော ဘုဉ္ဇိတွာ မုခေ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော တတ္ထေဝ ဝမတိ၊ အယံ ဘုတ္တဝမိတကော. ဧတေသံ အညတရော ဝိယ. အထ ဝါ ပုရာဏဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘ပဋိဟနိဿာမီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. နဝဝေဒနာ နာမ အတိဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ. တံ ‘‘န ဥပ္ပါဒေဿာမီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အထ ဝါ နဝဝေဒနာ နာမ အဘုတ္တပစ္စယေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာ၊ တဿာ အနုပ္ပန္နာယ အနုပ္ပဇ္ဇနတ္ထမေဝ ပဋိသေဝတိ. အဘုတ္တပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇနကာတိ စေတံ ခုဒ္ဒါယ ဝိသေသနံ. ယဿာ အပ္ပဝတ္တိ ဘောဇနေန ကာတဗ္ဗာ၊ တဿာ ဒဿနတ္ထံ. အဘုတ္တပစ္စယေန၊ ဘုတ္တပစ္စယေန စ ဥပ္ပဇ္ဇနကာနုပ္ပဇ္ဇနကဝေဒနာသု ပုရိမာ ယထာပဝတ္တာ ဇိဃစ္ဆာနိမိတ္တာ ဝေဒနာ. သာ ဟိ အဘုဉ္ဇန္တဿ ဘိယျောပဝဍ္ဎနဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပစ္ဆိမာပိ ခုဒ္ဒါနိမိတ္တာဝ အင်္ဂဒါဟသူလာဒိဝေဒနာ ပဝတ္တာ. သာ ဟိ ဘုတ္တပစ္စယာ ပုဗ္ဗေ အနုပ္ပန္နာဝ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အယမေတာသံ ဝိသေသော. ဝိဟိံသာနိမိတ္တတာ စေတာသံ ဝိဟိံသာယ ဝိသေသော.

ယာ ဝေဒနာ. အဓုနာတိ ဧတရဟိ. အသပ္ပါယာပရိမိတဘောဇနံ နိဿာယာတိ အသပ္ပါယာပရိမိတဿ အာဟာရဿ ဘုဉ္ဇနပယောဂံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ပုရာဏကမ္မပစ္စယဝသေနာတိ ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတိယံ ကတတ္တာ ပုရာဏဿ ကမ္မဿ ပစ္စယတာဝသေန ပယောဂဝိပတ္တိံ အာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟတာယ တံ ဝဇ္ဇေတွာ ပယောဂသမ္ပတ္တိယာ ဥပဋ္ဌာပနံ ဒုက္ခဝေဒနာပစ္စယဃာတော၊ ပဋိဟနနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တဿာ ပစ္စယံ ဝိနာသေန္တော တံ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ. အယုတ္တပရိဘောဂေါ ပစ္စယေ အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ. သော ဧဝ ကတူပစိတကမ္မတာယ ကမ္မူပစယော. တံ နိဿာယ ပဋိစ္စ အာယတိံ အနာဂတေ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ယာ စာယံ ‘‘နဝဝေဒနာ’’တိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ. ယုတ္တပရိဘောဂဝသေနာတိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စယာနံ ပရိဘောဂဝသေန၊ တဿာ နဝဝေဒနာယ မူလံ အယုတ္တပရိဘောဂကမ္မံ အနိဗ္ဗတ္တေန္တော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနုပ္ပါဒေန္တော. ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ဣတိ ပုရာဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒဒွယေန. ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိအာဒိနာ ဝါ ပဒစတုက္ကေန ယုတ္တပရိဘောဂသင်္ဂဟော ပဗ္ဗဇိတာနုစ္ဆဝိကဿ ပစ္စယပရိဘောဂဿ ဝုတ္တတ္တာ. အတ္တကိလမထာနုယောဂပ္ပဟာနံ ဇိဃစ္ဆာဒိဒုက္ခပဋိဃာတဿ ဘာသိတတ္တာ. ဈာနသုခါဒီနံ ပစ္စယဘူတဿ ကာယသုခဿ အဝိဿဇ္ဇနတော ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂေါ စ ဒီပိတော ဟောတိ.

အသပ္ပါယာပရိမိတူပယောဂေန ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကော၊ ဣရိယာပထဘဉ္ဇနကော ဝါ သိယာ ပရိဿယော၊ သပ္ပါယပရိမိတူပယောဂေန ပန သော န ဟောတိ. တထာ သတိ စိရကာလပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတာ သရီရဿ ယာတြာ ယာပနာ ဘဝိဿတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိမိတပရိဘောဂေန။ပေ။ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ. ယော ရောဂေါ သာဒ္ဓေါ အသာဒ္ဓေါ စ န ဟောတိ၊ သော ယာပျရောဂေါ၊ သော ဧတဿ အတ္ထီတိ ယာပျရောဂီ. သော ဟိ နိစ္စကာလံ ဘေသဇ္ဇံ ဥပသေဝတိ၊ တထာ အယမ္ပီတိ. ယဒိ ယာတြာပိ ယာပနာ၊ ပုဗ္ဗေပိ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကော ဧတ္ထ ဝိသေသောတိ? ပုဗ္ဗေ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယယာပနာ အဓိပ္ပေတာ၊ ဣဓ ပန စတုန္နမ္ပိ ဣရိယာပထာနံ အဝိစ္ဆေဒသင်္ခါတာ ယာပနာ ယာတြာတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော. ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာဇီဝေန ပစ္စယပရိယေသနာ အယုတ္တပရိယေသနာ. ဒါယကဒေယျဓမ္မာနံ၊ အတ္တနော စ ပမာဏံ အဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနတ္ထံ ဝါ ပဋိဂ္ဂဟဏံ အယုတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ယေန ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. အပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘောဂေါ အယုတ္တပရိဘောဂေါ. တေသံ ပရိဝဇ္ဇနံ ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယုပ္ပါဒနာဒိဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မေန ဟိ ပစ္စယေ ပရိယေသိတွာ ဓမ္မေန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနံ အနဝဇ္ဇတာ နာမ.

အရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌာ. ပန္တသေနာသနေသု၊ အဓိကုသလဓမ္မေသု စ အနဘိရတိ. တန္ဒီတိ ပစလာယိကာ နိဒ္ဒါ. ဝိဇမ္ဘိတာတိ ထိနမိဒ္ဓါဘိဘဝေန ကာယဿ ဝိဇမ္ဘနာ. ဝိညူဟိ ဂရဟာ ဝိညူဂရဟာ. ဧကစ္စော ဟိ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ၊ ‘‘လဒ္ဓံ မေ’’တိ ပမာဏာဓိကံ ဘုဉ္ဇိတွာ တံ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော ဥဒ္ဓံဝိရေစနအဓောဝိရေစနာဒီဟိ ကိလမတိ၊ သကလဝိဟာရေ ဘိက္ခူ တဿ သရီရပဋိဇဂ္ဂနဘေသဇ္ဇပရိယေသနာပသုတာ ဟောန္တိ. အညေ တေ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အသုကဿ ဥဒရံ ဥဒ္ဓုမာတ’’န္တိအာဒီနိ သုတွာ ‘‘နိစ္စကာလမေသ ဧဝံပကတိကော အတ္တနော ကုစ္ဆိပမာဏံ နာမ န ဇာနာတီ’’တိ နိန္ဒန္တိ၊ ဧဝံ အနဝဇ္ဇံယေဝ သာဝဇ္ဇံ ကရောတိ. ဧဝံ အကတွာ ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပဋိသေဝတိ. အတ္တနော ဟိ ပကတိအဂ္ဂိဗလာဒိံ ဇာနိတွာ ‘‘ဧဝံ မေ အရတိအာဒီနံ အဘာဝေန ကာယသုခတာ၊ အဂရဟိတဗ္ဗတာ စ ဘဝိဿတီ’’တိ ပမာဏယုတ္တမေဝ ပဋိသေဝတိ. ယာဝတကော ဘောဇနေန အတ္ထော၊ တဿ သာဓနေန ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရဿ ပရိပူရဏေန ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘောဇနံ ယာဝဒတ္ထဥဒရာဝဒေဟကဘောဇနံ၊ တဿ ပရိဝဇ္ဇနေန. သေယျာယ သယနေန လဒ္ဓဗ္ဗသုခံ သေယျသုခံ၊ ဥဘောဟိ ပဿေဟိ သမ္ပရိဝတ္တနကံ သယန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ ပဿသုခံ၊ မိဒ္ဓေန နိဒ္ဒါယနေန ဥပ္ပဇ္ဇနသုခံ မိဒ္ဓသုခံ၊ တေသံ သေယျ။ပေ။ သုခါနံ ပဟာနတော စတုန္နံ ဣရိယာပထာနံ ယောဂျဘာဝဿ ပဋိပါဒနံ ကာယဿ စတုဣရိယာပထယောဂျဘာဝပဋိပါဒနံ၊ တတော. သုခေါ ဣရိယာပထဝိဟာရော ဖာသုဝိဟာရော. ပစ္ဆိမေ ဝိကပ္ပေ၊ သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု ဝါ ဝုတ္တံ ဖာသုဝိဟာရလက္ခဏံ အာဂမေန သမတ္ထေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တီသုပိ ဝိကပ္ပေသု အာဟာရဿ ဦနပရိဘောဂဝသေနေဝ ဟိ ဖာသုဝိဟာရော ဝုတ္တောတိ.

ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ယာတြာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေန ပဒတ္တယေန. ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ပယောဇနပရိဂ္ဂဟဒီပနာ. ယာတြာ ဟိ နံ အာဟာရူပယောဂံ ပယောဇေတီတိ. ဓမ္မိကသုခါပရိစ္စာဂဟေတုကော ဖာသုဝိဟာရော မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ အန္တဒွယပရိဝဇ္ဇနတော. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အဋ္ဌ အင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနိ – ‘‘နေဝ ဒဝါယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ၊ ‘‘န မဒါယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘န မဏ္ဍနာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘န ဝိဘူသနာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ၊ နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပါဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ. ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’တိ အယမေတ္ထ ဘောဇနာနိသံသော. မဟာသိဝတ္ထေရော ပနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ပဋိက္ခေပေါ နာမ၊ ဥပရိ ပန အဋ္ဌင်္ဂါနိ သမောဓာနေတဗ္ဗာနီ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ’’တိ ဧကံ အင်္ဂံ၊ ‘‘ယာပနာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ဝိဟိံသူပရတိယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမီ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပါဒေဿာမီ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘အနဝဇ္ဇတာ စာ’’တိ ဧကံ. ဖာသုဝိဟာရော ပန ဘောဇနာနိသံသောတိ. ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ အာဟာရံ အာဟာရေန္တော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိသေဝတိ နာမ.

ယတ္ထ ယတ္ထာတိ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသေန သေန-သဒ္ဒဿ အဓိကရဏတ္ထဝုတ္တိမာဟ. တထာ အာသန-သဒ္ဒဿာတိ. အဍ္ဎယောဂါဒိမှီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပါသာဒါဒိံ၊ မဉ္စာဒိဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ ဝိဟာရေ ဝါ အဍ္ဎယောဂါဒိမှိ ဝါ အာသတီတိ ဝိဟာရအဍ္ဎယောဂါဒိကေ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣဓ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပီဌသန္ထတာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရိသဟနဋ္ဌေနာတိ အဘိဘဝနဋ္ဌေန၊ ဝိဗာဓနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယောတိ သီတုဏှာဒိဥတုယေဝ အသပ္ပါယော ဝုတ္တနယေန ဥတုပရိဿယော. တဿ ဥတုပရိဿယဿ ဝိနောဒနတ္ထံ၊ အနုပ္ပန္နဿ အနုပ္ပါဒနတ္ထံ၊ ဥပ္ပန္နဿ ဝူပသမနတ္ထဉ္စာတိ အတ္ထော. နာနာရမ္မဏတော ပဋိသံဟရိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနဘူတေ ဧကသ္မိံယေဝ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ လယနံ ပဋိသလ္လာနံ၊ တတ္ထ အာရာမော အဘိရတိ ပဋိသလ္လာနာရာမော၊ တဒတ္ထံ. သေနာသနံ ဟိ ဝိဝိတ္တံ ယောဂိနော ဘာဝနာနုကူလံ သုညာဂါရဘာဝတော. တံ ပနေတံ အတ္ထဒွယံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယော သရီရာဗာဓစိတ္တဝိက္ခေပကရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧကီဘာဝသုခတ္ထန္တိ ဧကီဘာဝဟေတုကံ သုခံ ဧကီဘာဝသုခံ၊ တဒတ္ထံ. ဂဏသင်္ဂဏိကကိလေသသင်္ဂဏိကာဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနကသုခံ.

ယဒိ ဥတုယေဝ ဥတုပရိဿယော၊ ‘‘ဥတု စ သီတုဏှ’’န္တိ သီတုဏှပဋိဃာတံ ဝတွာ ဥတုပရိဿယဝိနောဒနံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ကာမဉ္စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘နိယတံ ဥတုပရိဿယဝိနောဒန’’န္တိ ဧတေန ‘‘သီတဿ ပဋိဃာတာယ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ သီတုဏှံ အနိယတံ ကဒါစိ ကဒါစိ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ၊ ဥတုပရိဿယော ပန သဗ္ဗဒါဘာဝီ အဓိပ္ပေတောတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တပ္ပကာရောတိ ‘‘သီတာဒိကော၊ အသပ္ပါယော’’တိ စ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဝိဝဋင်္ဂဏရုက္ခမူလာဒီသု နိသိန္နဿ အပရိဂုတ္တိယာ အသံဝုတဒွါရာဒိတာယ ပါကဋပရိဿယာ၊ အသပ္ပါယရူပဒဿနာဒိနာ အပါကဋပရိဿယာ စ ဘိက္ခုဿ ကာယစိတ္တာနံ အာဗာဓံ ကရေယျုံ. ယတ္ထ ဂုတ္တေ သေနာသနေ အာဗာဓံ န ကရောန္တိ. ဧဝံ ဇာနိတွာတိ ဥဘယပရိဿယရဟိတန္တိ ဧဝံ ဉတွာ ပဋိသေဝန္တော ဘိက္ခု ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဓာတုက္ခောဘလက္ခဏဿ၊ တံဟေတုကဒုက္ခဝေဒနာလက္ခဏဿ ဝါ ရောဂဿ ပဋိပက္ခဘာဝေါ ပဋိအယနဋ္ဌော. တေနာဟ ‘‘ပစ္စနီကဂမနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော’’တိ၊ ဝူပသမနဋ္ဌေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယဿ ကဿစီတိ သပ္ပိအာဒီသု ယဿ ကဿစိ. သပ္ပါယဿာတိ ဟိ တဿ ဝိကာရဝူပသမေနာတိ အဓိပ္ပါယော. ဘိသက္ကဿ ကမ္မံ တေန ဝိဓာတဗ္ဗတော. တေနာဟ ‘‘တေန အနုညာတတ္တာ’’တိ. နဂရပရိက္ခာရေဟီတိ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ ရက္ခဏကေဟိ. ဝိဝဋပရိက္ခေပေါ ပရိက္ခာ ဥဍ္ဍာပေါ ပါကာရော ဧသိကာ ပလိဃော ပါကာရပတ္ထဏ္ဍိလန္တိ သတ္တ ‘‘နဂရပရိက္ခာရာ’’တိ ဝဒန္တိ. သီလပရိက္ခာရောတိ သုဝိသုဒ္ဓသီလာလင်္ကာရော. အရိယမဂ္ဂေါ ဟိ ဣဓ ‘‘ရထော’’တိ အဓိပ္ပေတော. တဿ စ သမ္မာဝါစာဒယော အလင်္ကာရဋ္ဌေန ‘‘ပရိက္ခာရော’’တိ ဝုတ္တာ. ဇီဝိတပရိက္ခာရာတိ ဇီဝိတဿ ပဝတ္တိကာရဏာနိ. သမုဒါနေတဗ္ဗာတိ သမ္မာ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ အာနေတဗ္ဗာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ. ပရိဝါရောပိ ဟောတိ အန္တရာယာနံ ပရိတော ဝါရဏတော. တေနာဟ ‘‘ဇီဝိတ။ပေ။ ရက္ခဏတော’’တိ.

တတ္ထ အန္တရန္တိ ဝိဝရံ၊ ဩကာသောတိ အတ္ထော. ဝေရိကာနံ အန္တရံ အဒတွာ အတ္တနော သာမိကာနံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတသေဝကာ ဝိယ ရက္ခဏတော. အဿာတိ ဇီဝိတဿ. ကာရဏဘာဝတောတိ စိရပ္ပဝတ္တိယာ ကာရဏဘာဝတော. ရသာယနဘူတံ ဟိ ဘေသဇ္ဇံ သုစိရမ္ပိ ကာလံ ဇီဝိတံ ပဝတ္တေတိယေဝ. ယဒိပိ အနုပ္ပန္နာ ဧဝ ဒုက္ခဝေဒနာ ဘေသဇ္ဇပရိဘောဂေန ပဋိဟညန္တိ၊ န ဥပ္ပန္နာ တာသံ သရသေနေဝ ဘိဇ္ဇနတော၊ ဥပ္ပန္နသဒိသာ ပန ‘‘ဥပ္ပန္နာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဘဝတိ ဟိ တံသဒိသေသု တဗ္ဗောဟာရော၊ ယထာ သာ ဧဝ တိတ္တိရိ၊ တာနိယေဝ ဩသဓာနီတိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပန္နာနန္တိ ဇာတာနံ ဘူတာနံ နိဗ္ဗတ္တာန’’န္တိ. သဉ္စယတော ပဋ္ဌာယ သော ဓာတုက္ခောဘော သမုဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ တံသမုဋ္ဌာနာ. ‘‘ဒုက္ခဝေဒနာ’’တိ ဝတွာ သာ အကုသလသဘာဝါပိ အတ္ထီတိ တတော ဝိသေသေတုံ ‘‘အကုသလဝိပါကဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဗျာဗာဓနဋ္ဌေန ဗျာဗာဓော၊ ဗျာဗာဓောဝ ဗျာဗဇ္ဈံ၊ ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော. နတ္ထိ ဧတ္ထ ဗျာဗဇ္ဈန္တိ အဗျာဗဇ္ဈံ၊ နိဒ္ဒုက္ခတာ. တေနာဟ ‘‘အဗျာဗဇ္ဈပရမတာယာ’’တိ နိဒ္ဒုက္ခပရမတာယာတိ. တံ ဒုက္ခန္တိ ရောဂနိမိတ္တကံ ဒုက္ခံ.

စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ နိဿယနံ ပရိဘောဂေါ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘တေ ပဋိစ္စ နိဿာယာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇမာနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဝတ္တန္တီတိ ဇီဝန္တိ. ဇီဝနမ္ပိ ဟိ ပဝတ္တနံ၊ ယတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ‘‘ပဝတ္တနရသ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.