၃. သံဃာနုဿတိကထာ

၁၅၄. သံဃာနုဿတိံ ဘာဝေတုကာမေနာပိ ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေန ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ၊ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော၊ ပါဟုနေယျော၊ ဒက္ခိဏေယျော၊ အဉ္ဇလိကရဏီယော၊ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ (အ. နိ. ၆.၁၀) ဧဝံ အရိယသံဃဂုဏာ အနုဿရိတဗ္ဗာ.

၁၅၅. တတ္ထ သုပ္ပဋိပန္နောတိ သုဋ္ဌု ပဋိပန္နော၊ သမ္မာပဋိပဒံ အနိဝတ္တိပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ ပဋိပန္နောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဘဂဝတော ဩဝါဒါနုသာသနိံ သက္ကစ္စံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ. သာဝကာနံ သံဃော သာဝကသံဃော၊ သီလဒိဋ္ဌိသာမညတာယ သင်္ဃာတဘာဝမာပန္နော သာဝကသမူဟောတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန သာ သမ္မာပဋိပဒါ ဥဇု အဝင်္ကာ အကုဋိလာ အဇိမှာ၊ အရိယော စ ဉာယောတိပိ ဝုစ္စတိ၊ အနုစ္ဆဝိကတ္တာ စ သာမီစီတိပိ သင်္ခံ ဂတာ. တသ္မာ တမ္ပဋိပန္နော အရိယသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဉာယပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နောတိပိ ဝုတ္တော.

ဧတ္ထ စ ယေ မဂ္ဂဋ္ဌာ၊ တေ သမ္မာပဋိပတ္တိသမင်္ဂိတာယ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ ဖလဋ္ဌာ၊ တေ သမ္မာပဋိပဒါယ အဓိဂန္တဗ္ဗဿ အဓိဂတတ္တာ အတီတံ ပဋိပဒံ သန္ဓာယ သုပ္ပဋိပန္နာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အပိစ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပန္နတ္တာပိ အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နတ္တာပိ သုပ္ပဋိပန္နော.

မဇ္ဈိမာယ ပဋိပဒါယ အန္တဒွယမနုပဂမ္မ ပဋိပန္နတ္တာ ကာယဝစီမနောဝင်္ကကုဋိလဇိမှဒေါသပ္ပဟာနာယ ပဋိပန္နတ္တာ စ ဥဇုပ္ပဋိပန္နတ္တာ စ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော.

ဉာယော ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာနံ. တဒတ္ထာယ ပဋိပန္နတ္တာ ဉာယပ္ပဋိပန္နော.

ယထာ ပဋိပန္နာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နာရဟာ ဟောန္တိ၊ တထာ ပဋိပန္နတ္တာ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော.

၁၅၆. ယဒိဒန္တိ ယာနိ ဣမာနိ. စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနီတိ ယုဂဠဝသေန ပဌမမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဣဒမေကံ ယုဂဠန္တိ ဧဝံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂဠာနိ ဟောန္တိ. အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာတိ ပုရိသပုဂ္ဂလဝသေန ဧကော ပဌမမဂ္ဂဋ္ဌော ဧကော ဖလဋ္ဌောတိ ဣမိနာ နယေန အဋ္ဌေဝ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ စ ပုရိသောတိ ဝါ ပုဂ္ဂလောတိ ဝါ ဧကတ္ထာနိ ဧတာနိ ပဒါနိ. ဝေနေယျဝသေန ပနေတံ ဝုတ္တံ. ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃောတိ ယာနိမာနိ ယုဂဝသေန စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ၊ ပါဋိဧက္ကတော အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ၊ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ အာဟုနေယျောတိအာဒီသု အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ အာဟုနံ၊ ဒူရတောပိ အာနေတွာ သီလဝန္တေသု ဒါတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. စတုန္နံ ပစ္စယာနမေတမဓိဝစနံ. တံ အာဟုနံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တော တဿ မဟပ္ဖလကရဏတောတိ အာဟုနေယျော. အထ ဝါ ဒူရတောပိ အာဂန္တွာ သဗ္ဗသာပတေယျမ္ပိ ဧတ္ထ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ အာဟဝနီယော. သက္ကာဒီနမ္ပိ ဝါ အာဟဝနံ အရဟတီတိ အာဟဝနီယော. ယော စာယံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာဟဝနီယော နာမ အဂ္ဂိ၊ ယတ္ထ ဟုတံ မဟပ္ဖလန္တိ တေသံ လဒ္ဓိ. သစေ ဟုတဿ မဟပ္ဖလတာယ အာဟဝနီယော၊ သံဃောဝ အာဟဝနီယော. သံဃေ ဟုတဉှိ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ယထာဟ –

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇန္တု၊ အဂ္ဂိံ ပရိစရေ ဝနေ၊

ဧကဉ္စ ဘာဝိတတ္တာနံ၊ မုဟုတ္တမပိ ပူဇယေ၊

သာယေဝ ပူဇနာ သေယျော၊ ယဉ္စေ ဝဿသတံ ဟုတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၀၇)၊

တဒေတံ နိကာယန္တရေ အာဟဝနီယောတိ ပဒံ ဣဓ အာဟုနေယျောတိ ဣမိနာ ပဒေန အတ္ထတော ဧကံ. ဗျဉ္ဇနတော ပနေတ္ထ ကိဉ္စိမတ္တမေဝ နာနံ. ဣတိ အာဟုနေယျော.

ပါဟုနေယျောတိ ဧတ္ထ ပန ပါဟုနံ ဝုစ္စတိ ဒိသာဝိဒိသတော အာဂတာနံ ပိယမနာပါနံ ဉာတိမိတ္တာနမတ္ထာယ သက္ကာရေန ပဋိယတ္တံ အာဂန္တုကဒါနံ. တမ္ပိ ဌပေတွာ တေ တထာရူပေ ပါဟုနကေ သံဃဿေဝ ဒါတုံ ယုတ္တံ၊ သံဃောဝ တံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တော. သံဃသဒိသော ဟိ ပါဟုနကော နတ္ထိ. တထာ ဟေသ ဧကဗုဒ္ဓန္တရေ စ ဒိဿတိ၊ အဗ္ဗောကိဏ္ဏဉ္စ ပိယမနာပတ္တကရေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတောတိ. ဧဝံ ပါဟုနမဿ ဒါတုံ ယုတ္တံ ပါဟုနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တောတိ ပါဟုနေယျော. ယေသံ ပန ပါဟဝနီယောတိ ပါဠိ၊ တေသံ ယသ္မာ သံဃော ပုဗ္ဗကာရမရဟတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗပဌမံ အာနေတွာ ဧတ္ထ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ ပါဟဝနီယော. သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဝါ အာဟဝနမရဟတီတိ ပါဟဝနီယော. သွာယမိဓ တေနေဝ အတ္ထေန ပါဟုနေယျောတိ ဝုစ္စတိ.

ဒက္ခိဏာတိ ပန ပရလောကံ သဒ္ဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗဒါနံ ဝုစ္စတိ. တံ ဒက္ခိဏံ အရဟတိ၊ ဒက္ခိဏာယ ဝါ ဟိတော ယသ္မာ နံ မဟပ္ဖလကရဏတာယ ဝိသောဓေတီတိ ဒက္ခိဏေယျော.

ဥဘော ဟတ္ထေ သိရသ္မိံ ပတိဋ္ဌပေတွာ သဗ္ဗလောကေန ကယိရမာနံ အဉ္ဇလိကမ္မံ အရဟတီတိ အဉ္ဇလိကရဏီယော.

အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာတိ သဗ္ဗလောကဿ အသဒိသံ ပုညဝိရူဟနဋ္ဌာနံ. ယထာ ဟိ ရညော ဝါ အမစ္စဿ ဝါ သာလီနံ ဝါ ယဝါနံ ဝါ ဝိရူဟနဋ္ဌာနံ ရညော သာလိက္ခေတ္တံ ရညော ယဝက္ခေတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ သံဃော သဗ္ဗလောကဿ ပုညာနံ ဝိရူဟနဋ္ဌာနံ. သံဃံ နိဿာယ ဟိ လောကဿ နာနပ္ပကာရဟိတသုခသံဝတ္တနိကာနိ ပုညာနိ ဝိရူဟန္တိ. တသ္မာ သံဃော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာတိ.

၁၅၇. ဧဝံ သုပ္ပဋိပန္နတာဒိဘေဒေ သံဃဂုဏေ အနုဿရတော နေဝ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. န ဒေါသ။ပေ။ န မောဟပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ. ဥဇုဂတမေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံ ဟောတိ သံဃံ အာရဗ္ဘာတိ (အ. နိ. ၆.၁၀) ပုရိမနယေနေဝ ဝိက္ခမ္ဘိတနီဝရဏဿ ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သံဃဂုဏာနံ ပန ဂမ္ဘီရတာယ နာနပ္ပကာရဂုဏာနုဿရဏာဓိမုတ္တတာယ ဝါ အပ္ပနံ အပ္ပတွာ ဥပစာရပ္ပတ္တမေဝ ဈာနံ ဟောတိ. တဒေတံ သံဃဂုဏာနုဿရဏဝသေန ဥပ္ပန္နတ္တာ သံဃာနုဿတိစ္စေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

ဣမဉ္စ ပန သံဃာနုဿတိံ အနုယုတ္တော ဘိက္ခု သံဃေ သဂါရဝေါ ဟောတိ သပ္ပတိဿော. သဒ္ဓါဒိဝေပုလ္လံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ ပီတိပါမောဇ္ဇဗဟုလော ဟောတိ၊ ဘယဘေရဝသဟော၊ ဒုက္ခာဓိဝါသနသမတ္ထော၊ သံဃေန သံဝါသသညံ ပဋိလဘတိ. သံဃဂုဏာနုဿတိယာ အဇ္ဈာဝုတ္ထဉ္စဿ သရီရံ သန္နိပတိတသံဃမိဝ ဥပေါသထာဂါရံ ပူဇာရဟံ ဟောတိ၊ သံဃဂုဏာဓိဂမာယ စိတ္တံ နမတိ၊ ဝီတိက္ကမိတဗ္ဗဝတ္ထုသမာယောဂေ စဿ သမ္မုခါ သံဃံ ပဿတော ဝိယ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌာတိ၊ ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ပန သုဂတိပရာယနော ဟောတိ.

တသ္မာ ဟဝေ အပ္ပမာဒံ၊ ကယိရာထ သုမေဓသော၊

ဧဝံ မဟာနုဘာဝါယ၊ သံဃာနုဿတိယာ သဒါတိ.

ဣဒံ သံဃာနုဿတိယံ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ.