ကမာဒိဝိနိစ္ဆယကထာ

၅၀၄. ဧဝံ ဝိဒိတွာ စ ပုန ဧတေသွေဝ –

ခန္ဓေသု ဉာဏဘေဒတ္ထံ၊ ကမတောထ ဝိသေသတော၊

အနူနာဓိကတော စေဝ၊ ဥပမာတော တထေဝ စ.

ဒဋ္ဌဗ္ဗတော ဒွိဓာ ဧဝံ၊ ပဿန္တဿတ္ထသိဒ္ဓိတော၊

ဝိနိစ္ဆယနယော သမ္မာ၊ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိဘာဝိနာ.

တတ္ထ ကမတောတိ ဣဓ ဥပ္ပတ္တိက္ကမော၊ ပဟာနက္ကမော၊ ပဋိပတ္တိက္ကမော၊ ဘူမိက္ကမော၊ ဒေသနာက္ကမောတိ ဗဟုဝိဓော ကမော.

တတ္ထ ‘‘ပဌမံ ကလလံ ဟောတိ၊ ကလလာ ဟောတိ အဗ္ဗုဒ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၃၅) ဧဝမာဒိ ဥပ္ပတ္တိက္ကမော. ‘‘ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. တိကမာတိကာ ၈) ဧဝမာဒိ ပဟာနက္ကမော. ‘‘သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ စိတ္တဝိသုဒ္ဓီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၅၉၊ ပဋိ. မ. ၃.၄၁) ဧဝမာဒိ ပဋိပတ္တိက္ကမော. ‘‘ကာမာဝစရာ၊ ရူပါဝစရာ’’တိ (ဓ. သ. ၉၈၇) ဧဝမာဒိ ဘူမိက္ကမော. ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၁၄၅) ဝါ၊ ‘‘ဒါနကထံ၊ သီလကထ’’န္တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၉၈) ဝါ ဧဝမာဒိ ဒေသနာက္ကမော. တေသု ဣဓ ဥပ္ပတ္တိက္ကမော တာဝ န ယုဇ္ဇတိ၊ ကလလာဒီနံ ဝိယ ခန္ဓာနံ ပုဗ္ဗာပရိယဝဝတ္ထာနေန အနုပ္ပတ္တိတော. န ပဟာနက္ကမော၊ ကုသလာဗျာကတာနံ အပ္ပဟာတဗ္ဗတော. နပဋိပတ္တိက္ကမော၊ အကုသလာနံ အပ္ပဋိပဇ္ဇနီယတော. န ဘူမိက္ကမော၊ ဝေဒနာဒီနံ စတုဘူမိပရိယာပန္နတ္တာ. ဒေသနာက္ကမော ပန ယုဇ္ဇတိ.

အဘေဒေန ဟိ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အတ္တဂါဟပတိတံ ဝေနေယျဇနံ သမူဟဃနဝိနိဗ္ဘောဂဒဿနေန အတ္တဂါဟတော မောစေတုကာမော ဘဂဝါ ဟိတကာမော တဿ တဿ ဇနဿ သုခဂဟဏတ္ထံ စက္ခုအာဒီနမ္ပိ ဝိသယဘူတံ ဩဠာရိကံ ပဌမံ ရူပက္ခန္ဓံ ဒေသေသိ. တတော ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌရူပသံဝေဒနိကံ ဝေဒနံ. ‘‘ယံ ဝေဒယတိ၊ တံ သဉ္ဇာနာတီ’’တိ ဧဝံ ဝေဒနာဝိသယဿ အာကာရဂါဟိကံ သညံ. သညာဝသေန အဘိသင်္ခါရကေ သင်္ခါရေ. တေသံ ဝေဒနာဒီနံ နိဿယံ အဓိပတိဘူတဉ္စ နေသံ ဝိညာဏန္တိ ဧဝံ တာဝ ကမတော ဝိနိစ္ဆယနယော ဝိညာတဗ္ဗော.

၅၀၅. ဝိသေသတောတိ ခန္ဓာနဉ္စ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနဉ္စ ဝိသေသတော. ကော ပန နေသံ ဝိသေသော၊ ခန္ဓာ တာဝ အဝိသေသတော ဝုတ္တာ. ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ သာသဝဥပါဒါနိယဘာဝေန ဝိသေသေတွာ. ယထာဟ –

‘‘ပဉ္စ စေဝ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခန္ဓေ ဒေသေဿာမိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ စ၊ တံ သုဏာထ. ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ယံကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ။ပေ။ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယံကိဉ္စိ ဝိညာဏံ။ပေ။ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. ယံကိဉ္စိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပံ။ပေ။ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယံကိဉ္စိ ဝိညာဏံ။ပေ။ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၄၈).

ဧတ္ထ စ ယထာ ဝေဒနာဒယော အနာသဝါပိ အတ္ထိ၊ န ဧဝံ ရူပံ. ယသ္မာ ပနဿ ရာသဋ္ဌေန ခန္ဓဘာဝေါ ယုဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ခန္ဓေသု ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ရာသဋ္ဌေန စ သာသဝဋ္ဌေန စ ဥပါဒါနက္ခန္ဓဘာဝေါ ယုဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဝုတ္တံ. ဝေဒနာဒယော ပန အနာသဝါဝ ခန္ဓေသု ဝုတ္တာ. သာသဝါ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု. ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတိ စေတ္ထ ဥပါဒါနဂေါစရာ ခန္ဓာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဓ ပန သဗ္ဗေပေတေ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ခန္ဓာတိ အဓိပ္ပေတာ.

၅၀၆. အနူနာဓိကတောတိ ကသ္မာ ပန ဘဂဝတာ ပဉ္စေဝ ခန္ဓာ ဝုတ္တာ အနူနာ အနဓိကာတိ. သဗ္ဗသင်္ခတသဘာဂေကသင်္ဂဟတော အတ္တတ္တနိယဂါဟဝတ္ထုဿ ဧတပရမတော အညေသဉ္စ တဒဝရောဓတော. အနေကပ္ပဘေဒေသု ဟိ သင်္ခတဓမ္မေသု သဘာဂဝသေန သင်္ဂယှမာနေသု ရူပမ္ပိ ရူပသဘာဂေကသင်္ဂဟဝသေန ဧကော ခန္ဓော ဟောတိ. ဝေဒနာ ဝေဒနာသဘာဂေကသင်္ဂဟဝသေန ဧကော ခန္ဓော ဟောတိ. ဧသ နယော သညာဒီသု. တသ္မာ သဗ္ဗသင်္ခတသဘာဂေကသင်္ဂဟတော ပဉ္စေဝ ဝုတ္တာ. ဧတပရမဉ္စေတံ အတ္တတ္တနိယဂါဟဝတ္ထု ယဒိဒံ ရူပါဒယော ပဉ္စ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ရူပံ ဥပါဒါယ ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ. ဝေဒနာယ၊ သညာယ၊ သင်္ခါရေသု၊ ဝိညာဏေ သတိ ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၂၀၇). တသ္မာ အတ္တတ္တနိယဂါဟဝတ္ထုဿ ဧတပရမတောပိ ပဉ္စေဝ ဝုတ္တာ. ယေပိ စညေ သီလာဒယော ပဉ္စ ဓမ္မက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ၊ တေပိ သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ပရိယာပန္နတ္တာ ဧတ္ထေဝ အဝရောဓံ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ အညေသံ တဒဝရောဓတောပိ ပဉ္စေဝ ဝုတ္တာတိ ဧဝံ အနူနာဓိကတော ဝိနိစ္ဆယနယော ဝိညာတဗ္ဗော.

၅၀၇. ဥပမာတောတိ ဧတ္ထ ဟိ ဂိလာနသာလုပမော ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဂိလာနုပမဿ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓဿ ဝတ္ထုဒွါရာရမ္မဏဝသေန နိဝါသဋ္ဌာနတော. ဂေလညုပမော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ အာဗာဓကတ္တာ. ဂေလညသမုဋ္ဌာနုပမော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ကာမသညာဒိဝသေန ရာဂါဒိသမ္ပယုတ္တဝေဒနာသဗ္ဘာဝါ. အသပ္ပါယသေဝနုပမော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာဂေလညဿ နိဒါနတ္တာ. ‘‘ဝေဒနံ ဝေဒနတ္ထာယ အဘိသင်္ခရောန္တီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၇၉) ဟိ ဝုတ္တံ. တထာ ‘‘အကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ ကာယဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဒုက္ခသဟဂတ’’န္တိ (ဓ. သ. ၅၅၆). ဂိလာနုပမော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာဂေလညေန အပရိမုတ္တတ္တာ. အပိစ စာရကကာရဏအပရာဓကာရဏကာရကအပရာဓိကုပမာ ဧတေ ဘာဇနဘောဇနဗျဉ္ဇနပရိဝေသကဘုဉ္ဇကူပမာ စာတိ ဧဝံ ဥပမာတော ဝိနိစ္ဆယနယော ဝိညာတဗ္ဗော.

၅၀၈. ဒဋ္ဌဗ္ဗတော ဒွိဓာတိ သင်္ခေပတော ဝိတ္ထာရတော စာတိ ဧဝံ ဒွိဓာ ဒဋ္ဌဗ္ဗတောပေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယနယော ဝိညာတဗ္ဗော. သင်္ခေပတော ဟိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အာသီဝိသူပမေ (သံ. နိ. ၄.၂၃၈) ဝုတ္တနယေန ဥက္ခိတ္တာသိကပစ္စတ္ထိကတော၊ ဘာရသုတ္တဝသေန (သံ. နိ. ၃.၂၂) ဘာရတော၊ ခဇ္ဇနီယပရိယာယဝသေန (သံ. နိ. ၃.၇၉) ခါဒကတော၊ ယမကသုတ္တဝသေန (သံ. နိ. ၃.၈၅) အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တသင်္ခတဝဓကတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတ္ထ ဖေဏပိဏ္ဍော ဝိယ ရူပံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ပရိမဒ္ဒနာသဟနတော. ဥဒကပုဗ္ဗုဠံ ဝိယ ဝေဒနာ၊ မုဟုတ္တရမဏီယတော. မရီစိကာ ဝိယ သညာ၊ ဝိပ္ပလမ္ဘနတော. ကဒလိက္ခန္ဓော ဝိယ သင်္ခါရာ၊ အသာရကတော. မာယာ ဝိယ ဝိညာဏံ၊ ဝဉ္စကတော. ဝိသေသတော စ သုဠာရမ္ပိ အဇ္ဈတ္တိကံ ရူပံ အသုဘန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနာ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ အဝိနိမုတ္တတော ဒုက္ခာတိ. သညာသင်္ခါရာ အဝိဓေယျတော အနတ္တာတိ. ဝိညာဏံ ဥဒယဗ္ဗယဓမ္မတော အနိစ္စန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၅၀၉. ဧဝံ ပဿန္တဿတ္ထသိဒ္ဓိတောတိ ဧဝဉ္စ သင်္ခေပဝိတ္ထာရဝသေန ဒွိဓာ ပဿတော ယာ အတ္ထသိဒ္ဓိ ဟောတိ၊ တတောပိ ဝိနိစ္ဆယနယော ဝိညာတဗ္ဗော. သေယျထိဒံ – သင်္ခေပတော တာဝ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥက္ခိတ္တာသိကပစ္စတ္ထိကာဒိဘာဝေန ပဿန္တော ခန္ဓေဟိ န ဝိဟညတိ. ဝိတ္ထာရတော ပန ရူပါဒီနိ ဖေဏပိဏ္ဍာဒိသဒိသဘာဝေန ပဿန္တော န အသာရေသု သာရဒဿီ ဟောတိ.

ဝိသေသတော စ အဇ္ဈတ္တိကရူပံ အသုဘတော ပဿန္တော ကဗဠီကာရာဟာရံ ပရိဇာနာတိ၊ အသုဘေ သုဘန္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ. ကာမောဃံ ဥတ္တရတိ၊ ကာမယောဂေန ဝိသံယုဇ္ဇတိ၊ ကာမာသဝေန အနာသဝေါ ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထံ ဘိန္ဒတိ၊ ကာမုပါဒါနံ န ဥပါဒိယတိ.

ဝေဒနံ ဒုက္ခတော ပဿန္တော ဖဿာဟာရံ ပရိဇာနာတိ၊ ဒုက္ခေ သုခန္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ ဘဝေါဃံ ဥတ္တရတိ၊ ဘဝယောဂေန ဝိသံယုဇ္ဇတိ၊ ဘဝါသဝေန အနာသဝေါ ဟောတိ၊ ဗျာပါဒကာယဂန္ထံ ဘိန္ဒတိ၊ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ န ဥပါဒိယတိ.

သညံ သင်္ခါရေ စ အနတ္တတော ပဿန္တော မနောသဉ္စေတနာဟာရံ ပရိဇာနာတိ၊ အနတ္တနိ အတ္တာတိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ ဒိဋ္ဌောဃံ ဥတ္တရတိ၊ ဒိဋ္ဌိယောဂေန ဝိသံယုဇ္ဇတိ၊ ဒိဋ္ဌာသဝေန အနာသဝေါ ဟောတိ. ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထံ ဘိန္ဒတိ၊ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ န ဥပါဒိယတိ.

ဝိညာဏံ အနိစ္စတော ပဿန္တော ဝိညာဏာဟာရံ ပရိဇာနာတိ၊ အနိစ္စေ နိစ္စန္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတိ၊ အဝိဇ္ဇောဃံ ဥတ္တရတိ၊ အဝိဇ္ဇာယောဂေန ဝိသံယုဇ္ဇတိ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေန အနာသဝေါ ဟောတိ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသကာယဂန္ထံ ဘိန္ဒတိ၊ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ န ဥပါဒိယတိ.

ဧဝံ မဟာနိသံသံ၊ ဝဓကာဒိဝသေန ဒဿနံ ယသ္မာ၊

တသ္မာ ခန္ဓေ ဓီရော၊ ဝဓကာဒိဝသေန ပဿေယျာတိ.

ဣတိ သာဓုဇနပါမောဇ္ဇတ္ထာယ ကတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ

ပညာဘာဝနာဓိကာရေ

ခန္ဓနိဒ္ဒေသော နာမ

စုဒ္ဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.