သမာဓိအာနိသံသကထာ

၃၆၂. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သမာဓိဘာဝနာယ ကော အာနိသံသော’’တိ၊ တတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာဒိပဉ္စဝိဓော သမာဓိဘာဝနာယ အာနိသံသော. တထာ ဟိ ယေ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ သမာပဇ္ဇိတွာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ သုခံ ဒိဝသံ ဝိဟရိဿာမာတိ သမာဓိံ ဘာဝေန္တိ၊ တေသံ အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနိသံသာ ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘န ခေါ ပနေတေ၊ စုန္ဒ၊ အရိယဿ ဝိနယေ သလ္လေခါ ဝုစ္စန္တိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာ ဧတေ အရိယဿ ဝိနယေ ဝုစ္စန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၈၂).

သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ သမာဟိတေန စိတ္တေန ဝိပဿိဿာမာတိ ဘာဝယတံ ဝိပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနတ္တာ အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာပိ သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမနယေန ဥပစာရသမာဓိဘာဝနာပိ ဝိပဿနာနိသံသာ ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘သမာဓိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘာဝေထ. သမာဟိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅).

ယေ ပန အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ အဘိညာပါဒကံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတီတိ ဝုတ္တနယာ အဘိညာယော ပတ္ထေန္တော နိဗ္ဗတ္တေန္တိ၊ တေသံ သတိ သတိ အာယတနေ အဘိညာပဒဋ္ဌာနတ္တာ အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ အဘိညာနိသံသာ ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘သော ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ၊ တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ’’တိ (မ. နိ. ၃.၁၅၈၊ အ. နိ. ၃.၁၀၂).

ယေ အပရိဟီနဇ္ဈာနာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိဿာမာတိ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိံ ပတ္ထေန္တာ အပတ္ထယမာနာ ဝါပိ ပုထုဇ္ဇနာ သမာဓိတော န ပရိဟာယန္တိ၊ တေသံ ဘဝဝိသေသာဝဟတ္တာ အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ ဘဝဝိသေသာနိသံသာ ဟောတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ. ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒိ (ဝိဘ. ၁၀၂၄).

ဥပစာရသမာဓိဘာဝနာပိ ပန ကာမာဝစရသုဂတိဘဝဝိသေသံ အာဝဟတိယေဝ.

ယေ ပန အရိယာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ သတ္တ ဒိဝသာနိ အစိတ္တာ ဟုတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိရောဓံ နိဗ္ဗာနံ ပတွာ သုခံ ဝိဟရိဿာမာတိ သမာဓိံ ဘာဝေန္တိ၊ တေသံ အပ္ပနာသမာဓိဘာဝနာ နိရောဓာနိသံသာ ဟောတိ. တေနာဟ – ‘‘သောဠသဟိ ဉာဏစရိယာဟိ နဝဟိ သမာဓိစရိယာဟိ ဝသီဘာဝတာ ပညာ နိရောဓသမာပတ္တိယာ ဉာဏ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၃၄).

ဧဝမယံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာဒိ ပဉ္စဝိဓော သမာဓိဘာဝနာယ အာနိသံသော –

‘‘တသ္မာ နေကာနိသံသမှိ၊ ကိလေသမလသောဓနေ၊

သမာဓိဘာဝနာယောဂေ၊ နပ္ပမဇ္ဇေယျ ပဏ္ဍိတော’’တိ.

၃၆၃. ဧတ္တာဝတာ စ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော’’တိ ဣမိဿာ ဂါထာယ သီလသမာဓိပညာမုခေန ဒေသိတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ သမာဓိပိ ပရိဒီပိတော ဟောတိ.

ဣတိ သာဓုဇနပါမောဇ္ဇတ္ထာယ ကတေ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ

သမာဓိနိဒ္ဒေသော နာမ

ဧကာဒသမော ပရိစ္ဆေဒေါ.

၃၆၄. ပဌမော သီလနိဒ္ဒေသော. ဒုတိယော ဓုတင်္ဂနိဒ္ဒေသော၊. တတိယော ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသော. စတုတ္ထော ပထဝီကသိဏနိဒ္ဒေသော. ပဉ္စမော သေသကသိဏနိဒ္ဒေသော. ဆဋ္ဌော အသုဘနိဒ္ဒေသော. သတ္တမော ဆအနုဿတိနိဒ္ဒေသော. အဋ္ဌမော သေသာနုဿတိနိဒ္ဒေသော. နဝမော ဗြဟ္မဝိဟာရနိဒ္ဒေသော. ဒသမော အာရုပ္ပနိဒ္ဒေသော. ပဋိက္ကူလသညာဓာတုဝဝတ္ထာနဒွယနိဒ္ဒေသော ဧကာဒသမောတိ.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော.