၃၃. ကတ္တရိ လ္တု+ဏ္ကာ

ကတ္တရိ ကာရကေ ကြိယတ္ထာ လ္တု+ဏ္ကာ ဟောန္တိ. ကရ=ကရဏေ၊ ပရရူပေ ‘‘လ္တု+ပိတာဒီန+မာ သိမှီ’’တိ အာ သိလောပေါ စ. ကရောတီတိ ကတ္တာ. ဧဝံ ဘရတီတိ ဘတ္တာ. ဟရတီတိ ဟတ္တာ. ဘိဒတီတိ ဘေတ္တာ၊ ဧကာရော၊ ဦမှိ ဘေဒိတာ. ဆိန္ဒတီတိ ဆေတ္တာ. ဘောဇနဿ ဒါတာ ဘောဇနဒါတာ. သန္ဓာတီတိ သန္ဓာတာ. ဝစတီတိ ဝတ္တာ. ဩကာရပရရူပေသု ဘုဉ္ဇတီတိ ဘောတ္တာ. ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုကာဂမော၊ ဗုဇ္ဈတီတိ ဗုဇ္ဈိတာ. ဇာနာတီတိ ဉာတာ. ဆိန္ဒတီတိ ဆေတာ. သုဏာတီတိ သောတာ. ‘‘ဦ+လဿေ’’တိ ဦဿ ဧကာရေ ဂဏှာတီတိ ဂဟေတာ. ဘဝတီတိ ဘဝိတာ. သရတီတိ သရိတာ. ‘‘မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ’’တိ မဿ နိဂ္ဂဟီတေ ဝဂ္ဂန္တေ စ ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တာ. နကာရန္တာနမ္ပိ နိဂ္ဂဟီတံ၊ ခနတီတိ ခန္တာ. သနတီတိ သန္တာ. မညတီတိ မန္တာ. ပါလေတီတိ ပါလယိတာ ပါလေတာ၊ ဧတ္ထ စုရာဒိတ္တာ ဏိ.

ဏိဏာပီသု-ဘာဝယတီတိ ဘာဝယိတာ ဘာဝေတာ. ဧဝံ သာရယိတာ သာရေတာ၊ ဒါပယိတာ ဒါပေတာ၊ ဟာပယိတာ ဟာပေတာ၊ နိရောဓယိတာ နိရောဓေတာ၊ ဗောဓယိတာ ဗောဓေတာ၊ ဉာပယိတာ ဉာပေတာ၊ သာဝယိတာ သာဝေတာ၊ ဂါဟယိတာ ဂါဟေတာ၊ ကာရယိတာ ကာရေတာ၊ ကာရာပယိတာ ကာရာပေတာ ဣစ္စာဒိ.

ဏ္ကပစ္စယေ-ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော. ရထံ ကရောတီတိ ရထကာရကော၊ ‘‘အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာ အမာဒိသမာသော စ. အန္နံ ဒဒါတီတိ အန္နဒါယကော. ‘‘အဓာတုဿ ကာ+သျာဒိတော ဃေ+ဿီ’’တိ ဃေ ပရေ အဿ ဣအာဒေသော၊ အန္နဒါယိကာ၊ အန္နဒါယကံ ကုလံ. ‘‘အာဿာ+ဏာပိမှိ ယုက’’ ဣတိဏာပိတော+ညတြ ယုက. လောကံ နေတီတိ လောကနာယကော၊ ဧကာရေ ‘‘အာယာ+ဝါ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာယာဒေသော. ဧဝံ ဝိနေတီတိ ဝိနာယကော.

အကမ္မုပပဒေ-ကရောတီတိ ကာရကော၊ ဧဝံ ဒါယကော နာယကော၊ ဩကာရေ အာဝါဒေသေ သုဏာတီတိ သာဝကော. ပုရေ ဝိယ ဣကာရေ သာဝိကာ. လုနာတီတိ လာဝကော. ပု=ပဝနေ၊ ပုနာတီတိ ပါဝကော. ဘဝတီတိ ဘာဝကော၊ ဥပါသတီတိ ဥပါသကော. ဂဏှာတီတိ ဂါဟကော ပါဝကော၊ ယာဇကော. ဝဓ=ဟိံသာယံ၊ ဝဓေတီတိ ဝဓကော၊ ‘‘အညတြာပီ’’တိ ဝုဒ္ဓိပဋိသေဓော. ‘‘ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ ဃာတာဒေသော၊ ဟနတီတိ ဃာတကော. ‘‘မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ’’တိ မံ၊ ရုန္ဓကော၊ ဂုရုတ္တာ န ဝုဒ္ဓိ. တထာ ဘုဉ္ဇတီတိ ဘုဉ္ဇကော. အာယဿ ရဿေ ကိဏာတီတိ ကယကော. ပါလေတီတိ ပါလကော. ပူဇေတီတိ ပူဇကော.

ခါဒီသု-တိတိက္ခတီတိ တိတိက္ခကော. ဝီမံသတီတိ ဝီမံသကော ဣစ္စာဒိ. ပနုဒတီတိ ပနူဒကော၊ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ’’စ္စာဒိနာ ဒီဃော. ‘‘ဘီတွာ+နကော’’တိ ဧတ္ထ ‘အာနကော’တိ ယောဂဝိဘာဂါ အာနကော၊ အာဿ ရဿေ နကာရာဂမေ စ ‘‘ဉာဿ နေ ဇာ’’တိ ဇာဒေသော၊ ဇာနနကော. ဏာပိမှိ –

အဏ-ဣတိ ဒဏ္ဍကဓာတု၊ အာဏာပေတီတိ အာဏာပကော. တထာ သညာပကော၊ ပတိဋ္ဌာပကော. သံ+ပ ပုဗ္ဗော အာပ=ပါပုဏနေ၊ နိဗ္ဗာနံ သမ္ပာပေတီတိ နိဗ္ဗာနသမ္ပာပကော. ကာရာပကော၊ ကာရာပိကာ ဣစ္စာဒိ.

ဗဟုလံဝိဓာနာ ကမ္မေပိ-ပါဒေဟိ ဟရီယတီတိ ပါဒဟာရကော. စုပ=မန္ဒဂမနေ၊ ဂလေ စုပ္ပတီတိ ဂလစောပကော.

သိဒ္ဓေါဝ လ္တု အရဟာဒီသု ‘‘ဘဝံ ခလု ကညာယ ပရိဂ္ဂဟာရဟော’’တိ (ပရိဂ္ဂဟိတာ). သီလတ္ထေ-ဥပါဒါနသီလောတိ ဥပါဒါတာ. သာဓု ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တာ. မုဏ္ဍနဓမ္မာ မုဏ္ဍနာစာရာတိ မုဏ္ဍယိတာရော၊ ဧတ္ထ ‘‘ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မီ’’တိ ဣမှိ ဦအာဂမေ ဧ+အယာဒေသေ မုဏ္ဍယိတုသဒ္ဒမှိ အာရငါဒေသေ စ ကတေ ယောဿ ဋော.