၇. ခါဒိကဏ္ဍ
အထ ဓာတူဟိယေဝ ဘာဝ+ကမ္မ+ကတ္တု+ကရဏာဒိသာဓနသဟိတံ ခါဒိဝိဓာနံ အာရဘီယတေ –
‘‘တိဇမာနေဟိ ခသာ ခမာဝီမံသာသု’’ ဣစ္စာဒီဟိ ပစ္စယဝိဓာနဉ္စ ပရရူပဒွိတ္တာဒိကာရိယဉ္စ တျာဒိကဏ္ဍေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဉာတဗ္ဗံ. တိတိက္ခနံ တိတိက္ခာ၊ ‘‘ဣတ္ထိယ+မဏက္တိကယကယာ စ’’ ဣတိ သုတ္တေန အပစ္စယော စ ‘‘ဣတ္ထိယ+မတွာ’’တိ အာပစ္စယော စ ဟောတိ. တထာ ဝီမံသနံ ဝီမံသာ. ‘‘ကိတာ တိကိစ္ဆာသံသယေသု ဆော’’တိ ဆပ္ပစ္စယာဒိမှိ ကတေ တိကိစ္ဆနံ တိကိစ္ဆာ၊ ဝိစိကိစ္ဆနံ ဝိစိကိစ္ဆာ. ဂုပ=ဂေါပနေ၊ ဗဓ=ဗန္ဓနေတိ ဣမေဟိ ဓာတူဟိ ‘‘နိန္ဒာယံ ဂုပ+ဗဓာ ဗဿ ဘော စ’’ ဣတိ ဆပစ္စယာဒိမှိ စ ဒွိတ္တေ ပရဗကာရဿ ဣမိနာ ဘကာရေ စ ကတေ အပစ္စယာဒိ ဟောတိ. ဇိဂုစ္ဆနံ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ဗီဘစ္ဆနံ ဗီဘစ္ဆာ. ‘‘တုံသ္မာ လောပေါ စိ+စ္ဆာယံ တေ’’ ဣတိ ဣစ္ဆာယ+မတ္ထေ ခ+သ+ဆပ္ပစ္စယာ ဟောန္တိ. ဘုဇ=ပါလနဇ္ဈောဟာရေသု၊ ဗုဘုက္ခနံ ဗုဘုက္ခာ. ဇိ=ဇယေ၊ ဇိဂိံသနံ၊ ဇိဂိံသာ. ဃသ=အဒနေ၊ ဇိဃစ္ဆနံ ဇိဃစ္ဆာ.
၂၇. ဘာဝကမ္မေသု တဗ္ဗာနီယာ
တဗ္ဗအနီယာ ကြိယတ္ထာ ပရေ ဘာဝကမ္မေသု ဘဝန္တိ၊ ဗဟုလံဝိဓာနာ ကတ္တုကရဏာဒီသုပိ. ဘူ=သတ္တာယံ၊ ‘‘ယုဝဏ္ဏာန+မေ ဩပစ္စယေ’’တိ ဩကာရေ ‘‘ဦဗျဉ္ဇနဿာ’’တိ ဦအာဂမော၊ ညကာရော အာဒျာဝယဝတ္ထော. ဩဿ ‘‘ဧဩန+ မယဝါ သရေ’’တိ အဝါဒေသော၊ ဘူယတေတိ ဘဝိတဗ္ဗံ ဘဝတာ ဘဝနီယံ. ဘာဝဿေ+ကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ၊ တဉ္စ နပုံသကလိင်္ဂံ.
တဗ္ဗာဒျဘိဟိတော ဘာဝေါ၊
ဒဗ္ဗမိဝ ပကာသတီတိ-ဗဟုဝစနဉ္စ ဟောတိ.
ကမ္မေ-အဘိပုဗ္ဗော၊ အဘိဘူယတေ အဘိဘူယိတ္ထ အဘိဘူယိဿတေတိ အဘိဘဝိတဗ္ဗော ကောဓော ပဏ္ဍိတေန၊ အဘိဘဝိတဗ္ဗာ တဏှာ၊ အဘိဘဝိတဗ္ဗံ ဒုက္ခံ. ဧဝံ အဘိဘဝနီယော အဘိဘဝနီယာ အဘိဘဝနီယံ၊ ကမ္မေ အဘိဓေယျဿေဝ လိင်္ဂဝစနာနိ.
ဝိသေဿလိင်္ဂါတဗ္ဗာဒီ၊ တတ္ထာ+ဒေါ ပဉ္စ ဘာဝဇာ၊
နပုံသကေ သိယုံ ဘာဝေ၊ က္တော စာ+နော အကတ္တရိ.
ဘာဝသ္မိံ ဃဏ ပုမေ ဧဝံ၊ ဣယုဝဏ္ဏာ ဂဟာဒိဇော၊
အပစ္စယောပိ ဝါ+သံချာ၊ တု+မာဒိတွန္တကာ သိယုံ.
ဣတော ပရံ ဥပသဂ္ဂပုဗ္ဗတာ စ ကာလတ္တယဿ ဝါကျဂဟဏဉ္စ ဝုတ္တနယေန ဉာတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ အနုရူပဝါကျမေဝ ဒဿယိဿာမ –
အာသ=ဥပဝေသနေ၊ အာသနေ အာသိတဗ္ဗံ တယာ အာသနီယံ. ကမ္မေ-ဥပါသီယတီတိ ဥပါသိတဗ္ဗော ဂုရု ဥပါသနီယော. သီ=သယေ၊ ဧ+အယာဒေသာ၊ သယနံ သယိတဗ္ဗံ သယနီယံ တယာ. အတိသီယတီတိ အတိသယိတဗ္ဗော ကဋော တေ အတိသယနီယော. ပဒ=ဂမနေ၊ ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုက၊ ကကာရော ကာနုဗန္ဓကာရိယတ္ထော၊ ဥကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော၊ ဒဿဇော ပုဗ္ဗရူပဉ္စ၊ ဥပ္ပဇ္ဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဥပ္ပဇ္ဇနီယံ. ပဋိပဇ္ဇီယတီတိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော မဂ္ဂေါ ပဋိပဇ္ဇနီယော. ဗုဓ=ဉာဏေ၊ ဗုဇ္ဈတေတိ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗော ဓမ္မော ဗုဇ္ဈနီယော. သု=သဝနေ၊ သူယတေတိ သောတဗ္ဗော ဓမ္မော၊ ညိမှိ နာဂမေ ‘‘တထနရာနံ ဋဌဏလာ’’တိ ဏေ စ ကတေ ‘‘န တေ ကာနုဗန္ဓ+နာဂမေသူ’’တိ ဩကာရာဘာဝေါ. သုဏိတဗ္ဗော၊ သဝနီယော. ကရ=ကရဏေ –
၉၅. ပရရူပ+မယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ
ကြိယတ္ထာန+မန္တဗျဉ္ဇနဿ ပရရူပံ ဟောတိ ယကာရတော အညသ္မိံ ဗျဉ္ဇနေ. ကရီယတီတိ ကတ္တဗ္ဗော ဓမ္မော၊ ကတ္တဗ္ဗာ ပူဇာ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ.
၁၁၉. တုံ+တုန+တဗ္ဗေသု ဝါ
တုမာဒီသု ကရဿာ ဟောတိ ဝါ. ကာတဗ္ဗံ ဟိတံ.
၁၇၁. ရာ နဿ ဏော
ရန္တတော ကြိယတ္ထာ ပစ္စယနကာရဿ ဏ ဟောတိ. ကရဏီယော.
ဘရ=ဘရဏေ၊ ဘရီယတီတိ ဘရိတဗ္ဗော ဘရဏီယော. ဂဟ=ဥပါဒါနေ ‘‘မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ’’တိ အန္တသရာ ပရောမံ ဝါ ဟောတိ. မကာရော+နုဗန္ဓော. ‘‘ဏော နိဂ္ဂဟီတဿာ’’တိ နိဂ္ဂဟီတဿ ဏော၊ သံဂယှတီတိ သံဂဏှိတဗ္ဗော သံဂဏှနီယော၊ ‘‘တထနရာ’’ဒိနာ ဏကာရေ ဂဟဏီယော. ရမ=ကီဠာယံ၊ ရမီယတီတိ ရမဏီယော ဝိဟာရော. အာပ=ပါပုဏနေ၊ ‘‘သကာပါနံ ကုကကူ ဏေ’’တိ ဧတ္ထ ‘သကာပါနံ ကုက+ကူ’တိ ယောဂဝိဘာဂါ ကု၊ ဦအာဂမေ နာဂမဿ ဏေ စ ကတေ ပါပီယတီတိ ပါပုဏိတဗ္ဗော. ပရရူပေ ပတ္တဗ္ဗော၊ ပါပုဏနီယော၊ ပါပနီယော.
၉၆. မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ
မကာရ+နကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ နိဂ္ဂဟီတံ ဟောတျ+ယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ. ဝဂ္ဂန္တံ၊ ဂမိယတီတိ ဂန္တဗ္ဗော. ဂမိတဗ္ဗံ ဂမနီယံ. ခန=ခဏ=အဝဒါရဏေ၊ နိဂ္ဂဟီတံ ဝဂ္ဂန္တတ္တဉ္စ၊ ခညတေတိ ခန္တဗ္ဗံ အာဝါဋံ ခနိတဗ္ဗံ ခနနီယံ. ဟန=ဟိံသာယံ၊ ဟညတေတိ ဟန္တဗ္ဗံ ဟနိတဗ္ဗံ ဟနနီယံ. မန=ဉာဏေ၊ မညတေတိ မန္တဗ္ဗော မနိတဗ္ဗော. ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုက၊ စဝဂ္ဂါဒိမှိ ကတေ မညိတဗ္ဗံ မညနီယံ.
ပူဇ=ပူဇာယံ၊ ‘‘စုရာဒိတော ဏီ’’တိ ဏိမှိ ဉုကာရဿ ဂုရုတ္တာ ဩကာရာဝုတ္တိ ‘‘ယုဝဏ္ဏာန+မေဩ ပစ္စယေ’’တိ ဧကာရေ ပူဇေတဗ္ဗော ဦမှိ အယာဒေသေ ပူဇယိတဗ္ဗော ပူဇနီယော ဘဂဝါ.
ကတ္တရိ-ယာ=ပါပုဏနေ၊ နီယတီတိ နိယျာနိယော မဂ္ဂေါ၊ ဂစ္ဆန္တီတိ ဂမနီယာ ဘောဂါ. ကရဏေ-နဟ=သောစေယျေ၊ နဟာယန္တျ+နေနာတိ နဟာနီယံ စုဏ္ဏံ. သမ္ပဒါနေ-ဒါ=ဒါနေ၊ သံ+ပပုဗ္ဗော၊ သမ္မာ ပဒီယတေ အဿာတိ သမ္ပဒါနိယော ဗြာဟ္မဏော.
၂၈. ဃျဏ
ဘာဝကမ္မေသု ကြိယတ္ထာ ပရော ဃျဏ ဟောတိ ဗဟုလံ. ဦမှိ ကတ္တဗ္ဗံ ကာရိယံ. ဟရ=ဟရဏေ၊ ဟရီယတီတိ ဟာရိယံ. ဘရ=ဘရဏေ၊ ဘရိတဗ္ဗံ ဘာရိယံ. လဘ=လာဘေ၊ ‘‘ဝဂ္ဂလသေဟိ တေ’’တိ ပုဗ္ဗရူပဘကာရေ ‘‘စတုတ္ထဒုတိယာ’’ ဒိနာ တတိယက္ခရေ စ ကတေ လဘိတဗ္ဗံ လဗ္ဘံ.
ဝစ=ဗျတ္တဝစနေ၊
၉၈. ကဂါ စဇာနံ ဃာနုဗန္ဓေ
ဃာနုဗန္ဓေ စကာရ+ဇကာရန္တာနံ ကြိယတ္ထာနံ က+ဂါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ.
၈၄. အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ
ဏကာရာနုဗန္ဓေ ပစ္စယေ ပရေ ဥပန္တဿ အကာရဿ အာ ဟောတိ. ဝစနံ ဝုစ္စတေတိ ဝါကျံ. ဘဇ=သေဝါယံ၊ ဘဇနီယံ ဘာဂျံ၊ ဇဿ ဂကာရော. စိ=စယေ၊ စယနံ စီယတီတိ ဝါ စေယျံ. ယဿ ဒွိတ္တံ.
၅၊၁၂၂. နိတော စိဿ ဆော
နိတော ပရဿ စိဿ ဆော ဟောတီတိအာဒိစကာရဿ ဆော. ဝိနိစ္ဆယတီတိ ဝိနိစ္ဆေယျံ၊ နာဂမေ ဝိနိစ္ဆိနိတဗ္ဗံ. ဧ+အယာဒေသေသု ဝိနိစ္ဆေတဗ္ဗံ ဝိနိစ္ဆနီယံ. နီ=ပါပနေ၊ နီယတီတိ နေယျော နေယျာ နေယျံ၊ နေတဗ္ဗံ.
၂၉. အာဿေ+စ
အာကာရန္တတော ကြိယတ္ထာ ဃျဏ ဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု အာဿ ဧ စ. ဒါ=ဒါနေ၊ ဒါတဗ္ဗံ ဒေယျံ. ပါ=ပါနေ၊ ပီယတီတိ ပေယျံ. မာ=မာနေ၊ မီယတီတိ မေယျံ. ဉာ=အဝဗောဓနေ၊ ဉာယတီတိ ဉေယျံ ဉာတဗ္ဗံ၊ ဦမှိ နာဂမော ‘‘ဉာဿ နေ+ဇာ’’တိ ဉာဿ ဇာဒေသေ ဇာနိတဗ္ဗံ၊ ဝိဇာနိယံ. ခါ=ပကထနေ၊ သံခါတဗ္ဗံ သံခေယျံ.
၃၀. ဝဒါဒီဟိ ယော
ဝဒါဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ယော ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကမ္မေသု. ဝဒ=ဝစနေ၊ ဝဒနံ ဝဇ္ဇတီတိ ဝါ ဝဇ္ဇံ. မဒ=ဥမ္မာဒေ၊ မဒနံ မဇ္ဇတေ အနေနာတိ ဝါ မဇ္ဇံ. ဂမနံ ဂမ္မတေတိ ဝါ ဂမ္မံ. ဂဒ=ဝစနေ၊ ဂဇ္ဇတေ ဂဒနီယံ ဝါတိ ဂဇ္ဇံ. ပဒ=ဂမနေ၊ ပဇ္ဇနီယံ ပဇ္ဇံ ဂါထာ. အဒ+ခါဒ=ဘက္ခနေ၊ ခဇ္ဇတီတိ ခဇ္ဇံ ခါဒနီယံ. ဒမ=ဒမနေ၊ ဒမ္မတေတိ ဒမ္မော ဒမနီယော.
ဘုဇာ+န္နေတိ ဂဏသုတ္တေန အန္နေ ဝတ္တဗ္ဗေ ယပစ္စယော.
၈၃. လဟုဿုပန္တဿတိ
လဟုဘူတဿ ဥပန္တဿ ဣယုဝဏ္ဏဿ ဧဩ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ. ယဿ ပုဗ္ဗရူပေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဘောဇ္ဇော ဩဒနော၊ ဘောဇ္ဇာ ယာဂု.
၃၁. ကိစ္စ ဃစ္စ ဘစ္စ ဘဗ္ဗ လေယျာ
ဧတေ သဒ္ဒါ ယပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ. ကရ=ကရဏေ၊ ဣမိနာ နိပါတနာ ယေ ကိစာဒေသေ စ ကတေ ပုဗ္ဗရူပံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ. ဟန=ဟိံသာယံ၊ ဃစ္စာဒေသာဒိမှိ ကတေ ဟနနံ ဟညတေတိ ဝါ ဃစ္စံ. ဘရ=ဘရဏေ၊ ဘစ္စာဒေသာဒိမှိ ကတေ ဘရဏီယော ဘစ္စော. ဘူ=သတ္တာယံ၊ ယမှိ ဩကာရေ ဣမိနာ အဝါဒေသေ ဘဝတီတိ ဘဗ္ဗော. လိဟ=အဿာဒနေ၊ ယမှိ ဣမိနာ ဟဿ ယကာရေ လေဟိတဗ္ဗံ လေယျံ၊ ဧကာရဝုဒ္ဓိ.
၃၂. ဂုဟာဒီဟိ ယက
ဂုဟာဒီဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဘာဝကမ္မေသု ယက ဟောတိ. ဂုဟ=သံဝရဏေ၊ ‘‘လဟုဿုပန္တဿာ’’တိ သမ္ပတ္တဿ ဩကာရဿ ‘‘န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသူ’’တိ ပဋိသေဓော. ‘‘ဟဿ ဝိပလ္လာသော’’တိ ဝိပလ္လာသေ ဂုဟနံ ဂုဟိတဗ္ဗံ ဂုယှံ. ဒုဟ=ပပူရဏေ၊ ဒေါဟနံ ဒုယှတီတိ ဝါ ဒုယှံ. သာသ=အနုသိဋ္ဌိယံ –
၁၁၇. သာသဿ သိသ ဝါ
သာသဿ သိသ ဝါ ဟောတိ ကာနုဗန္ဓေ. ပုဗ္ဗရူပံ၊ သာသီယတီတိ သိဿော.
သိဒ္ဓါ ဧဝေ+တေ တဗ္ဗာဒယော ပေသာ+တိသဂ္ဂ+ပ္ပတ္တကာလေသု ဂမျမာနေသုပိ၊ သာမညေန ဝိဓာနတော. ပေသနံ – ‘‘ကတ္တဗ္ဗ+မိဒံ ဘဝတာ’’တိ အာဏာပနံ အဇ္ဈေသနဉ္စ. အတိသဂ္ဂေါ နာမ ‘‘ကိ+မိဒံ မယာ ကတ္တဗ္ဗံ’’တိ ပုဋ္ဌဿ ‘‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပဋိပတ္တိဒဿနမုခေန ကတ္တဗ္ဗဿ အနုညာ. ပတ္တကာလော နာမ သမ္ပတ္တသမယော. ယော ကိစ္စကရဏသမယံ ဥပပရိက္ခိတွာ ကရောတိ၊ တဿ သမယာရောစနံ၊ န တတ္ထ အဇ္ဈေသန+မတ္ထိ. ဘောတာ ခလု ကဋော ကတ္တဗ္ဗော ကရဏီယော ကာရိယော ကိစ္စော’’ ဧဝံ တွယာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော၊ ဘောတော ဟိ ပတ္တော ကာလော ကဋကရဏေ.
ဧဝံ ဥဒ္ဓမုဟုတ္တေပိ ဝတ္တမာနတော ပေသာဒီသု သိဒ္ဓါ ဧဝ. တထာ အရဟေ ကတ္တရိ သတ္တိဝိသိဋ္ဌေ စ ပတီယမာနေ၊ အာဝဿကာ+ဓမီဏတာဝိသိဋ္ဌေ စ ဘာဝါဒေါ သိဒ္ဓါ. ဥဒ္ဓံ မုဟုတ္တတော-ဘောတာ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော. ဘောတာ ရဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ၊ ဘဝံ အရဟော. ဘောတာ ဘာရော ဝဟိတဗ္ဗော၊ ဘဝံ သက္ကော. ဘောတာ အဝဿံ ကဋော ကတ္တဗ္ဗော. ဘောတာ နိက္ခော ဒါတဗ္ဗော.
၃၃. ကတ္တရိ လ္တု+ဏ္ကာ
ကတ္တရိ ကာရကေ ကြိယတ္ထာ လ္တု+ဏ္ကာ ဟောန္တိ. ကရ=ကရဏေ၊ ပရရူပေ ‘‘လ္တု+ပိတာဒီန+မာ သိမှီ’’တိ အာ သိလောပေါ စ. ကရောတီတိ ကတ္တာ. ဧဝံ ဘရတီတိ ဘတ္တာ. ဟရတီတိ ဟတ္တာ. ဘိဒတီတိ ဘေတ္တာ၊ ဧကာရော၊ ဦမှိ ဘေဒိတာ. ဆိန္ဒတီတိ ဆေတ္တာ. ဘောဇနဿ ဒါတာ ဘောဇနဒါတာ. သန္ဓာတီတိ သန္ဓာတာ. ဝစတီတိ ဝတ္တာ. ဩကာရပရရူပေသု ဘုဉ္ဇတီတိ ဘောတ္တာ. ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုကာဂမော၊ ဗုဇ္ဈတီတိ ဗုဇ္ဈိတာ. ဇာနာတီတိ ဉာတာ. ဆိန္ဒတီတိ ဆေတာ. သုဏာတီတိ သောတာ. ‘‘ဦ+လဿေ’’တိ ဦဿ ဧကာရေ ဂဏှာတီတိ ဂဟေတာ. ဘဝတီတိ ဘဝိတာ. သရတီတိ သရိတာ. ‘‘မနာနံ နိဂ္ဂဟီတံ’’တိ မဿ နိဂ္ဂဟီတေ ဝဂ္ဂန္တေ စ ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တာ. နကာရန္တာနမ္ပိ နိဂ္ဂဟီတံ၊ ခနတီတိ ခန္တာ. သနတီတိ သန္တာ. မညတီတိ မန္တာ. ပါလေတီတိ ပါလယိတာ ပါလေတာ၊ ဧတ္ထ စုရာဒိတ္တာ ဏိ.
ဏိဏာပီသု-ဘာဝယတီတိ ဘာဝယိတာ ဘာဝေတာ. ဧဝံ သာရယိတာ သာရေတာ၊ ဒါပယိတာ ဒါပေတာ၊ ဟာပယိတာ ဟာပေတာ၊ နိရောဓယိတာ နိရောဓေတာ၊ ဗောဓယိတာ ဗောဓေတာ၊ ဉာပယိတာ ဉာပေတာ၊ သာဝယိတာ သာဝေတာ၊ ဂါဟယိတာ ဂါဟေတာ၊ ကာရယိတာ ကာရေတာ၊ ကာရာပယိတာ ကာရာပေတာ ဣစ္စာဒိ.
ဏ္ကပစ္စယေ-ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော. ရထံ ကရောတီတိ ရထကာရကော၊ ‘‘အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာ အမာဒိသမာသော စ. အန္နံ ဒဒါတီတိ အန္နဒါယကော. ‘‘အဓာတုဿ ကာ+သျာဒိတော ဃေ+ဿီ’’တိ ဃေ ပရေ အဿ ဣအာဒေသော၊ အန္နဒါယိကာ၊ အန္နဒါယကံ ကုလံ. ‘‘အာဿာ+ဏာပိမှိ ယုက’’ ဣတိဏာပိတော+ညတြ ယုက. လောကံ နေတီတိ လောကနာယကော၊ ဧကာရေ ‘‘အာယာ+ဝါ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာယာဒေသော. ဧဝံ ဝိနေတီတိ ဝိနာယကော.
အကမ္မုပပဒေ-ကရောတီတိ ကာရကော၊ ဧဝံ ဒါယကော နာယကော၊ ဩကာရေ အာဝါဒေသေ သုဏာတီတိ သာဝကော. ပုရေ ဝိယ ဣကာရေ သာဝိကာ. လုနာတီတိ လာဝကော. ပု=ပဝနေ၊ ပုနာတီတိ ပါဝကော. ဘဝတီတိ ဘာဝကော၊ ဥပါသတီတိ ဥပါသကော. ဂဏှာတီတိ ဂါဟကော ပါဝကော၊ ယာဇကော. ဝဓ=ဟိံသာယံ၊ ဝဓေတီတိ ဝဓကော၊ ‘‘အညတြာပီ’’တိ ဝုဒ္ဓိပဋိသေဓော. ‘‘ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ ဃာတာဒေသော၊ ဟနတီတိ ဃာတကော. ‘‘မံ ဝါ ရုဓာဒီနံ’’တိ မံ၊ ရုန္ဓကော၊ ဂုရုတ္တာ န ဝုဒ္ဓိ. တထာ ဘုဉ္ဇတီတိ ဘုဉ္ဇကော. အာယဿ ရဿေ ကိဏာတီတိ ကယကော. ပါလေတီတိ ပါလကော. ပူဇေတီတိ ပူဇကော.
ခါဒီသု-တိတိက္ခတီတိ တိတိက္ခကော. ဝီမံသတီတိ ဝီမံသကော ဣစ္စာဒိ. ပနုဒတီတိ ပနူဒကော၊ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ’’စ္စာဒိနာ ဒီဃော. ‘‘ဘီတွာ+နကော’’တိ ဧတ္ထ ‘အာနကော’တိ ယောဂဝိဘာဂါ အာနကော၊ အာဿ ရဿေ နကာရာဂမေ စ ‘‘ဉာဿ နေ ဇာ’’တိ ဇာဒေသော၊ ဇာနနကော. ဏာပိမှိ –
အဏ-ဣတိ ဒဏ္ဍကဓာတု၊ အာဏာပေတီတိ အာဏာပကော. တထာ သညာပကော၊ ပတိဋ္ဌာပကော. သံ+ပ ပုဗ္ဗော အာပ=ပါပုဏနေ၊ နိဗ္ဗာနံ သမ္ပာပေတီတိ နိဗ္ဗာနသမ္ပာပကော. ကာရာပကော၊ ကာရာပိကာ ဣစ္စာဒိ.
ဗဟုလံဝိဓာနာ ကမ္မေပိ-ပါဒေဟိ ဟရီယတီတိ ပါဒဟာရကော. စုပ=မန္ဒဂမနေ၊ ဂလေ စုပ္ပတီတိ ဂလစောပကော.
သိဒ္ဓေါဝ လ္တု အရဟာဒီသု ‘‘ဘဝံ ခလု ကညာယ ပရိဂ္ဂဟာရဟော’’တိ (ပရိဂ္ဂဟိတာ). သီလတ္ထေ-ဥပါဒါနသီလောတိ ဥပါဒါတာ. သာဓု ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တာ. မုဏ္ဍနဓမ္မာ မုဏ္ဍနာစာရာတိ မုဏ္ဍယိတာရော၊ ဧတ္ထ ‘‘ဓာတွတ္ထေ နာမသ္မီ’’တိ ဣမှိ ဦအာဂမေ ဧ+အယာဒေသေ မုဏ္ဍယိတုသဒ္ဒမှိ အာရငါဒေသေ စ ကတေ ယောဿ ဋော.
၃၄. အာဝီ
ကြိယတ္ထာ အာဝီ ဟောတိ ဗဟုလံ ကတ္တရိ. ‘‘ဒိသဿ ပဿ+ဒဿ=ဒသ+ဒ+ဒက္ခာ’’တိ ဒဿာဒေသော၊ ဘယံ ပဿတီတိ ဘယဒဿာဝီ. နီမှိ ဘယဒဿာဝိနီ. ဘယဒဿာဝိ စိတ္တံ. အပ္ပဝိသယတာဉာပနတ္ထံ ဘိန္နယောဂကရဏံ. သာမညဝိဟိတတ္တာ သီလာဒီသု စ ဟောတေဝ.
၃၅. အာသိံသာယ+မကော
အာသိံသာယံ ဂမ္မမာနာယံ ကြိယတ္ထာ အကော ဟောတိ ကတ္တရိ. ဇီဝ=ပါဏဓာရဏေ၊ ဇီဝတူတိ ဇီဝကော. နန္ဒ=သမိဒ္ဓိယံ၊ နန္ဒတူတိ နန္ဒကော. ဘဝတူတိ ဘဝကော.
၃၆. ကရာ ဏနော
ကရတော ကတ္တရိ ဏ နော ဟောတိ. ကရောတီတိ ကာရဏံ. ကတ္တရီတိ ကိံ၊ ကရောတိ အနေနာတိ ကရဏံ.
၃၇. ဟာတော ဝီဟိ+ကာလေသု
ဟာတော ဝီဟိသ္မိံ ကာလေ စ ဏနော ဟောတိ. ‘‘အာဿာ’’တျာဒိနာ ယုက၊ ဇဟန္တိ ဥဒကံတိ ဟာယနာ ဝီဟယော. ဇဟာတိ ဘာဝေ ပဒတ္ထေတိ ဟာယနော သံဝစ္ဆရော. ဝီဟိကာလေသူတိ ကိံ၊ ဇဟာတီတိ ဟာတာ.
၃၈. ဝိဒါ ကူ
ဝိဒသ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ကကာရော ‘‘ကူတော’’တိ ဝိသေသနတ္ထော. ဝိဒတီတိ ဝိဒူ၊ လောကဝိဒူ.
၃၉. ဝိတော ဉာတော
ဝိပုဗ္ဗာ ဉာဣစ္စ+သ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ဝိဇာနာတီတိ ဝိညူ.
၄၀. ကမ္မာ
ကမ္မတော ပရာ ဉာဣစ္စ+သ္မာ ကူ ဟောတိ ကတ္တရိ. သဗ္ဗံ ဇာနာတီတိ သဗ္ဗညူ. ဧဝံ မတ္တညူ၊ ဓမ္မညူ၊ အတ္ထညူ ကာလညူ၊ ကတညူ ဣစ္စာဒိ. (ဘိက္ခူတိ ပန ‘‘ဘရာဒိ’’ ဏွာဒိသုတ္တေန သိဒ္ဓံ).
၄၁. ကွစဏ
ကမ္မတော ပရာ ကြိယတ္ထာ ကွစိ အဏ ဟောတိ ကတ္တရိ. ကုမ္ဘံ ကရောတီတိ ကုမ္ဘကာရော၊ အမာဒိသမာသော. ဣတ္ထိယံ ကုမ္ဘကာရီ. ဧဝံ ကမ္မကာရော၊ မာသာကာရော၊ ကဋ္ဌကာရော၊ ရထကာရော သုဝဏ္ဏကာရော၊ သုတ္တကာရော၊ ဝုတ္တိကာရော၊ ဋီကာကာရော. သရံ လုနာတီတိ သရလာဝေါတိ ဩ+အဝါဒေသာ. မန္တေ အဇ္ဈာယတီတိ မန္ထဇ္ဈာယော၊ ဣ=အဇ္ဈေနဂတီသု၊ အဓိပုဗ္ဗော၊ ဧ+အယာဒေသာ၊ အဓိနော ဣဿ ယကာရ+စဝဂ္ဂါဒယော စ.
ဗဟုလာဓိကာရာ ဣဟ န ဟောတိ ‘‘အာဒိစ္စံ ပဿတိ၊ ဟိမဝန္တံ သုဏောတိ၊ ဂါမံ ဂစ္ဆတိ’’. ကွစီတိ ကိံ၊ ကမ္မကရော၊ ဧတ္ထ အပစ္စယော.
၄၂. ဂမာ ရူ
ကမ္မတော ပရာ ဂမာ ရူ ဟောတိ ကတ္တရိ. ရာနုဗန္ဓတ္တာ အမဘာဂလောပေါ. ဝေဒံ ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒဂူ၊ ဧဝံ ပါရဂူ.
သာမညဝိဓာနတော သီလာဒီသုပိ ဟောတိ. ဘဝပါရံ ဂစ္ဆတိ သီလေနာတိ ဘဝပါရဂူ. အန္တဂမနသီလော အန္တဂူ၊ ဧဝံ အဒ္ဓဂူ.
၄၃. သမာန+ည+ဘဝန္တ+ယာဒိတူ+ပမာနာ ဒိသာ ကမ္မေ ရီ+ရိက္ခ+ကာ
သမာနာဒီဟိ ယာဒီဟိ စော+ပမာနေဟိ ပရာ ဒိသာ ကမ္မကာရကေ ရီ+ရိက္ခ+ကာ ဟောန္တိ. ‘‘သျာဒိ သျာဒိနေ+ကတ္ထံ’’တိ သမာသေ ‘‘ရာနုဗန္ဓေ+န္တသရာဒိဿာ’’တိ ဒိသဿ ဣသဘာဂလောပေ ‘‘ရီရိက္ခကေသူ’’တိ သမာနဿ သာဒေသေ စ သမာနော ဝိယ ဒိဿတီတိ သဒီ၊ သဒိက္ခော. ကေ – ‘‘န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသူ’’တိ ဧတ္တာဘာဝေါ၊ သဒိသော.
၁၂၅. သမာနာ ရော ရီ+ရိက္ခ+ကေသု
သမာနသဒ္ဒတော ပရဿ ဒိသဿ ရ ဟောတိ ဝါ ရီ+ရိက္ခ+ကေသူတိ ပက္ခေ ဒဿ ရာဒေသေ သရီ၊ သရိက္ခော၊ သရိသော.
၃၊၈၆. သဗ္ဗာဒီန+မာ
ရီ+ရိက္ခ+ကေသု သဗ္ဗာဒီန+မာ ဟောတိ. အညော ဝိယ ဒိဿတီတိ အညာဒီ၊ အညာဒိက္ခော၊ အညာဒိသော.
၃၊၈၇. န္တ+ကိ+မိ+မာနံ ဋာ+ကီ+ဋီ
ရီ+ရိက္ခ+ကေသု န္တ+ကိံ+ဣမသဒ္ဒါနံ ဋာ+ကီ+ဋီ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ. ဋကာရာ သဗ္ဗာဒေသတ္ထာ. ဘဝါဒီ ဘဝါဒိက္ခော ဘဝါဒိသော၊ ကီဒီ ကီဒိက္ခော ကီဒိသော၊ အယမိဝ ဒိဿတီတိ ဤဒီ ဤဒိက္ခော ဤဒိသော. အာကာရေ ယာဒီ ယာဒိက္ခော ယာဒိသော၊ တျာဒီ တျာဒိက္ခော တျာဒိသော ဣစ္စာဒိ.
၃၊၈၈. တုမှာမှာနံ တာမေ+ကသ္မိံ
ရီ+ရိက္ခ+ကေသု တုမှာမှာနံ တာမာ ဟောန္တေ+ကသ္မိံ ယထာက္ကမံ. တွံ ဝိယ ဒိဿတိ၊ အယံ ဝိယ ဒိဿတီတိ တာဒီ မာဒီ ဣစ္စာဒိ. ဧကသ္မိန္တိ ကိံ၊ တုမှာဒိသော အမှာဒိသော.
၃၊၈၉. တံ+မ+မညတြ
ရီရိက္ခကန္တတော+ညသ္မိံ ဥတ္တရပဒေ တုမှာမှာန+မေကသ္မိံ တံ+မံ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ. တွံ ဒီပေါ ဧသံ၊ အဟံ ဒီပေါ ဧသံတိ အညပဒတ္ထေ တံဒီပါ မံဒီပါ. တွံ သရဏ+မေသံ၊ အဟံ သရဏ+ မေသန္တိ တံသရဏာ မံသရဏာ. တယာ ယောဂေါ တယျောဂေါ၊ မယာ ယောဂေါ မယျောဂေါတိ အမာဒိသမာသေ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ.
၃၊၉၀. ဝေ+တဿေ+ဋ
ရီ+ရိက္ခ+ကေသု ဧတဿ ဧဋ ဝါ ဟောတိ. ဧဒီ ဧတာဒီ၊ ဧဒိက္ခော ဧတာဒိက္ခော၊ ဧဒိသော ဧတာဒိသော.
၄၄. ဘာဝကာရကေ သွ+ဃဏ ဃ ကာ
ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အ ဃဏ ဃ ကာ ဟောန္တိ ဗဟုလံ.
အပစ္စယော-ပဂ္ဂဏှနံ ပဂ္ဂဟော၊ ဧဝံ နိဂ္ဂဟော၊ ဓမ္မံ ဓာရေတီတိ ဓမ္မဓရော၊ ဧဝံ ဝိနယဓရော. တထာ တံ ကရောတီတိ တက္ကရော၊ ဒွိတ္တံ. ဧဝံ ဟိတကရော၊ ဒိဝသကရော၊ ဒိနကရော၊ ဒိဝါကရော၊ နိသာကရော၊ ဓနုံ ဂဏှီတိ ဓနုဂ္ဂဟော. ဧဝံ ကဝစဂ္ဂဟော. ဒဒ=ဒါနေ၊ သဗ္ဗကာမံ ဒဒါတီတိ သဗ္ဗကာမဒဒေါ၊ သဗ္ဗဒဒေါ. အာတော ‘‘ပရောက္ခာယဉ္စာ’’တိ စဂ္ဂဟဏေန ဒွိတ္တေ ‘‘ရဿော ပုဗ္ဗဿာ’’တိ ရဿေ စ အန္နံ ဒဒါတီတိ အန္နဒဒေါ၊ ဧဝံ ဓနဒေါ. သံပုဗ္ဗော ဓာ=ဓာရဏေ၊ သဗ္ဗံ သန္ဓဟတီတိ သဗ္ဗသန္ဓော. နီ=ပါပနေ၊ ဝိပုဗ္ဗော၊ ဝိနေသိ ဝိနေတိ ဝိနေဿတိ ဧတေန ဧတ္ထာတိ ဝါ ဝိနယော၊ ဧ+အယာဒေသာ. နယနံ နယော. သိ=သေဝါယံ၊ နိပုဗ္ဗော၊ နိဿီယတီတိ နိဿယော. သိ=သယေ၊ အနုသယိ အနုသေတိ အနုသေဿတီတိ အနုသယော. ဣ=ဂတိမှိ၊ ပတိပုဗ္ဗော၊ ပဋိစ္စ ဧတသ္မာ ဖလ+မေတီတိ ပစ္စယော. သံ+ဥပုဗ္ဗော၊ ဒါဂမေ သမုဒယော. စိ=စယေ၊ ဝိနိစ္ဆယတေ+နေန ဝိနိစ္ဆယနံ ဝါ ဝိနိစ္ဆယော၊ ‘‘နိတော စိဿ ဆော’’တိ စိဿ ဆော. ဥစ္စယနံ ဥစ္စယော၊ သံစယော. ခိ=ခယေ၊ ခယနံ ခယော. ဇိ=ဇယေ၊ ဝိဇယနံ ဝိဇယော၊ ဇယော. ကီ=ဒဗ္ဗဝိနီမယေ၊ ဝိက္ကယနံ ဝိက္ကယော၊ ကယော. လီ=သိလေသနေ၊ အလ္လီယန္တိ ဧတ္ထာတိ အာလယော၊ လယော. (ဣဝဏ္ဏန္တာ).
အာသုဏန္တီတိ အဿဝါ၊ အာဿ ရဿော. ပဋိဿဝနံ ပဋိဿဝေါ. သု=ပဿဝနေ၊ အာဘဝဂ္ဂါ သဝန္တီတိ အာသဝါ. ရု=သဒ္ဒေါ ရဝတီတိ ရဝေါ. ဘဝတီတိ ဘဝေါ. ပဘဝတိ ဧတသ္မာတိ ပဘဝေါ. လူ=ဆေဒနေ၊ လဝနံ လဝေါ. (ဥဝဏ္ဏန္တာ).
စရ=စရဏေ၊ သံစရဏံ သံစရော. ဒရ=ဝိဒါရဏေ၊ အာဒရနံ အာဒရော. အာဂစ္ဆတိ အာဂမနံတိ ဝါ အာဂမော. သပ္ပ=ဂမနေ၊ သပ္ပတီတိ သပ္ပေါ. ဒိဗ္ဗတီတိ ဒေဝေါ. ပက္ကမနံ ပက္ကမတီတိ ဝါ ပက္ကမော၊ ဧဝံ ဝိက္ကမော. စရ=စရဏေ၊ ဝနံ စရတီတိ ဝနစရော. ကာမော အဝစရတိ ဧတ္ထာတိ ကာမာဝစရော လောကော၊ ကာမာဝစရာ ပညာ၊ ကာမာဝစရံ စိတ္တံ. ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော. ပါဒေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ. ဧဝံ ကစ္ဆပေါ. သိရသ္မိံ ရုဟတီတိ သိရောရုဟော၊ မနာဒိတ္တာ ဩ. ဂုဟာယံ သယတီတိ ဂုဟာသယံ စိတ္တံ၊ ဧဝံ ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာ. ပဗ္ဗတေ တိဋ္ဌတီတိ ပဗ္ဗတဋ္ဌော ပုရိသော၊ ပဗ္ဗတဋ္ဌာ နဒီ၊ ပဗ္ဗတဋ္ဌံ ဘသ္မံ. ဧဝံ ထလဋ္ဌံ ဇလဋ္ဌံ.
ကိစ္ဆတ္ထေ ဒုမှိ အကိစ္ဆတ္ထေ သု+ဤသံ+သုခ ဥပပဒေသု-ဒုက္ခေန ကရီယတိ ကရဏံ ဝါ ဒုက္ကရံ. ဧဝံ ဒုဿယော၊ ဒုက္ခေန ဘရီယတီတိ ဒုဗ္ဘရော မဟိစ္ဆော. ဧဝံ ဒုရက္ခံ စိတ္တံ၊ ဒုဒ္ဒသော ဓမ္မော၊ ဒုရနုဗောဓော ဓမ္မော. ဤသံ သယတီတိ ဤသံသယော၊ ဧဝံ သုခသယော. ဤသံ ကရီယတီတိ ဤသက္ကရံ ကမ္မံ. သုခေန ကရီယတီတိ သုကရံ ပါပံ ဗာလေန. ဧဝံ သုဘရော အပ္ပိစ္ဆော၊ သုဒဿံ ပရဝဇ္ဇံ၊ သုဗောဓ+မိစ္စာဒိ. သဗ္ဗတ္ထ ပါဒိအမာဒိသမာသာ.
ဃဏ-ဘဝတီတိ ဘာဝေါ၊ ဩ+အာဝါဒေသာ. အယ=ဣတိ ဒဏ္ဍကဓာတု၊ အယတိ ဣတောတိ အာယော၊ အာဟရတီတိ အာဟာရော. ဥပဟနတီတိ ဥပဃာတော၊ ‘‘ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ ဃာတာဒေသော. ရဉ္ဇတီတိ ရာဂေါ၊ ‘‘ကဂါ စဇာနံ ဃာနုဗန္ဓေ’’တိ ဇဿ ဂေါ. ရဉ္ဇန္တိ အနေနာတိ ရာဂေါ. ‘‘အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာ၊ ပဇ္ဇတေ+နေနာတိ ပါဒေါ. တုဒ=ဗျထနေ၊ ပတုဇ္ဇတေ+နေနာတိ ပတောဒေါ. ဇရီယတိ အနေနာတိ ဇာရော၊ ဧဝံ ဒါရော. ဘဇီယတီတိ ဘာဂေါ. ဧဝံ ဘာရော. လဗ္ဘတီတိ လာဘော. ဝိ+ဩပုဗ္ဗော၊ ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရော. ဒိယျတီတိ ဒါယော၊ ယုက. ဝိဟညတိ ဧတသ္မာတိ ဝိဃာတော. ဝိဟရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝိဟာရော. အာရမန္တိ ဧတသ္မိန္တိ အာရာမော. ပစနံ ဝါ ပါကော၊ စဿ ကော. စဇနံ စာဂေါ. ယဇနံ ယာဂေါ. ရဇနံ ရာဂေါ.
၁၂၇. အန+ဃဏသွာ+ပရီဟိ ဠော
အာ+ပရီဟိ ပရဿ ဒဟဿ ဠော ဟောတ+န+ဃဏသု. ပရိဒဟနံ ပရိဠာဟော. ဧဝံ ဒါဟော. ဘဉ္ဇနံ သင်္ဂေါ. ဧဝံ သင်္ဂေါ. သံခရနံ သံခါရော၊ ‘‘ကရောတိဿ ခေါ’’တိ ကဿ ခေါ. ဧဝံ ပရိက္ခာရော. ‘‘ပုရသ္မာ’’တိ ကရဿ ခေါ၊ ပုရေက္ခာရော၊ ဧတ္တံ တဒမိနာဒိပါဌာ. ဧဝံ ဥပကာရော၊ ဂါဟော.
ဃ-ဝစတီတိ ဝကော. သိစ=ပဂ္ဃရဏေ၊ သေစနံ သေကော. ဧဝံ သောကော၊ ဧဩဝုဒ္ဓိယော. ယုဉ္ဇနံ ယောဂေါ.
က-ပီ=တပ္ပနေ၊ ပီနေတီတိ ပီယော၊ ကာနုဗန္ဓတ္တာ န ဝုဒ္ဓိ၊ ‘‘ယုဝဏ္ဏာန+မိယငုဝင သရေ’’တိ ဣယင. ခိပ=ပေရဏေ၊ ခိပတီတိ ခိပေါ. ဘုဉ္ဇန္တျ+နေနာတိ ဘုဇော. ယုဓ=သမ္ပဟာရေ အာယုဇ္ဈန္တိ အနေနာတိ အာယုဓံ.
၄၅. ဒါဓာတွိ
ဒါဓာတော ဗဟုလ+မိ ဟောတိ ဘာဝကာရကေသု. ဒါ=ဒါနေ၊ အာဒိယတီတိအာဒိ. ဧဝံ ဥပါဒိ. ဓာ=ဓာရဏေ၊ ဥဒကံ ဒဓာတီတိ ဥဒဓိ၊ ‘‘သညာယ+မုဒေါ+ဒကဿာ’’တိ ဥဒကဿ ဥဒါဒေသော. ဇလံ ဓိယတေ အသ္မိန္တိ ဇလဓိ. ဝါလာနိ ဓီယန္တိ အသ္မိန္တိ ဝါလဓိ. သန္ဓီယတိ သန္ဓာတီတိ ဝါ သန္ဓိ. ဓီယတီတိ ဓိ. ဝိဓီယတိ ဝိဓာတိ ဝိဓာနံ ဝါ ဝိဓိ. သမ္မာ သမံ ဝါ စိတ္တံ အာဒဓာတီတိ သမာဓိ.
၄၆. ဝမာဒီဟျ+ထု
ဝမာဒီဟိ ဘာဝကာရကေသွ+ထု ဟောတိ. ဝမ=ဥဂ္ဂိရဏေ၊ ဝမနံ ဝမီယတီတိ ဝါ ဝမထု. ဝေပ+ကမ္ပ=စလနေ၊ ဝေပနံ ဝေပထု.
၄၇. ကွိ
ကြိယတ္ထာ ကွိ ဟောတိ ဗဟုလံ ဘာဝကာရကေသု. ကကာရော ကာနုဗန္ဓကာရိယတ္ထော.
၁၅၉. ကွိဿ
ကြိယတ္ထာ ပရဿ ကွိဿ လောပေါ ဟောတိ. သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဘူ. ဧဝံ ဝိဘဝတီတိ ဝိဘူ၊ အဘိဘူ၊ သယမ္ဘူ. တထာ ဓု=ကမ္ပနေ၊ သန္ဓုနာတီတိ သန္ဓု. ဝိဘာတီတိ ဝိဘာ. ပဘာတီတိ ပဘာ. သံဂမ္မ ဘာသန္တိ ဧတ္ထာတိ သဘာ၊ ‘‘ကွိမှိ လောပေါ+န္တဗျဉ္ဇနဿာ’’တိ အန္တဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ. ဘုဇေန ဂစ္ဆတီတိ ဘုဇဂေါ. ဧဝံ ဥရဂေါ. တုရံ=သီဃံ ဂစ္ဆတီတိ တုရင်္ဂေါ. ခေန ဂစ္ဆတီတိ ခဂေါ. ဝိဟာယသေ ဂစ္ဆတီတိ ဝိဟဂေါ၊ တဒမိနာဒိပါဌာ ဝိဟာဒေသော. န ဂစ္ဆတီတိ နဂေါ. ဧဝံ အဂေါ၊ ‘‘နဂေါ ဝါ+ပ္ပါဏိနီ’’တိ ဝိကပ္ပေန နဉသမာသေ ဋာဒေသနိသေဓော. ဇန=ဇနနေ၊ ကမ္မတော ဇာတောတိ ကမ္မဇော၊ အမာဒိသမာသော၊ ကမ္မဇော ဝိပါကော၊ ကမ္မဇာ ပဋိသန္ဓိ၊ ကမ္မဇံ ရူပံ. ဧဝံ စိတ္တဇံ၊ ဥတုဇံ၊ အာဟာရဇံ. အတ္တဇော ပုတ္တော၊ ဝါရိမှိ ဇာတော ဝါရိဇော. ဧဝံ ထလဇော. ပင်္ကဇံ. ဇလဇံ. အဏ္ဍဇံ. သရသိဇံ၊ ဥပပဒသမာသေ ဗဟုလံဝိဓာနာ ဝိဘတျလောပေ ‘‘မနာဒီဟီ’’တိအာဒိနာ သိအာဒေသော. ဒွိက္ခတ္တုံ ဇာတော ဒွိဇော၊ ‘‘တဒမိနာ’’ ဒိနာ က္ခတ္တုံလောပေါ. ပစ္ဆာ ဇာတော အနုဇော. သဉ္ဇာနာတီတိ သညာ. ပဇာနာတီတိ ပညာ. ဧဝံ ပတိဋ္ဌာတီတိ ပတိဋ္ဌာ. ဈာ=စိန္တာယံ၊ ပရသမ္ပတ္တိံ အဘိဇ္ဈာယတီတိ အဘိဇ္ဈာ. ဟိတေသိတံ ဥပဋ္ဌာပေတွာ ဈာယတီတိ ဥပဇ္ဈာ. သော ဧဝ ဥပဇ္ဈာယော၊ ‘‘သကတ္ထေ’’တိ ယော. သမ္မာ ဈာယန္တိ ဧတ္ထာတိ သံဈာ. ကွိဒန္တာ ဓာတွတ္ထံ န ဇဟန္တိ၊ လိင်္ဂတ္ထံ ပဋိပါဒယန္တိ.
၄၈. အနော
ကြိယတ္ထာ ဘာဝကာရကေသု အနော ဟောတိ. နန္ဒ=သမိဒ္ဓိယံ၊ ဘာဝေ-နန္ဒိယတေ နန္ဒနံ. ကမ္မေ-အနန္ဒီယိတ္ထ နန္ဒီယတိ နန္ဒီယိဿတိ နန္ဒိတဗ္ဗန္တိ ဝါ နန္ဒနံ ဝနံ. ဂဟနံ ဂဟနီယံ ဝါ ဂဟဏံ၊ ‘‘တထနရာ’’ ဒိနာ နဿ ဏော. ဂဏှနံ၊ နိဂ္ဂဟီတဿ နော. စရိတဗ္ဗံ စရဏံ. ဘုယတေ ဘဝနံ. ဟုယတေ ဟဝနံ. ရုန္ဓိတဗ္ဗံ ရုန္ဓနံ ရောဓနံ ဝါ. ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ဘုဉ္ဇနံ ဘောဇနံ ဝါ. ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ ဗုဇ္ဈနံ၊ ‘‘ပဒါဒီနံ ကွစီ’’တိ ယုက. ဗောဓနံ ဝါ. သုတိ သုယျတိ ဝါ သဝနံ. ပါပီယတီတိ ပါပုဏနံ၊ ‘‘သကာပါနံ ကုက+ကူ’’တိ ယောဂဝိဘာဂါ ကုအာဂမေ နာဂမေ စ တဿ ဏော စ. ပါလီယတီတိ ပါလနံ ဣစ္စာဒိ.
ကတ္တရိ-ရဇံ ဟရတီတိ ရဇောဟရဏံ တောယံ. ဝိဇာနာတီတိ ဝိညာဏံ. ဃာ=ဂန္ဓောပါဒါနေ၊ ဃာယတီတိ ဃာနံ. ဈာ=စိန္တာယံ၊ ဈာယတီတိ ဈာနံ. ကရောတိ အနေနာတိ ကာရဏံ၊ ဒီဃော. ဝိအာကရီယန္တိ ဧတေနာတိ ဗျာကရဏံ. ပူရတိ+နေနာတိ ပူရဏံ. ဒီယတေ+နေနာတိ ဒါနံ. ပမီယတေ+နေနာတိ ပမာဏံ. ဝုစ္စတေ+နေနာတိ ဝစနံ. ပနုဒတိ ပနုဇ္ဇတေ+နေနာတိ ဝါ ပနုဒနံ. သူဒ=ပဂရဏေ၊ သူဒတိ သုဇ္ဇတေ+နေနာတိ ဝါ သူဒနော. သုဏာတိ သုယတေ+နေနေတိ ဝါ သဝနံ. လုယတိ လုယတေ+နေနေတိ ဝါ လဝနံ. ဧဝံ နယနံ. ပုနာတိ ပုယတေ+နေနေတိ ဝါ ပဝနော. သမေတီတိ သမဏော သမနံ ဝါ. တထာ ဘာဝေတိ ဘာဝီယတိ ဧတာယာတိ ဝါ ဘာဝနံ. ဧဝံ ပါစနံ ပါစာပနံ ဣစ္စာဒိ. ‘‘အန+သဏသွာ ပရီဟိ ဠော’’တိ ဠော၊ အာဠာဟနံ.
အဓိကရဏေ-တိဋ္ဌတိ အသိန္တိ ဌာနံ. ဧဝံ သယနံ၊ သေနံ ဝါ အာသနံ. အဓိကရီယတိ ဧတ္ထာတိ အဓိကရဏံ.
သမ္ပဒါနာပါဒါနေသု-သမ္မာ ပဒီယတေ ယဿ တံ သမ္ပဒါနံ. အပေစ္စ ဧတသ္မာ အာဒဒါတီတိ အပါဒါနံ. ဗဟုလာဓိကာရာ စလနာဒီဟိပိ သီလသာဓုဓမ္မေသုပိ အနော၊ စလတိ သီလေနာတိ စလနော ဧဝံ ဇလနော၊ ကောဓနော၊ ကောပနော. မဏ္ဍ=ဘုသနေ၊ မဏ္ဍေတိ သီလေနာတိ မဏ္ဍနော. ဧဝံ ဘူသနော. ‘‘အညာတြပီ’’တိ ဩကာရနိသေဓော.
၄၉. ဣတ္ထိယ+မ+ဏ+က္တိ+က+ယက+ယာ စ
ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဘာဝေ ကာရကေ စ ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ အနော စ ဗဟုလံ.
အ-ဇရ=ဝယောဟာနိယံ၊ ဇိရတိ ဇိရဏံ ဝါ ဇရာ. ‘‘ဣတ္ထိယ+မ+တွာ’’တိ အာပစ္စယော. ပဋိသမ္ဘိဇ္ဇတီတိ ပဋိသမ္ဘိဒါ. ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ. ဧဝံ သမ္ပဒါ၊ အာပဒါ. ဥပါဒီယတီတိ ဥပါဒါ. ဣက္ခ+စက္ခ=ဒဿနေ၊ ဥပဣက္ခတီတိ ဥပေက္ခာ. ‘‘ယုဝဏ္ဏာန+မေဩ လုတ္တာ’’တိ ဧကာရော. စိန္တနံ စိန္တာ. သိက္ခ=ဝိဇ္ဇောပါဒါနေ၊ သိက္ခနံ သိက္ခီယန္တီတိ ဝါ သိက္ခာ. ဧဝံ ဘိက္ခာ. ဣစ္ဆနံ ဣစ္ဆာ. ‘‘ဂမယမိ’’စ္စာဒိနာ စ္ဆငါဒေသော. ပုစ္ဆ=ပုစ္ဆနေ၊ ပုစ္ဆနံ ပုစ္ဆာ. မိဓ+မေဓ=သင်္ဂမေ၊ အပဌိတဓာတု၊ မေဓနံ မေဓာ. ဧဝံ ဂုဓ=ပရိဝေဌနေ၊ ဂေါဓနံ ဂေါဓာ. တိတိက္ခနံ တိတိက္ခာ. ဧဝံ ဝီမံသာ၊ ဇိဂုစ္ဆာ၊ ပိပါသာ၊ ပုတ္တိယာ. ဤဟနံ ဤဟာ.
ဏ-ကရဏံ ကာရာ၊ ‘‘အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ အာ ဟောတိ၊ ဧဝ+မုပရိပိ. ဟရဏံ ဟာရာ မုတ္တာဝလိ. တရဏံ တာရာ၊ ဓရဏံ ဓာရာ. အရဏံ အာရာ.
ယထာကထဉ္စိ သဒ္ဒမှိ၊ ရုဠှိယာ အတ္ထနိစ္ဆယော.
က္တိ-သမ္ဘုဝနံ သမ္ဘုတိ. ‘‘န တေ’’စ္စာဒိနာ န ဝုဒ္ဓိ. သဝနံ သုတိ. နယနံ နယတိ ဧတာယာတိ ဝါ နီတိ. မညတီတိ မတိ၊ ‘‘ဂမာဒိရာနံ လောပေါန္တဗျဉ္ဇနဿာ’’တိ ဂမာဒိတ္တာ နလောပေါ. ဂမနံ ဂန္တဗ္ဗာတိ ဝါ ဂတိ. ဥပဟနနံ ဥပဟတိ. ရမန္တိ ဧတာယ ရမနံ ဝါ ရတိ. တနနံ တတိ. နိယမနံ နိယတိ. ဘုဉ္ဇနံ ဘုတ္တိ. ယုဉ္ဇနံ ယုတ္တိ၊ ပရရူပံ. ဧဝံ သမာပဇ္ဇနံ သမာပဇ္ဇတေတိ သမာပတ္တိ. သမ္ပတ္တိ. ယဇ=ဒေဝပူဇာသင်္ဂတိကရဏဒါနေသု၊ ယဇနံ ဣဋ္ဌိ၊ ‘‘ယဇဿ ယဿ ဋိယီ’’တိ ဋိအာဒေသော၊ ‘‘ပုစ္ဆာဒိတော’’တိ တဿ ဌော၊ ပရရူပပဌမက္ခရာ စ. သာသနံ သိဋ္ဌိ၊ ‘‘သာသဿ သိသ ဝါ’’တိ သိသ၊ သာနန္တရဿ တဿ ဌော’’တိ ဌာဒေသော. ဘေဒနံ ဘိဇ္ဇတေတိ ဝါ ဘိတ္တိ. ဘဇ=သေဝါယံ၊ ဘဇနံ ဘတ္တိ. တန=ဝိတ္ထာရေ၊ တနောတီတိ တန္တိ၊ နဿ နိဂ္ဂဟီတာဒိ.
က-ဂုဟန္တီ ဧတ္ထာတိ ဂုဟာ၊ ဩကာရနိဝုတ္တိ. ရုဇတီတိ ရုဇာ. မောဒန္တိ ဧတာယာတိ မုဒါ နာမ မုဒိတာ.
ယက-ဝိဒ=ဉာဏေ၊ ဝိဒနံ ဝိဒန္တိ ဧတာယာတိ ဝါ ဝိဇ္ဇာ၊ ဒဿ ဇေ ပုဗ္ဗရူပံ. ယဇနံ ဣဇ္ဇာ၊ ဋိအာဒေသော.
ယ-သယန္တိ ဧတ္ထာတိ သေယျာ၊ ဒွိတ္တံ. အဇ=ဝဇ=ဂမနေ၊ သမဇနံ သမဇန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝါ သမဇ္ဇာ. ပပုဗ္ဗော၊ ပဗ္ဗဇနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ. တဝဂ္ဂဝရဏာ’’ဒိမှိ ‘‘စဝဂ္ဂဗယဉာ’’တိ ယောဂဝိဘာဂေန ဝဿ ဗေ ဒွိတ္တံ. ဦမှိ ပရိစရဏံ ပရိစရိယာ. ဇာဂရဏံ ဇာဂရိယာ.
အန-ပယောဇကေ ကာရိယဓာတုတော ကတ္တုံ ပယောဇနံ ကာရဏံ၊ ဧကာရနိသေဓော နဿ ဏော စ. ဧဝံ ဟရိတုံ ပယောဇနံ ဟာရဏံ. ဝိဒ=အနုဘဝေ၊ ဝိတ္တိ ဝေဒယတီတိ ဝါ ဝေဒနာ. ဝန္ဒ=အဘိဝါဒနထုတီသု၊ ဝန္ဒနံ ဝန္ဒနာ. ဥပါသနံ ဥပါသနာ. စိတ=သံစေတနာယံ၊ စေတယတီတိ စေတနာ. ဒေသိယတီတိ ဒေသနာ. ဘာဝိယတီတိ ဘာဝနာ.
၅၀. ဇာဟာဟိ နိ
ဇာ=ဝယောဟာနိမှိ၊ ဟာ=စာဂေ၊ ဣမေဟိ ဣတ္ထိယံ နိ ဟောတိ. ဇာနံ=ဝယပရိပါကော ဇာနိ. ဟာနံ ဟာနိ.
၅၁. ကရာ ရိရိယော
ကရတော ရိရိယော ဟောတိ+တ္ထိယံ. ရာနုဗန္ဓတ္တာ အရလောပေ ကရဏံ ကိရိယာ. ‘‘ကြိယာ’’တိ ‘‘တုံတာယေ’’စ္စာဒိမှိ ‘‘ကြိယာယံ’’တိ ယောဂဝိဘာဂါ ရိယရမှိ အရလောပေါ၊ ရိကာရော ကကာရေ+နုဗန္ဓော ဟောတိ.
၅၂. ဣ+ကိ+တီ သရူပေ
ဓာတုဿ သရူပေ+ဘိဓေယျေ ဧတေ ဟောန္တိ. ဝစဣစ္စ+ယံ ဓာတု ဧဝ ဝစိ. ဧဝံ ယုဓိ. ‘‘ကရောတိဿ ခေါ’’တိ ဝိကရဏဿ ဉာပိတတ္တာ ‘‘ကတ္တရိ လော’’တိ လော၊ ပစတိ. အကာရော ကကာရောတိ ဃဏန္တေန ကာရသဒ္ဒေန ဆဋ္ဌီသမာသော.
၅၃. သီလာ+ဘိက္ခညာ+ဝဿကေသု ဏီ
ကြိယတ္ထာ ဏီ ဟောတိ သီလာဒီသု. သံသ=ပသံသနေ၊ ပိယပုဗ္ဗော၊ ပိယံ ပသံသတိ သီလေနာတိ ပိယပသံသီ ရာဇာ. အထ ဝါ ပိယံ ပသံသတိ သီလေန ဝါ ဓမ္မေန ဝါ တသ္မိံ သာဓု ဝါတိ ပိယပသံသီ၊ ပိယပသံသနီ၊ ပိယပသံသိ ကုလံ၊ အာဝုဒ္ဓိမှိ တထာ သစ္စဝါဒီ၊ ဓမ္မဝါဒီ. သီဃယာယီတိ ‘‘အဿာ+ဏာပိမှီ ယုက’’ ဣတိ ယုက. ပါပကာရီ၊ မာလကာရီ ဣစ္စာဒိ. ဥဏှံ ဘုဉ္ဇတိ သီလေနာတိ ဥဏှဘောဇီ၊ ‘‘လဟုဿုပန္တဿာ’’တိ ဩကာရော.
အာဘိက္ခညေ-ပုနပ္ပုန ခီရံ ပိဝတီတိ ခီရပါယီ၊ ယုက. အဝဿံ ကရောတီတိ အဝဿကာရီ. ‘‘သျာဒိ သျာဒိနေ+ကတ္ထံ’’တိ သမာသေ ဝိဘတ္တိလောပေ စ ကတေ ‘‘လောပေါ’’တိ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ. သတန္ဒာယီတိ ဧတ္ထ ဗဟုလံဝိဓာနာ ဝိဘတ္တိအလောပေ အမာဒိသမာသပဋိသေဓေ စ ကတေ ဝဂ္ဂန္တံ.
အညသ္မိံ အတ္ထေပိ ‘‘ဏီ’’တိ ယောဂဝိဘာဂေန သိဒ္ဓံ. သာဓုကာရီ၊ ဗြဟ္မစာရီ၊ အဿဒ္ဓဘောဇီ. ပဏ္ဍိတံ အတ္တာနံ မညတီတိ ပဏ္ဍိတမာနီ၊ ဗဟုဿုတဓာရီ ဣစ္စာဒိ.
သာဓုကရဏံ သာဓုကာရော၊ သော အဿ အတ္ထီတိ သာဓုကာရီတိ ဃဏန္တာ ဤ.
၅၄. ထာဝရိ+တ္တရ ဘင်္ဂုရ ဘိဒုရ ဘာသုရ ဘဿရာ
ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ သီလေ ဂမျမာနေ. ဣမိနာ နိပါတနာ ဝရပစ္စယော စ ထာဿ ထော စ၊ တိဋ္ဌတိ သီလေနာတိ ထာဝရော. ဣ=အဇ္ဈေနဂတီသု၊ တ္တရပစ္စယော၊ ဂစ္ဆတိ သီလေနာတိ ဣတ္တရော. ဘဉ္ဇ=ဩမဒ္ဒနေ၊ ဘဇ္ဇတေ သယမေဝ ဘဇ္ဇတိ ဝါ အတ္တနာ အတ္တာနန္တိ ဘင်္ဂုရော၊ ကမ္မေ ကတ္တရိ ဝါ ဂုရပစ္စယော. ဘိဇ္ဇတေ သယမေဝ ဘိန္ဒတိ ဝါ အတ္တာနန္တိ ဘိဒူရော၊ ဧတ္ထ ကူရပစ္စယော၊ ကကာရော+နုဗန္ဓော. ပရဘဉ္ဇနဝိသယေသုပိ ဥဒါဟရဏေသု န ဟောတိ. တတ္ထာပိ ကေစိ ‘‘ဒေါသန္ဓကာရဘိဒူရော’’တိ ဣဒံ သန္ဓာယ ဣစ္ဆန္တိ. ဘာသတိ ဒိပ္ပတီတိ ဘာသုရော၊ ဥရပစ္စယော. သရပစ္စယေ ဘဿရော၊ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ ရဿော. (တေကာလိကပ္ပစ္စယာ).
၅၅. ကတ္တရိ ဘူတေ က္တဝန္တု+က္တာဝီ
ဘူတေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ က္တဝန္တု+က္တာဝီ ဟောန္တိ ကတ္တရိ. ဝိဇိနီတိ ဝိဇိတဝါ ဝိဇိတာဝီ၊ ကာနုဗန္ဓတ္တာ န ဝုဒ္ဓိ. ဂုဏဝန္တု ဒဏ္ဍိသမံ. ဟု=ဟဝနေ၊ အဂ္ဂိံ အဟဝီတိ ဟုတဝါ ဟုတာဝီ၊ ဟုတာဝိနီ ဟုတဝါနီ. ‘‘ဘူတေ’’တိ ယာဝ ‘‘အာဟာရတ္ထာ’’တိ အဓိကာရော.
၅၆. က္တော ဘာဝကမ္မေသုတိ
ဘာဝေ ကမ္မေ စ ဘူတေ က္တော ဟောတိ. အသနံ အာသိတံ ဘဝတာ၊ ဉိ. ကရီယိတ္ထာတိ ကတော ကဋော ဘဝတာ၊ ‘‘ဂမာဒိရာနံ’’ တျာဒိနာ ရလောပေါ. ဧဝ+မုပရိပိ.
၅၇. ကတ္တရိ စာ+ရမ္ဘေ
ကြိယာရမ္ဘေ ကတ္တရိက္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ၊ ပကရီတိ ပကတော ဘဝံ ကဋံ. ပကရီယိတ္ထာတိ ပကတော ကဋော ဘဝတာ. ပသုပီတိ ပသုတ္တော ဘဝံ. ပသုပီယိတ္ထာတိ ပသုတ္တံ ဘဝတာ၊ ပရရူပံ.
၅၈. ဌာ+သ ဝသ သိလိသ သီ ရုဟ ဇရ ဇနီဟိ
ဌာဒီဟိ ကတ္တရိ က္တော ဟောတိ ယထာပတ္တဉ္စ. ဥပဋ္ဌာသီတိ ဥပဋ္ဌီတော ဘဝံ ဂုရုံ. ဥပဋ္ဌီယိတ္ထာတိ ဥပဋ္ဌိတော ဂုရု ဘောတာ၊ ‘‘ဌာဿီ’’တိ ဌာဿ ဣ. ဧဝံ ဥပါသီတိ ဥပါသိတော. ဥပါသီယိတ္ထာတိ ဥပါသိတော. ‘‘ဉိ ဗျဉ္ဇနဿာ’’တိ ဉိ. အနုဝုသိ အနုဝုသီယိတ္ထာတိ ဝါ အနုဝုသီတော. ‘‘အဿူ’’တိ အဿ ဥကာရော. အာပုဗ္ဗော သိလိသ=အာလိင်္ဂနေ၊ အာသိလေသိ အာသိလေသီယိတ္ထာတိ ဝါ အာသိလိဋ္ဌော. ‘‘သာနန္တရဿ တဿ ဌော’’တိ ဌေ ပရရူပံ ပဌမက္ခရဉ္စ. အဓိသယိ အဓိသီယိတ္ထာတိ ဝါ အဓိသယိတော ခဋောပိကံ ဘဝံ၊ အဓိသယိတာ ခဋောပိကာ ဘောတာ. ဧဝံ အာရုဟိ အာရုဟီယိတ္ထာတိ ဝါ အာရုဠှော ရုက္ခံ ဘဝံ၊ အာရုဠှော ရုက္ခော ဘောတာ၊ ‘‘ရုဟာဒီဟိ ဟော ဠ စာ’’တိ တဿ ဟကာရော ပုဗ္ဗဟကာရဿ စ ဠော. အနုဇီရိ အနုဇီရီယိတ္ထာတိ ဝါ အနုဇိဏ္ဏော ဝသလိံ ဘဝံ၊ အနုဇိဏ္ဏာ ဝသလီ ဘောတာ၊ ‘‘တရာဒီဟိ ရိဏ္ဏော’’တိ က္တဿ ရိဏ္ဏာဒေသော ‘‘ရာနုဗန္ဓေ’’တျာဒိနာ အရဘာဂဿ လောပေါ စ. အနွဇာယိ အနွဇာယိတ္ထာတိ ဝါ အနုဇာတော မာဏဝကော မာဏဝိကံ၊ အနုဇာတာ မာဏဝိကာ မာဏဝကေန၊ ‘‘ဇနိဿာ’’တိ နဿ အာ.
၅၉. ဂမနတ္ထာ+ကမ္မကာ+ဓာရေ စ
ဂမနတ္ထတော အကမ္မကတော စ ကြိယတ္ထာ အာဓာရေ က္တော ဟောတိ ကတ္တရိ စ ယထာပတ္တဉ္စ. ယာ=ပါပုဏနေ၊ ယာတဝန္တော အသ္မိန္တိ ယာတံ ဌာနံ. ယာတဝန္တော ယာတာ၊ ယာနံ ယာတံ. ဧတ္ထ သန္တမ္ပိ ကမ္မံ အနိစ္ဆိတံ. ယာယိတာတိ ယာတော ပထော. ‘‘ယေ ဂတျတ္ထာ၊ တေ ဗုဒ္ဓျတ္ထာ. ယေ ဗုဒ္ဓျတ္ထာ၊ တေ ဂတျတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တထလက္ခဏံ ယာထာဝတော အာဂတော အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ တထာဂတော ဣတိပိ ဟောတိ. အာသိတဝန္တော အသ္မိန္တိ အာသိတံ. အာသိတဝန္တော အာသိတာ. အာသန+မာသိတံ.