၆. တျာဒိကဏ္ဍ

အထ တျာဒယော ကြိယာဝါစီဟိ ဓာတူဟိ ဝုစ္စန္တေ.

ကြိယံ အာစိက္ခတီတိ အာချာတန္တိ ကြိယာပဒဿ ပုဗ္ဗာစရိယသညာ. ကာလ+ကာရက+ပုရိသပရိဒီပကံ ကြိယာလက္ခဏံ တျာဒျန္တံ အလိင်္ဂဉ္စ၊ ဝုတ္တမ္ပိ စေ+တံ –

ယံ တိကာလံ တိပုရိသံ၊ ကြိယာဝါစီ တိကာရကံ၊

အတိလိင်္ဂံ ဒွိဝစနံ၊ တ+ဒါချာတန္တိ ဝုစ္စတိ.

၁၄. ကြိယတ္ထာ ဗဟုလံ –တိ

စ သဗ္ဗတ္ထ ဝတ္တတေ. ကြိယာ အတ္ထော ဧတဿာတိ ကြိယတ္ထော ဓာတု၊ သော စ ဒုဝိဓော သကမ္မကာ+ကမ္မကဝသေန. တတ္ထ ယသ္မိံ ကြိယတ္ထေ ကတ္တုဝါစိမှာ ကမ္မံ ဂဝေသီယတေ၊ သော သကမ္မကော. ဣတရော အကမ္မကော.

တတြ သကမ္မကာ ကမ္မာပေက္ခံ ကြိယံ ဝဒန္တိ၊ ယထာ ကဋံ ကရောတိ၊ ဂါမံ ဂစ္ဆတိ၊ ဩဒနံ ပစတိ. အကမ္မကာ ကမ္မနိရပေက္ခံ ကြိယံ ဝဒန္တိ၊ ယထာ အစ္ဆတိ သေတိ တိဋ္ဌတိ. ကြိယာတိ စ ဂမနပစနာဒိကော အသတ္တသမ္မတော ကတ္တရိ ကမ္မေ ဝါ ပတိဋ္ဌိတော ကာရကသမူဟသာဓိယော ပဒတ္ထော ဝုစ္စတိ. အပိ စ –

ကရဏံ ဘဝနံ စာပိ၊ ကရ+ဘူဟိ ကထီယတေ၊

တတော ကြိယာဒိဝါစတ္တံ၊ ပါကာဒီနံ ကထံ ဘဝေ.

ကရ+ဘူဓာတူဟိ ကရဏဉ္စ ဘဝနဉ္စ ဝုစ္စတိ၊ ပါက+ဂမနာဒီဟိ တေသံ ကြိယာဘဝနာနံ ဝါစ္စတ္တံ ကထံ ဘဝတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပုနပိ –

ပါကာဒီနဉှိ ဝါစ္စတ္တံ၊ ကရဘူသု န ယုဇ္ဇတိ၊

တံ ဗဟုတရဝါစ္စတ္တံ၊ ပါကာဒီသု န ယုဇ္ဇတိ.

တံ နာမ –

ကာရိယရူပါ ဟိ ဓာတွတ္ထာ၊ သတ္တာယုတ္တာ စ တေ+ခိလာ၊

တတော ကြိယာ စ ဘာဝေါ စ၊ သာမညံ တေသု ဂမျတေ.

၁. ဝတ္တမာနေတိ အန္တိ သိ ထ မိ မ တေ အန္တေ သေ ဝှေ ဧ မှေ.

ဝတ္တမာနေ အာရဒ္ဓါပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ တျာဒယော ဟောန္တိ. ကြိယာဓိကာရတ္တာ ‘‘ကြိယတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေသ+မနိယမေ –

၁၄. ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာန+မေကာနေကေသု တုမှာ+မှ+သေသေသု ဒွေ ဒွေ မဇ္ဈိမု+တ္တမ+ပဌမာ

ဧကာနေကေသု တုမှအမှသဒ္ဒဝစနီယေသု တဒညသဒ္ဒဝစနီယေသု စ ကာရကေသု ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကာနံ ပရစ္ဆက္ကာနဉ္စ မဇ္ဈိမု+တ္တမ+ပဌမာ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ. တတ္ထတိ အန္တီတိ ပဌမပုရိသော၊ အာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ. သိ ထ ဣတိ မဇ္ဈိမပုရိသော၊ မဇ္ဈေ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ. မိ မ ဣတိ ဥတ္တမပုရိသော. ဥတ္တမသဒ္ဒေါ+ယံ သဘာဝတော တိပဘုတီန+မန္တ+မာဟ. ပရစ္ဆက္ကေပိ တေ အန္တေတိအာဒိနာ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧဝံ သေသေသု ဘဝိဿတိအာဒီသု သတ္တသု ပစ္စယဝိဓာနသုတ္တေသုပိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ ဘူဝါဒီန+မဋ္ဌဂဏာနံ ဘူဝါဒိဂဏေသု ဘူ=သတ္တာယ+မိတိ ပဌမဓာတုတော ပရာ တျာဒယော ယောဇီယန္တေ. တတ္ထ ‘‘ဧကမှိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဧကဝစနံ’’တိ တျာဒီသု ပရဘူတေသု ကတ္တု+ကမ္မ+ဘာဝေသုယေဝ ကျဝိကရဏလဝိကရဏာ ဟောန္တီတိ ‘‘ကျော ဘာဝကမ္မေသွ+ပရောက္ခေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု’’ ‘‘ကတ္တရိ လော’’ ဣစ္စာဒိနာ တေသံ ဝိကရဏာနံ ဝိဓာနာ တျာဒယော ကတ္တု+ကမ္မ+ဘာဝေသွေဝ ဝိညာယန္တီတိ ကတ္တရိ တိမှိလော. ကေ တေ ဝိကရဏာ –

ပုဗ္ဗာပရဘာဂဋ္ဌာနာ၊ ဘိန္နဓာတုဝိဘတ္တိယော၊

နိဿာယ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ ဧတေ ဝိကရဏာ သိယုံ.

၅၊၈၂. ယုဝဏ္ဏာန+မေ၊ ဩ ပစ္စယေ

ဣဝဏ္ဏု+ဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္တာနံ ဧ+ဩ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပစ္စယေတိ ဦဿော+ကာရော.

၅၊၈၉. ဧဩန+မယ+ဝါ သရေ

သရေ ပရေ ဧဩန+မယဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဩဿ အဝါဒေသော. သော ပုရိသော သာဓု ဘဝတိ၊ သာ ဣတ္ထီ သာဓု ဘဝတိ၊ စိတ္တံ သာဓု ဘဝတိ.

ဥတ္တတ္တာ ကတ္တု အာချာတေ၊ တတိယာ န စ ကတ္တရိ၊

ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတေဝ၊ အတ္ထမတ္တံ အပေက္ခိယ.

သတိပိ ကြိယာယေကတ္တေ ကတ္တူနံ ဗဟုတ္တာ ‘‘ဗဟုမှိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဗဟုဝစနံ’’တိ အန္တိ.

၁၆၁. ကွစိ ဝိကရဏာနန္တိ

ဝိကရဏာနံ ကွစိ လောပေါ ဟောတီတိ လဝိကရဏဿ လောပေါ၊ သေသံ ပုရိမသဒိသံ. တေ ပုရိသာ ဘဝန္တိ. မဇ္ဈိမပုရိ- သေကဝစနံ သိ၊ တွံ ဘဝသိ. ဗဟုဝစနံ ထပစ္စယော၊ တုမှေ ဘဝထ. ဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ မိပစ္စယော.

၅၇. ဟိမိမေသွ+ဿ

အကာရဿ ဒီဃော ဟောတိ ဟိမိမေသု. အဟံ ဘဝါမိ. ဗဟုဝစနံ မပစ္စယော၊ မယံ ဘဝါမ. ဧဝံ ပရစ္ဆေက္ကေပိ-ဘဝတေ၊ ဘဝန္တေ. ဘဝသေ၊ ဘဝဝှေ. ဘဝေ၊ ဘဝမှေ. ကေစိ ဒီဃံ ကတွာ ပဌန္တိ၊ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ ဒီဃော၊ ဘဝါမှေ.

ဧတ္ထ စ –

လဇ္ဇာ သတ္တာ ဌိတိ ဇာဂရဏံ၊

ဝုဒ္ဓိ က္ခယ ဇီဝိတ မရဏံ၊

ကီဠာ ရုစိ ရောစတေ ဣတျေဝံ၊

ဝုတ္တာ အကမ္မကဓာတု သဗ္ဗေ.

–တိ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မံ ဒုတိယာ န.

ပစ=ပါကေ၊ အကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော၊ ဧဝ+မုပရိပိ. ပစ ဣတိ ဌိတေ လဝိကရဏံ၊ ဝိကရဏလောပါဒိ ပုရိမသမံ. သော ဩဒနံ ပစတိ၊ တေ ပစန္တိ. တွံ ပစသိ၊ တုမှေ ပစထ. အဟံ ပစာမိ၊ မယံ ပစာမ. ပရစ္ဆက္ကေ-ပစတေ၊ ပစန္တေ. ပစသေ၊ ပစဝှေ. ပစေ၊ ပစာမှေ.

၁၊၂၂. ဝိပ္ပဋိသေဓေ

ဝိပ္ပဋိသေဓနံ=အညမညပဋိသေဓနံ ဝိပ္ပဋိသေဓော. ပဌမမဇ္ဈိမပုရိသာနံ ဒွိန္နံ ဧကတ္ထ ပသင်္ဂေ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ထပစ္စယော. သော စ ပစတိ၊ တွဉ္စ ပစသိ၊ တုမှေ ပစထ. တုလျဗလဝိရောဓိနော ဟိ ဝိပ္ပဋိသေဓာ ပဌမမဇ္ဈိမဥတ္တမပုရိသာနံ တိဏ္ဏံ ဧကတ္ထ ပသင်္ဂေ ဥတ္တမပုရိသဗဟုဝစနံ ဟောတိ၊ သော စ ပစတိ၊ တွဉ္စ ပစသိ၊ အဟဉ္စ ပစာမိ မယံ ပစာမာတိ ဘဝတိ.

အမ+ဂမ=ဂမနေ –

၅၊၁၇၃. ဂမ ယမိ+သာ+သ ဒိသာနံ ဝါ စ္ဆင

ဧတေသံ ဓာတူနံ စ္ဆင ဝါ ဟောတိ န္တ+မာန+တျာဒီသု. သော ဂါမံ ဂစ္ဆတိ. အန္တိ –

၇၄. ဂရုပုဗ္ဗာ ရဿာ ရေ+န္တေန္တီနံ

ဂရုပုဗ္ဗသ္မာ ရဿာ န္တေ+န္တီနံ ရေ ဝါ ဟောတိ.

အက္ခရနိယမော ဆန္ဒံ၊

ဂရုလဟုနိယမော ဘဝေ ဝုတ္တိ၊

ဒီဃော သံယောဂါဒိပုဗ္ဗော၊

ရဿော ဂရု လဟု တု ရဿော.

ဂစ္ဆရေ ဂစ္ဆန္တိ. တွံ ဂစ္ဆသိ၊ တုမှေ ဂစ္ဆထ. အဟံ ဂစ္ဆာမိ၊ မယံ ဂစ္ဆာမ. စ္ဆာဒေသာဘာဝပက္ခေ ‘‘ဦ လဿေ’’တိ ဧကာရေ ဂမေတိ. ပရလောပေ ဂမေန္တိ. ဂမေသိ၊ ဂမေထ. ဂမေမိ၊ ဂမေမ. ပရစ္ဆက္ကေပိ သော ဂစ္ဆတေ၊ ဂစ္ဆရေ ဂစ္ဆန္တေ. ဂစ္ဆသေ၊ ဂစ္ဆဝှေ. ဂစ္ဆေ၊ ဂစ္ဆာမှေ.

ပုရေ အဓမ္မော ဒိဗ္ဗတိ၊ ပုရာ မရာမီတိ စ တံသမီပေ တဗ္ဗောဟာရူပစာရေန ဝတ္တမာနဝစနံ. ဝုတ္တဉှိ –

အာရဒ္ဓါ+နိဋ္ဌိတံ ကိစ္စံ၊ ဝတ္တမာနန္တိ ဝုစ္စတိ၊

ဝတ္တမာနသမီပဉ္စ၊ ဝတ္တမာနန္တိ ဝုစ္စတိ.

ကိမိဝ တေ –

ဂင်္ဂါစ တံသမီပဉ္စ၊ ယတော ဂင်္ဂါတိ ဉာယတေ၊

ဂင်္ဂါယံ ပါတု+မာဂစ္ဆ၊ ဃောသော ဂင်္ဂါယ+မိတျပိ.

မုချာ+မုချတ္ထဘေဒေန၊ ဝတ္တမာနံ တတော ဒွိဓာ၊

မုချဉှိ ရုဠှိ+မာပန္နံ၊ တ+ဒါရောပါ အမုချတာတိ.

ပုရေ+ပုရာသဒ္ဒေဟိ ဝါ အနာဂတတာ ဂမျတေ၊ တဒါ တဿ ဝတ္တမာနတ္တာ. ကာလဗျတ္တယော ဝါ ဧသော၊ ဘဝန္တျေဝ ဟိ ကာလန္တရေပိ တျာဒယော ဗာဟုလကာ ‘‘သန္တေသု ပရိဂူဟာမိ’’ ‘‘ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ၊ သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿ’’ ‘‘အတိဝေလံ နမဿိဿံ’’တိ. ‘‘ကုတော နု တွံ အာဂစ္ဆသိ၊ ရာဇဂဟတော အာဂစ္ဆာမီ’’တိအာဒီသု ပန ပစ္စုပ္ပန္နသမီပေ ဝတ္တမာနဝစနံ.

၅၊၁၇၅. ဂမ ဝဒ ဒါနံ ဃမ္မ ဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇာ

ဂမာဒီနံ ဃမ္မာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တ+မာန+တျာဒီသု. ဃမ္မတိ၊ ဃမ္မန္တိ ဣစ္စာဒိ.

ကမ္မေ –

ဥပသဂ္ဂဝသာ ကောစိ၊ အကမ္မောပိ သကမ္မကော၊

ယထာ+ဘိဘူယတေ ရာဂေါ၊ တာပသေန မဟိဒ္ဓိနာတိ –

ဝုတ္တတ္တာ အကမ္မကတော ကမ္မနိ အနုပုဗ္ဗာ ဘူဓာတုတော တျာဒယော ဟောန္တိ.

၅၊၁၇. ကျော ဘာဝကမ္မေသွ+ပရောက္ခေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု

ဘာဝကမ္မဝိဟိတေသု ပရောက္ခာဝဇ္ဇိတေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု ပရေသု ကျော ဟောတိ ကြိယတ္ထာ. ကကာရော+နုဗန္ဓကာရိယတ္ထော. ‘‘န တေ ကာနုဗန္ဓ+နာဂမေသူ’’တိ ပဋိသေဓာ ဩကာရာဘာဝေါ. အနုဘူယတိ သုခံ ဒေဝဒတ္တေန.

ဧတ္ထ စ –

အာချာတေန အဝုတ္တတ္တာ၊ ကတ္တုတော တတိယာ န တု၊

ဒုတိယာ ဟောတိ ကမ္မဿ၊ ဝုတ္တတ္တာ ပဌမာပိ+ဓ.

အနုဘူယန္တိ သမ္ပတ္တိယော တယာ. အနုဘူယသိ တွံ ဒေဝဒတ္တေန. အနုဘူယထ တုမှေ. အဟံ အနုဘူယာမိ၊ တယာ မယံ အနုဘူယာမ. ဒွိတ္တေ အနုဘုယျတိ+စ္စာဒိ. ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ.

ဘာဝေ အဒဗ္ဗဝုတ္တိနော ဘာဝဿ ဧကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ. တဉ္စ ပဌမပုရိသေကဝစနေယေဝ သမ္ဘဝတိ၊ နေဝ+ညံ၊ ဗဟုလံဝိဓာနာ. ဘူယတိ ဘူယတေ ဒေဝဒတ္တေန၊ သမ္ပတိ ဘဝနန္တျတ္ထော.

ပစဓာတုတော ကမ္မေ ကျော.

၃၇. ကျဿတိ

ကြိယတ္ထာ ကျဿ ဤဉ ဝါ ဟောတိ. ဉော အာဒျာဝယဝတ္ထော. ဒေဝဒတ္တေန ဩဒနော ပစီယတိ ပစ္စတိ၊ ရေအာဒေသေ ဩဒနာ ပစီယရေ ပစီယန္တိ၊ ပစ္စရေ ပစ္စန္တိ. စဝဂ္ဂပုဗ္ဗရူပါနိ. တွံ ပစီယသိ ပစ္စသိ၊ တုမှေ ပစီယထ ပစ္စထ. အဟံ ပစီယာမိ ပစ္စာမိ၊ မယံ ပစီယာမ ပစ္စာမ. ပရစ္ဆက္ကေ ဒေဝဒတ္တေန ဩဒနော ပစီယတေ ဣစ္စာဒိ.

ဂမိတော ကမ္မေ စ္ဆင စ ဤဉအာဂမေ စ ကတေ တေန ဂါမော ဂစ္ဆီယတိ၊ ဂါမာ ဂစ္ဆီယန္တိ. ဂစ္ဆီယသိ၊ ဂစ္ဆီယထ. ဂစ္ဆီယာမိ၊ ဂစ္ဆီယာမ. ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ. ဂမီယတိ ဂမ္မတိ၊ ဂမီယန္တိ ဂမ္မန္တိ. ဂမီယသိ ဂမ္မသိ၊ ဂမီယထ ဂမ္မထ၊ ဂမီယာမိ ဂမ္မာမိ၊ ဂမီယာမ ဂမ္မာမ ပရစ္ဆက္ကေပိ ဧဝံ. တထာ ဃမ္မီယတိ၊ ဃမ္မီယန္တိ ဣစ္စာဒိ.

ကြိယတ္ထာ ကတ္တရိ တျာဒိ၊ ကမ္မသ္မိဉ္စ သကမ္မကာ၊

ဘာဝေ ဝါ+ကမ္မကာ ကမ္မာ+ဝစနိစ္ဆာယ မညတေ.

တထာ ဟိ ဝိဇ္ဇမာနဿာပိ ကမ္မာဿ အဝစနိစ္ဆာယံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ –

သတောပိ န ဝိဝက္ခာ+ဿ၊ အသတောပိ စ သာ ဘဝေ၊

တံ ယထာ+နုဒရာ ကညာ၊ ဝဉ္ဈာဝဒ္ဓိတကော ယထာ.

ဝိဝက္ခာ လောကိကာ ဧသာ၊ အသကျ+မတိဝတ္တိတုံ၊

ကထ+မေသ ဝိပရိယာသော၊ လောကော ဧဝါ+နယုဇ္ဇတေ.

(ဝတ္တမာနပစ္စယနယော).

၂. ဘဝိဿတိ ဿတိ ဿန္တိ ဿတိ ဿထ ဿာမိ ဿာမ ဿတေ ဿန္တေ ဿသေ ဿဝှေ ဿံ ဿာမှေ

ဘဝိဿတိ=အနာရဒ္ဓေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ.

၃၅. အ+ဤ+ဿာဒီနံ ဗျဉ္ဇနဿိဉ

ကြိယတ္ထာ ပရေသံ အအာဒီနံ ဤအာဒီနံ ဿာဒီနဉ္စ ဗျဉ္ဇနဿိ+ဉ ဟောတိ ဝိဘာသာ. ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ+ယံ. ဿေတိ ဿာဒီနံ ဿတိအာဒီနဉ္စာဝယဝေါ ဂဟိတော၊ ‘‘ဦဗျဉ္ဇနဿာ’’တိ သိဒ္ဓေပိ တျာဒီသု ဧတေသမေဝါတိ နိယမတ္ထော+ယ+မာရမ္ဘော. လဿာကာရလောပေ ဩ+အဝါဒေသေ ဘဝိဿတိ၊ ဘဝိဿန္တိ. ဘဝိဿသိ၊ ဘဝိဿထ. ဘဝိဿာမိ၊ ဘဝိဿာမ. ဘဝိဿတေ၊ ဘဝိဿန္တေ. ဘဝိဿသေ၊ ဘဝိဿဝှေ. ဘဝိဿံ၊ ဘဝိဿာမှေ.

ကမ္မေ –

၄၉. ကျဿ ဿေ

ကျဿ ဝါ လောပေါ ဟောတိ ဿေ. သုခံ တယာ အနုဘဝိဿတိ၊ အနုဘဝိဿန္တိ. အနုဘဝိဿသိ၊ အနုဘဝိဿထ. အနုဘဝိဿာမိ၊ အနုဘဝိဿာမ. အညတြ အနုဘူယိဿတိ၊ အနုဘူယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ. ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ. ဘာဝေ-ဘူယိဿတိ ဘူယိဿတေ.

ကတ္တရိ-ပစိဿတိ၊ ပစိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ. ကမ္မေ-ပစိဿတိ ဩဒနော ဒေဝဒတ္တေန၊ ပစီယိဿတိ၊ ပစ္စိဿတိ. ပစ္စိဿန္တိ ဩဒနာ ပစီယိဿန္တိ၊ ပစီယိဿရေ၊ ပစ္စိဿရေ၊ ပစ္စိဿန္တိ.

ဂမိတော ကတ္တရိ-သော ဂစ္ဆိဿတိ၊ တေ ဂစ္ဆိဿန္တိ. တွံ ဂစ္ဆိဿသိ၊ တုမှေ ဂစ္ဆိဿထ. အဟံ ဂစ္ဆိဿာမိ၊ မယံ ဂစ္ဆိဿာမ. ဂစ္ဆိဿတေ၊ ဂစ္ဆိဿန္တေ. ဂစ္ဆိဿသေ၊ ဂစ္ဆိဿဝှေ. ဂစ္ဆိဿံ၊ ဂစ္ဆိဿာမှေ. သဂ္ဂံ ဂမိဿတိ၊ ဂမိဿန္တိ. ဂမိဿသိ၊ ဂမိဿထ. ဂမိဿာမိ၊ ဂမိဿာမ ဣစ္စာဒိ. ကမ္မေ-ဂစ္ဆိယိဿတိ၊ ဂစ္ဆိယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ. ကျလောပေ ဂမိဿတိ၊ ဂမိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ. တထာ ဃမ္မိဿတိ ဃမ္မီယိဿတိ၊ ဃမ္မိဿန္တိ၊ ဃမ္မီယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ.

၃. နာမေ ဂရဟာဝိမှယေသု

နာမသဒ္ဒေ နိပါတေ သတိ ဂရဟာယံ ဝိမှယေ စ ဂမျမာနေ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ. ဣမေ ဟိ နာမ ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ. ဧတ္ထ ‘‘ဇျာဒီဟိ က္နာ’’တိ က္နာဝိကရဏေ ‘‘ဉာဿနေ ဇာ’’တိ ဇာဒေသော. န ဟိ နာမ ဘိက္ခဝေ တဿ မောဃပုရိသဿ ပါဏေသု အနုဒ္ဒယာ ဘဝိဿတိ. ကထဉှိ နာမ သော ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသော သဗ္ဗမတ္တိကာမယံ ကုဋိကံ ကရိဿတိ. ဝိမှယေ-အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော၊ သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တိ၊ ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ဒက္ခိတိ၊ န ပန သဒ္ဒံ သောဿတိ. အစ္ဆရိယံ အန္ဓော နာမ ပဗ္ဗတ+မာရောဟိဿတိ၊ ဗဓိရော နာမ သဒ္ဒံ သောဿတိ. (ဘဝိဿန္တိပစ္စယနယော).

၄. ဘူတေ ဤ ဥံ ဩ တ္ထ ဣံ မှာ အာ ဦ သေ ဝှံ အ မှေ

ဘူတေ ပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဤအာဒယော ဟောန္တိ. ဘူတာနဇ္ဇတနေ ဥပရိ ဝက္ခမာနတ္တာ ဣမေ ဤအာဒယော ဘူတဇ္ဇတနေ. ‘‘သုဝေါ အဟောသိ အာနန္ဒော’’တိအာဒီသု ဘူတသာမညေဝ ဘဝန္တိ.

အဟဿု+ဘယတော အဍ္ဎ-ရတ္တံ ဝါ တဒုပဍ္ဎတံ၊

အန္တောကတွာန ဝိညေယျော၊ အဟော အဇ္ဇတနော ဣတိ၊

တဒညော ပန ယော ကာလော၊ သော+နဇ္ဇတနသညိတော.

ဣတိ ပဌမပုရိသေကဝစနံ ဤ၊

၁၅. အာ+ဤ+ဿာဒီသွ+ဉ ဝါ

အာအာဒေါ ဤအာဒေါ ဿာဒေါ စ ကြိယတ္ထဿ ဝါ အဉ ဟောတီတိ ဓာတုတော ပုဗ္ဗံ အဉ. ‘‘ကတ္တရိ လော’’တိ လော၊ ဧကာရ+အဝါဒေသာ စ.

၃၈. ဧယျာထ+ဿေ+အ+အာ+ဤ+ထာနံ ဩ+အ+အံ+တ္ထ+တ္ထော+ဝှေါက

ဧယျာထာဒီနံ ဩအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဤဿတ္ထော၊ အဘဝိတ္ထော၊ ဘဝိတ္ထော၊ အဘဝတ္ထော၊ ဘဝတ္ထော. ‘‘အာ ဤ ဦ မှာ ဿာ ဿမှာနံ ဝါ’’တိ ဤဿ ရဿတ္တံ. သော အဘဝိ ဘဝိ၊ အဘဝီ ဘဝီ.

၃၉. ဥံဿိံ+သွံ+သု

တိဥံဿ ဣံသု+အံသု ဝါ ဟောန္တိ. အဘဝိံသု ဘဝိံသု၊ အဘဝံသု ဘဝံသု၊ အဘဝုံ ဘဝုံ.

၄၂. ဩဿ အ+ဣ+တ္ထ+တ္ထော

ဩဿ အအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ. အဘဝ ဘဝ၊ အဘဝိ ဘဝိ၊ ဣဉာဂမေ အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ၊ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ၊ အဘဝိတ္ထော ဘဝိတ္ထော၊ အဘဝတ္ထော ဘဝတ္ထော.

၄၃. သိ

ဩဿ သိ ဝါ ဟောတိ. အဘဝိသိ ဘဝိသိ၊ အဘဝသိ ဘဝသိ. အဘဝေါ ဘဝေါ.

၄၅. မှာတ္ထာန+မုဉ

ဧသံ ဥဉ ဝါ ဟောတိ. ဤအာဒိသမ္ဗန္ဓီနမေဝ ဂဟဏံ. အဘဝုတ္ထ ဘဝုတ္ထ.

၄၆. ဣံဿ စ သိဉ

ဣံဿ စ သိဉ ဝါ ဟောတိ မှာတ္ထာနဉ္စ ဗဟုလံ. ဣကာရညကာရာ ဥစ္စာရဏအာဒျာဝယဝတ္ထာ. အဘဝသိတ္ထ ဘဝသိတ္ထ၊ အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ၊ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ၊ အဘဝိသိံ ဘဝိသိံ၊ အဘဝသိံ ဘဝသိံ၊ အဘဝိံ ဘဝိံ. ဥဉာဂမေ အာဿ ရဿော. အဘဝုမှ ဘဝုမှ အဘဝုမှာ ဘဝုမှာ. သိဉာဂမေ အဘဝသိမှ ဘဝသိမှ အဘဝသိမှာ ဘဝသိမှာ အဘဝိမှ ဘဝိမှ အဘဝိမှာ ဘဝိမှာ အဘဝမှ ဘဝမှ အဘဝမှာ ဘဝမှာ. ပရစ္ဆက္ကေ – ‘‘ဧယျာထာ’’ဒိနာ တ္ထေ အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ. ရဿေ အဘဝထ ဘဝထ၊ အဘဝါ ဘဝါ၊ အဘဝု ဘဝု. အဘဝိသေ ဘဝိသေ၊ အဘဝသေ ဘဝသေ၊ အဘဝိဝှံ ဘဝိဝှံ အဘဝဝှံ ဘဝဝှံ၊ အဿ အ+မာဒေသေ အဘဝံ ဘဝံ အဘဝ ဘဝ၊ အဘဝိမှေ ဘဝိမှေ အဘဝမှေ ဘဝမှေ. ကမ္မေ သုခံ တယာ အနုဘူယိတ္ထော အနွဘူယတ္ထော အနုဘူယတ္ထော အနွဘူသိ အနုဘူသီ အနွဘူယီ အနုဘူယီ၊ အနွဘူယိံသု အနုဘူယိံသု အနွဘူယံသု အနုဘူယံသု အနွဘူယုံ အနုဘူယုံ ဣစ္စာဒိ. ဘာဝေ-တေန အဘူယိတ္ထော ဘူယိတ္ထော အဘူယတ္ထော ဘူယတ္ထော အဘူယိ ဘူယိ အဘူယီ ဘူယီ. တေန အဘူယတ္ထ ဘူယတ္ထ အဘူယ ဘူယ အဘူယာ ဘူယာ.

သော အပစိတ္ထော ပစိတ္ထော ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ. ကမ္မေ-အပစီယိတ္ထော ပစီယိတ္ထော အပစီယတ္ထော ပစီယတ္ထော. စဝဂ္ဂပုဗ္ဗ- ရူပေ အပစ္စိတ္ထော ပစ္စိတ္ထော အပစ္စတ္ထော ပစ္စတ္ထော အပစီယိ ပစီယိ အပစီယီ ပစီယီ အပစ္စိ ပစ္စိ အပစ္စီ ပစ္စီ၊ အပစီယိံသု ပစီယိံသု အပစိံသု ပစိံသု အပစီယံသု ပစီယံသု အပစ္စံသု ပစ္စံသု အပစီယုံ ပစီယုံ အပစ္စုံ ပစ္စုံ ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ၊ ပုဗ္ဗရူပေါဝ ဝိသေသော.

သော ဂါမံ အဂစ္ဆိတ္ထော ဂစ္ဆိတ္ထော ဣစ္စာဒိ ပုရိမသမံ.

၃၀. ဍံသဿ စ ဉ္ဆင

ဍံသဿ စ ဂမိဿ စ ဉ္ဆင ဝါ ဟောတိ အာ+ဤအာဒီသု. အဂဉ္ဆိတ္ထော ဂဉ္ဆိတ္ထော အဂဉ္ဆတ္ထော ဂဉ္ဆတ္ထော အဂဉ္ဆိ ဂဉ္ဆိ အဂဉ္ဆီ ဂဉ္ဆီ ဣစ္စာဒိ.

၂၉. ဂမိဿာ

အာအာဒေါ ဤအာဒေါ စ ဂမိဿ အာ ဟောတိ ဝါ. သော အဂါ အဂမိ ဂမိ အဂမိတ္ထော ဂမိတ္ထော အဂမတ္ထော ဂမတ္ထော. ဤပစ္စယေ လဿာကာရဿ ‘‘ဟိမိမေသွ+ဿာ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘အဿာ’’တိ ယောဂဝိဘာဂါ ဒီဃေ ‘‘ဒီဃာ ဤဿာ’’တိ ဤဿ သိအာဒေသော၊ အဂမာသိ အဂမိ ဂမိ အဂမီ ဂမီ၊ အဂမိံသု ဂမိံသု အဂမံသု ဂမံသု အဂမုံ ဂမုံ. ဩဿ အအာဒေသေ အဇ္ဈဂုံ. တွံ အဇ္ဈဂါ ပရဿ လောပေါ. တုမှေ အဇ္ဈဂုတ္ထ. အဟံ အဇ္ဈဂံ၊ မယံ အဇ္ဈဂမှ. ပရစ္ဆက္ကေ – ‘‘ဧယျာထာ’’ဒိနာ တ္ထေ သော အဂစ္ဆိတ္ထ ဂစ္ဆိတ္ထ အဂဉ္ဆိတ္ထ ဂဉ္ဆိတ္ထ အဂမိတ္ထ ဂမိတ္ထ အဂမ ဂမ အဂမာ ဂမာ. တေ အဂမူ ဂမူ၊ ဩဿ အာအာဒေသေ အဇ္ဈဂုံ. တွံ အဂမိသေ ဂမိသေ. တုမှေ အဂမိဝှံ. ‘‘ဧယျာထာ’’ ဒိနာ အ+မာဒေသေ အဟံ အဂမံ ဂမံ အဇ္ဈဂံ. မယံ အဂမိမှေ ဂမိမှေ. ကမ္မေအဂစ္ဆီယိ အဂမီယိ၊ အဂစ္ဆိယုံ အဂမိယုံ ဣစ္စာဒိ. တထာ အဃမ္မီ ဃမ္မီ ဣစ္စာဒိ.

၁၃. မာယောဂေ ဤ+အာအာဒီ

မာယောဂေ သတိ ဤအာဒယော အာအာဒယော စ ဝါ ဟောန္တိ. သကကာလတော ကာလန္တရေပိ ပစ္စယဝိဓာနတ္ထော+ယံ. မာ ဘဝံ အဘဝိတ္ထော ဣစ္စာဒိ. ဝါဝိဓာနာဿတျာဒိ+ဧယျာဒိ+တွာဒယောပိ ဟောန္တိ၊ မာ ဘဝံ ဘဝိဿတိ၊ မာ ဘဝံ ဘဝေယျ၊ မာ ဘဝံ ဘဝတု ဣစ္စာဒိ. (ဤအာဒိပစ္စယနယော).

၅. အနဇ္ဇတနေ အာ ဦဩ တ္ထ အ မှာ တ္ထ တ္ထုံ သေ ဝှံ ဣံ မှသေ

အဝိဇ္ဇမာနဇ္ဇတနေ ဘူတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အာအာဒယော ဟောန္တိ ဝါ. ‘‘ဧယျာထာ’’ဒိနာ တ္ထေ ‘‘အာ ဤ ဦ မှာ’’ ဣစ္စာဒိနာ ရဿေ စ သော အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ အဘဝ ဘဝ အဘဝါ ဘဝါ၊ တေ အဘဝု ဘဝု အဘဝူ ဘဝူ. ဩ၊ ‘‘ဩဿာ’’တိအာဒိနာ အအာဒယော၊ အဘဝ ဘဝ အဘဝိ ဘဝိ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ အဘဝတ္ထော ဘဝတ္ထော၊ သိအာဒေသေ အဘဝသိ ဘဝသိ အဘဝေါ ဘဝေါ. တုမှေ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ. အဟံ အဘဝံ ဘဝံ အဘဝ ဘဝ၊ မယံ အဘဝမှ ဘဝမှ အဘဝမှာ ဘဝမှာ. သော အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ. တေ အဘဝတ္ထုံ ဘဝတ္ထုံ. တွံ အဘဝသေ ဘဝသေ. တုမှေ အဘဝဝှံ ဘဝဝှံ. ‘‘ဣဿ စ သိဉ’’တိ သိံ၊ အဟံ အဘဝသိံ ဘဝသိံ အဘဝိံ ဘဝိံ. မယံ အဘဝမှသေ ဘဝမှသေ. ကမ္မေ-တ္ထေ သုခံ တယာ အနုဘူယိတ္ထ၊ ဣဉာဂမာဘာဝေ အနုဘူယတ္ထ ဣစ္စာဒိ. ဘာဝေ-အဘူယတ္ထ ဘူယတ္ထ ဣစ္စာဒိ.

သော ဩဒနံ အပစတ္ထ ပစတ္ထ ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ. ကမ္မေ-အပစီယတ္ထ ပစီယတ္ထ အပစ္စတ္ထ ပစ္စတ္ထ အပစီယ ပစီယ အပစီယာ ပစီယာ အပစ္စ ပစ္စ အပစ္စာ ပစ္စာ. အပစီယု ပစီယု အပစီယူ ပစီယူ အပစ္စု ပစ္စု အပစ္စူ ပစ္စူ ဣစ္စာဒိ. ‘‘မာယောဂေ ဤ+အာအာဒီ’’တိ မာယောဂေပိ အာအာဒယော၊ မာ ဘဝံ အပစ္စတ္ထ ဣစ္စာဒိ.

တထာ အဂစ္ဆတ္ထ ဂစ္ဆတ္ထ ဣစ္စာဒိ ပုရိမသမံ. တထာ အဂမတ္ထ ဂမတ္ထ ဣစ္စာဒိပိ အဃမ္မတ္ထ ဃမ္မတ္ထ ဣစ္စာဒိပိ. (အနဇ္ဇတနပစ္စယနယော).

၆. ပရောက္ခေ အ ဥ ဧ တ္ထ အ မှ တ္ထ ရေ တ္ထော ဝှေါ ဣ မှေ

အပစ္စက္ခေ ဘူတာနဇ္ဇတနေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ. အက္ခာနံ=ဣန္ဒြိယာနံ ပရံ ပရောက္ခံ. တသ္မိံ. ‘‘အပရောက္ခေသူ’’တိ ဝစနာ ကျ+လာဒိဝိကရဏာ န ဟောန္တိ.

၅၊၇၁. ပရောက္ခာယဉ္စ

ပရောက္ခာယံ ပဌမ+မေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ. ‘‘ဘူဿ ဝုက’’ ဣတိအာဒီသု ဝုက၊ ဘူဝ ဘူဝ ဣတိ ဒွိတ္တေ –

၅၊၇၅. လောပေါ+နာဒိဗျဉ္ဇနဿ

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ အာဒိတော+ညဿ ဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ.

၁၈. ပုဗ္ဗဿ အ

အအာဒီသု ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဘူဿ အ ဟောတိ.

၅၊၇၈. စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ

ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဗကာရေ သော ဗဘူဝ ကိရ၊ တေ ဗဘုဝု ကိရ. တွံ ဗဘုဝေ ကိရ၊ ဣဉ တုမှေ ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ. အဟံ ဗဘုဝ ကိရ၊ မယံ ဗဘုဝိမှ ကိရ. သော ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ၊ တေ ဗဘုဝိရေ ကိရ. တွံ ဗဘုဝိတ္ထော ကိရ၊ တုမှေ ဗဘုဝိဝှေါ ကိရ. အဟံ ဗဘုဝိ ကိရ၊ မယံ ဗဘုဝိမှေ ကိရ. ကမ္မေ-အနုပဘုဝ ကိရ ဣစ္စာဒိ. ဘာဝေဗဘုဝ ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ.

ပပစ၊ ပပစု. ပပစေ၊ ဣဉာဂမေ ပပစိတ္ထ. အညတြ ‘‘သံယောဂါဒိလောပေါ’’တိ လောပေါ၊ ပပစိတ္ထ. ပပစ၊ ပပစိမှ. ပပစိတ္ထ၊ ပပစိရေ. ပပစိတ္ထော ပပစိထော၊ ပပစိဝှေါ. ပပစိ၊ ပပစိမှေ. ဧဝံ ကမ္မေ.

အအာဒိပစ္စယေ ဒွိဘာဝေ အနာဒိဗျဉ္ဇနလောပေ ပုဗ္ဗဿ ‘‘ကဝဂ္ဂဟာနံ စဝဂ္ဂဇာ’’တိ စဝဂ္ဂဇကာရေ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ ဒီဃေ စ ကတေ သော ဂါမံ ဇဂါမ ကိရ၊ ဇဂမု. ဇဂမေ၊ ဇဂမိတ္ထ. ဇဂမ၊ ဇဂမိမှ. ဇဂမိတ္ထ၊ ဇဂမိရေ. ဇဂမိတ္ထော၊ ဇဂမိဝှေါ. ဇဂမိ၊ ဇဂမိမှေ. ဧဝံ ကမ္မေ.

မူဠှဝိက္ခိတ္တဗျာသတ္တစိတ္တေန အတ္တနာပိ ကြိယာ ကတာ အဘိနိဗ္ဗတ္တိကာလေ+နုပလဒ္ဓါသမာနာ ဖလေနာ+နုမီယမာနာ ပရောက္ခာဝ ဝတ္ထုတော. တေန ဥတ္တမဝိသယေပိ ပယောဂသမ္ဘဝေါ. (ပရောက္ခာပစ္စယနယော).

၇. ယျောဒေါ ဝါ+တိပတ္တိယံ ဿာ ဿံသု ဿေ ဿထ ဿံ ဿမှာ ဿထ ဿိံသုဿသေဿဝှေဿိံ ဿာမှသေ.

ဧယျာဒေါ ဝိသယေ ကြိယာတိပတ္တိယံ ဿာဒယော ဟောန္တိ. ဝိဓုရပစ္စယောပနိပါတတော ကာရဏဝေကလ္လတော ဝါ ကြိယာတိပတန+မနိပ္ဖတ္တိ ကြိယာတိပတ္တိ. ဧတေ စ ဿာဒယော သာမတ္ထိယာ အတီတာနာဂတေသွေဝ ဟောန္တိ၊ န ဝတ္တမာနေ၊ တတြ ကြိယာတိပတျသမ္ဘဝါ. ဣဉာဂမေ ဿာဿ ဝါ ရဿေ စ သစေ သော ပဌမဝယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘိဿ၊ အရဟာ အဘဝိဿ ဘဝိဿ အဘဝိဿာ ဘဝိဿာ ဝါ၊ တေ စ တံ အလဘိဿံသု၊ အရဟန္တော အဘဝိဿံသု ဘဝိဿံသု. ‘‘ဧယျာထာ’’ဒိနာ ဿေဿ ဝါ အကာရေ တွံ အဘဝိဿ ဘဝိဿေ. တုမှေ အဘဝိဿထ. အဟံ အဘဝိဿံ. ရဿေ မယံ အဘဝိဿမှ ဘဝိဿမှ အဘဝိဿမှာ ဘဝိဿမှာ. ပရစ္ဆက္ကေ-သော အဘဝိဿထ၊ အဘဝိဿိံသု. အဘဝိဿသေ၊ အဘဝိဿဝှေ. အဘဝိဿိံ၊ အဘဝိဿာမှသေ.

ကမ္မေ-တေန သုခံ အနွဘဝိဿ၊ အနွဘဝိဿံသု ကျလောပေါ. အနွဘူယိဿ အနွဘူယိဿာ ဣစ္စာဒိ. ဘာဝေ-တေန အဘူယိဿ ဘူယိဿ အဘူယိဿာ ဘူယိဿာ. အဘူယိဿထ ဘူယိဿထ.

ဧဝံ တဏ္ဍုလာဒိသာဓနံ အလဘိဿ၊ ဩဒနံ အပစိဿ ပစိဿ ဣစ္စာဒိ. ကမ္မေ-တေန ဩဒနော အပစိဿ ပစိဿ အပစိဿာ ပစိဿာ အပစီယိဿ ပစီယိဿ အပစီယိဿာ ပစီယိဿာ အပစ္စိဿ ပစ္စိဿ အပစ္စိဿာ ပစ္စိဿာ ဣစ္စာဒိ.

သော အဂစ္ဆိဿ ဂစ္ဆိဿ အဂစ္ဆိဿာ ဂစ္ဆိဿာ ဣစ္စာဒိ. စ္ဆာဒေသာ+ဘာဝေ အဂမိဿ ဂမိဿ အဂမိဿာ ဂမိဿာ ဣစ္စာဒိ. ကမ္မေ-အဂစ္ဆိဿ ဂစ္ဆိဿ အဂစ္ဆီယိဿ ဣစ္စာဒိ. အဂမိဿ ဂမိဿ အဂမီယိဿ ဣစ္စာဒိ. တထာ အဃမ္မိဿ ဣစ္စာဒိ. (ကြိယာတိပတ္တိပစ္စယနယော).

၈. ဟေတုဖလေသွေ+ယျ ဧယျုံ ဧယျာသိ ဧယျာထ ဧယျာမိ ဧယျာမ ဧထ ဧရံ ဧထော ဧယျာဝှေါ ဧယျံ ဧယျာမှေ.

ဟေတုဘူတာယံ ဖလဘူတာယဉ္စ ကြိယာယံ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဧယျာဒယော ဟောန္တိ ဝါ. လဝိကရဏဝုဒ္ဓိအာဒိ ပုဗ္ဗသမံ. ပရိကပ္ပေ –