၆၉. ခဆ

ခဆသာနန္တိ ဝုတ္တေ တဒန္တဂ္ဂဟဏံ ကထမိစ္စာဟ- ‘ပစ္စယဂ္ဂဟဏေ’စ္စာဒိ. ဗျာချာတတ္ထံ၊ နနု သုတ္တေ ဧကဿရောတိ ပုလ္လိင်္ဂေန နိဒ္ဒေသော၊ အာဒီတိ စ တဗ္ဗိသေသနံ၊ ဧဝံ သတိ နပုံသကေန ဝိဝရဏံ ကထံ ယုဇ္ဇတီတိ အာဟ- ‘သဒ္ဒေ’စ္စာဒိ၊ အထ ဇာဂရေစ္စာဒေါ ပုထဂဝယဝေကဿရဿ ဇာဂရသဒ္ဒဿ စ ပစ္စေကံ ကသ္မာ န ဒွိဘာဝေါစ္စာဟ- ‘တေနေဝေ’စ္စာဒိ.

တေနေဝါတိအာဒီတိ ဧကဿရောစ္စဿ ဝိသေသနတ္တဟေတုနာဝ. အဝယဝေကဿရဿာတိ ဝိသေသနသမာသော ‘အဝယဝေါ စ သော ဧကဿရော စေ’တိ. အထာဒီဟိ ဧကဿရဝိသေသနတ္တေပျဝယဝေကဿရဿ ကသ္မာ န ဒွိဘာဝေါစ္စာဟ- ‘ဧကဿေဝါဒိတ္တာ’တိ.

ဣတရဿာတိ ပဌမေကဿရတော-ဉာဿာဝယဝေကဿသရဿ. ဒေါသဒုဋ္ဌတ္တာ နေတ္ထ ဝိသေသနသမာသောတိ ဝတ္တုမာဟ- ‘ဧကဿရောတိ’စ္စာဒိ. တထာ သတိ ကော ဒေါသောတိ အာဟ- ‘ဧကော စေ’စ္စာဒိ. သရောဒီတိ စ ဝုတ္တေ ‘ဤဟ-ဃဋနေ’စ္စာဒီနမေဝ သိယာ.

နနု စ ပစတိမှိ ယေနေဝါကာရေန ပစသဒ္ဒေါ ဧကဿရော တေနေဝ တဒဝယဝါပိ အစ္သဒ္ဒေါ ပသဒ္ဒေါ စ ဧကဿရော၊ တတောဝါဝယဝါနမ္ပိ ပစ္စေကံ ဒွိဗ္ဗစနံ ပပ္ပေါတိ။ ဒွိဗ္ဗစနကာရိယိနော အာဒိဿ ဧကဿရဿ သာမညေန နိဒ္ဒေသာ၊ ဧဝဉ္စ သမုဒါယဿ တဒဝယဝါနဉ္စေကဿရာနံ ဝိသုံ ဒွိဗ္ဗစနေ ကတေ အနိဋ္ဌမ္ပပ္ပေါတီတီဒမပါကတ္တုမာဟ- ‘သကိံသတ္ထပ္ပဝတ္တိယာ သာဝယဝဿ သမုဒါယဿ ဂဟဏ’န္တိ. သကိံ သတ္ထပ္ပဝတ္တိယာ ဧကဝါရံ ဒွိဗ္ဗစနသုတ္တဿ ပဝတ္တိယာ ဒွိဗ္ဗစနကရဏေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

သာဝယဝဿာတိ ယထာဝုတ္တာဝယဝေဟိ သဟ ဝတ္တမာနဿ န ဝိနာ တေဟိ. ဧဝံ မညတေ ‘‘ယဿ ဒွိဗ္ဗစနေ ကရီယမာနေ သဗ္ဗေသမဝယဝါနံ ဂဟဏံ ဘဝတိ၊ တဿေဝ သမုဒါယဿ ဒွိဗ္ဗစနံ ယုတ္တံ နာဝယဝါနံ၊ တေသဉှိ ဒွိဗ္ဗစနေ ဧကာယ ဒွိဗ္ဗစနဿုပ္ပတ္တိယာ န သဗ္ဗေသံ ဂဟဏံ ကတံ ဟောတိ နာဝယဝန္တဿ သမုဒါယဿ စ ကတန္တိ ပုန တေသံ ဒွိဗ္ဗစနာယ သတ္ထပ္ပဝတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဥပပတ္တန္တရမာဟ- ‘အထဝေ’စ္စာဒိ. ဣဟ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနံ ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တိ ဒွေ ပက္ခာ. တတြ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနပက္ခေ ဒေါသဒဿနတော ဒွိပ္ပယောဂေါ ဒွိဗ္ဗစနန္တျယမေဝ ပက္ခောဗ္ဘုပဂတောတိ ဒဿေန္တော ပဌမန္တာဝ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနပက္ခေ ဘာဝိနံ ဒေါသမာဟ- ‘ပဌမဿေကဿရဿိ’စ္စာဒိ. ဒွိသဒ္ဒေါ သင်္ချေယျေ ဝတ္တတေ.

သင်္ချေယျဉ္စေတ္ထ သဒ္ဒရူပမုစ္စာရဏံ ဝါ၊ တတ္ထ ဥစ္စာရဏေ သင်္ချေယျေ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနံ န သမ္ဘဝတိ။ ဥစ္စာရဏဿ သဒ္ဒါ(နုဂတ) ဓမ္မတ္တာ. သဒ္ဒရူပေ သင်္ချေယျေ ဌာနေ ဒွိဗ္ဗစနံ၊ တတ္ထ [တဉ္စ (ပေါတ္ထကေ)] ဒေါသော. တထာ စာဟ- ‘ရူပဒွယေ ဝိဓီယမာနေ’တိ. တထာ သတိ နိဝုတ္တိဓမ္မေ ဌာနီ ဘဝတီတိ ဌာနိနော နိဝုတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ နိဝုတ္တိယာ စ ဓာတုတ္တာ နိဝုတ္တိ၊ တေနာဟ- ‘ပကတိပ္ပစ္စယဝိဘာဂါဘာဝတော’တိ. တေန ပ္ပစ္စယေ ပရေ ပကတိယာ ဝိဓီယမာနံ ကာရိယံ န သိယာ၊ တေန ဝုတ္တံ- ‘အဿ ဣတ္တံ န သိယာ’တိ. ပိပါသတိ ‘ပါ=ပါနေ’. ဣစ္ဆာယံ ပါတုန္တိတုမန္တာ ‘‘တုံသ္မာ’’စ္စာဒိနာ (၅-၆၁) သော. ‘ပါသ ပါသ’ ဣတိ ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗတော-ညဿ လောပေါ၊ ‘‘ရဿော ပုဗ္ဗဿ’’ (၅-၇၄) ‘ခ ဆ သေသွဿိ. ဒွိပ္ပယောဂေ တု ဒွိဗ္ဗစနေ နာယံ ဒေါသော သမာဝိသတီတိ အာဟ- ‘အာဝုတ္တိယံ တိ’စ္စာဒိ. ဒွိဓာ ဘူတဿာ တိဓိနာ ဓာတုဿေဝ ဒွိဓာဘူတတ္တံ ဒီပေတိ.