၁၃. သာဿ
သေတိ ပဌမန္တာတိ သာတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌပဌမန္တာ၊ ယံ ပဌမန္တန္တိ သာစေတိ ဒဿိတံ ပဌမန္တမာဟ. ပဌမန္တဿ ဒေဝတာပုဏ္ဏမာသိတ္တဘာဝတော တဒတ္ထမဘေဒေနာဟ- ‘သာ’တိ. ကာ သာ ဒေဝတာစ္စာဟ- ‘လောကပ္ပသိဒ္ဓါယေဝ ဒေဝတာ’တိ. ယာဂသမ္ပဒါနမ္ပိ လောကေ ဒေဝတာတိ ပသိဒ္ဓန္တိ ယာဂဿ ယဇိတဗ္ဗဿ ပုရောဍာသာဒိနော သမ္ပဒါနမ္ပိ ပဋိဂ္ဂါဟကော ပိန္ဒာဒိ လောကေ ဒေယျဿ ပုရောဍာသာဒိနော ဒေဝတာ သာမီတိ ပသိဒ္ဓန္တျတ္ထော၊ ဣန္ဒော ဒေဝတာ အဿ ဣန္ဒံ၊ အာဒိစ္စော ဒေဝတာ အဿ အာဒိစ္စံ၊ ဟဝိ ပုရောဍာသာဒိ ယာဂဒဗ္ဗံ.
မန္တထောမနီယမ္ပိ ဒေဝတာတိ ပသိဒ္ဓန္တိ ယေန မန္ထေန ယော ထူယတေ သော တဿ မန္တဿ ဒေဝတာ သာမီတိ လောကေ ပသိဒ္ဓန္တျတ္ထော မဟိန္ဒော ယမော ဝရုဏော ဒေဝတာ အဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော. ဝုတ္တနယ မေဝါတိ ‘‘နက္ခတ္တေနိန္ဒုယုတ္တေန ကာလေ’’တိ သုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ. ဇာတျေကဝစနံ မဃာယာတိ၊ တာရကရူပါနမ္ပန ဗဟုတ္တာ မဃာသဒ္ဒေါ ဗဟုဝစနန္တော. ပါဏိနီယာ ‘‘သာသ္မိံ ပုဏ္ဏမာသီတိ သညာယ’’န္တိ (၄-၂-၂၁) သုတ္တယိတွာ ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အသ္မိံ ဖုဿော မာသော ဖုဿော အဒ္ဓမာသော ဖုဿော သံဝစ္ဆရောတိ သညာယံ ပဋိပါဒေန္တိ၊ တေန တေသံ ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အသ္မိံ ပဉ္စဒသရတ္တေတိ ဧတ္ထ စ ဘတကမာသေ စ တဒ္ဓိတော န ဘဝတိ. ဣဓ ပန ‘သညာယ’န္တိ ဝစနာဘာဝေ ဘတကမာသေပိ ဆဋ္ဌျတ္ထေ ဘဝတီတျာသင်္က ဝိရစယတိ ‘ဘတကမာသေပိ’စ္စာဒိ. ပုဏ္ဏော မာ ဣစ္စတြ မာသဒ္ဒေါ စန္ဒပရိယာယောတိ အာဟ- ‘မာသဒ္ဒေနေ’စ္စာဒိ. ပုဏ္ဏော မာ အဿန္တိ နိဗ္ဗစနာတိ ဧတ္ထ ပုဏ္ဏမာသီသဒ္ဒဿ ပုဏ္ဏော မာ အဿန္တိ နီဟရိတွာ ဝစနာတိ အတ္ထော. ဝုတ္တိယာ အတ္ထဿ ဖုဋီကရဏာယ ဝုတ္တံ- ‘သော ပုဏ္ဏော တိအာဒိ. တဿန္တိ ပုဏ္ဏမာသိယံ. သာပုဏ္ဏမာသီ၊ ဘတကဿ ဘတိယာ ကမ္မကာရကဿ ယော တိံသတိ ရတ္တော မာသော ပရိဗ္ဗယနိယမိတော၊ တဿ သမ္ဗန္ဓိနီ နေတိ သမ္ဗန္ဓော.
ယဿဉ္စတိထီယန္တိ အနိယမေန ပဋိပဒါဒိမာဟ. အတောဧဝ စ နိပါတနာတိ ဣမသ္မာဝ နိပါတနာ၊ တေနေဝါဟ- ‘သုတ္တေ ဝစနမေဝ နိပါတန’န္တိ. မာသသုတိယာစ္စာဒေါ သာဓိပ္ပါယမတ္ထံ ဝိဝရတိ ‘ယဒိပိ’စ္စာဒိနာ. အဿာတိ သာမညဝစနေပိ ‘သာဿ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ’တိ သုတ္တေ အဿာတိ အဝိသေသဝစနေပိ သောယေဝ ပုဏ္ဏမာသီသဒ္ဒေ သူယမာနော မာသောယေဝ ဆဋ္ဌျတ္ထော ဝိညာယတီတိ သမ္ဗန္ဓော.
ပဉ္စဒသရတ္တာဒေါတိ ပရေသံ သညာဂဟဏေန နိဝတ္တိတပဉ္စဒသရတ္တာဒေါ. အထ အဒ္ဓမာသသံဝစ္ဆရာနမ္ပိ ဥဒါဟရဏတ္တေ နောပညာသော ကသ္မာ န ကတောစ္စာဟ- ‘အဒ္ဓမာသသံဝစ္ဆရာန’မိစ္စာဒိ. ဧဝမ္မညတေ ‘‘အဒ္ဓမာသသံဝစ္ဆရာနံ န ပစ္စယေနောဇုကမဘိဓာနမပိ တု သံဝစ္ဆရေပိ ဖုဿာဒိမာသသမ္ဘဝါသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ ဖုဿေန မာသေန သမ္ဗန္ဓာ ဖုဿောတျုပစာရီယတေ၊ ယထာ စ ဖုဿာဒိမာသဿ သမ္ဗန္ဓီ အဒ္ဓမာသော ဖုဿော အဒ္ဓမာသောတျုပစာရီယတေ၊ န ပနောဇုကန္တိ တေသမုဒါဟရဏတ္တေ နာနုပါဒါန’’န္တိ.