၃. ကာလ

ယဒါ ကာလဒ္ဓါနမိစ္စာဒိနာ‘မာသမာသတေ ကောသံ သယတိ’စ္စာဒေါ အကမ္မကေဟိပိ ယောဂေ ကာလဘာဝဒ္ဓဒေသာနံ ပရေဟိ ကမ္မတ္တမနုညာတန္တိ စ၊ ယဒါတွိစ္စာဒိနာ တု ကိရိယာဝ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ န သူယတိ၊ တထာ သတိ ကုတော စ ကမ္မတ္တန္တိ တေဟေဝ ဝုတ္တန္တီ စ ဒဿေတိ၊ ဂမ္မ မာနကိရိယာယောဂေါပိ န နိဿိတော။ မာသမာသတေစ္စာဒီသု အာသနာဒိ [အာသနာဒီသု (ပေါတ္ထကေ)] ကိရိယာနံ မာသာဒိယောဂေါ ဝိယ ကလျာဏိတ္တဂုဏာဒိယောဂေါ စ လောကဿ ပတီတိပထမုပယာတီတိ၊ န သိဇ္ဈတီတိ ကိရိယာ န ဟောန္တိ ဂုဏဒဗ္ဗာနီတိ ကိရိယာသမ္ဗန္ဓာဘာဝါ ကမ္မတ္တာဘာဝေါတိ န သိဇ္ဈတိ၊ ဂုဠေန မိဿာ ဓာနာ ဘဇ္ဇိတယဝါ ဂုဠဓာနာ. အဇ္ဈယနကိရိယာယ ပဗ္ဗတေန စ မာသကောသာနံ သာကလ္လေန သမ္ဗန္ဓာဘာဝါ အစ္စန္တသံယောဂါဘာဝေါတိ မာသဿာတိအာဒီသု န ဒုတိယာ. ပုဗ္ဗဏှေ သမယန္တိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗဏှေ သမယောတိ သတ္တမီအာမာဒိသမာသံ ဒဿေတိ၊ အစ္စန္တ မေဝါတိ ဣမိနာ သမယဿ သာကလ္လေန ဝိဟရဏကိရိယာယ သမ္ဗန္ဓမာဟ၊ ယံသမယံ ကရုဏာဝိဟာရေန ဝိဟာသိ၊ တံ ဧကံသမယန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဥပသင်္ကမနကိရိယာယစ္စန္တမေဝ ယုတ္တောတိ ဣမိနာ နိဝါသနဝိဟရဏ ကိရိယာဟိပိ ပုဗ္ဗဏှသမယာဒီနမစ္စန္တမေဝ ယုတ္တတံ ဥပလက္ခေတိ၊ ပကာရန္တရေနာပိ သိဒ္ဓိယမာသင်္ကမုဗ္ဘာဝယတိ ‘ယဒါ တွိ’စ္စာဒိနာ၊ ဝိဘတ္တိယာ ဝိပလ္လာသော ယထာပကတမတိက္ကမ္မ အညထာ ဘဝနံ၊ ဣဓ ပန သတ္တမိ ယမ္ပတ္တာယံ သတ္တမျတ္ထေ ဗာဟုလကေန ‘‘ကမ္မေ ဒုတိယာ’’စ္စေဝ ဒုတိယာပ္ပတ္တိ.

တတိယာဘိမတာတိ ‘‘အပဝဂ္ဂေ တတိယာ’’တိ (၂-၃-၆) ဝစနေန ပါဏိနိယာနံပပဉ္စတ္တမဘိမတာ၊ ကထမ္ပန ကာလဒ္ဓါနံ ကရဏတ္တမိစ္စာသင်္ကိယ ကရဏတ္တမေသမ္ပဋိပါဒေန္တော အာဟ-‘တထာပိ’စ္စာဒိ၊ တထာပီတိ ဝုတ္တက္ကမေန ကရဏတ္တသမ္ဘဝါ တတိယာယ ဝိဇ္ဇမာနာယပိ၊ သိယာတိ တတိယာ သိယာ၊ တဉ္စာတိ တံ ကရဏဉ္စ. ကာရကမဇ္ဈေတိ ဧတ္ထ ဆဋ္ဌီ သမာသော ကာရကသဒ္ဒေန စ သတ္တိကာရကံ ဂဟိတန္တိ (အာဟ) ‘ဒွိန္နံ ကတ္တုသတ္တီနံ မဇ္ဈေ’တိ၊ အဘိန္နဿာပိ ဟိ ဧကဿ ဒေဝဒတ္တာဒိကတ္တုနော ဘိန္နာနံ တံသမဝေတာနံ ကတ္တုသတ္တီနံ မဇ္ဈေ ကာလဒ္ဓါနာနိ၊ သတ္တိဘေဒမေဝ ဗျဉ္ဇယမာဟ-‘တထာဟိ’စ္စာဒိ၊ ဧကတ္ထာတိ ဧကသ္မိံ ဒေဝဒတ္တေ၊ ဒွီဟေတီတေ (ဘုဉ္ဇိကြိယာ) သာဓနန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဒွိန္နံ အဟာနံ သမာဟာရော ဒွီဟံ တသ္မိံ. ဣသုမသတီတိ ဝါ၊ ဣသုမှိ အာသော အဿေတိ ဝါ နိပ္ဖန္နေန ဣဿာသသဒ္ဒေန ဂမ္မမာနံ ကိရိယံ ဒဿေတိ ‘ဣသွသနေ’တိ၊ နနွိစ္စာဒိ စောဒျံ၊ ဓနုပဉ္စသတံ ကောသော၊ ဧဝမညတေစ္စာဒိ ပရိဟာရော၊ ဆဋ္ဌိယာသမ္ပတ္တာယန္တိ ကောသဿေကဒေသေတိ ဧဝံ ဆဋ္ဌိယာ သမ္ပတ္တာယံ၊ မုတ္တသံသယေနေဒံ သမာနန္တိ မုတ္တော သံသယော ယသ္မိံ အဝဓျာဒေါ တေနေတံ တုလျန္တိ အတ္ထော. ဝုတ္တိယံ အဘိမတာတိ ‘‘သတ္တမီ ပဉ္စမိယော ကာရကမဇ္ဈေ’’တိ (၂-၃-၇) ဝစနေန သတ္တမီပဉ္စမိယော ပပဉ္စတ္တမဘိမတာ၊ ဒွီဟေ ဘုဉ္ဇိဿတီတိ ဒွီသု ဒိဝသေသု ဂတေသု ဘုဉ္ဇိဿတီတိ အတ္ထော၊ ‘‘ယဗ္ဘာဝေါ ဘာဝလက္ခဏ’’န္တိ (၂-၃၆) သတ္တမီ၊ သကသကကာရကဝစနိစ္ဆာယေဝါတိ ဟိ ဣဒံ ဗာဟုလ္လံ နိဿာယ ဝုတ္တံ၊ ဒွီဟာ ဘုဉ္ဇိဿတိ ကောသာ ဝိဇ္ဈတီတိ ဒွီဟာ နိက္ခမ္မ ဘုဉ္ဇိဿတိ၊ ကောသာ နိက္ခမ္မ ဌိတံ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတိ ဥပါတ္တဝိသယော-ယမဝဓိ၊ ကောသေ ဝိဇ္ဈတီတိ ကောသေ ဌိတံ လက္ခံ ဝိဇ္ဈတီတိ အတ္ထော.