၂၅. တာဒ

ပယောဇနပရိယာယေ အတ္ထသဒ္ဒေ သတိ ဣဒန္တိ ပယောဇနံ ပရာမဋ္ဌုံ သက္ကာတိ ‘တဿေဒ’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တသဒ္ဒေနေတ္ထ ဝိကတိယာတိသမ္ဗန္ဓော၊ အတ္ထသဒ္ဒေန တု ပကတိယာ၊ အတ္ထ ကထနမေတန္တိ ဣမိနာ ဝစနိစ္ဆာယ မေတိဿံ နတ္ထိ သမာသောတိ ဒီပေတိ၊ ဝိဂ္ဂဟေ ဝါသ္မိမိမသ္မာယေဝ နိပါတနာ သမာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊သော ဝိကတိသင်္ခါတော အတ္ထော၊ ပကတိတွညပဒတ္ထေနာက္ခိပီယတေ၊ တတော တဒတ္ထသဒ္ဒတော၊ ကောယံ တဒတ္ထ ဘာဝေါ စ္စာဟ-‘တဒတ္ထဘာဝေါ နာမာ’တိအာဒိ၊ နိမိတ္တံ ယူပါဒိဝိကတိ၊ နိမိတ္တီဒါရုအာဒိပကတိ တသဒ္ဒေနာတ္ထသဒ္ဒေန စ ဂဟိတာ၊ တေသံ သမ္ဗန္ဓော တဒတ္ထသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိနိမိတ္တံ တဒတ္ထဘာဝေါ နာမာတိ အတ္ထော၊ ဟေတု ဟေတုမန္တဘာဝလက္ခဏော သမ္ဗန္ဓော နာမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ပဓာနာဝစ္ဆေဒဂုဏသ္မာတိ ဝိဓီယမာနတ္တေန ပဓာနဿ ပုရိသဿ အာစ္ဆေဒကာ ဝိသေသကာ ဂုဏာ၊ ယဉှိ ဝိဓီယတေ ဉာပီယတေ တမ္ပဓာန၊ မိတရမပ္ပဓာနမနုဝဇ္ဇမာနတ္တာ၊ ယဒါ ဥပါဒီယတေတိ ဝတွာ ဥပါဒီယမာနပ္ပကာရံ ဒိဋ္ဌန္တေန ဖုဋယိတုမာဟ-‘ယထာ’ဣစ္စာဒိ၊ ယူပေါ နိမိတ္တံ ယဿ ဒါရုနော တံ တထာ ဝုတ္တံ နာညနိမိတ္တန္တိ ယဒါ နိမိတျဝစ္ဆေဒကတ္တေနုပါဒီယတေ တဒါ နိမိတ္တသဒ္ဒတောဝ စတုတ္ထီ သမ္ဗန္ဓော၊ တတော အညနိမိတ္တတော၊ နိမိတ္တနိမိတ္တီနံ သမ္ဗန္ဓဿ အဘိမုခဘာဝေန တတ္ထေဝ နိမိတ္တေ ပဝတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ နိမိတ္တသဒ္ဒတော ဟေတုတတိယာပိ နာသင်္ကနီယာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ကာရဏမာဟ-‘နိမိတ္တ’ [ဟေတု] ဣစ္စာဒိ. ဥဘယတ္ထာတိ ယူပါယ ပါကာယာတိ ဥဘယတ္ထ.

ပိဏိယမာနာ ကိံ သဒ္ဒါဒိဝစနီယာ ပရော သာဒုအာဒိကော ယော-တ္ထော သော အညော ကတ္တာ ယဿ သော အညကတ္တုကော-ဘိလာသော၊ အဘိလာသော ရုစီတိ ဣမိနာ ဒိတျာဒျနေကတ္ထန္တောပိ ရုစိသဒ္ဒေါ-ဘိလာသေ ရုဠှောဝ ဂယှတီတိ ဝဒတိ၊ သာ ရုစိ အတ္ထော-ဘိဓေယျော ယေသံ ဘေ တဒတ္ထာ၊ တေသံ သမ္ဗန္ဓိနော ပိဏိယမာနဿ၊ ဣမိနာ စ ကိဉ္စာပိ ရုစိရယံ ယဿုပ္ပဇ္ဇတေယော ဝါ တဿာ ဇနကော၊ တေသမုဘိန္နမ္ပိ အတ္ထိ၊ တထာပိ ယဿုပ္ပဇ္ဇတေ သောဝ တဿာဓိကရဏံ၊ အဇနကောပိ သော တာယ သံသတ္တောတိ တဿေဝ ပိဏိယမာနဿ သမ္ပဒါနသညာ၊ နတုဇနကဿ တာယာသံသတ္တဿာတိ ဒီပေတိ၊ ဣဓာတိ ဣမိနာ သက္ကတေ ဥဒါဟရဏာနမသမာနရူပကံ ဒဿေတိ၊ ဣမိနာ စ ဥဒါဟရဏာနမသမာန ရူပတ္တမေဝ စတုတ္ထီဝိဓာနေ ကာရဏံ၊ အညထာ ဆဋ္ဌီယေဝ တေဟိပိ ဝိဓီယေယျ ကာရဏာသမ္ဘဝါ [ကာရဏသဗ္ဘာဝါ] ဟိ ဒီပေတိ၊ ဤဒိသဿ ပစ္စုဒါဟရဏ(ဿ) ဘာဝေ ကာရဏမာဟ-‘အနညကတ္တု ကတ္တာ-ဘိလာသဿာ’တိ၊ ပရေသမိဒမ္ပစ္စုဒါဟရဏမ္ဘဝတု ဣဓ ကထန္တိ အာဟ-‘ဣဟတွိ’စ္စာဒိ၊ တွန္တိ အတ္တမတ္တေ ပဌမာယေဝ၊ သမ္ဘဝေ ကာရဏန္တရမာဟ-‘အထဝါ’တိအာဒိ၊ နတ္ထိ အညော ကတ္တာ ယဿာ သာ အနညကတ္တုကာ ရုစိ၊ ဘာယ ရုစိယာ သမ္ဗန္ဓိနော ပိဏိယမာနဿ သမ္ပဒါနသညံ ယေ ပန ဣစ္ဆန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ယေ ပန အာဟု စာတိသမ္ဗန္ဓော၊ ဥပ္ပဇ္ဇနမုပ္ပတ္တိ၊ ကဿ ဥပ္ပတ္တိ၊ ရုစိယာ၊ ဥပ္ပတ္တိယာ အာဓာရော ဥပ္ပတျာဓာရော‘ဒေဝဒတ္တာယ ရောစတေ’စ္စာဒေါ ဒေဝဒတ္တာဒိံ ဥပလက္ခေတီတိ ဥပ္ပတျာဓာရောပလက္ခဏံ ဝစနံ၊ ဧတ္ထ ရုစိယာ ဥပ္ပတျာဓာရောပလက္ခဏမေဝ ဝစနန္တိ သာဝဓာရဏ မတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သဗ္ဗေသံ ဝါကျာနမဝဓာရဏဖလတ္တာ၊ တေန ပိဏိယ မာနဝစနမဘိလာသဿ အညကတ္တုကတာသန္ဒဿနပရံ န ဟောတီတိ ဗျဝစ္ဆိန္နမ္ဘဝတိ၊ တေသံ ကစ္စာယနဿ စေဟာပိ ပသဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဣဟာပီတိ တွမိတိ ဧတ္ထာပိ၊ အညထာသိဒ္ဓတ္တာတိ အတ္ထမတ္တေ ပဌမာယ ဧဝ သိဒ္ဓတ္တာ၊ ဝစနဿာတိ ဥဘိန္နမ္ပိ စတုတ္ထီဝိဓာနဝစနဿ၊ အတိပ္ပသင်္ဂေါစာတိ ‘‘ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’’တိအာဒေါ တဝါတိ အနဘိမတဋ္ဌာနပ္ပတ္တိစ.

ဓာရိပ္ပယောဂေတိ ဓာရိဓာတုနော ပယောဂေ၊ ဥတ္တမီဏော အဓမီဏောတိ ဓနိကဂဟေတူနံ ရုဠှီတျာဟ-‘ဥတ္တမီဏော ဓနသာမီ’တိ၊ ဥတ္တမီဏမဿာတိ ဥတ္တမီဏော၊ ဓာရယတီတိမဿတ္ထမာဟ-‘ဝဟတီ’တိ၊ ဓာရိတောတိ ဓာရံဓာတုတော. သုတ္တန္တရေန (တံ တံ) နိယမေန နိယမိတာနံ တေသံတေသံ သမ္ပဒါနသညံ ဝိဓာယ စတုတ္ထီ ဝိဟိတာ ပရေဟိ၊ တဒါဟ ‘သိလာဃ ဟနုဋ္ဌာသပါန’မိစ္စာဒိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ယောဂသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ ဉာပေတုန္တိ သိလာဃာဒိကေ ဗောဓေတုံ၊ ဣစ္ဆိတောတိ အတိမတော. တဒတ္ထဝါစီနဉ္စ ဓာတူနံ သင်္ဂဟဏတ္ထံ ‘ကုဓဒုဟိဿောသူယတ္ထာန’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ယမ္ပတိ ကောပေါတိ ဣမိနာ ကောပဿ ဝိသယမာဟ၊ ယဿာတိ ဣမိနာ ယံကာရကန္တိ ဝုတ္တမေဝ ပရာမသတိ၊ ယဿာတိ ရာဇာဒိနော၊ ပုစ္ဆတီတိ ပုစ္ဆိယတေ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ-‘ယဿ သမ္ဗန္ဓိံ သုဘာသုဘံ ပုစ္ဆတိ နေမိတ္တိကော’တိ၊ ယောစာနုကူလတ္တမ္ဘ ဇတီတိ ဣမိနာ ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘ပတိပုဗ္ဗကော အာပုဗ္ဗကောစ သုဏောတိ အဗ္ဘုပဂမေ ပဋိဇာနနေစ ဝတ္တတေ၊ ယဒါယမဗ္ဘုပဂမော ပတ္ထနာ ပုဗ္ဗတော ဘဝတိ တဒါ ပတ္ထနာယ ကတ္တု ပတ္ထယိတုနော စတုတ္ထီ ရူပမ္ဘဝတိ၊ ယဒါတွပတ္ထတမ္ပိ ကေဝလမာနုကူလျေန ဝတ္တမာနံဒိသွာ ဒေယျမဗ္ဘုပဂစ္ဆန္တိ ဣဒမိဒံ ဝေါဒဿာမာတိ [ကောပိဿသာမာတိ (ပေါတ္ထကေ)] တဒါနုကူလျေန ပဝတ္တနသင်္ခါတာယ ကိရိယာယ ကတ္တုနော စတုတ္ထီရူပမ္ဘဝတီ’’တိ၊ ဣမိနာ စ ပါဏိနိယဝုတ္တိကာရဿ ဇယာဒိစ္စဿမတေ ဗျဘိစာရမာဟ၊ သော ဟိ ‘‘အဗ္ဘုပဂမော နာမ ပရေန ပတ္ထိတဿ ဘဝတိ တတ္ထ ပတ္ထယိတုယေဝ စတုတ္ထီရူပမ္ဘဝတီ’’တိ ဝဒတိ၊ ပုဗ္ဗဿာကိရိယာယ ယော ကတ္တာတိ ဝေဒဝါကျေန ဝိဟိတထုတိကကရဏ သင်္ခါတာယ ဥဿာဟာနုဇာနနတော ပုဗ္ဗဘူတာယ ကိရိယာယ ယော ကတ္တာ ဟောတာ ပေါတာ စ၊ သဗ္ဗတ္ထာပိ‘တဿာ’တိ ဣဒံ ‘စတုတ္ထီယာယဒဘိမတံ ရူပ’န္တိဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ၊ ဆဋ္ဌိယာ သဗ္ဗဗျာပိဘာဝမာလမ္ဗ ဧဝန္တိ အတိဒေသောတိ အာဟ ‘ဧဝန္တီ’တိအာဒိ၊ ရူပသာမျတော ပန တာဒတ္ထိယတ္ထသဗ္ဘာဝါစ ယထာယောဂံ တာဒတ္ထှ စတုတ္ထီပိ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဝက္ခတိ ဟိ‘တာဒတ္ထှ ဝစနိစ္ဆာယန္တု ‘ဣစ္စာဒိနာ၊ ဣစ္ဆိတော ရာဇာ၊ ကမ္မ ဝစနိစ္ဆာတိ ဣမိနာ ဝစနိစ္ဆာယ ပဓာနတ္တမာဟ။ ဝစနိစ္ဆာဘိမုခတ္တာ သဗ္ဗေသံ ကာရကာနံ၊ အပ္ပစုရပ္ပယောဂတ္တာတိ အဗဟုပ္ပယောဂတ္တာ၊ ဟနုတေ အပနယတိ၊ ဥပတိဋ္ဌတေ ဥပဋ္ဌာနံ ဥပဂမနံ ကရောတိ၊ ပိဟယန္တိ ပတ္ထေန္တိ၊ ကုဇ္ဈ အမရိသံ ကရောတိ၊ ဒုဟနာဒယော ကောပပ္ပဘဝါ နာနန္တရေန တေ သမ္ဘဝန္တီတိ ဒူဘာဒယောပျုဒါဟဋာ ‘‘ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ’’တိ (၁-၃၃) ရဿေ အပရဇ္ဈာမိ၊ ဣဿယန္တိ နသဟန္တိ၊ အာရဇ္ဈတိ ပုစ္ဆိတော နေမိတ္တိကော ဥပပရိက္ခတိ၊ ဘာဒတ္ထှံ ဝိဘာဝေတိ ‘ယဿေ’စ္စာဒိနာ၊ ပရိယာ လောစေတိ ဥပပရိက္ခတိ၊ ကိံ လက္ခဏော-ယမနိယမောစ္စာဟ-‘နာဝဿ’မိစ္စာဒိ၊ ယာစိတုသ္မာယေဝ [ယာစိတုယေဝ (ပေါတ္ထကေ)] ဆဋ္ဌီတိ နာဝဿမယန္နိယမောတိ အတ္ထော၊ ကုတောစ္စာဟ-‘သမ္ဗန္ဓေ’စ္စာဒိ၊ အညသ္မာပီတိ အယာစိတုတောအပိ၊ ထုတိကရဏဿ ကတ္တုဘူတာ ဟောတာပေါတာရော ဥဿာဟနာနုဇာနနာနံ ကမ္မံ ဟောတီတိ အာဟ-‘ပစ္စနုပုဗ္ဗဿ ဂိဏာတိဿ ကမ္မေ’တိ. ဟောတုပေါတုသဒ္ဒေဟိစ္စာဒိနာ ပေါတုသဒ္ဒဿပိ ဆဋ္ဌိရူပံ ဒဿိတံ၊ ဝုတ္တိယန္တု ‘ဟောတု ပတိဂိဏာတိ’စ္စေဝ ပါဌော ဒိဿတိ၊ ဟောတွေဝမ္ပိတျမှာကမတြောပေက္ခာ၊ ဥဿာဟယတီတျတ္ထေ ဂိဏာတိ အန္တောဂတဏျတ္ထော. အနာဝါဒေါတိ နာဝါအန္နာဒိဝဇ္ဇိတေ. ဧတ္ထ ပန တထာ ပဋိသေဓာဘာဝေပိ ဗဟုလာဓိကာရတော ‘န တံ နာဝမ္မညေ နတံ အန္နမ္မညေ’စ္စာဒိ ဘဝတိ၊ အတ္ထေဝ ဟိ ဗဟုလာဓိကာရတောဝါ တိပ္ပသင်္ဂါဘာဝေါ၊ ပဌမန္တံ ရူပန္တိ မညမာနောတိ ပဌမန္တံ ရူပံ၊ ဧတ္ထစ ယဒါ တိဏာဒိတောပိ ခိကံသီယတေ တဒါ နိန္ဒာဝဂမော၊ တတ္ထ စ နိယောဂတောဝ နဉ္ပယောဂေါ ဉာထာနုပ ပတ္တိယာတိ သပ္ပဋိသေဓမုဒါဟဋံ ‘န မညမာနော’တိ၊ အဝဓိမှိယေဝ ပဉ္စမီတိဏာတိ၊ နဉ္ပယောဂေဝ နိယောဂတော နိန္ဒာဝဂမာ တိဏန္တိ ကမ္မေယေဝ ဒုတိယာ၊ အထဝါ သတီပိ နိန္ဒာဝဂမေ ဝစနိစ္ဆာတော သဝိသယေယေဝ ဒုတိယာ၊ သမ္မုတိပ္ပယောဂေတိ သမ္မုတိသဒ္ဒဿ ပယောဂေ၊ စတုတ္ထိံ ဣစ္ဆန္တီတိ မတ္တာယာတိ ဧတ္ထ စတုတ္ထိံ ဣစ္ဆန္တိ၊ ပုန ရုတ္တတ္တေ ကာရဏမာဟ-‘အထ သောတိဝိဇ္ဇမာနတ္တာ’တိ၊ စဏ္ဍဿ ကုက္ကုရဿာတိအာဒိသုတ္တေ ‘‘အထ သော’’တိ ပါဌဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ‘ဘိယျောသော မတ္တာယာ’တိ ဧတ္ထ သောကာရော ပုနရုတ္တောတိ အဓိပ္ပါယော၊ စဂ္ဂဟဏေနာတိ ‘‘သိလာဃဟနု။ပေ။ သတ္တမျတ္ထေသုစာ’’တိ သုတ္တေ စဂ္ဂဟဏေန၊ စတုတ္ထီဘိမတာတိ ‘‘နမော ယောဂါဒိသွပိစာ’’တိ သုတ္တေန.