၇. သတ္တမော ကဏ္ဍော (ဏွာဒိ)

‘‘ဗဟုလံ’’ (၁.၅၈) ‘‘ကြိယတ္ထာ’’တိ (၅.၁၄) စ သဗ္ဗတ္ထ ဝတ္ထတေ.

၁. စရ ဒရ ကရ ရဟ ဇန သန တလ သာဒ သာဓ ကသာသ စဋာယ ဝါဟိ ဏု.

စရ-ဂတိဘက္ခဏေသု၊ ဒရ-ဒရဏေ၊ ကရ-ကရဏေ၊ ရဟ-စာဂေ၊ ဇန-ဇနနေ၊ သန-သမ္ဘတ္တိယံ၊ တလ-ပတိဋ္ဌာယံ၊ သာဒ-အဿာဒနေ၊ သာဓ-သံသိဒ္ဓိယံ၊ ကသ-ဝိလေခနေ၊ အသ-ခေပနေ၊ စဋ-ဘေဒနေ၊ အယ-ဣတိ ဂမနတ္ထော ဒဏ္ဍကော ဓာတု၊ ဝါ-ဂတိဂန္ဓနေသု၊ ဧတေဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဗဟုလံ ဏု ဟောတိ. ‘‘အဿာ ဏာနုဗန္ဓေ’’တိ (၅.၈၄) ဥပန္တဿ အဿ အာ၊ စရတိ ဟဒယေ မနုညဘာဝေနာတိ စာရု=သောဘနံ. ဒရီယတီတိ ဒါရ=ကဋ္ဌံ. ကရောတီတိ ကာရု=သိပ္ပီ၊ မဃ ဝါ၊ ဝိသုကမ္မော စ. ရဟတိ စန္ဒာဒီနံ သောဘာဝိသေသံ နာသေတီတိ ရာဟု=အသုရိန္ဒော. ဇာယတိ ဂမနာဂမနံ အနေနာတိဇာနု=ဇင်္ဃောရူနံ သန္ဓိ. သနေတိ အတ္တနိ ဘတ္တိံ ဥပ္ပါဒေတီတိ သာနု=ဂိရိပ္ပဒေသော. တလန္တိ ပတိဋ္ဌဟန္တိ ဧတ္ထ ဒန္တာတိ တာလု=ဝဒနေကဒေသော. သာ ဒီယတိ အဿာဒီယတီတိ သာဒု=မဓုရံ. သာဓေတိ အတ္တပရဟိတန္တိ သာဓု=သဇ္ဇနော. ကသီယတီတိ ကာသု=အာဝါဋော၊ အသတိ သီဃဘာဝေန ပဝတ္တတီတိ အာသု=သီဃံ. စဋတိ ဘိန္ဒတိ အမနုညဘာဝန္တိ စာဋု=မနုညော. အယန္တိ ပဝတ္တန္တိ သတ္တာ ဧတေနာတိ အာယု=ဇီဝိတံ. ‘‘အဿာ ဏာပိမှိ ယုက’’ ဣတိ (၅.၉၁) ယုက- ဝါတိ ဂစ္ဆတီတိ ဝါယု-ဝါတော.

၂. ဘရ မရ စရ တရ အရ ဂရ ဟန တန မန ဘမ ကိတ ဓန ဗံဟ ကမ္ဗမ္ဗ စက္ခ ဘိက္ခ သံကိန္ဒန္ဒ ယဇ ပဋာဏာသ ဝသ ပသ ပံသ ဗန္ဓာ ဥ.

ဘရ-ဘရဏေ၊ မရ-ပါဏစာဂေ၊ စရ-ဂတိဘက္ခဏေသု၊ တရ တရဏေ၊ အရ-ဂမနေ၊ ဂရ ဃရ-သေစနေ၊ ဂိရာတိ ဝါ နိပါတနာ အကာရော၊ ဟန-ဟိံ သာယံ၊ တန-ဝိတ္တာရေ၊ မန-ဉာဏေ၊ ဘမ-အနဝဋ္ဌာနေ၊ ကိတ-နိဝါသေ၊ ဓန-သဒ္ဒေ၊ ဗံဟ ဗြဟ ဗြူဟ-ဝုဒ္ဓိယံ၊ ကမ္ဗ-သံဝရဏေ၊ အမ္ဗ-သဒ္ဒေ၊ စက္ခ ဣက္ခ ဒဿနေ၊ ဘိက္ခ-ယာစနေ၊ သံကသင်္ကာယံ၊ ဣန္ဒ-ပရမိဿရိယေ၊ အန္ဒ-ဗန္ဓနေ၊ ယဇ-ဒေဝပူဇာယံ၊ အဋ ပဋ-ဂမနထာ၊ အဏ-သဒ္ဒတ္ထော၊ အသ-ခေပနေ၊ ဝသ-နိဝါသေ၊ ပသဗာဓနေ၊ ပံသ-နာသနေ၊ ဗန္ဓ-ဗန္ဓနေ၊ ဧတေဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဥ ဟောတိ. ဘရတီတိ ဘရ=ဘတ္တာ. မရတိ ရူပကာယေန သဟေဝါတိ မရု=ဒေဝေါ၊ နိဇ္ဇလဒေသော စ. စရီယတိ ဘက္ခီယတီတိ စရု=ဟဗျပါ ကော. တရန္တိ အနေနာတိ တရု=ရုက္ခော. အရတိ သူနဘာဝေန ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတီတိ အရု=ဝဏော. ဂရတိ သိဉ္စတိ၊ ဂိရတိ ဝမတိ ဝါ သိဿေသု သိနေဟန္တိ ဂရု=အာစရိယော. ဟနတိ ဩဒနာဒီသု ဝဏ္ဏဝိသေသံ နာသေတီတိ ဟနု=ဝဒနေကဒေသော. တနောတိ သံသာရ ဒုက္ခန္တိ တနု-သရီရံ. မညတိ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတန္တိ မနု=ပဇာပတိ. ဘမတိ စလတီတိ ဘမု=နယနော ပတိဋ္ဌာနံ. ကေတတိ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ၊ ဥပရိ နိဝသတီတိ ဝါ ကေတု=ဓဇော. ဓနတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ဓနု=စာပေါ. ဗံဟ ဣတိ နိဒ္ဒေသာ ဥမှိ နိစ္စံ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ၊ ဗံဟတိ ဝုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတီတိ ဗဟု=အနပ္ပကံ. ကမ္ဗတိ သံဝရံ ကရောတီထိ ကမ္ဗု=ဝလယော၊ သင်္ခေါ စ. အမ္ဗတိ နာဒံကရောတီတိ အမ္ဗု=ဝါရိ. စက္ခတိ ရူပန္တိ စက္ခု=နယနံ. ဘိက္ခတီတိ ဘိက္ခု=သမဏော. သံကိရတီတိ သံကု=သူလံ. ဣန္ဒတိ နက္ခတ္တာနံ ပရမိဿရိယံ ပဝတ္တေတီတိ ဣန္ဒု=စန္ဒော. အန္ဒန္တိ ဗန္ဓန္တိ သတ္တာ ဧတာယာတိ အန္ဒု=သင်္ခလိကာ. ယဇန္တိ အနေနာတိ ယဇု=ဝေဒေါ. ပဋတိ ဗျတ္တဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ပဋု=ဝိစက္ခဏော. အဏတိ သုခုမဘာဝေန ပဝတ္တတီတိ အဏု=သုခုမော၊ ဝီဟိဘေဒေါ စ. အသန္တိ ပဝတ္တန္တိ သတ္တာ ဧတေဟီတိ အသဝေါ=ပါဏာ. သုခံ ဝသန္တျနေနာတိ ဝသု=ဓနံ. ပသီယတိ ဗာဓီယတိ သာမိကေဟီတိ ပသု. စတုပ္ပဒေါ. ပံသတိ သောဘာဝိသေသံ နာသေတီတိ ပံသု=ရေဏု. ဗန္ဓီယတိ သိနေဟဘာဝေနာတိ ဗန္ဓု=ဉာတိ.

၃. ဗန္ဓာ ဦ ဝဓော စ.

ဗန္ဓ-ဗန္ဓနေ တိမသ္မာ ဦ ဟောတိ၊ ဗန္ဓဿ ဝဓာဒေသော စ. ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ အတ္တနိ သတ္ထေ ဗန္ဓတီတိ ဝဓူ-သုဏိသာ၊ ဣတ္ထီစ.

၄. ဇမ္ဗာဒယော.

ဇမ္ဗူအာဒယော သဒ္ဒါဦပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ၊ နိပါတနံ အပ္ပတ္တဿ ပါပနံ ပတ္တဿ ပဋိသေဓော စ. ဇနိသ္မာ ဦ၊ ဗုကာဂမော၊ ‘‘မနာနံ နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၅.၉၆) နဿ နိဂ္ဂဟီတံ၊ ‘‘ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တော’’တိ (၁.၄၁) နိဂ္ဂဟီတဿ မော၊ ဇာယတိ၊ ဇနီယတီ ဝါ ဇမ္ဗူ=ရုက္ခော. ဘမိဿ အမလောပေါ၊ ဘမတိ ကမ္ပတီတိ ဘူ=ဘမု. ကရောတိသ္မာ ဦ၊ တဿ ကန္ဓုဉ စ၊ ‘‘ပရရူပမယကာရေ ဗျဉ္ဇနေ’’တိ (၅.၉၅) ဓာတွန္တဿ ဗျဉ္ဇနဿ ပရရူပတ္တံ၊ ရုဓိရုပ္ပါဒံ ကရောတီတိ ကက္ကန္ဓူ=ဗဒရီ. လမ္ဗ-အဝသံသနေ၊ အာပုဗ္ဗော၊ သံယောဂါဒိလောပဒီဃရဿာ၊ အာလမ္ဗတိ အဝသံသတီတိ အလာဗူ=တုမ္ဗိ. သရ-ဂတိ ဟိံသာစိန္တာသု၊ ဦမှိ အဘုက အဗုက စ၊ သရတိ ဂစ္ဆတီတိ သရဘူ=ဧကာ မဟာနဒီ. သရတိ ပါဏေ ဟိံသတီတိ သရဗူ=ခုဒ္ဒဇန္တုကဝိသေသော. စမအဒနေ၊ စမတိ ဘက္ခတိ နိဝါပန္တိ စမူ=သေနာ. တန-ဝိတ္ထာရေ၊ တနောတိ သံသာရဒုက္ခန္တိ တနု=သရီရံ၊ ဧဝမညေပိ ပယောဂတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

၅. တပုသ ဝိ ဓ ကုရ ပုထ မုဒါ ကု.

တပ-သန္တာပေ၊ ဥသ-ဒါဟေ၊ ဝိဓ-ဝေဓနေ၊ ကုရ-သဒ္ဒေ၊ ပုထ ပထ-ဝိတ္ထာရေ၊ မုဒ-တောသေ၊ ဧတေဟိ ကု၊ ဟောတိ. ကကာရောနုဗန္ဓော ‘‘န တေ ကာနုဗန္ဓနာဂမေသူ’’တိ (၅.၈၅) ဧဩနမဘာဝတ္ထော. တပ ဣတိ နိဒ္ဒေသတောဝ အဿ ဣတ္တံ၊ တာပီယတီတိ တိပု=လောဟဝိသေသော. ဥသတိ ဒါဟံ ကရောတီတိ ဥသု=သရော. ဝေဓတိ ရံသီဟိ တိမိရန္တိ ဝိဓု=စန္ဒော. ကုရတိ ကိစ္စာကိစ္စံ ဝဒတီတိ ကုရု=ရာဇာ၊ ကုရဝေါ=ဇနပဒေါ. ပုထတိ မဟန္ထဘာဝေန ပတ္ထိရတီတိ ပုထု=ဝိတ္ထိဏ္ဏော၊ မောဒနံ၊ မုဒီယတီတိ ဝါ မုဒု=အထဒ္ဓေါ.

၆. သိန္ဓာဒယော.

သိန္ဓု အာဒယော ကုပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ. သန္ဒ-ပဿဝနေ၊ အဿ ဣတ္တံ၊ ဓောစာန္တာ ဒေသော နိပါတနာ၊ သန္ဒတိ ပဿဝတီတိ သိန္ဓု=နဒိ၊ ဝဟိသုပန္တဿ ဒီဃာဒိဗတ္တေ၊ ဗာဓိဿ ဝါန္တဟတ္တေ စ၊ ဝဟန္တျနေနာတိ ဗာဟု၊ ဗာဓတိ ဥပဒ္ဒဝေ ဝါရေတီ တိ ဝါ ဗာဟု=ဘုဇော. ရံဃ-ဂမနေ၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ၊ ရင်္ဃတိ ပဝတ္တဟိ ရာဇဓမ္မေတိ ရဃု=ရာဇာ. ဝိဒ-လာဘေ၊ နကာရာဂမော၊ ဝဿ ဗော၊ ဝိန္ဒတျနေန နန္ဒနန္တိ ဗိန္ဒု=ကဏိကာ. မန-ဉာဏေ၊ နဿ ဓော၊ မညတိ ဉာယတိ မဓုရန္တိ မဓု=မဓုကရီဟိ ကတမဓု၊ ရပ လပ ဇပ ဇပ္ပ-ဝစနေ၊ အဿဣတ္တံ၊ ရပတိ ဇပ္ပတိ မန္တန္တီ ရိပု=ပစ္စာမိတ္တော. သသ-ဂတိ ဟိံ သာပါဏနေသု၊ အဿ ဥတ္တံ၊ သသတိ ဇီဝတီတိ သုသု=ယုဝါ. အရ ဂမနေ၊ အဿဥတ္တ မူတ္တဉ္စ၊ အရတိ မဟန္တဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဥရု=မဟာ၊ အရတိနေနာတိ ဦရု-သတ္ထိ. ခဏ-အဝဒါရဏေ၊ အာ ပုဗ္ဗော အနလောပေါ၊ အာခနတီတိ အာခု=ဥန္ဒူရော. တရတရဏေ၊ တဿ ထော၊ တရတီတိ ထရု=ခဂ္ဂါဝယဝေါ. လံဃ-ဂတိ သောသနေသု ဃဿ ဝါ ဟတ္တံ၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ စ၊ လင်္ဃတိ ပဝတ္တတိ လဃုဘာဝေနာတိ လဃု လဟူ ဧကတ္ထာ၊ (ဘံဇ-ဩမဒ္ဒနေ၊ ပ-ပုဗ္ဗော၊ ဇဿ ဂတ္တံ၊ ပဘဉ္ဇတိ ဝိသေသေနာတိ ပဘင်္ဂု=ဘင်္ဂုရော.) ဌာ-ဂတိနိဝတ္တိယံ၊ သုပုဗ္ဗော၊ ဌာတိ ပဝတ္တတိ သုန္ဒရဘာဝေနာတိ သုဋ္ဌု=သောဘနံ၊ ဒုပုဗ္ဗော ဌာတိ ပဝတ္တတိ အသုန္ဒရဘာဝေနာတိ ဒုဋ္ဌု=အသောဘနံ. ဧဝမညေပိ ဝိညေယျာ.

၇. ဣ.

ကြိယတ္ထာ ဗဟုလံ ဣ ဟောတိ၊ အဘ-ခေပနေ၊ အသီယတိ ခိပီယတီတိ အသိ=ခဂ္ဂေါ. ကသ-ဝိလေခနေ၊ ကသီယတေ ကသိ=ကသနံ. မသ-အာမသနေ၊ မသီယတီတိ မသိ=မေဠာ. ကု-သဒ္ဒေ ဩ အဝါဒေသာ၊ ကဝတိ ကထေဘီတိ ကဝိ=ကဗ္ဗကာရော. ရုသဒ္ဒေ၊ ရဝတိ ဂဇ္ဇတီတိ ရဝိ=အာဒိစ္စော. သပ္ပ-ဂမနေ၊ သပ္ပတိ ပဝတ္တတီတိ သပ္ပိ=ဃတံ. ဂန္ထ-ဂန္ထနေ၊ ‘‘တ ထ န ရာနံ ဋ ဌ ဏလာ’’တိ (၁.၂၅) နထာနံ ဏဌာ၊ ဂန္ထေတီတိ ဂဏ္ဌိ=ပဗ္ဗော၊ ဂဏ္ဌိစ. ရာဇ-ဒိတ္တိယံ၊ ရာဇတိ ပဝတ္တတီတိ ရာဇိ=ပါဠိ. ကလ-သင်္ချာနေ၊ ကလီယတိ ပရိမီယတီတိ ကလိ=ပါပံ. ဗလ-ပါဏနေ၊ ဗလန္တိ ဇီဝန္တိ အနေနာတိ ဗလိ=ကရော. ဓန-သဒ္ဒေ၊ ဓနတိ နဒတီတိ ဓနိ=သဒ္ဒေါ. အစ္စ အဉ္စ-ပူဇာယံ၊ အစ္စီယတိ ပူဇီယတီတိ အစ္စိ=ဇာလာ. ဝလ ဝလ္လ-သံဝရဏေ၊ ဝလနံ သံကောစနံ ဝလိ=ဥဒရာဒီသု ပလိ၊ ဝလ္လီယန္တိ သံဝရီယန္တိ သတ္တာ ဧတာယာတိ ဝလ္လိ=လတာ. ဝိမှိ ဝလီ ဝလ္လီတိပိ ဟောတိ၊ သောယေဝတ္ထော၊ ဧဝမညေပိ.

၈. ဒဈာဒယော.

ဒဓိအာဒယော သဒ္ဒါ ဣပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဓာ-ဓာရဏေ၊ ဒွိဘာဝေါ နိပါတနာ၊ ဃတမာဒဓာတီတိ ဒဓိ=ဂေါရ သဝိသေသော. အံဟ-ဂမနေ၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ၊ အံဟတိ ဂစ္ဆတီတိ အဟိ=သပ္ပေါ. ကမ္ပ စလနေ၊ သံယောဂါဒိလောပေါ၊ ကမ္ပတိ စလတီတိ ကပိ=ဝါနရော. မန-ဉာဏေ၊ အဿ ဥတ္တံ၊ မနတိ ဇာနာတီတိ မုနိ=သမဏော. နဿ ဏတ္တံ၊ မနတိ မဟဂ္ဃဘာဝံ ဂစ္ဆတီတီ မဏိ=ရတနံ. ဣက္ခ စက္ခ-ဒဿနေ၊ ဣဿ အတ္တံ ဣက္ခတိ အနေနာတိ အက္ခိ=နယနံ. ကမပဝိက္ခေပေ၊ အဿ ဣတ္တံ၊ ကမတိ ယာတီတိ ကိမိ=ခုဒ္ဒဇန္တုကဝိသေသော. တရ တရဏေ၊ တိတ္တိရာဒေသော၊ တုရိတော တရတိ ယာတီတိ တိတ္တိရိ=ပက္ခိဝိသေသော. ကီဠ-ဝိဟာရေ၊ ဤဿ ဧတ္တံ၊ ကီဠနံ ကေဠိ=ကီဠာ. ဥသိသ္မာ ဣဿ ခလုဉ၊ ဥသတိ ဒဟတီ ဥက္ခလိ=ဘာဇနံ၊ ဧဝမညေပိ.

၉. ယုဝဏ္ဏုပန္တာ ကိ.

ဣဝဏ္ဏုပန္တေဟိ စ ဥဝဏ္ဏုပန္တေဟိ စ ကြိယတ္ထေဟိ ဗဟုလံ ကိ ဟောတိ. ကကာရော-နုဗန္ဓော၊ ဣသ သိသ-ဣစ္ဆာယံ၊ သိဝံ ဣစ္ဆတီတိ ဣသိ=တပဿီ. ဂိရ-နိဂိရဏေ၊ ဂိရတိ ပသဝတိ ဆဝိမံသသာရဘူတံ ဘေသဇ္ဇာဒိန္တိ ဂိရိ=သေလော. သုစ-သောစနေ. သောစနံ သုစိ=သောစေယျံ၊ ရုစ-အဘိလာသေ ရုစန္တိ ဧတာယာတိ ရုစိ=အာဘိလာသော၊ ဧဝမညေပိ.

၁၀. ဝပ ဝရ ဝသ ရသ နဘ ဟရ ဟန ပဏာ ဣဏ.

ဝပ-ဗီဇနိက္ခေပေ၊ ဝရ-ဝရဏသမ္ဘတ္တီသု၊ ဝသ-နိဝါသေ၊ ရသ-အဿာဒနေ၊ နဘ-ဟိံသာယံ၊ ဟရ ဟရဏေ၊ ဟန ဟိံသာယံ၊ ပဏ-ဗျဝဟာရထုတိသု၊ ဧတေဟိ ဣဏ ဟောတိ. ဝပန္တိ ဧတာယာတိ ဝါပိ=ဇလာသယော. ဝါရေန္တိ ဧတေနာတိ ဝါရိ=ဇလံ. ဝသန္တိ ဧတာယာတိ ဝါသိ=တစ္ဆက ဘဏ္ဍံ. ရသီယတိ အဿာဒနဝသေန သမော သရီယတီတိ ရာသိ=သမူဟော. နဘတိ ဟိံသတီတိ နာဘိ=သရီရာဝယဝေါ. ဟာရေတီတိ ဟာရိ=မနုညံ. ‘‘ဟနဿ ဃာတော ဏာနုဗန္ဓေ’’ (၅.၉၉) တိ ဟနဿ ဃာတော၊ ဟနန္တိ ဧတေနာတိ ဃာတိ=ပဟရဏံ၊ ပဏတိ ဝေါဟရတီတိ ပါဏိ၊ ပဏတိ ဝေါဟရတိ ဧတေနာတိ ဝါ ပါဏိ=ကရော.

၁၁. ဘူဂမာ ဤဏ.

ဘူ-သတ္တာယံ၊ အမ ဂမ-ဂမနေ ဧတေဟိ ဤဏ ဟောတိ ဘဝိဿတိ ကာလေ. ဘဝိဿတီတိ ဘာဝီ=ဘဝိဿမာနော. ဂမိဿတီတိ ဂါမီ=ဂမိဿာမာနော.

၁၂. တန္ဒလက္ခာ ဤ.

တန္ဒ-အာလသိယေ၊ လက္ခ-ဒဿနင်္ကေသု၊ ဧတေဟိ ဤ ဟောတိ. တန္ဒနံ တန္ဒီ=အာလသျံ၊ လက္ခီယန္တိ သတ္တာ ဧတာယာတိ လက္ခီ=သိရီ.

၁၃. ဂမာ ရော.

ဂမိသ္မာ ရော ဟောတိ. ‘‘ရာနုဗန္ဓေန္တသရာဒိဿာ’’တိ (၄.၁၃၂) အမလောပေါ၊ ဂစ္ဆတီတိ ဂေါ=ပသု.

(ဣတိ သရပစ္စယဝိဓာနံ).

၁၄. ဣ ဘီ ကာ ကရာရ ဝက သက ဝါဟိ ကော.

ဣ-အဇ္ဈေန ဂတီသု၊ ဘီ-ဘယေ၊ ကာ ဂါ-သဒ္ဒေ၊ ကရ-ကရဏေ၊ အရ-ဂမနေ၊ ကုက ဝက-အာဒါနေ၊ သက-သတ္တိယံ၊ ဝါ-ဂတိဗန္ဓနေသု၊ ဧတေဟိ ကပစ္စယော ဟောတိ. ဧတိ ပဝတ္တတီတိ ဧတော=အသဟာယော. ဘာယန္တိ ဧတသ္မာတိ ဘေကော=မဏ္ဍူကော. ကာယတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကာကော=ဝါယသော. ကရောတိ ဝဏ္ဏကန္တိ ကက္ကော=ဝဏ္ဏဝိသေသော၊ ပိသိတဒဗ္ဗဉ္စ. အရတိ ယာတီတိ အက္ကော=သူရော၊ ဝိဋပိဝိသေသော စ. ဝကတိ ဩဒနံ အာဒဒါတီတိ ဝက္ကံ=ဒေဟကောဋ္ဌာသဝိသေသော၊ သက္ကတီတိ သက္ကော-ဒေဝိန္ဒော၊ သမတ္ထော စ. ဝါတိ ဗန္ဓတိ ဧတေနာတိ ဝါကော=ဝက္ကလံ.

၁၅. ဉုကာဒယော.

ဉုကာဒယော ကပစ္စယန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဦဟ-ဝိတက္ကေ၊ ဟလောပေါ နိပါတနာ ဦဟီယတိ ဝိစိနီယတီတိ ဦကာ-ဩကောဒနီ. ဥန္ဒ ကိလေဒနေ၊ သံယောဂါဒိ လောပေါ၊ အက စ. ဥန္ဒတိ ဒြဝံ ကရောတီတိ ဥဒကံ=ဇလံ. ဘီ-ဘယေ၊ ဧတ္တာဘာဝေါ၊ ဘာယန္တိ ဧတသ္မာတိ ဘီကော=ဘီရု. သက-သတ္တိယံ၊ ဥပန္တဿိ၊ သက္ကောတိ ဓာရေတုန္တိ သိက္ကာ=ဥပကရဏဝိသေသော. ဟာ-စာဂေ၊ ဟီယတိ သာဓူဟိ ဇဟီယတီတိ ဟာကော=ကောဓော. သမ္ဗ-မဏ္ဍနေ၊ ကဿ ဥဉ၊ သမ္ဗတိ ဥဒကံ မဏ္ဍေတီတိ သမ္ဗုကော=ဇလဇန္တုဝိသေဘော. ပုထ ပထ-ဝိတ္ထာရေ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ၊ ကဿ ဥဉ၊ ပုထတိ ပတ္ထရတိ အတ္တနော ဗာလဘာဝန္တိ ပုထုကော=ဗာလော. သုစ-သောကေ၊ သောစန္တိ ဧတေနာတိ သုက္ကံ=သမ္ဘဝေါ၊ သေတဉ္စ. စိ-စယေ၊ ဥပပုဗ္ဗော၊ ဧတ္တာဘာဝေါ၊ ဥပစိနန္တီတိ ဥပစိကာ=ဝမ္မိက ကာရာ. ကမ္ပ-စလနေ၊ ကမ္ပိဿ ပံ၊ ကမ္ပတိ စလတီတိ ပင်္ကော=ကဒ္ဒမော. ဥသ-ဒါဟေ၊ ဥသတီတိ ဥက္ကာ=ဇာလာ. ကဿ မုဉ၊ ဥသတိ ဒဟတီဘိ ဥမ္မုကံ=အလာတံ. ဝမ-ဥဂ္ဂိရဏေ၊ ကဿ မိဉ၊ ဝမီယတီတိ ဝမ္မိကော=ဥပစိကာကတော စယော၊ မသ-အာမသနေ၊ သဿ တ္ထင၊ မသီယတိ ပေမေနာတိ မတ္ထကံ=သီသံ၊ ဧဝမညေပိ.

၁၆. ဘီတွာ နကော.

ဘီ-ဘယေ တီမသ္မာ အာနကော ဟောတိ. ဘာယန္တိ ဧတသ္မာကိ ဘယာနကော=ဘယဇနကော.

၁၇. သိင်္ဃာ အာဏိကာဋကာ.

သိင်္ဃ-ဃာယနေတီမသ္မာ အာဏိက အာဋကာ ဟောန္တိ. ‘‘ဣတ္ထိယမတွာ’’တိ ၉၃.၂၆၀ အာ၊ သိင်္ဃယတိ ပဿဝတီတိ သိင်္ဃာဏိကာ=နာသာဿဝေါ. သိင်္ဃတိ ဧကီဘာဝံ ယာတီတိ သိင်္ဃာဋကံ=ဝီထိစတုက္ကံ.

၁၈. ကရာဒိတွကော.

ကရ-ကရဏေ၊ သရ-ဂတိဟိံသာစိန္တာသု၊ နရ-နယေ၊ တရတရဏေ၊ ဝရ-ဝရဏ သမ္ဘတ္တီသု၊ ဇန-ဇနနေ၊ ကရ-ဒိတ္တိ ဂတိကန္တီသု၊ ကဋ-မန္ဒနေ၊ ကုရ-သဒ္ဒေ၊ ထု-အဘိတ္ထဝေ၊ ဧဝမာဒီဟိ အကော ဟောတိ. ကရီယတီတိ ကရကော=ကမဏ္ဍလု. ကရောတီတိ ကရကာ=ဝဿောပလာ. သရတိ ဥဒကမေတ္ထာတိ သရကော=ပါနဘာဇနံ. နရန္တိ ပါပုဏန္တိ သတ္တာ ဧတ္ထာတိ နရကော=နိရယော. တရန္တျနေနာတိ တရကော=တရဏံ. ဝါရေတီတိဝရကော=ဝရဏော၊ ဓညဝိသေသော စ. ဇနေတီတိ ဇနကော=ပိတာ. ကနတိ ဒိဗ္ဗတီတိ ကနကံ=သုဝဏ္ဏံ. ကဋတိ မဒ္ဒတိ ရိပဝေါတိ ကဋကံ=နဂရံ. ကုရတီတိ ကောရကော=ကလိကာ. ထဝီယတီတိ ထဝကော-ဂုစ္ဆော.

၁၉. ဗလ ပတေဟျာကော.

ဗလ-ပါဏနေ၊ ပတ ပထ-ဂမနေ၊ ဧတေဟိ အာကော ဟောတိ. ဗလတိ ဇီဝတီတိ ဗလာကာ=ပက္ခိဝိသေသော. ပတတိ ယာတီတိ ပတာကာ=ဓဇော.

၂၀. သာမာကာဒယော.

သာမာကအာဒယော အာကန္တာ နိပစ္စန္တေ. သာ-တနု ကရဏာဝသာနေသု၊ သာဿ မုက၊ သာတိ ဒေဟံ တ နုံ ကရောတီတိ သာမာကော=တိဏဓညံ. ပါ-ပါနေ၊ ဣနင၊ ပိဝတိ ရတ္တန္တိ ပိနာကော=မဟိဿရဓနု. ဂု-သဒ္ဒေ၊ ‘‘ယုဝဏ္ဏာန မိယငုဝင သရေ’’တိ (၅.၁၃၆) ဥဝင၊ ဂဝတိ နဒတိ ဧတေနာတိ ဂုဝကော=ပူဂဖလံ. အဋ ပဋ-ဂမနတ္ထာ၊ ပဋတိ ယာတီတိ ပဋာကာ=ဝေဇယန္တီ. သလ ပိလ ပလ ဟုလ-ဂမနတ္ထာ၊ သလတိ ယာတီတိ သလာကာ=ဝေဇ္ဇောပကရဏဒဗ္ဗံ. ဝိဒ-ဉာဏေ၊ ဝိဒတိ ဇာနာတီတိ ဝိဒါကော=ဝိဒွါ. ပဏဗျဝဟာရထုတီသု အဿ ဣတ္တံ၊ ဦက စ၊ ပဏီယတိ ဝေါဟရီယတီတိ ပိညာကော=တိလကက္ကော၊ ဧဝမညေပိ.

၂၁. ဝိစ္ဆာလဂမမုသာ ကိကော.

ဝိစ္ဆာ-ဂမနေ၊ အလ=ဗန္ဓနေ၊ အမ ဂမ-ဂမနေ၊ မုသ-ထေယျေ၊ ဧတေဟိ ကိကော ဟောတိ. ဝိစ္ဆတိ ယာတီတိ ဝိစ္ဆိကော=ကီဋော. အလတိ ဗန္ဓတိ ဧတေနာတိ အလိကံ=အသစ္စံ. ဂစ္ဆတီတိ ဂမိကော=ဂန္တာ. မုသာတိ နိဒ္ဒေသာ ဒီဃော၊ မုသတိ ထေနေတီတိ မူသိကော=ဥန္ဒူရော.

၂၂. ကိံကဏိကာဒယော.

ကိံကဏိကာဒယော သဒ္ဒါ ကိကန္တာ နိပစ္စန္တေ. ကဏဣတိ ဒဏ္ဍကော ဓာတု သဒ္ဒတ္ထော၊ ကဿ ဒွိတ္တံ၊ အဿ ဣတ္တံ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော စ၊ ကဏတိ သဒ္ဒံ ကရောတီ ကိံကဏိကာ=ဃဏ္ဍိကာ. မုဒ-တောသေ၊ ဒဿ ဒွိတ္တံ၊ မုဒန္တိ ဧတမယာတိ မုဒ္ဒိကာ=အင်္ဂုလိယာဝေဋ္ဌနံ၊ ဖလဝိသေသော အ. မဟီယတိ ပူဇီယတီတိ မဟိကာ=ဟိမံ. ကလ-သင်္ချာနေ၊ ကလီယတိ ပရိမီတယတီတိ ကလိကာ=ကောရကော. သပ္ပ-ဂမနေ၊ အဿ ဣတ္တံ. သပ္ပတိ ဂစ္ဆတီတိ သိပ္ပိကာ=ဇလဇန္တုဝိသေသော၊ ဧဝမညေပိ.

၂၃. ဣသာ ကီကော.

ဣသ သိံသ-ဣစ္ဆာယံ၊ ဣစ္စသ္မာ ကီကော ဟောတိ. ဣစ္ဆီယတီတိ ဣသီကာ=တူလနိဿယော.

၂၄. ကမပဒါ ဏုကော.

ကမ-ဣစ္ဆာယံ၊ ပဒ-ဂမနေ၊ ဧတေဟိ ဏုကော ဟောတိ. ‘‘ဏိဏာပီန’’န္တိ (၅.၁၆၀) ယောဂဝိဘာဂါ ဏိလောပေါ. ကာမေတီတိ ကာမုကော=ကာမယိတာ. ပဇ္ဇတိ ယာတိ ဧတာယာတိ ပါဒုကာ=ပါဒေါပကရဏံ.

၂၅. မဏ္ဍသလာ ဏူကော.

မဏ္ဍ-ဘူသနေ၊ သလ-ဂမနတ္ထော ဒဏ္ဍကော ဓာတု၊ ဧတေဟိ ဏူကော ဟောတိ. မဏ္ဍေတိ ဇလံ ဘူသေတီတိ မဏ္ဍူကော=ဘေကော၊ သလတိ ဂေါစရတ္တ မုပယာတီတိ သာလူကံ=ဥပ္ပလကဏ္ဍော.

၂၆. ဥလူကာဒယော.

ဥလူကာဒယော သဒ္ဒါ ဏူကန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဥလ-ဂဝေသနေ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ နိပါတနာ၊ ဥလတိ ဂဝေသတီတိ ဥလူကော=ကောသိယော. မန=ဉာဏေ၊ နဿ ဓတ္တံ၊ မညတီတိ မဓူကော=ရုက္ခော. ဇလ-ဒိတ္တိယံ၊ ဇလတီတိ ဇလူကာ=လောဟိတပေါ၊ ဧဝမညေပိ.

၂၇. ကသာ သကော.

ကသ-ဝိလေခနေတီမသ္မာ သကော ဟောတိ. ကသတီတိ ကဿကော=ကသိကမ္မကာရော.

၂၈. ကရာ တိကော.

ကရောတိသ္မာ တိကော ဟောတိ. ကရောန္တိ ကီဠံ ဧတ္ထာတိ ကတ္တိကော=ဗာဟုလော.

၂၉. ဣသာ ဌကန.

ဣသ သိံသ-ဣစ္ဆာယံ၊ ဣစ္စသ္မာ ဌကန ဟောတိ. ဣစ္ဆီယတီတိ ဣဋ္ဌကာ=မတ္တိကာဝိကာရော.

၃၀. သမာ ခေါ.

သမ-ဥပသမခေဒေသု၊ ဧတသ္မာ ခေါ ဟောတိ. သမေတိ ဥပသမေတီတိ သင်္ခေါ=ကမ္ဗု.

၃၁. မုခါ ဒယော.

မုခ အာဒယော ခန္တာ နိပစ္စန္တေ. မု-ဗန္ဓနေ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ နိပါတနာ၊ မုနန္တိ ဗန္ဓန္တိ ဧတေနာတိ မုခံ=လပနံ. သိ-သေဝါယံ၊ ဧတ္တာ ဘာဝေါ နိပါတနာ၊ သယန္တိ ဧတ္ထ ဦကာ ကုသုမ-ဒယော စာတိ သိခါ=စူဠာ. ဝိပုဗ္ဗဿ သိဿ၊ ဝိသတိဿ ဝါ၊ ဝိသေသေန သယန္တိ ဧတ္ထ၊ ပဝိသန္တီတိ ဝိသိခါ=ရစ္ဆာ. ကန-ဒီတ္တိ ဂတိ ကန္တီသု၊ နိပုဗ္ဗော၊ အနဘာဂလောပေါ၊ ကနတိ ဒိဗ္ဗတီတိ နိက္ခော=သုဝဏ္ဏဝိကာရော. မယဣတိ ဂမနတ္ထော ဒဏ္ဍကော ဓာတု၊ ခဿ ဦဉ၊ မယတိ ယာတီတိ မယူခေါ-ကိရဏော. လူ-ဆေဒနေ၊ ဩတ္ထာဘာဝေါ၊ လုနာတိ ဆိန္ဒတိ သောဘန္တိ လူခေါ=အသိနိဒ္ဓေါ. အရ-ဂမနေ၊ အရန္တိ ယန္တိ ဧတေနာတိ အက္ခော=သကဋာဝယဝါ၊ ပါသကော စ. ယသ-ပယတနေ၊ ယဿတိ ပယတတိ ဗလိမာဟရဏတ္ထာယာတိ ယက္ခော=အမနုဿော၊ ရုဟ-ဇနနေ၊ ရုဟတိ ဇာယတီတိ ရုက္ခော=ပါဒပေါ၊ ဥသ-ဒါဟေ၊ ဥသတိ ဒဟတိ ကာမဂ္ဂိနာတိ ဥက္ခော=ဗလီဗဒ္ဒေါ. သဟ-မရိသနေ ‘ဟလောပေါ၊ သဟတိ အတ္တနိ ကတာပရာဓံ ခမတီတိ သခါ=သဟာယော၊ ဧဝမညေပိ.

၃၂. အဇ ဝဇ မုဒ ဂဒ ဂမာ ဂက.

အဇ ဝဇ-ဂမနေ၊ မုဒ-တောသေ၊ ဂဒ-ဝစနေ၊ အမ ဂမ-ဂမနေ၊ ဧတေဟိ ဂက ဟောတိ. အဇတိ ဂစ္ဆတိ သေဋ္ဌဘာဝန္တိ အဂ္ဂေါ-သေဋ္ဌော. ဝဇတိ သမူဟတ္တံ ဂစ္ဆတီတိ ဝဂ္ဂေါ=သမူဟော. မုဒန္တိ ဧတေနာတိ မုဂ္ဂေါ=ဓညဝိသေသော. ဂဒတီတိ ဂဂ္ဂေါ=ဣသိ. ‘‘မနာနံ နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၅.၉၆) မဿ နိဂ္ဂဟီတံ၊ ဂစ္ဆတီတိ ဂင်္ဂါ=သုရာပဂါ.

၃၃. သိင်္ဂါဒယော.

သိင်္ဂအာဒယော သဒ္ဒါ ဂကအန္တာ နိပစ္စန္တေ. သီ-သယေ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ရဿတ္တဉ္စ၊ သယတိ ပဝတ္တတိ မတ္ထကေတိ သိင်္ဂံ=ဝိသာဏံ. ဖုရ-စလနေ၊ လိမုင၊ ဖုရတိ စလတီတိ ပုလိင်္ဂေါ=ဇလိတင်္ဂါ ရာဝယဝေါ. စလ-ကမ္ပနေ၊ ဥပုဗ္ဗော၊ စလဿ စာလိံ၊ ဥစ္စလတိ ကမ္ပတီတိ ဥစ္စာလိင်္ဂေါ=သုက္ကကီဋော၊ ကလ-သဒ္ဒေ၊ ဣမုက၊ ကလတိ အဘိနာဒံ ကရောတိ ဗဟုရဇ္ဇတာယာ တိ ကလိင်္ဂေါ=ဒက္ခိဏာပထော. ဘမ-အနဝဋ္ဌာနေ၊ အဿ ဣတ္တံ၊ ဘမတီတိ ဘိင်္ဂေါ=ဘမရော. ပဋ အဋ-ဂမနေ၊ ပဋိဿ အမုက၊ အက စ. ပဋတိ ပတန္တော ဂစ္ဆတီတိ ပဋင်္ဂေါ၊ ပဋဂေါ=သလဘော၊ ဧဝမညေပိ.

၃၄. အဂါ ဂိ.

အဂ-ကုဋိလဂမနေတီမသ္မာ ဂိ ဟောတိ. အဂတိ ကုဋိလော ဟုတွာ ဂစ္ဆတီတိ အဂ္ဂိ=ပါဝကော.

၃၅. ယာဝလာ ဂု.

ယာ-ပါပုဏနေ၊ ဝလ ဝလ္လ-သံဝရဏေ၊ ဧတေဟိ ဂု ဟောတိ. ယာတီတိ ယာဂု=ပေယျာ. ဝလီယတိ သံဝရီယတီတိ ဝဂ္ဂု=မနုညော.

၃၆. ဖေဂ္ဂါဒယော.

ဖေဂ္ဂု အာဒယော ဂုအန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဖလ-နိပ္ဖတ္တိယံ၊ အဿ ဧတ္တံ၊ ဖလတိ နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတီတိ ဖေဂ္ဂု=အသာရော. ဘရ-ဘရဏေ၊ ရလောပေါ. ဘရတီတိ ဘဂု=ဣသိ. ဟိ-ဂတီယံ၊ နိဂ္ဂဟီတာဂမော၊ ဟိနော တိ ပဝတ္တတီတိ ဟိင်္ဂု=ရာမဌဇံ. ကမ-ဣစ္ဆာယံ၊ ကာမီယတီတိ ကင်္ဂု=ဓညဝိသေသော၊ ဧဝမညေပိ.

၃၇. ဇနာ ဃော.

ဇန-ဇနနေတီမသ္မာ ဃော ဟောတိ. ‘‘မနာနံ နိဂ္ဂဟီတ’’န္တိ (၅.၉၆) နဿ နိဂ္ဂဟီတံ၊ ဇာယတိ ဂမနမေတာယာတိ ဇင်္ဃာ=ပါဏျင်္ဂဝိသေသော.

၃၈. မေဃာဒယော.

မေဃအာဒယော ဃန္တာ နိပစ္စန္တေ. မိဟ-သေစနေ၊ ဟလောပေါ၊ မေဟတိ သိဉ္စတီတိ မေဃော=အမ္ဗုဒေါ. မုဟ-မုစ္ဆာယံ၊ ဟလောပေါ၊ မုယှန္တိ သတ္တာ ဧတ္ထာတိ မောဃော=တုစ္ဆော. သီ-သယေ၊ ဧတ္တာဘာဝေါ၊ သေတိ လဟု ဟုတွာ ပဝတ္တတီတိ သီဃံ=အာသု. အဟ-ဘသ္မီကရဏေ၊ နိပုဗ္ဗော၊ ဟလောပဒီဃာ၊ နိဒဟတီတိ နိဒါဃော=ဂိမှော. မဟီဿ ဟလောပေါ၊ မဟီယတိ ပူဇီယတီတိ မဃာ=နက္ခတ္တံ၊ ဧဝမညေပိ.

(ဣတိ ကဝဂ္ဂပစ္စယဝိဓာနံ).

၃၉. စုသရဝရာ စော.

စု-စဝနေ၊ သရ-ဂတိ ဟိံသာ စိန္တာသု၊ ဝရ-ဝရဏ သမ္ဘတ္တီသု၊ ဧယေဟိ စော ဟောတိ. စဝတိ ရုက္ခာတိ စောစံ=ဥပဘုတ္တဖလ- ဝိသေသော. သရတိ အာယတိံ ဒုက္ခံ ဟိံသတီတိ သစ္စံ=အဝိတထံ. ဝါရေတိ သုခန္တိ ဝစ္စံ=ဂူထော.

၄၀. မရာ စုဤစီ စ.

မရ-ပါဏစာဂေ တီမသ္မာ စုဤစီ ဟောန္တိ စော စ. မရဏံ မစ္စု=မရဏံ. မာရေတိ အန္ဓကာရံ ဝိနာသေတီတိ မရီစိ=ရံသိ၊ မိဂတဏှိကာ စ. မရတီတိ မစ္စော=သတ္တော.

၄၁. ကုသ ပသာ ဆိက.

ကုသ-အက္ကောသေ၊ ပသ-ဗာဓနေ၊ ဧတေဟိ ဆိက ဟောတိ. ကုသီယတိ အက္ကောသီယတီတိ ကုစ္ဆိ=ဥဒရံ. ပသီယတိ ဗာဓီယတိ ဧတ္ထာတိ ပစ္ဆိ=ဘာဇနဝိသေသော.

၄၂. ကသ ဥသာ ဆုက.

ကသ-ဝိလေခနေ၊ ဥသ-ဒါဟေ၊ ဧတေဟိ ဆုက ဟောတိ. ကသန္တိ ဝိလေခန္တိ ဧတ္ထာတိ ကစ္ဆု=ပါမံ. ဥသတိ ဒဟတိ သန္တာပန္တိ ဥစ္ဆု=ရသာလော.

၄၃. အသ မသ ဝဒ ကုစ ကစာ ဆော.

အသ-ခိပနေ၊ မသ-အာမသနေ၊ ဝဒ-ဝစနေ၊ ကုစ-သံကောစနေ၊ ကစ-ဗန္ဓနေ၊ ဧတေဟိ ဆော ဟောတိ. အသတိ ဆိပတီတိ အစ္ဆော=ဘလ္လူကော. မသတိ ဇလန္တိ မစ္ဆော=မီနော. ဝဒတီတိ ဝစ္ဆော=နေလကော. ကုစီယတိ သံကောစီယတီတိ ကောစ္ဆော=ဘဒ္ဒပီဋ္ဌံ. ကစီယတိ ဗန္ဓီယတီတိ ကစ္ဆော=တနုပဒေသော၊ အနူပေါ စ.

၄၄. ဂုစ္ဆာဒယော.

ဂုစ္ဆအာဒယော ဆန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဂုပ-ဂေါပနေ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ၊ ဂေါပီယတီတိ ဂုစ္ဆော=ထဝကော. တုသ-တုဋ္ဌိမှီ၊ တုသန္တိ ဧတေနာတိ တုစ္ဆံ=မုသာ. ပုသ-ပေါသနေ၊ ပေါသန္တိ တနုမနေနာတိ ပုစ္ဆော=ဝါလဓိ၊ ဧဝမညေပိ.

၄၅. အရာ ဇု ဉဋ စ.

အရ-ဂမနေတီမသ္မာ ဇု ဟောတိ၊ အရိဿ ဥဋ စ. ဋကာရော သဗ္ဗာဒေသတ္ထော၊ အရတိ အကုဋိလဘာဝေန ပဝတ္တတီတိ ဥဇု=အဝင်္ကော.

၄၆. ရဇ္ဇာဒယော.

ရဇ္ဇုအာဒယော ဇုအန္တာ နိပစ္စန္တေ. ရုဓ-အာဝရဏေ၊ ဥဿ အတ္တံ၊ ရုန္ဓန္တိ ဧတေနာတိ ရုဇ္ဇု-ယောတ္တံ. မန-ဉာဏေ၊ အမညိတ္ထာတိ မဉ္ဇု=မဉ္ဇုလံ၊ ဧဝမညေပိ.

၄၇. ဂိဓာ ဈက.

ဂိဓ-အဘိကင်္ခါယမိစ္စသ္မာ ဈက ဟောတိ. ဂေဓတီတိ ဂိဇ္ဈော=ပက္ခိဝိသေသော.

၄၈. ဝဉ္ဈာဒယော.

ဝဉ္စျာဒယော ဈက အန္တာ နိပစ္စန္တေ. ဝန-ယာစနေ၊ ဝနောတိ အတ္တာနံ အနုဘဝိတုံ ယာစတီတိ ဝဉ္ဈော=အဖလရုက္ခော၊ ဝဉ္ဈာ=အပသဝါ ဣတ္ထီ၊ အဿ ဣတ္တံ ဝိဉ္ဈော=ပဗ္ဗတော၊ သံဇ-သင်္ဂေ၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ၊ သဉ္ဇိယတီတိ သဇ္ဈံ=ရဇတံ၊ ဧဝမညေပိ.

၄၉. ကမယဇာ ဉော.

ကမ-ဣစ္ဆာယံ၊ ယဇ-ဒေဝပူဇာသင်္ဂတိကရဏဒါနေသု၊ ဧတေဟိ ဉော ဟောတိ၊ မဿ နိဂ္ဂဟီတဝဂ္ဂန္တာ၊ ကာမီယတီတိ ကညာ=ကုမာရီ. ဇဿ ပရရူပတ္တံ၊ ယဇန္တျနေနာတိ ယညော=ယာဂေါ.

၅၀. ပုညံ.

ပုနာတိ ပုဏတိသ္မာ ဝါ ဉောဩတ္တာဘာဝေါ စ နိပစ္စန္တေ. ပုနာတိ၊ ပုဏတိ သုန္ဒရတ္တံ ကရောတီတိ ဝါ ပုညံ=ကုသလံ.

၅၁. အရ ဟာညော ဟာဿ ဟိရ စ.

အရ-ဂမနေ၊ ဝါ-စာဂေ၊ ဧတေဟိ အညော ဟောတိ၊ ဟာဿ ဟိရဉ္စာဒေသော. အရီယတေ ဂမျတေတိ အရညံ=ဝနံ. ဇဟာတိ သတ္တာနံ ဟီနတ္တန္တိ ဟိရညံ=ဓနံ၊ သုဝဏ္ဏဉ္စ.

(ဣတိ စဝဂ္ဂပစ္စယဝိဓာနံ).

၅၂. ကိရ တရာ ကီဋော.

ကိရ-ဝိကိရဏေ၊ တရ-တရဏေ၊ ဧတေဟိ၊ ကီဋော ဟောတိ. သောဘေတုမေတ္ထ ရတနာနိ ဝိကိရီယန္တီတိ ကိရီဋံ=မကုဋံ. တရဣတိ နိဒ္ဒေသာ အဿ ဣတ္တံ၊ တရန္တိ ယန္တိ သုရူပတ္တ မနေနာတိ တိရီဋံ=ဝေဋ္ဌနံ.

၅၃. သကာဒီဟျဋော.

သက-သတ္တိယံ၊ ကသ-ဂမနေ၊ ကရ-ကရဏေ၊ မက္က ဣတိ သုတ္တိယော ဓာတု၊ ဒေဝ-ဒေဝနေ၊ ကမ-ဣစ္ဆာယံ၊ ဧဝမာဒိဟိ အဋော ဟောတိ. သဏ္ဏောတိ ဘာရံ ဝဟိတုန္တိ သကဋော=ယာနံ. အကသိ နိရောဇတ္တံ အဂမီတိ ကသဋံ=နိရောဇံ. ကရောတိ အမနာပန္တိ ကရဋော=ကာကော. မက္ကတိ စလတီတိ မက္ကဋော=ဝါနရော. ဒေဝီယတိ ပူဇီယတီတိ ဒေဝဋော=ဣသိ. ကမတိ ဣစ္ဆတိ အာရောဟတ္ထန္တိ ကမဋော=ဝါမနော.

၅၄. မကုဋာဝါဋ ကဝါဋ ကုက္ကုဋာ.

ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ. မံကိသ္မာ ဥဋော၊ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ စ၊ မံကေတိ သောဘေတီတိ မကုဋံ=ကိရီဋံ. အဝတိသ္မာ အာဋဏ၊ အဝျတေ ခညတေတိ အာဝါဋော=ကာသု. ကု-သဒ္ဒေတီမသ္မာ အာဋော၊ ဩအဝါဒေသာ ယထာယောဂံ၊ ကဝတိ ရဝတီတိ ကဝါဋံ=ဒွါရပိဓာနံ. ကုက ဝက-အာဒါနေတီမသ္မာ ကုဋက၊ ကုကတိ ဂေါစရမာဒဒါတီတိ ကုက္ကုဋော=တမ္ဗစူဠော.

၅၅. ကမုသ ကုသ ကသာ ဌော.

ကမ-ဣစ္ဆာယံ၊ ဥသ-ဒါဟေ၊ ကုသ-အက္ကောသေ၊ ကသ-ဂမနေ၊ ဧတေဟိဌော ဟောတိ၊ နိဂ္ဂဟီတဝဂ္ဂန္တာ၊ ဩဒနာဒီနိ ကာမေတီတိ ကဏ္ဌော=ဂလော. ဩက္ကပရရူပါဒီနိ၊ ဩဒနာဒီသု ဥဏှေန ဥသီယတီ တိ ဩဋ္ဌော=ဒန္တစ္ဆဒေါ၊ ကရဘော စ. ကုသီယတိ အက္ကောသီယတီတိ ကောဋ္ဌော=ဓညနိလယော. ကသတိ ယာတိ ဝိနာသန္တိ ကဋ္ဌံ=ဒါရု.

၅၆. ကုဋ္ဌာဒယော.

ကုဋ္ဌအာဒယော သဒ္ဒါ ဌန္တာ နိပစ္စန္တေ. ကုသိသ္မာ ဌော၊ ဩတ္တာဘာဝေါ စ၊ ကုသီယတိ အက္ကောသီယတီတိ ကုဋ္ဌံ=ဆဝိရောဂေါ. ကုဏ-သဒ္ဒေ၊ ပရရူပါဘာဝေါ ဩတ္တာဘာဝေါ စ၊ ကုဏတိ နဒတီတိ ကုဏ္ဌော=အတိခိဏော၊ ကုဏီယတိ အက္ကောသီယတီတိ ကုဏ္ဌော= ဆိန္နဟတ္ထပါဒါဒိကော. ဒံသိဿ ဒါ၊ ဒံသတိ ဧတာယာတိ ဒါဌာ=ဒန္တဝိသေသော. ကမိဿ အက စ. ကာမီယာတိ ဒီနေတီတိ ကမဌော=ဘိက္ခာဘာဇနံ၊ ဝါမနော၊ ကုမ္မော စ. ဖဿိဿ ဖုဋော၊ ဖဿီယတီတိ ဖုဋ္ဌော=ဖဿော၊ ဧဝမညေပိ.

၅၇. ဝရ ကရာ အဏ္ဍော.

ဝရ-ဝရဏေ၊ ကရ-ကရဏေ၊ ဧတေဟိ အဏ္ဍော ဟောတိ. အတ္တနိ ပေဖံ ဝါရယတီတိ ဝရဏ္ဍော=မုခရောဂေါ. ကရီယတီတိ ကရဏ္ဍော=ဘဏ္ဍဝိသေသော.

၅၈. မနန္တာ ဍော.

မကာရ နကာရန္တေဟိ ကြိယတ္ထေဟိ ဗဟုလံ ဍပ္ပစ္စယော ဟောတိ. သမ-ဥပသမေ၊ သမနံ သဏ္ဍံ=သမူဟော. ကမ-ပဒဝိက္ခေပေ၊ ကမတိ ယာတီတိ ကဏ္ဍော=သရော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ စ၊ ဒမ-ဒမနေ၊ ဒမန္တွျနေနာတိ ဒဏ္ဍော=နိဂ္ဂဟော. အမ ဂမ-ဂမနေ၊ အမန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထာတိ အဏ္ဍော=ပက္ခိပသဝေါ၊ ကောသော စ. ဂစ္ဆတိ သူနဘာဝန္တိ ဂဏ္ဍော=ဗျာဓိ၊ ဝဒနေကဒေသော စ. ရမု-ကီဠာယံ၊ ရမန္တိ ဧတ္ထာတိ ရုဏ္ဍာ=ဝိဓဝါ. မန-ဉာဏေ၊ မညန္တိ ဧတေနာတိ မဏ္ဍော=ဩဒနာဒိနိဿာဝေါ. ခန ခဏ=အဝဒါရဏေ၊ ခညတီတိ ခဏ္ဍော=ဥစ္ဆုဝိကာရ ဝိသေသော. လမ-ဟိံသာယံ၊ လမတိ ဟိံသတိ သုစိဘာဝန္တိ လဏ္ဍော=ဝစ္စံ၊ ဧဝမညေပိ.

၅၉. ကုဏ္ဍာ ဒယော.

ကုဏ္ဍအာဒယော ဍန္တာ နိပစ္စန္တေ. ကမ မန တနာနံ အဿ ဥတ္တံ၊ ကာမီယတီတိ ကုဏ္ဍံ=ဘာဇနံ. မညတိ ဟိတာဟိတန္တိ မုဏ္ဍော= ဆိန္နကေသော. တနောတိ ဧတေနာတိ တုဏ္ဍံ=လပနံ. ဤရ-ခေပေ၊ ဧရံအာဒေသော. ဤရတိ ကမ္ပတီတိ ဧရဏ္ဍော=ဗျဂ္ဃပုစ္ဆော၊ သိ-သေဝါယံ၊ သိဿ ခမုက၊ သုဂန္ဓံ သေဝတီတိ သိခဏ္ဍော=စူဠာ၊ ဧဝမညေပိ.

၆၀. တိဇ ကသ တသ ဒက္ခာ ကိဏော ဇဿ ခေါ စ.

တိဇ-နိသာနေ၊ ကသ-ဂမနေ၊ တသ-ပိပါသာယံ၊ ဒက္ခ-ဝုဒ္ဓိယံ၊ ဧတေဟိ ကိဏော ဟောတိ၊ ဇဿ ခေါ စ၊ တေဇယိတ္ထာတိ တိခိဏံ=နိသိတံ. ကသတိ ပဝတ္တတီတိ ကသိဏံ=အသေသံ. တသနံ တသိဏာ=တဏှာ. ဒက္ခတိ ဝုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆတိ ဧတာယာတိ ဒက္ခီဏာ=ကုသလံ.

၆၁. ဝီအာဒိတော ဏိ.

ဝီ-တန္တသန္တာနေ၊ သိ-သေဝါသံ၊ သူ-ပဿဝနေ၊ ဒု-ဂမနေ၊ ကီ-ဒဗ္ဗဝိနီမယေ၊ သာ-တနုကရဏာဝသာနေသု၊ ဧဝမာဒီဟိ ဏိ ဟောတိ. ဝီယတီတိ ဝေဏိ=ကေသကလာပေါ. သေဝနံ သေဏိ=သဇာတီနံ ကာရူနံ သမူဟော. နိပုဗ္ဗော၊ နိသေဝီယတီတိ နိသေဏိ=သောပါနံ. သဝတိ ပဿဝတီတိ သောဏိ=ကဋိ. ဒဝတိ ဝဟတီတိ ဒေါဏိ=ကဋ္ဌမ္ဗုဝါဟနီ၊ နာဝါ စ. နဒါဒိပါဌာ ဝိမှိ သောဏီ ဒေါဏီ တိပိ ဟောတိ. ကယနံ၊ ကီယတေ ဧတာယာတိ ဝါ ကေဏိ=ကယော သာတိ ဒုက္ခံ တနုံ ကရောတီတိ သာဏိ=တိရောကရဏီ၊ ဧဝမညေပိ.

၆၂. ဂဟာဒီဟျဏိ.

ဂဟ-ဥပါဒါနေ၊ အရ-ဂမနေ၊ ဓရ-ဓာရဏေ၊ သရ-ဂတိယိံသာ စိန္တာသု၊ တရ-တရဏေ၊ ဧဝမာဒီဟိ အဏိပ္ပစ္စယော ဟောတိ. ဂဏှာတီတိ ဂဟဏိ=အသိတာဒိပါစကော အဂ္ဂိ. အရီယတိ ဂမီယတီတိ အရဏိ=အဂ္ဂိမန္ထနကဋ္ဌံ. ဓာရေတီတိ ဓရဏိ=မဟီ. သရီယတိ ဂမီယတီတိ ဘရဏိ=မဂ္ဂေါ. တရန္တျနေနာတိ တရဏိ=နာဝါ၊ သူရိယော စ.

၆၃. ရီဝီဘာဟိ ဏု.

ရီ-ပဿဝနေ၊ ဝီ ဝါ-ဂမနေ၊ ဘာ-ဒိတ္တိယံ၊ ဧတေဟိဏု ဟောတိ. ရီယတိ ပဿဝတီတိ ရေဏု=ရဇော. ဝေတိ ပဝတ္တတီတိ ဝေဏု=ဝေဠု. ဘာတိ ဒိဗ္ဗတီတိ ဘာဏု=ရံသိ.

၆၄. ခါဏွာ ဒယော.

ခါဏုအာဒယော ဏုအန္တာ နိပစ္စန္တေ. ခဏ ခန-အဝဒါရဏေ၊ ဏဿ အာ၊ ခညတိ အဝဒါရီယတီတိ ခါဏု=ဆိန္နသာခေါ ရုက္ခော. ဇန-ဇနနေ၊ နဿ ဝါ အာတ္တံ၊ ဇာယတိ ဂမန မနေနာတိ ဇာဏု၊ ဇဏ္ဏု=ဇင်္ဃောရူနံ သန္ဓိ. ဟရ-ဟရဏေ၊ ဧက၊ ဟရီယတီတိ ဟရေဏု=ဂန္ဓဒဗ္ဗ၊ ဧဝမညေပိ.

၆၅. ကွာဒိတော ဏော.

ကု-သဒ္ဒေ၊ သု-သဝနေ၊ ဒု-ဂမနေ၊ ဝရ-ဝရဏေ၊ ကရ-ကရဏေ၊ ပဏ-ဗျဝဟာရထုတိသု၊ တာ-ပါလနေ၊ လီ-နိလီယနေ၊ ဧဝမာဒီဟိ ဏော ဟောတိ. ကဝတိ နဒတိ ဧတ္ထာတိ ကောဏော=အဿိ၊ ဝီဏာဒိဝါဒနဒဏ္ဍော စ. သုဏောတီတိ သောဏော=သုနခေါ၊ နရော စ. ဒဝတိ ပဝတ္တတီတိ ဒေါဏော=ပရိမာဏဝိသေသော. ဝိရူပတ္တ ဝါရေတီတိ ဝဏ္ဏော=နီလာဒိ. သဝနံ ကရောတီတိ ကဏ္ဏော=သဝနံ. ပဏီယတိ ဝေါဟရီယတီတိ ပဏ္ဏော=ပလာသော. လာယတီတိ တာဏံ=ရက္ခာ. နိလီယန္တိ ဧတ္ထာတိ လေဏံ=နိလီယနဋ္ဌာနံ.

၆၆. သုဝီဟိ ဏက.

သု-သဝနေ၊ ဝီ-တန္တသန္တာနေ၊ ဧတေဟိ ဏက ဟောတိ. သုဏောတီတိ သုဏော=သုနခေါ. ဝီယတီတိ ဝီဏာ=ဝလ္လကီ.

၆၇. တိဏာဒယော.

တိဏအာဒယော ဏကန္တာ နိပစ္စန္တေ. တိဇ-တေဇနေ၊ ဇလောပေါ၊ တေဇေတိ ဧတေနာတိ တိဏံ=ဗီရဏာဒိ. လီ လိဟ သာဒ က္လေဒါနံ လော လဝါ၊ လီယတိ ရသတော သဗ္ဗတ္ထ အလ္လီယတီတိ လောဏံ လဝဏံ၊ လေဟီယတီတိ လောဏံ လဝဏံ၊ သာဒီယတီတိ လောဏံ လဝဏံ၊ က္လေဒယတီတိ လောဏံ လဝဏံ၊ ဂမိဿ ဩ၊ ဂစ္ဆတီတိ ဂေါဏော=ဂေါ. ဟရ-ဟရဏေ၊ ဏဿဉ္ဇိ၊ ဟရီယတီတိ ဟရိဏော=မိဂေါ. ဤရ-ကမ္ပနေ၊ ရဿတ္တံ၊ ဏဿ ဉိစ၊ အတ္တနော လူခဘာဝေ သမ္ပတ္တေ ဤရတိ ကမ္ပတီတိ ဣရိဏံ=ဦသရံ. ထု-အဘိတ္ထဝေ၊ ဒီဃော၊ အဘိတ္ထဝီယတီတိ ထူဏံ=နဂရံ၊ ထူဏော=ဃရတ္ထမ္ဘော၊ ဧဝမညေပိ.

၆၈. ရဝဏ ဝရဏ ပူရဏာ ဒယော.

ရဝဏ ဝရဏ ပူရဏာ ဒယော အဏပ္ပစ္စယေန သိဒ္ဓါ. ရဝတီတိ ရဝဏော=ကောကိလော. ဝါရေတီတိ ဝရဏော=ပါကာရော. ပူရီယတေ အနေနာတိ ပူရဏော=ပရိပူရီ.

(ဣတိ ဋဝဂ္ဂပစ္စယဝိဓာနံ).

၆၉. ပါဝသာ အတိ.

ပါ-ရက္ခဏေ၊ ဝသ-နိဝါသေ၊ ဧတေတိ အတိ ဟောတိ. ပုဗ္ဗသရလောပေါ၊ ပါတိ ရက္ခတီတိ ပတိ=သာမီ၊ ဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝသတိ=ဂေဟံ.

၇၀. ဓာ ဟိ သိ တန ဇန ဇရ ဂမ သစာ တု.

ဓာ-ဓာရဏေ၊ ဟိ-ဂတိယံ၊ တန-ဝိတ္ထာရေ၊ ဇန-ဇနနေ၊ ဇရ-ဝယော-ဟာနိယံ၊ အမ ဂမ-ဂမနေ၊ သစ-သမဝါယေ၊ ဧတေဟိ တု ဟောတိ. ဓာရေတီတိ ဓာတု=ဂေရုကာဒိ. ဟိနောတိ ပဝတ္တာတိ ဖလံ ဧတေနာတိ ဟေတု=ကာရဏံ၊ သေဝီယတိ ဇနေဟီတိ သေတု=ဗန္ဓတိ (ပဒ္ဓတိ). တညတေတိ တန္တု=သုတ္တံ. ဇနီယတေ ကမ္မကိလေသေဟီတိ ဇန္တု၊ ဇာယတိ ကမ္မကိလေဟီတိ ဝါ ဇန္တု=သတ္တော. ဇီရတီတိ ဇတ္တု=အံသသန္ဓိ. ဂစ္ဆတီတိ ဂန္တု=ဂမိကော၊ သစတိ သမေတီတိ သတ္တု=ယဝါဒိစုဏ္ဏံ.

၇၁. အရိဿုဋ စ.

အရ-ဂမနေတီမသ္မာ တု ဟောတိ၊ အရိဿ ဥဋ အာဒေသောစ. အရတိ ပဝတ္တတီတိ ဥတု=ဟေမန္တာဒိ၊

၇၂. ပိတွာဒယော.

ပိတုအာဒယော သဒ္ဒါ တုအန္တာ နိပစ္စန္တေ. ပါ-ရက္ခဏေ၊ အာဿ ဣတ္တံ၊ ပါတိ ရက္ခတီတိ ပိတာ=ဇနကော. ပါတိဿေဝါဒိဿ မော၊ ပါယေတီတိ မာတာ=ဇနနီ. ဘာ-ဒိတ္တိယံ၊ ဘာတီတိ ဘာတာ=သောဒရိယော. ဓာ-ဓာရဏေ၊ အာဿ ဤတ္တံ၊ ဓာရီယတီတိ ဓီတာ=ပုတ္တီ. ဒုဟ-ပပူရဏေ၊ ဩတ္တာဘာဝေါ၊ တုဿ ဉ္ဆိစ. ဒုဟတိ ပသဝေ ပပူရေတီတိ ဒုဟိတာ=ပုတ္တီ. ဇန-ဇနနေ၊ အဿ အာတ္တံ၊ မာ စာန္တာဒေသော. ပပုတ္တေ ဇနေတီတိ ဇာမာတာ=ဒုဟိတုပတိ. နဟ-ဗန္ဓနေ၊ နဟီယတိ ဗန္ဓီယတိ ပေမေနာတိ နတ္တာ-ပပုတ္တော. ဟု-ဟဝနေ၊ ဟဝတိ ပူဇေတီတိ ဟောတာ=ယညကော. ပူ-ပဝနေ၊ ပုနာတိ အာယတိံ ဘဝံ ပဝိတ္တံ ကရောတီတိ ပေါတာ=သောယေဝ.