၄. အဿခဠုင်္ကသုတ္တံ

၁၄. ‘‘အဋ္ဌ စ [အဋ္ဌ (သျာ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကေ [အဿခလုင်္ကေ (သီ.)] ဒေသေဿာမိ အဋ္ဌ စ အဿဒေါသေ၊ အဋ္ဌ စ ပုရိသခဠုင်္ကေ အဋ္ဌ စ ပုရိသဒေါသေ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ အဿခဠုင်္ကာ အဋ္ဌ စ အဿဒေါသာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပစ္ဆတော ပဋိက္ကမတိ၊ ပိဋ္ဌိတော ရထံ ပဝတ္တေတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပစ္ဆာ လင်္ဃတိ၊ ကုဗ္ဗရံ ဟနတိ၊ တိဒဏ္ဍံ ဘဉ္ဇတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ရထီသာယ သတ္ထိံ ဥဿဇ္ဇိတွာ ရထီသံယေဝ အဇ္ဈောမဒ္ဒတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဏှတိ၊ ဥဗ္ဗဋုမံ ရထံ ကရောတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ လင်္ဃတိ ပုရိမကာယံ ပဂ္ဂဏှတိ ပုရိမေ ပါဒေ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စမော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ အနာဒိယိတွာ သာရထိံ အနာဒိယိတွာ ပတောဒလဋ္ဌိံ [ပတောဒံ (သီ. ပီ.)၊ ပတောဒယဋ္ဌိံ (သျာ. ကံ.)] ဒန္တေဟိ မုခါဓာနံ [မုခါဌာနံ (က.)] ဝိဓံသိတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဋ္ဌော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ နေဝ အဘိက္ကမတိ နော ပဋိက္ကမတိ တတ္ထေဝ ခီလဋ္ဌာယီ ဌိတော ဟောတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တမော အဿဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပုရိမေ စ ပါဒေ သံဟရိတွာ ပစ္ဆိမေ စ ပါဒေ သံဟရိတွာ [သင်္ခရိတွာ (က.)] တတ္ထေဝ စတ္တာရော ပါဒေ အဘိနိသီဒတိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမော အဿဒေါသော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ အဿခဠုင်္ကာ အဋ္ဌ စ အဿဒေါသာ.

[ဝိဘ. ၉၅၆] ‘‘ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ ပုရိသခဠုင်္ကာ အဋ္ဌ စ ပုရိသဒေါသာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ‘န သရာမီ’တိ အသတိယာ နိဗ္ဗေဌေတိ. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပစ္ဆတော ပဋိက္ကမတိ၊ ပိဋ္ဌိတော ရထံ ဝတ္တေတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော စောဒကံယေဝ ပဋိပ္ဖရတိ – ‘ကိံ နု ခေါ တုယှံ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ ဘဏိတေန! တွမ္ပိ နာမ ဘဏိတဗ္ဗံ မညသီ’တိ! သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပစ္ဆာ လင်္ဃတိ၊ ကုဗ္ဗရံ ဟနတိ၊ တိဒဏ္ဍံ ဘဉ္ဇတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော စောဒကဿေဝ ပစ္စာရောပေတိ – ‘တွံ ခေါသိ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တွံ တာဝ ပဌမံ ပဋိကရောဟီ’တိ. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ရထီသာယ သတ္ထိံ ဥဿဇ္ဇိတွာ ရထီသံယေဝ အဇ္ဈောမဒ္ဒတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော အညေနာညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဏှတိ၊ ဥဗ္ဗဋုမံ ရထံ ကရောတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော သံဃမဇ္ဈေ ဗာဟုဝိက္ခေပံ ကရောတိ. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ လင်္ဃတိ၊ ပုရိမကာယံ ပဂ္ဂဏှတိ ပုရိမေ ပါဒေ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စမော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော အနာဒိယိတွာ သံဃံ အနာဒိယိတွာ စောဒကံ သာပတ္တိကောဝ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ အနာဒိယိတွာ သာရထိံ အနာဒိယိတွာ ပတောဒလဋ္ဌိံ ဒန္တေဟိ မုခါဓာနံ ဝိဓံသိတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဋ္ဌော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ‘နေဝါဟံ အာပန္နောမှိ၊ န ပနာဟံ အာပန္နောမှီ’တိ သော တုဏှီဘာဝေန သံဃံ ဝိဟေဌေတိ [ဝိဟေသေတိ (ပီ. က.)]. သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ နေဝ အဘိက္ကမတိ နော ပဋိက္ကမတိ တတ္ထေဝ ခီလဋ္ဌာယီ ဌိတော ဟောတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တမော ပုရိသဒေါသော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ. သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ဧဝမာဟ – ‘ကိံ နု ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော အတိဗာဠှံ မယိ ဗျာဝဋာ ယာဝ [ဣဒံ ပဒံ သီဟဠပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] ဣဒါနာဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဧဝမာဟ – ‘ဣဒါနိ ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောထာ’တိ? သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿခဠုင်္ကော ‘ပေဟီ’တိ ဝုတ္တော၊ ဝိဒ္ဓေါ သမာနော စောဒိတော သာရထိနာ ပုရိမေ စ ပါဒေ သံဟရိတွာ ပစ္ဆိမေ စ ပါဒေ သံဟရိတွာ တတ္ထေဝ စတ္တာရော ပါဒေ အဘိနိသီဒတိ၊ တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ. ဧဝရူပေါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဓေကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဟောတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမော ပုရိသဒေါသော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌ ပုရိသခဠုင်္ကာ အဋ္ဌ စ ပုရိသဒေါသာ’’တိ. စတုတ္ထံ.