၂. သတ္တသူရိယသုတ္တံ

၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ အမ္ဗပါလိဝနေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ အဓုဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ အနဿာသိကာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘သိနေရု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဗ္ဗတရာဇာ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿာနိ အာယာမေန၊ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿာနိ ဝိတ္ထာရေန၊ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿာနိ မဟာသမုဒ္ဒေ အဇ္ဈောဂါဠှော၊ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿာနိ မဟာသမုဒ္ဒါ အစ္စုဂ္ဂတော. ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ဗဟူနိ ဝဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဒေဝေါ န ဝဿတိ. ဒေဝေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝဿန္တေ ယေ ကေစိမေ ဗီဇဂါမဘူတဂါမာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတယော တေ ဥဿုဿန္တိ ဝိသုဿန္တိ၊ န ဘဝန္တိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ ဧဝံ အဓုဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ဒုတိယော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. ဒုတိယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ ယာ ကာစိ ကုန္နဒိယော ကုသောဗ္ဘာ [ကုဿုဗ္ဘော (သီ.)၊ ကုဿောဗ္ဘာ (သျာ.)] တာ ဥဿုဿန္တိ ဝိသုဿန္တိ၊ န ဘဝန္တိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တတိယော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. တတိယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ ယာ ကာစိ မဟာနဒိယော၊ သေယျထိဒံ – ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ အစိရဝတီ၊ သရဘူ၊ မဟီ၊ တာ ဥဿုဿန္တိ ဝိသုဿန္တိ၊ န ဘဝန္တိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန စတုတ္ထော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. စတုတ္ထဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ ယေ တေ မဟာသရာ ယတော ဣမာ မဟာနဒိယော ပဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – အနောတတ္တာ၊ သီဟပပါတာ၊ ရထကာရာ၊ ကဏ္ဏမုဏ္ဍာ၊ ကုဏာလာ၊ ဆဒ္ဒန္တာ၊ မန္ဒာကိနိယာ၊ တာ ဥဿုဿန္တိ ဝိသုဿန္တိ၊ န ဘဝန္တိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ပဉ္စမော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. ပဉ္စမဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ ယောဇနသတိကာနိပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကာနိ ဩဂစ္ဆန္တိ၊ ဒွိယောဇနသတိကာနိပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကာနိ ဩဂစ္ဆန္တိ၊ တိယောဇနသတိကာနိပိ၊ စတုယောဇနသတိကာနိပိ၊ ပဉ္စယောဇနသတိကာနိပိ၊ ဆယောဇနသတိကာနိပိ၊ သတ္တယောဇနသတိကာနိပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကာနိ ဩဂစ္ဆန္တိ၊ သတ္တတာလမ္ပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သဏ္ဌာတိ၊ ဆတာလမ္ပိ၊ ပဉ္စတာလမ္ပိ၊ စတုတာလမ္ပိ၊ တိတာလမ္ပိ၊ ဒွိတာလမ္ပိ၊ တာလမတ္တမ္ပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သဏ္ဌာတိ၊ သတ္တပေါရိသမ္ပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သဏ္ဌာတိ၊ ဆပေါရိသမ္ပိ၊ ပဉ္စပေါရိသမ္ပိ၊ စတုပေါရိသမ္ပိ၊ တိပေါရိသမ္ပိ၊ ဒွိပေါရိသမ္ပိ၊ ပေါရိသမ္ပိ [ပေါရိသမတ္တမ္ပိ (သျာ.)]၊ အဍ္ဎပေါရိသမ္ပိ၊ ကဋိမတ္တမ္ပိ၊ ဇဏ္ဏုကာမတ္တမ္ပိ၊ ဂေါပ္ဖကမတ္တမ္ပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သရဒသမယေ ထုလ္လဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ တတ္ထ တတ္ထ ဂေါပဒေသု [ဂေါပ္ဖကပဒေသေသု (က.)] ဥဒကာနိ ဌိတာနိ ဟောန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဂေါပ္ဖကမတ္တာနိ [ဂေါပဒမတ္တာနိ (သီ. သျာ.)] မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကာနိ ဌိတာနိ ဟောန္တိ. ပဉ္စမဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ အင်္ဂုလိပဗ္ဗမတ္တမ္ပိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ န ဟောတိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန ဆဋ္ဌော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. ဆဋ္ဌဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ ဓူမာယန္တိ သံဓူမာယန္တိ သမ္ပဓူမာယန္တိ [ဓူပါယန္တိ သန္ဓူပါယန္တိ သမ္ပဓူပါယန္တိ (သီ. သျာ.)]. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုမ္ဘကာရပါကော အာလေပိတော [အာလိမ္ပိတော (သီ. သျာ.)] ပဌမံ ဓူမေတိ သံဓူမေတိ သမ္ပဓူမေတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဋ္ဌဿ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ ဓူမာယန္တိ သံဓူမာယန္တိ သမ္ပဓူမာယန္တိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန သတ္တမော သူရိယော ပါတုဘဝတိ. သတ္တမဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သူရိယဿ ပါတုဘာဝါ အယဉ္စ မဟာပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ အာဒိပ္ပန္တိ ပဇ္ဇလန္တိ ဧကဇာလာ ဘဝန္တိ. ဣမိဿာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာပထဝိယာ သိနေရုဿ စ ပဗ္ဗတရာဇဿ ဈာယမာနာနံ ဒယှမာနာနံ အစ္စိ ဝါတေန ခိတ္တာ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ဂစ္ဆတိ. သိနေရုဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဗ္ဗတရာဇဿ ဈာယမာနဿ ဒယှမာနဿ ဝိနဿမာနဿ မဟတာ တေဇောခန္ဓေန အဘိဘူတဿ ယောဇနသတိကာနိပိ ကူဋာနိ ပလုဇ္ဇန္တိ ဒွိယောဇနသတိကာနိပိ၊ တိယောဇနသတိကာနိပိ၊ စတုယောဇနသတိကာနိပိ၊ ပဉ္စယောဇနသတိကာနိပိ ကူဋာနိ ပလုဇ္ဇန္တိ. ဣမိဿာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာပထဝိယာ သိနေရုဿ စ ပဗ္ဗတရာဇဿ ဈာယမာနာနံ ဒယှမာနာနံ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ န မသိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပိဿ ဝါ တေလဿ ဝါ ဈာယမာနဿ ဒယှမာနဿ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ န မသိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမိဿာ စ မဟာပထဝိယာ သိနေရုဿ စ ပဗ္ဗတရာဇဿ ဈာယမာနာနံ ဒယှမာနာနံ နေဝ ဆာရိကာ ပညာယတိ န မသိ. ဧဝံ အနိစ္စာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ ဧဝံ အဓုဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ ဧဝံ အနဿာသိကာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ အလံ ဝိမုစ္စိတုံ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကော မန္တာ ကော သဒ္ဓါတာ – ‘အယဉ္စ ပထဝီ သိနေရု စ ပဗ္ဗတရာဇာ ဒယှိဿန္တိ ဝိနဿိဿန္တိ၊ န ဘဝိဿန္တီ’တိ အညတြ ဒိဋ္ဌပဒေဟိ?

[အ. နိ. ၆.၅၄၊ ၇.၇၃] ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုနေတ္တော နာမ သတ္ထာ အဟောသိ တိတ္ထကရော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ. သုနေတ္တဿ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္ထုနော အနေကာနိ သာဝကသတာနိ အဟေသုံ. သုနေတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္ထာ သာဝကာနံ ဗြဟ္မလောကသဟဗျတာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ယေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုနေတ္တဿ သတ္ထုနော ဗြဟ္မလောကသဟဗျတာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနိံသု တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပဇ္ဇိံသု. ယေ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သာသနံ အာဇာနိံသု တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိံသု.

‘‘အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုနေတ္တဿ သတ္ထုနော ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ သာဝကာနံ သမသမဂတိယော အဿံ အဘိသမ္ပရာယံ၊ ယံနူနာဟံ ဥတ္တရိ မေတ္တံ [ဥတ္တရိ မဂ္ဂံ (က.)] ဘာဝေယျ’’’န္တိ.

‘‘အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုနေတ္တော သတ္ထာ သတ္တ ဝဿာနိ မေတ္တံ စိတ္တံ ဘာဝေသိ. သတ္တ ဝဿာနိ မေတ္တံ စိတ္တံ ဘာဝေတွာ သတ္တ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ နယိမံ လောကံ ပုနရာဂမာသိ. သံဝဋ္ဋမာနေ သုဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကေ အာဘဿရူပဂေါ ဟောတိ. ဝိဝဋ္ဋမာနေ လောကေ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇတိ. တတြ သုဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြဟ္မာ ဟောတိ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ. ဆတ္တိံသက္ခတ္တုံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သက္ကော အဟောသိ ဒေဝါနမိန္ဒော. အနေကသတက္ခတ္တုံ ရာဇာ အဟောသိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ အဟေသုံ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသိ. သော ဟိ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုနေတ္တော သတ္ထာ ဧဝံ ဒီဃာယုကော သမာနော ဧဝံ စိရဋ္ဌိတိကော အပရိမုတ္တော အဟောသိ – ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ အပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ’’.

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု? စတုန္နံ ဓမ္မာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ. ကတမေသံ စတုန္နံ? အရိယဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သီလဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ၊ အရိယဿ သမာဓိဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ၊ အရိယာယ ပညာယ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ၊ အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ. တယိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယံ သီလံ အနုဗုဒ္ဓံ ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ အရိယော သမာဓိ အနုဗောဓော ပဋိဝိဒ္ဓေါ၊ အရိယာ ပညာ အနုဗောဓာ ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ အရိယာ ဝိမုတ္တိ အနုဗောဓာ ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ဥစ္ဆိန္နာ ဘဝတဏှာ၊ ခီဏာ ဘဝနေတ္တိ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘သီလံ သမာဓိ ပညာ စ၊ ဝိမုတ္တိ စ အနုတ္တရာ၊

အနုဗုဒ္ဓါ ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဂေါတမေန ယသဿိနာ.

‘‘ဣတိ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ၊ ဓမ္မမက္ခာသိ ဘိက္ခုနံ၊

ဒုက္ခဿန္တကရော သတ္ထာ၊ စက္ခုမာ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. ဒုတိယံ၊