၁၁. ကောဓနသုတ္တံ

၆၄. ‘‘သတ္တိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သပတ္တကန္တာ သပတ္တကရဏာ ကောဓနံ အာဂစ္ဆန္တိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော အဿာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဝဏ္ဏဝတာယ နန္ဒတိ. ကောဓနောယံ [ကောဓနာယံ (က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကောဓာဘိဘူတော ကောဓပရေတော၊ ကိဉ္စာပိ သော ဟောတိ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဩဒါတဝတ္ထဝသနော [ဩဒါတဝသနော (က.)]၊ အထ ခေါ သော ဒုဗ္ဗဏ္ဏောဝ ဟောတိ ကောဓာဘိဘူတော. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ ဒုက္ခံ သယေယျာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ သုခသေယျာယ နန္ဒတိ. ကောဓနောယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကောဓာဘိဘူတော ကောဓပရေတော၊ ကိဉ္စာပိ သော ပလ္လင်္ကေ သေတိ ဂေါနကတ္ထတေ ပဋလိကတ္ထတေ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏေ သဥတ္တရစ္ဆဒေ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနေ၊ အထ ခေါ သော ဒုက္ခညေဝ သေတိ ကောဓာဘိဘူတော. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ န ပစုရတ္ထော အဿာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ပစုရတ္ထတာယ နန္ဒတိ. ကောဓနောယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကောဓာဘိဘူတော ကောဓပရေတော၊ အနတ္ထမ္ပိ ဂဟေတွာ ‘အတ္ထော မေ ဂဟိတော’တိ မညတိ၊ အတ္ထမ္ပိ ဂဟေတွာ ‘အနတ္ထော မေ ဂဟိတော’တိ မညတိ. တဿိမေ ဓမ္မာ အညမညံ ဝိပစ္စနီကာ ဂဟိတာ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ ကောဓာဘိဘူတဿ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ န ဘောဂဝါ အဿာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဘောဂဝတာယ နန္ဒတိ. ကောဓနဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ကောဓာဘိဘူတဿ ကောဓပရေတဿ၊ ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ဘောဂါ ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတာ ဗာဟာဗလပရိစိတာ သေဒါဝက္ခိတ္တာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ၊ တေပိ ရာဇာနော ရာဇကောသံ ပဝေသေန္တိ ကောဓာဘိဘူတဿ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ န ယသဝါ အဿာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ယသဝတာယ နန္ဒတိ. ကောဓနောယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကောဓာဘိဘူတော ကောဓပရေတော၊ ယောပိဿ သော ဟောတိ ယသော အပ္ပမာဒါဓိဂတော၊ တမှာပိ ဓံသတိ ကောဓာဘိဘူတော. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စမော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ န မိတ္တဝါ အဿာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ မိတ္တဝတာယ နန္ဒတိ. ကောဓနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ကောဓာဘိဘူတံ ကောဓပရေတံ၊ ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ၊ တေပိ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇန္တိ ကောဓာဘိဘူတံ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဋ္ဌော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ – ‘အဟော ဝတာယံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’တိ! တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပတ္တော သပတ္တဿ သုဂတိဂမနေ နန္ဒတိ. ကောဓနောယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကောဓာဘိဘူတော ကောဓပရေတော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ။ပေ။ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ ကောဓာဘိဘူတော. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တမော ဓမ္မော သပတ္တကန္တော သပတ္တကရဏော ကောဓနံ အာဂစ္ဆတိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တ ဓမ္မာ သပတ္တကန္တာ သပတ္တကရဏာ ကောဓနံ အာဂစ္ဆန္တိ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ’’တိ.

‘‘ကောဓနော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဟောတိ၊ အထော ဒုက္ခမ္ပိ သေတိ သော၊

အထော အတ္ထံ ဂဟေတွာန၊ အနတ္ထံ အဓိပဇ္ဇတိ [အဓိဂစ္ဆတိ (သီ.)၊ ပဋိပဇ္ဇတိ (သျာ.)].

‘‘တတော ကာယေန ဝါစာယ၊ ဝဓံ ကတွာန ကောဓနော၊

ကောဓာဘိဘူတော ပုရိသော၊ ဓနဇာနိံ နိဂစ္ဆတိ.

‘‘ကောဓသမ္မဒသမ္မတ္တော၊ အာယသကျံ [အာယသက္ခံ (သျာ.)] နိဂစ္ဆတိ၊

ဉာတိမိတ္တာ သုဟဇ္ဇာ စ၊ ပရိဝဇ္ဇန္တိ ကောဓနံ.

[ဣတိဝု. ၈၈ ဣတိဝုတ္တကေပိ] ‘‘အနတ္ထဇနနော ကောဓော၊ ကောဓော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ.

‘‘ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ ကုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ ကောဓော သဟတေ နရံ.

‘‘ယံ ကုဒ္ဓေါ ဥပရောဓေတိ၊ သုကရံ ဝိယ ဒုက္ကရံ၊

ပစ္ဆာ သော ဝိဂတေ ကောဓေ၊ အဂ္ဂိဒဍ္ဎောဝ တပ္ပတိ.

‘‘ဒုမ္မင်္ကုယံ ပဒဿေတိ [သဒဿေတိ (သီ.)၊ ပဌမံ ဒဿေတိ (သျာ.)]၊ ဓူမံ ဓူမီဝ ပါဝကော၊

ယတော ပတာယတိ ကောဓော၊ ယေန ကုဇ္ဈန္တိ မာနဝါ.

‘‘နာဿ ဟိရီ န ဩတ္တပ္ပံ [န အဿ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပဉ္စ (က.)]၊ န ဝါစော ဟောတိ ဂါရဝေါ၊

ကောဓေန အဘိဘူတဿ၊ န ဒီပံ ဟောတိ ကိဉ္စနံ.

‘‘တပနီယာနိ ကမ္မာနိ၊ ယာနိ ဓမ္မေဟိ အာရကာ၊

တာနိ အာရောစယိဿာမိ၊ တံ သုဏာထ ယထာ တထံ.

‘‘ကုဒ္ဓေါ ဟိ ပိတရံ ဟန္တိ၊ ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ သမာတရံ၊

ကုဒ္ဓေါ ဟိ ဗြာဟ္မဏံ ဟန္တိ၊ ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ ပုထုဇ္ဇနံ.

‘‘ယာယ မာတု ဘတော ပေါသော၊ ဣမံ လောကံ အဝေက္ခတိ၊

တမ္ပိ ပါဏဒဒိံ သန္တိံ၊ ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ ပုထုဇ္ဇနော.

‘‘အတ္တူပမာ ဟိ တေ သတ္တာ၊ အတ္တာ ဟိ ပရမော [ပရမံ (သီ. သျာ.)] ပိယော၊

ဟန္တိ ကုဒ္ဓေါ ပုထုတ္တာနံ၊ နာနာရူပေသု မုစ္ဆိတော.

‘‘အသိနာ ဟန္တိ အတ္တာနံ၊ ဝိသံ ခါဒန္တိ မုစ္ဆိတာ၊

ရဇ္ဇုယာ ဗဇ္ဈ မီယန္တိ၊ ပဗ္ဗတာမပိ ကန္ဒရေ.

‘‘ဘူနဟစ္စာနိ [ဘူတဟစ္စာနိ (သီ. သျာ.)] ကမ္မာနိ၊ အတ္တမာရဏိယာနိ စ၊

ကရောန္တာ နာဝဗုဇ္ဈန္တိ [ကရောန္တော နာဝဗုဇ္ဈတိ (က.)]၊ ကောဓဇာတော ပရာဘဝေါ.

‘‘ဣတာယံ ကောဓရူပေန၊ မစ္စုပါသော ဂုဟာသယော၊

တံ ဒမေန သမုစ္ဆိန္ဒေ၊ ပညာဝီရိယေန ဒိဋ္ဌိယာ.

‘‘ယထာ မေတံ [ဧကမေတံ (သျာ.)၊ ဧကမေတံ (သီ.)] အကုသလံ၊ သမုစ္ဆိန္ဒေထ ပဏ္ဍိတော၊

တထေဝ ဓမ္မေ သိက္ခေထ၊ မာ နော ဒုမ္မင်္ကုယံ အဟု.

‘‘ဝီတကောဓာ အနာယာသာ၊ ဝီတလောဘာ အနုဿုကာ [အနိဿုကာ (သီ. သျာ.) တဒဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘အနုဿုကာ’’ တွေဝ ဒိဿတိ]၊

ဒန္တာ ကောဓံ ပဟန္တွာန၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိ အနာသဝါ’’တိ [ပရိနိဗ္ဗိဿထနာသဝါတိ (သျာ.)၊ ပရိနိဗ္ဗိံသု အနာသဝါတိ (က.)]. ဧကာဒသမံ၊

အဗျာကတဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.